ل ڕۆژا شەمبیێ 16 گولانا 2026ێ، سەرۆك مەسعود بارزانی پێشوازی ل مەتڕان میرۆسلاڤ ڤاچۆڤسكی بالیۆزێ نوو یێ ڤاتیكانێ ل ئیراقێ كر و د دیدارەكێ دا هەردو ئالییان باسێ پەیوەندیێن دۆستانە و بارودۆخێ پێكهاتەیان ل هەرێما كوردستانێ كر.
د ڤێ دیدارێ دا بالیۆزێ نوو یێ ڤاتیكانێ كەیفخۆشیا خۆ بۆ سەرەدانا هەرێما كوردستانێ دیار كر و سوپاسی و پێزانینێن قەداسەتا پاپای و ڤاتیكانێ گەهاندنە سەرۆك بارزانی و گەل و حوكمەتا هەرێمێ كو د دەمێن دژوار و تەنگاڤیێ دا دەرگەهێن خۆ بۆ خەلكێ لێقەومایی یێ دەڤەرێن دی یێن ئیراقێ ب گشتی و مەسیحییان ب تایبەتی ڤەكرینە و د هەوارا وان چووینە. هەروەسا ناڤبری دەستخۆشی ل فەرهەنگا جوان یا پێكڤەژیانێ و هەڤدووقەبوولكرنێ ل هەرێما كوردستانێ كر كو تێدا هەموو پێكهاتە هەست ب ئارامی و تەناهیێ دكەن، و سوپاسییا حوكمەتا هەرێمێ كر بۆ پشتەڤانیكرنا ئاڤاكرنا زانكۆیا كاتۆلیكی و نەخۆشخانەیا عەنكاوە و قوتابخانەیێن تایبەت ب مەسیحییان ڤە دا كو بشێن ب زمانێ دایكێ بخوینن. بالیۆزێ ڤاتیكانێ ئاماژە ب سەرەدانا دیرۆكی یا سەرۆك بارزانی بۆ ڤاتیكانێ و سەرەدانا (پاپا فرانسیس)ی بۆ هەرێما كوردستانێ ژی كر وەك نیشانەكا بهێز بۆ پەیوەندیێن ناڤبەرا هەردو ئالییان.
ژ ئالیێ خۆ ڤە سەرۆك مەسعود بارزانی پیرۆزباهییا دەستبكاربوونا بالیۆزێ نوو یێ ڤاتیكانێ كر و پشتەڤانییا خۆ بۆ سەرئێخستنا ئەركێ وی دوپات كر، و ئاماژە ب وێ چئەندێ دا كو پێكڤەژیان ل هەرێما كوردستانێ بوویە كولتوورەك كو كوردستانی شانازیێ پێ دكەن و دێ هەموو بزاڤان كەن ئەڤ فەرهەنگە بەردەوام بیت و بهێتە پێشئێخستن. هەروەسا سەرۆك بارزانی رۆناهی ئێخستە سەر قوربانیدانێن هێزێن پێشمەرگەی د شەڕێ دژی تیرۆرستێن داعشێ دا كو ب بێ جوداهی هەمووپێكهاتێن ئایینی و نەتەوەیی پاراستینە و د ڤێ رێكێ دا هەژمارەكا زۆرا پێشمەرگەیان گیانێ خۆ فیدا كریە.
د دووماهیا دیدارێ دا سەرۆك بارزانی سوپاسییا قەداسەتا پاپای و حوكمەتا ڤاتیكانێ كر بۆ پشتەڤانییا وان یا بەردەوام بۆ هەرێما كوردستانێ و هیڤی خواست قەداسەتا پاپای ل داهاتی دا سەرەدانا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ بكەت.

پشتی وەرگرتنا باوەریێ ژ ئالیێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڤە، سەركردایەتییا سیاسی یا هەرێما كوردستانێ ب گەرمی پیرۆزباهی ل عەلی فالح ئەلزەیدی كر ب هەلكەفتا دەستبەكاربوونا وی وەك سەرۆك وەزیرێن فیدرال.
د ڤێ چارچۆڤەیێ دا، سەرۆك مەسعود بارزانی د پەیوەندییەكا تەلەفۆنی دا، پیرۆزباهی ل عەلی فالح ئەلزەیدی كر و هیڤییا سەركەفتنێ د ئەركێ وی یێ نوو دا بۆ خواست. سەرۆك بارزانی د پەیوەندییا خۆ دا پشتەڤانییا خۆ بۆ سەرئێخستنا كارێ كابینەیا نوو دیار كر.
ژ ئالییەكێ دی ڤە، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، كو بخۆ بەرهەڤی روونشتنا جڤاتا نوونەران ببوو بۆ باوەریدان ب حوكمەتا نوو، د پەیامەكێ دا ل سەر تۆڕا جڤاكی یا (X) خۆشحالییا خۆ ب پێكئینانا كابینەیا نوو دیار كر و راگەهاند: «هیڤیخوازم ئەڤ حوكمەتە ب رەنگەكێ كار بكەت كو خزمەتا هەموو پێكهاتەیێن گەلێ ئیراقێ بكەت و خواستێن وان بۆ ئاسایش، ئارامی و ئاڤەدانیێ بجهـ بینیت».
هەروەسا، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، د پەیامەكێ دا پیرۆزباهی ل عەلی فالح ئەلزەیدی كر و هیڤیخواست ئەڤ قۆناغە ببیتە دەسپێكەكا نوو بۆ بنەجهكرنا ئاشتیێ ل ئیراقێ.
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ دوپاتی ل سەر گرنگییا چارەسەركرنا هەموو كێشەیێن هەلاویستی د ناڤبەرا هەولێر و بەغدایێ دا كر، ل سەر بنەمایێ بجهئینانا دەستووری و ب هێزكرنا پەیوەندیێن دووقۆلی.
ئەڤ پیرۆزباهییە د دەمەكێ دانە كول رۆژا پێنجشەمبییا بۆری جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ب زۆرینەیا دەنگان باوەری دا كارنامە و پێكهاتەیا حوكمەتا عەلی فالح ئەلزەیدی، كو تێدا 14 وەزیران باوەری وەرگرت.

ب هەلكەفتا سالڤەگەڕا 64 یا دامەزراندنا ئێكەتییا مامۆستایێن كوردستانێ، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پەیامەكا پیرۆزباهیێ ئاراستەی تەڤایا مامۆستایان كر و تێدا رۆلێ وان یێ دیرۆكی و نیشتمانی د پاراستنا جڤاكی دا بلند هەلسەنگاند.
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د پەیاما خۆ دا ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو مامۆستایێن كوردستانێ هەردەم سەلماندییە كو تنێ فێركار نینن، بەلكو پەروەردەكارێن خەمخۆرن. نێچیرڤان بارزانی راگەهاند ژی: «مامۆستا د سەردەمێ شۆڕش و خەباتێ دا سەنگەرێ هشیاریێ بوون و د رۆژێن دژوارێن پشتی ئازادیێ ژی دا، ب دلسۆزی و خۆڕاگری، نەهێلان پرۆسەیا پەروەردەیێ و فێربوونێ ل كوردستانێ ب راوەستیت».
د پشكەكا دی یا پەیامێ دا، سەرۆكێ هەرێمێ دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو مامۆستا ستوونەكا سەرەكی یا هەر پێشكەفتنەكا جڤاكی نە. وی دیار كر كو پێشڤەبرن ب شیانێن مامۆستایان، وەبەرهێنانەكا راستەقینەیە د پاشەڕۆژا نەڤیێن مە دا. هەروەسا دوپاتی ل سەر پشتەڤانییا خۆ بۆ داخوازیێن رەوا یێن مامۆستایان كر بۆ دابینكرنا ژیان و ژیارەكا هەژی كو ل گەل پێگەهـ و وەستیانا وان بگونجیت.
نێچیرڤان بارزانی دەستخۆشی ل ئێكەتییا مامۆستایێن كوردستانێ كر كو د دیرۆكا خۆ دا هەردەم وەك چەترەك بوویە بۆ بەرگریكرنێ ژ مافێن مامۆستایان.
ل دوماهییا پەیاما خۆ دا، سەرۆكێ هەرێمێ سلاڤ بۆ گیانێ پاقژ یێ وان مامۆستایان هنارتن یێن كو ژیێ خۆ د پێخەمەت پەروەردە و ئازادییا كوردستانێ دا بەخشی.

ئاهەنگا خۆلا پێگەهاندنا ئەفسەران ل كۆلێژا سەربازی یا زاخۆ بڕێڤە چوو. نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د ئاهەنگێ دا پەیڤەك پێشكێش كر و پیرۆزباهی ل دەرچوویان كر.
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ئاماژە ب مەزناهییا پێشمەرگایەتیێ دا و گۆت: «پێشمەرگایەتی و پێشمەرگە بوون ئەركەكێ پیرۆزە و هەتا كورد بمینیت، پێشمەرگە دێ مینیتە سیمبولێ بەرگریكرنێ».
دەربارەی پێكئینانا حوكمەتا نوو یا ئیراقێ و كابینەیا عەلی ئەلزەیدی، سەرۆك وەزیرێن راسپارتی، نێچیرڤان بارزانی دیار كر: «ئەم پشتەڤانیێ ل كابینەیا عەلی ئەلزەیدی دكەین».
هەروەسا گۆت: «دڤێت كێشە ل سەر بنەمایێ دەستووری بهێنە چارەسەركرن».
نێچیرڤان بارزانی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر: «دڤێت د حوكمەتا بهێت یا ئیراقێ دا، هەموو مافێن هەرێما كوردستانێ بهێنە دابینكرن».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل دۆر ئێكگرتنا هێزێن پێشمەرگەی ژی گۆت»ئێگكرتنا هێزێن پێشمەرگەی وەكو پێدڤی بڕێڤە ناچیت».
نێچیرڤان بارزانی راگەهاند ژی «ئێكگرتنا هێزێن پێشمەرگەی پێدڤییەكا چارەنڤیسسازە و دڤێت سەركەفتنێ بینیت».
سەرۆكێ هەرێمێ دەربارەی ئەركێن ل سەر ملێن ئیراقێ بەرامبەر پێشمەرگەی گۆت: «پێشمەرگە پشكەكە ژ سیستەمێ بەرگەرییا ئیراقێ و دڤێت ئیراق هەموو ئەركێن خۆ یێن یاسایی و دەستووری بەرامبەر پێشمەرگەی بجهـ بینیت و چەك و تەقەمەنییان بۆ دابین بكەت».
نێچیرڤان بارزانی زێدەتر گۆت: «پێشمەرگە نە مەترسییە، بەلكو پارێزەرێ وەلاتی یە، و د شەڕێ داعشێ دا ب زەلالی ئەڤ چەندا سەلماند كو ئەو پارێزەرێ وەلاتی یە».

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پرەكا بلند و جاددەیەكا 60 مەتری ل سۆران ڤەكرن ، پاشی پەیڤەك پێشكێشكر ئەڤە دەقێ وێ یە:
دلخوەشم دیسان ل گەل هەوە مە و سەرەدانا سۆران دكەین بۆ ڤەكرنا پرۆژەیەكێ دی كو ئەڤە بلندترین پرە ل سەر ئاستێ هەموو ئیراقێ و نوكە ل باژێڕێ سۆران هاتییە ئاڤاكرن، دەمەكە پلان بۆ هاتییە دانان و كار تێدا دهێتە كرن و سوپاس بۆ خودێ نوكە ب ئەنجام گەهشت و ئەڤرۆ ب فەرمی ئەڤی پرۆژەی ڤەدكەین و دێ ئێخینە د خزمەتا هەموو وەلاتیێن كوردستانێ دا، ب تایبەتی ئاكنجیێن باژێڕێ سۆران و دەوروبەران.
د وی دەمی بۆری دا مە دیت كو بارودۆخەكێ گەلەك نەباش ل كوردستانێ و ئیراقێ هەبوو، خەلك گەلەك یێ دلتەنگ بوو كا دێ چ روو دەت؟ بەلێ ئەڤان هەمییان نەهێلا كو ئەم ژ ئەنجامدانا پرۆژەیێن خوە ب راوەستین، ژیان د هەموو دەمان دا دێ یا بەردەوام بیت. بیرا من دهێت دەمێ شەڕێ داعشێ ژی، دیسان پرۆژە هەر د بەردەوام بوون. د خوەشی و نەخوەشییان دا ئەم ژ خزمەتكرنێ راناوستین و هیڤیدارین بەردەوام بین كو بشێین باشترین خزمەتگوزاری پێشكێشی هەموو خەلكێ كوردستانێ بكەین د هەموو بواران دا.
ئەز پیرۆزباهیێ ل خەلكێ كوردستانێ و باژێڕێ سۆران و دەوروبەران دكەم بۆ ڤی پرۆژەیێ گرنگ، كو ئەڤە قۆناغەكە و قۆناغێن دی ژی دێ د دووڤ دا هێن بۆ تەمامكرنا ڤی پرۆژەی كو دووسایدكرن و پێكڤەگرێدانا رێیانە. پرۆژەیێن مەزنتر ژی ل بەر دەستێ مەنە دا كو پێشكێشی خەلكێ ڤێ دەڤەرێ بكەین.
دەستخۆشیێ ل (كاڤین گرۆپ) دكەم بۆ بجهئینانا ڤی پرۆژەی كو ب شێوەیەكێ گەلەك جوان و رێكوپێك ئاڤا كرینە. وەك هەر جار دیسان دوپات دكەمەڤە كو ئەوا ئەز پتر دلخوەش كریم ئەوە كو شیانێن ناڤخۆیی وەكریە ئەم بشێین پرۆژەیێن وەسا جوان و رێكوپێك ل سەر ئاستێ كوردستانێ ل هەموو دەڤەران بجهـ بینین.
جارەكا دی دەستخۆشیێ ل بجهئینەرێن ڤی پرۆژەی دكەم، دەستخۆشیێ ل رێڤەبەر و بەرپرسێن دەڤەرێ دكەم، و دەستخۆشیێ ل خەلكێ كوردستانێ دكەم بۆ پشتەڤانییا وان، بۆ باوەری بەخشینا وان ب مە دا كو بشێین پتر د خزمەتا وان دا بین.
بابەتەكێ دی هەبوو حەز دكەم بۆ هەوە بەرچاڤ بكەم، مخابن د ڤی دەمێ بۆری دا مە دیت كو هندەك روودانێن نەخوەش پەیدا بوون، ب تایبەتی ئەڤێن دووماهیێ كو ترۆمبێلەك ب سێ نەفەران ڤە (گەنج و زارۆك) كەفتنە د ناڤ رووباری دا و خەندقین. ئەڤە چەند حالەتەكن ل ڤێ دەڤەرێ روو ددەن و ئەڤ چەندە جهێ دلتەنگیێ یە. ب راستی دلێ مە دئێشیت دەمێ دبینین كەسانەك عەزیزێن خوە ژ دەست ددەن. دەستخۆشیێ ل هێزێن بەرەڤانییا شارستانی دكەم بۆ وەستیانا وان بۆ دووڤچوون و گەڕیانێ بۆ دیتنا تەرمان كو ب راستی گەلەك خوە وەستاند، سوپاسییا وان دكەم و دەستخۆشیێ لێ دكەم، سەرەخوەشیێ ل كەسوكارێن قوربانییان دكەم.
داخوازێ ژ هەموو خەلكێ كوردستانێ دكەم كو رێنمایان بجهـ بینن، چ رێنمایێن هاتنچوونێ بن یان ئەو رێنمایێن دهێنە پێشكێشكرن كو خوە ژ وان دەڤەران دوور بگرن یێن بۆ سەیرانێ نە گونجای یان دچنە سەر لێڤێن رووباران كو جهێن مەترسیێ نە. ئەڤە هەموو بۆ سلامەتی و ساخلەمییا هەوەیە، داخوازكارم پێگیری رێنمایێن حوكمەتێ بن و پشتڕاست بن حوكمەت دێ هەموو ساناهیكرنان كەت دا كو هوون د خوەشی و بەختەوەریێ دا بن.
ئەڤرۆ پێنگاڤا ئێكێ یا پێكئینانا حوكمەتا فیدرالی ل بەغدا ژی دەست پێ دكەت، ئەم هیڤییا سەركەفتنێ بۆ عەلی ئەلزەیدی دخوازین، هیڤیدارین سەركەفتی بیت د پێكئینانا حوكمەتا خوە دا و ئەم ژی دێ پشتەڤان بین دا كو حوكمەتەكا فیدرال بهێتە ئاڤاكرن و مافێن دەستووری یێن هەرێما كوردستانێ ژی بهێنە بجهئینان. پشكدارییا مە د حوكمەت وجڤاتا نوونەران دا بۆ وێ چەندێ یە كو بەرەڤانیێ ژ هەموو مافێن خەلكێ كوردستانێ و مافێن خەلكێ ئیراقێ بكەین و دەستوور وەك خوە بهێتە بجهئینان.
پشكدارییا مە دێ پشكدارییەكا كارا بیت و دێ هەول دەین پەیوەندیێن مە د باشترین ئاست دا بن. هیڤیدارم ئەڤە ببیتە ئەگەر كو ئەم بشێین ل هەرێما كوردستانێ ژی پەرلەمانی كارا بكەینەڤە و پاشێ پێنگاڤێن دی ژی دەست پێ بكەین بۆ پێكئینانا حوكمەتێ و جارەكا دی بكەڤینە د خزمەتا خەلكێ كوردستانێ دا.

قونسلێ گشتی یێ توركیا ل هەرێما كوردستانێ، باسێ گرنگیسا سەرەدانا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ توركیا دكەت و دبێژیت، ئەڤ سەرەدانە د دەمەكێ «هەستیار و گرنگ» دا هاتە ئەنجامدان.
ئێرمان تۆپچو، قونسلێ گشتی یێ توركیا ل هەرێما كوردستانێ، د داخۆیانیەكا رۆژنامەڤانیدا راگەهاند: سەرەدانا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ توركیا ژ روویێ دەم و پێنگاڤان ڤە گەلەك گرنگ و هەستیار بوو، ژ ئالیێ سەرۆككۆماری ڤە پێشوازی لێ هاتە كرن و مەسرور بارزانی ل توركیا سیاسەتمەدارەكێ قەدرگرتییە.
ئێرمان تۆپچو گۆت ژی: هەژمارەكا هەڤدیتنان ل گەل وەزیرێن دەرڤە، بەرگری، وزە و سامانێن سروشتی هاتنە ئەنجامدان. د وێ سەرەدانێ دا ب شێوەكێ گشتی بوار بۆ وێ چەندێ پەیدابوو كو رەوشا دەڤەرێ، سیاسەتا ناڤخۆیا ئیراقێ و پێشهاتێن دەڤەرێ بهێنە هەلسەنگاندن. پەیوەندیێن هەردو ئالییان د سیاسەتا دەرڤەیا توركیا دا رەهەندەكا تایبەت هەیە و پەیوەندی د ئاستەكێ گەلەك بلند و باش دانە. سەرەدان ل سەر ئاستێ سەركردایەتیێ زوو زوو دهێنە كرن و هەماهەنگییەكا گەلەك باش یا هەی.
قونسلێ گشتی یێ توركیا دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو ئەم ب هەموو پێكهاتەیان ڤە ل ڤێ ئاخێ برایێن ئێكین و پەیوەندیێن مە ژی فرەرەهەندن. لەوما ئەڤ جۆرە سەرەدانە نیشا مە ددەن كا پەیوەندیێن مە چەوانن و دڤێت ئەم چ بكەین و پتر كار ل سەر چ بواران بكەین، لەوما سەرەدانا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل سەر ئاستێ فرەیی و ئاستێ بلند بوو.
هەروەسا ئاماژە ب وێ چەندێ دا كو هەر سەرەدان و هەڤدیتنەك، خوونەكا نوو و بزاڤەكا نوو ددەتە پەیوەندیان.
گۆت ژی: بەری دەمەكی، د مەها نیسانێ دا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پشكداری د كۆربەندا دیپلۆماسی یا ئەنتالیا دا كر و ل وێ دەرێ دەلیڤە هەبوو ل گەل سەرۆككۆمارێ توركیا كۆمببیت.
ئاماژەكر: «ئەز هەردەم دبێژم ئەم براینە، كورد، توركمان و كریستیان ل ڤێ دەڤەرێ دژین، ل سەر هەمان ئاخێ نە. ژ روویێ مرۆڤی، بازرگانی و پەیوەندیەكا بهێز یا د ناڤبەرا مە دا هەی، ژ بازرگانیێ بگرە هەتا دگەهیتە سیاسەتێ، كەلتووری، پەروەردەیێ و ئێمناهیێ و هەموو ئالیێن دی یێن پەیوەندیان».

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل قونسلێ گشتی یێ كۆریا باشوور كر ب هەلكەفتا ب دووماهی هاتنا ئەركێ وی.
مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل «سینگچۆل لیم»، قونسلێ گشتی یێ كۆمارا كووریا باشوور ل هەرێما كوردستانێ كر، ب هەلكەفتا ب دووماهی هاتنا ئەركێ وی.
سەرۆكێ حوكمەتێ، سوپاسییا قونسلێ گشتی یێ كووریا باشوور كر بۆ وێ دەمێ كار كری بۆ ب هێزكرنا پەیوەندیێن دۆستانە د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و كۆریا باشوور دا، سەرۆكێ حوكمەتێ هەروەسا دەستخۆشی و پێزانینێن خۆ بۆ پشتەڤانی و هاریكارییا حوكمەت و گەلێ كووریا باشوور دیار كرن.
قونسلێ گشتی یێ كووریا باشوور، كاروانێ پێشكەفتن و ئاڤادانی و چاكسازیێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د بوارێن جودا جودا دا بلند هەلسەنگاند و ئاماژە ب وێ چەندێ كر: «كوردستان دێ هەموو دەمان د دلێ من دا بیت».

بەرپرسێ فەرمانگەها پەیوەندیێن دەرڤە یێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند، ل سەر راسپاردەیا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ شاندەكێ بلندێ هەرێمێ زنجیرەیەكا دیدارێن دیپلۆماسی ل وەلاتێن ئورۆپا ئەنجامدان ب مەبەستا رێگریكردنێ ل دەستدرێژییان بۆ سەر كوردستانێ و چارەسەركرنا كێشەیێن هەلاویستی ل گەل حوكمەتا فیدرالی.
سەفین دزەیی، بەرپرسێ پەیوەندیێن دەرڤە یێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانی دا ئاماژە ب وێ چەندێ كر، كو سەرەرای ئالۆزیێن دەڤەرێ و ئەو دەستدرێژیێن دهێنە كرن سەر كوردستانێ، هەرێم نەبوویە پشكەك ژ چو شەڕان. سەبارەت ب ڤێ چەندێ ژی، ب رێنماییا مەسروور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب پێتڤی هاتە زانین كو سەرەدانا چەند وەلاتێن ئورۆپا بكەین بۆ گەنگەشەیا راستەوخۆ ل گەل ناڤەندێن بڕیارێ.
دزەیی گۆت، ل فەرەنسا ل كۆچكا ئیلیزێ شیرەتكارێ سەرۆككۆمارێ فەرەنسا، و ل ئاڤاهیێ جڤاتا پیران یێ فەرەنسا سیناتۆر و سەرۆكێ گرۆپا پەیوەندیێن فەرەنسا – ئیراق مە دیتن.
هەروەسا ل بەلجیكا رێڤەبەرێ گشتی یێ كاروبارێن رۆژهەلاتا ناڤین و باكوورێ ئەفریقیا، و بەرپرسێ دۆسێیا ئیراق و ئیرانێ مە دیتن، هەڤدەم مە سەرەدانا كۆمسیۆنا ئێكەتیا ئورۆپا و وەزارەتا دەرڤە یا بەلجیكا و ئۆفیسا سیاسەتا دەرڤە یا ئێكەتییا ئورۆپا و پەرلەمانێ ئورۆپا كر و ل گەل هەژمارەكا ئەندامێن پەرلەمانێ ئورۆپا كۆمبووین.
هەر ل بەلجیكا ل گەل وەزیرا بەرگرییا بەلجیكا و جێگرێ سەرۆك وەزیران و وەزیرێ دارایی یێ بەلجیكا و رێكخەرێ دژە تیرۆرا ئێكەتییا ئورۆپا و تیما د گەلدا كۆمبووین.
ل هۆلەندا، مە سەرەدانا وەزارەتا دەرڤە یا هۆلەندا كر و چەند دیدارەك ئەنجامدان، پاشی ل گەل هنارتییا تایبەت یا وەزارەتا دەرڤە یا هۆلەندا بۆ كاروبارێن كۆچ و كۆچبەران و جێگرێ وەزیرێ دەرڤە یێ وەلاتێ هۆلەندا كۆمبووین.
ل لەندەن ل ئاڤاهیێ وەزارەتا دەرڤە و گەشەپێدانا بریتانیا مە وەزیرێ دەولەتێ بۆ كاروبارێن رۆژهەلاتا ناڤین و باكوورێ ئەفریقیا دیت، د چارچۆڤەیا كۆمبوونا مە دا ل لەندەن ژ ئالیێ گرۆپا هەموو پارتێن پەرلەمانێ بەریتانیا بۆ دۆستایەتییا ل گەل هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل مە هاتە كرن، پاشان مە سەردانا وەزارەتا بەرگری یا بەریتانیا كر.
بەرپرسێ پەیوەندیێن دەرڤە یێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هەروەسا گۆت، ل چاتام هاوس (Chatham House) ب بەرهەڤبوونا شارەزایێن سیاسی، قوتابیێن پەیوەندیێن نێڤدەولەتی، بەرپرسێن حكومی، رۆژنامەڤانان، و بالیۆزێن پێشتر، د مێزگردەكێ دا، مە رۆناهی ئێخستە سەر رەوشا نوكە یا رۆژهەلاتا ناڤین و پرسێن نوكە یێن هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ و پەیوەندیێن هەولێر و بەغدایێ و پرسا پێكئینانا حوكمەتا نوو و هەلوەستێ هەرێما كوردستانێ ل دۆر وان پرسان.
سەفین دزەیی باسێ وێ چەندێ ژی دكەت، تەوەرێن سەرەكی یێن ڤان دیدارێن دیپلۆماسی چڕ ببوون ل سەر رێگریكردنێ ل دەستدرێژیێن ل سەر ئاخا هەرێما كوردستانێ و داخواز ژ وەلاتێن دۆست هاتییە كرن كو كارتێكرنا خۆ بكاربینن دا كو حوكمەتا فیدرالی رێگریێ ل وان هێرشان بكەت.
هەڤدەم د كۆمبوونان دا باسی پێكئینانا حوكمەتا نوو یا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، دۆسێیا پەترۆل وغازێ و بودجەی هاتە كرن. بەرپرسێن بلند یێن وەلاتان سۆز و پشتەڤانییا خۆ بۆ گەل و حوكمەتا هەرێمێ دوپات كر، و رێزەكا مەزن بۆ قوربانیدانا پێشمەرگەی د شەڕێ داعشێ دا هەبوو. دەولەتان دلگرانییا خۆ ل سەر شەهیدبوونا وەلاتیێن سڤیل دیار كر و دوپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو پێدڤییە دانوستاندنەكا جدی هەبیت بۆ دوماهیئینان ب ڤان دەستدرێژییان، هەروەسا سۆز دا كو پەیوەندیێن خۆ یێن دیپلۆماسی ل گەل بەغدا بۆ چارەسەركرنا كێشەیان بكاربینن.
سەفین دزەیی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر، كو نوكە پشتەڤانییەكا نێڤدەولەتی بۆ مانا كوردستانێ وەك دەڤەرەكا ئارام، هەروەكی سالا 1991 ێ یا هەی، چونكی كوردستان بوویە پەناگەهێ سەدان هزار مرۆڤان و پێدڤییە ژ هەموو ئالییەكی ڤە گەشە پێ بهێتە دان. ژ ئالییەكێ دی ڤە، مە رۆهنكرنا پێتڤی دایە وەلاتێن دۆست ل سەر ئەگەرێن گیرۆبوونا پێكئینانا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ.

ل دووف ڕاپۆرتەكا هوور یا ڕۆژنامەیا (ئەلشەرق ئەلئەوسەت) ، پرۆسەیا پێكئینانا حوكمەتا نوو یا ئیراقێ، ب سەرۆكاتییا عەلی ئەلزەیدی، تووشی بەربەستەكا مەزن بوویە، پشتی كو ئێرانێ (ڤیتۆیا) خۆ دژی هەر بزاڤەكێ بۆ دوورئێخستنا گرۆپێن چەكدار ژ كابینەیا نوو بكار ئینای، ئەڤە ژی پشتی وێ چەندێ دهێت كو واشنتۆن فشارەكا بێوێنە دكەت بۆ ئاڤاكرنا حوكمەتەكێ كو ژ هەژموونا تەهرانێ دوور بیت.
رۆژنامەیێ ئاشكرا كریە كو هەڤدەم ل گەل گەهشتنا ژ نشكەكێڤە یا ئیسماعیل قائانی، فەرماندەیێ فەیلەقا قودس بۆ بەغدا، تارانێ داخواز ژ نوونەرێن (چوارچۆڤەیا هەماهەنگیێ) كریە، دەنگی نەدەنە حوكمەتەكێ كو ژ ئالیێ ئەمریكا ڤە هاتییە سەپاندن.
وەك د ڕاپۆرتێ دا هاتی، عەلی ئەلزەیدی پشتی راسپاردنا وی ل 27/4/2026 پشتەڤانییەكا مەزن ژ ئالیێ دۆنالد ترەمپی، سەرۆكێ ئەمریكا ڤە وەرگرتییە كو گەهشتنا وی ب سەركەفتنەكا مەزن ناڤ بریە.
واشنتۆنێ نوكە نە تنێ دڤێت گرۆپێن چەكدار ژ وەزارەتان دوور بێخیت، بەلكو دڤێت رێگریێ بكەت كو د رێیا ئاڤاكرنا جێگرێن خۆ ڤە دەستێ وان بگەهیتە ژێدەرێن دارایی و كەرتێ پەترۆلێ، ئەڤێ چەندێ ژی وەكریە كو ئێران ب لەز بهێتە سەر هێلێ.
رۆژنامە ئاماژێ ب وێ دكەت كو دانوستاندن ژ بەر داخوازێن گرۆپێن چەكدار ئالۆز بووینە، بۆ نموونە، گرۆپا (عەسائیب ئەهلولحەق) كو 27 كورسی یێن هەین، داخوازا وەزارەتا پەترۆلێ دكەت، كو ئەڤە بۆ ئەمریكییان هێلا سورە. ئەلزەیدی پێشنیاز كریە كو هندەك وەزارەت ب بەتالی بمینن، یان بدەنە وان گرۆپێن كو كارتێكرنا وان كێمترە، بەلێ ئەڤ چەندە بوویە ئەگەرێ تووڕەبوونا هێزێن لایەنگرێن ئێرانێ كو دڤێت پێگەهێ خۆ د وەزارەتێن سەروەری دا بپارێزن.
شیرەتكارەكێ بلند یێ شیعە ب رێكا رۆژنامەیا (ئەلشەرق ئەلئەوسەت) هوشداری دایە كو ئەڤ هەڤڕكییە رەنگە ئیراقێ بێخیتە د ناڤ داڤەكا مەترسیدار دا؛ یان دڤێت تەهران و واشنتۆن بگەهنە رێككەفتنەكا دەمكی، یان ژی دێ هەڤڕكی ب تەمامی دووماهیێ ب بەربژاركرنا عەلی ئەلزەیدی ئینیت و بەغدا دێ تووشی سزایێن ئابووری بیت. واشنتۆن نوكە دەستێوەردانێ د هوورترین هووركارییان دا دكەت و پێزانینێن هوور ل دەف هەنە كا چەوان گرۆپان دڤێن (فێڵێ) ل مەرجێن ئەمریكا بكەن.
د دووماهیا ڕاپۆرتێ دا هاتییە كو عەلی ئەلزەیدی تنێ 30 رۆژ ل بەر دەستن بۆ پێكئینانا كابینەیا خۆ، بەلێ فاكتەرێ دەمی دژی وی كار دكەت. گەشتكرنا ب دەهان پەرلەمانتاران بۆ سعوودیێ ب مەرەما فەریزەیا حەجێ، مەترسییەكا راستەقینە پەیدا كریە كو ل دەمێ دەنگدانێ نیسابا یاسایی یا جڤاتا نوونەران تەمام نەبیت، ئەڤێ چەندێ ژی رەوش بۆ سەرۆك وەزیرێن ڕاسپارتی ئالۆزتر كریە.

دهۆك ،لەزگین جوقی

مەحمود ئێزدی، هاریكارێ ئێكێ یێ بەرپرسێ رێكخستنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل پارێزگەها نەینەوا راگەهاند؛ پێدڤییە حوكمەتا نوو یا ئیراقێ، دەست ب چارەسەركرنا ئاریشەیان بكەت و خۆ ل هەموو كێشەیان بكەتە خودان و بێی جوداهی وان كێشەیان چارەسەر بكەت. هەروەسا شایستەیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ، مووچە و بودجەیا هەرێما كوردستانێ خەرج بكەت و مادەیا 140 بجهـ بینیت.
دەربارەی رێككەفتنا شنگالێ، مەحمود ئێزدی دیار كر كو پێدڤییە حوكمەتا ئیراقێ دەست ب پێنگاڤێن بجهئینانا رێككەفتنا شنگالێ بكەت، چونكە چو ئەلتەرناتیف بۆ وێ رێككەفتنێ نینن و هەتا نوكە حوكمەتا ئیراقێ كار بۆ باشكرنا رەوشا شنگالێ نەكریە.
مەحمود ئێزدی گۆت: «هەكە رێككەفتنا شنگالێ هاتبا بجهئینان، نوكە دا شنگال د رەوشەكا باشتر دابیت، چونكە خالێن گەلەك باش د وێ رێككەفتنێ دا هەنە، وەك: ڤەگەراندنا ئیدارەیا شنگالێ و دەستنیشانكرنا قایمقامەكی، دەركەفتنا گرۆپێن چەكدار ژ ناڤ شنگالێ و گەهاندنا خزمەتگوزارییان بۆ وێ دەڤەرێ».
دەربارەی مانا گرۆپێن چەكدار د ناڤ شنگالێ دا، مەحمود ئێزدی دیار كر كو ئەو گرۆپ بووینە رێگر ل هەمبەر تەناهی و ئاڤەدانییا شنگالێ. هەروەسا ئەو گرۆپێن چەكدار بووینە رێگر ل هەمبەر ڤەگەراندنا خەلكێ شنگالێ، و ئێزدی بووینە قوربانیێن بەرژەوەندیێن وان گرۆپان، هەتا كو ئەو گرۆپ بووینە مەترسی ل سەر ژیانا خەلكێ دەڤەرێ.
ل سالا 2020ێ، رێككەفتنەك د ناڤبەرا حوكمەتا ئیراقێ یا وی دەمی ب سەرۆكاتییا «مستەفا كازمی» و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دا هاتبوو ئیمزاكرن بۆ باشكرنا رەوشا شنگالێ، لێ هەتا نوكە ئیراقێ ئەو رێككەفتن بجهـ نەئینایە. گەلەك جاران حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پشتەڤانییا بجهئینانا رێككەفتنا شنگالێ كریە، لێ بەغدا هەڤكار نەبوویە و چو ئەلترناتیڤ بۆ رێككەفتنا شنگالێ نینن.