NO IORG
نووترين نووچه

ئەندامەكێ لژنەیا پەیوەندییێن دەرڤە ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ راگەهاند كو ژ بەر وان هێرشێن گرووپێن چەكدارێن ئیراقێ كرینە سەر وەلاتان، ل چەندین وەلاتان بالیۆزێ ئیراقێ هاتییە گازیكرن و یاداشتێن نەڕازیبوونێ پێشكێشی وان هاتینە كرن، ژ بەر هندێ ئەگەر هەیە وەلاتێن جیران ل جڤاتا ئاسایشێ سكالایێ ل دژی ئیراقێ تۆمار بكەن.
سامی ئۆشانا، ئەندامێ لژنەیا پەیوەندییێن دەرڤە ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ راگەهاند: «هێرشێن گرووپێن چەكدار ژ ناڤ ئیراقێ بۆ سەر وەلاتێن جیران مەترسیدارن، چونكی ئەو دەولەتە حوكمەتا ئیراقێ ب بەرپرسیار دزانن و ترس هەیە ئەڤ وەلاتە سكالایێ ل دژی ئیراقێ ل جڤاتا ئاسایشێ تۆمار بكەن.»
ئەو چەندە ژی دیار كر كو هەتا نوكە وەزارەتا دەرڤە یا ئەمریكا، سعودیە و چەند وەلاتێن دی بالیۆزێن ئیراقێ گازی كرینە و ب فەرمی نەڕازیبوونا خۆ دژی هێرشێن گرووپێن چەكدارێن ئیراقێ دەربڕییە.
گۆت ژی: «ب مخابنی ڤە ژ ناڤ ئیراقێ گرووپێن چەكدارێن ژ یاسایێ دەركەفتی هێرش كرینە سەر وەلاتێن جیران، ب تایبەتی كوێت، سعودیە و سووریێ. زێدەباری ڤێ چەندێ هێرش كرینە سەر تیمێن دیپلۆماسی ل ئیراقێ، ئەڤە ژی بۆ ئیراقێ مەترسیدارە، چونكی ئەو دەولەتە حوكمەتا ئیراقێ ب بەرپرسیار دزانن. ئەو نابێژن گرووپێن ژ یاسایێ دەركەفتی، بەلكو دبێژن ئەڤ گرووپە ل پال دەزگەهێن ئەمنی چەوا دشێن هێرشی سەر وەلاتان بكەن؟»
ناڤبری دوپاتی ل سەر وێ چەندێ ژی كر كو نوكە ئیراق د ترسێ دایە كو ئەو وەلاتە ل جڤاتا ئاسایشێ سكالایێ تۆمار بكەن و كار بگەهیتە پەنابرنێ بۆ دادگەهێن نێڤدەولەتی، ئەڤ چەندە ژی دێ ئیراقێ رووبڕووی سزایێن جۆراوجۆر كەت.
ل حەفتییا بۆری وەلاتێ سعودیێ یاداشتەكا نەرازیبوونێ رادەستی بالیۆزا ئیراقێ كر، وەزارەتا دەرڤە یا سعودیێ راگەهاند كو وان «سەفیە تالب ئەلسوهەیل» بالیۆزا كۆمارا ئیراقێ ل ریازێ گازی كریە. ئەڤ پێنگاڤە پشتی هندێ دهێت كو هێرش و گەفێن ئاشكرا ب رێیا درۆنان ژ ئاخا ئیراقێ بۆ سەر سعودیێ و وەلاتێن كەنداڤی بەردەوام بووینە.
د. سعود ئەلساتی، بریكارێ وەزارەتا دەرڤە یا سعودی بۆ كاروبارێن سیاسی، د دەمێ رادەستكرنا یاداشتا نەرازیبوونێ دا، ب توندی ئەڤ هێرشە پرۆتەستۆ كرن و دووپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو پێدڤییە ئیراق ب بەرپرسیارانە سەرەدەریێ ل گەل ڤان گەفان بكەت. سعودیێ هەروەسا دووپات كر كو ئەو ب چو رەنگەكی پنپێكرنا سەروەرییا وەلاتان و تێكدانا ئاسایشا دەڤەرێ قەبوول ناكەن و دێ هەموو پێرابوونێن پێدڤی بۆ پاراستنا ئاخ و ئاسایشا خۆ گرنە بەر.
ژ ئالییەكێ دی ڤە وەلاتێ بەحرەینێ ژی هەمان پێنگاڤ هاڤێتبوو و «ئەحمەد ئیسماعیل» كاربڕێڤەبەرێ بالیۆزخانەیا ئیراقێ ل مەنامەیا پایتەختا بەحرەینێ گازی كر .
ب هەمان شێوە وەزارەتا دەرڤە یا ئیماراتێ ژی ، كاربڕێڤەبەرێ بالیۆزخانەیا ئیراقێ ل وەلاتی خۆ گازی كر و یاداشتەكا توند یا نەرازیبوونێ دایێ، ژبەر بەردەوامییا وان هێرشێن «تیرۆریستی» یێن كو ژ ئاخا ئیراقێ ڤە ژ ئالیێ گرووپ و میلیشیایێن سەر ب ئیرانێ ڤە دهێنە كرن.
ئیمارات دبێژیت كو ئەڤ هێرشە سەرەڕای هەبوونا ئاگربەستێ بەردەوامن و بووینە ئەگەرێ بنپێكرنا سەروەرییا وەلاتێن كەنداڤێ و یاسایێن نێڤدەولەتی. هەروەسا هۆشداری دا كو ئەڤ بزاڤە ئاسایشا دەڤەرێ دكەنە د مەترسیێ دا و دێ كاریگەرییەكا خراب ل سەر پەیوەندیێن ئیراقێ و وەلاتێن كەنداڤێ كەن.
وەزارەتا دەرڤە یا بەحرەینێ ژی یاداشتەكا نەرازیبوونێ یا توند رادەستی كاربڕێڤەبەرێ بالیۆزخانەیا ئیراقێ كر كو تێدا هاتییە: «بەردەوامییا هێرشێن درۆنان ژ ئاخا ئیراقێ بۆ سەر بەحرەینێ و وەلاتێن جڤاتا هاریكارییا كەنداڤی ب توندی پرۆتەستۆ دكەین.»
بەحرەینێ داخواز ژ بەغدایێ كر كو ب زووترین دەم و ب شێوەیەكێ جدی رێگریێ ل ڤان هێرشان بكەت كو ئارامییا دەڤەرێ دئێخنە د مەترسیێ دا.
ئەڤ ئالۆزییە د دەمەكێ دانە كو ئیراق بوویە مەیدانەكا سەرەكی یا ململانێیێن د ناڤبەرا ئەمریكا، ئیسرائیل و ئیرانێ دا. سەرەرای راگەهاندنا ئاگرەبەستەكا دەمكی د ناڤبەرا هێزێن ئەمریكی و گرووپێن چەكدار دا، لێ دیارە هێرشێن درۆنی بۆ سەر وەلاتێن جیران نەهاتینە راوستاندن.
هێژای ئاماژێ یە كو مەها دەربازبووی، هەرئێك ژ وەلاتێن بەحرەین، ئوردن، كوێت، قەتەر، سعودیە و ئیمارات د بەیاننامەیەكا هەڤپشك دا داخوازی ژ حوكمەتا ئیراقێ كربوو كو پێنگاڤێن كریاری بگریتە بەر بۆ رێگریگرتن ل وان گرووپێن چەكدار یێن كو ئاخا ئیراقێ بۆ هێرشكرنێ سەر وەلاتێن دی بكار دئینن.

بەرپرسێ دەستەیا كارگێڕییا مەكتەبا سیاسییا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند، پرۆسەیا سیاسی ل ئیراقێ پێدڤی ب پێداچوون و ڕاستكرنەڤێ هەیە. ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو هەلوەستێن سیاسی یێن پارتی و بایكۆتكرن، ب رامانا ڤەكێشانێ ژ پرۆسەیێ ناهێت، بەلكو ئارمانج ژێ ڤەگەڕاندنا هەڤسەنگیێ یە بۆ سیستەمێ پەرلەمانی یێ وەلاتی.
د هەڤپەیڤینەكا تایبەت دا ل گەل كەنالێ (كوردستان 24)، فازل میرانی، بەرپرسێ دەستەیا كارگێڕییا مەكتەبا سیاسییا پارتی دیموكراتی كوردستان رۆناهی ئێخستە سەر دووماهی پێشهاتێن سیاسی و دیار كر: «ئیراق خودان سیستەمەكێ پەرلەمانی یە و پێدڤییە هەموو ئالی رێزێ لێ بگرن. پارتی تنێ بۆ دەستكەفتێن حزبی پێنگاڤان ناهاڤێژیت، بەلكو وەك هێزەكا مەزن كو نوونەراتییا پتر ژ نیڤا خەلكێ كوردستانێ دكەت، بەرپرسیاریەتییەكا نیشتمانی ل سەر ملێن وێ یە.»
سەبارەت دابەشكرنا پۆستێن بلند، میرانی گۆت: «ل گۆرەی وێ نەریتێ سیاسی یێ ل دووڤ 2003ێ هاتییە پەیڕەوكرن، پۆستێ سەرۆككۆماری بۆ كوردانە، سەرۆك وەزیران بۆ شیعەیان و سەرۆكێ جڤاتا نوونەران بۆ سوننەیانە. مە وەك پارتی مەبەست نەبوویە پۆستێ سەرۆككۆماری تنێ بۆ حزبێ بیت، بەلكو مە دووپاتی ل سەر مافێ كوردان كریە.»
هەروەسا هیڤی خواست ناكۆكیێن د ناڤبەرا پارتی و ئێكەتیێ ب ئێكجاری ب دووماهی بهێن و گۆت: «پۆستێ سەرۆككۆماری كێشەیەكا وەسا ئالۆز نینە كو د ناڤبەرا مە و ئێكەتیێ دا نەهێتە چارەسەركرن. ئێكدەنگییا ئالیێن كوردی داخوازییەكا سەرەكی یا خەلكی یە.»
میرانی رەخنە ل پەرت و بەلاڤبوونا ئالیێن كوردی گرت د هەلبژارتنێن كەركووكێ دا و گۆت: «هەكە كورد ب ئێك لیست پشكدار ببان، بێگومان پۆستێ پارێزگارێ كەركووكێ دا بۆ كوردان بیت.»
دیاركر كر كو پارتی چو جاران ئاخ نەفروتییە و نافرۆشیت، و ئاماژە ب رۆلێ مەلا مستەفا بارزانی كر كو شۆڕەشا ئیلۆنێ كرە قوربانی بۆ كەركووكێ.
بەرپرسێ دەستەیا كارگێڕیا مەكتەبا سیاسییا پارتی رەخنە ل قانوونا نوكە یا هەلبژارتنان ل ئیراقێ گرت و دیار كر: «ئەگەر قانوونەكا دادپەروەرانە هەبا، نوكە پارتی خودان 56 كورسیێن پەرلەمانی بوو.»
د دووماهیێ دا، میرانی دوپاتی ل سەر پێگەهێ هێزێ یێ پارتی كر و گۆت: «چو حوكمەت ل بەغدا بێی پشكدارییا پارتی ناهێنە پێكئینان، و هەكە حوكمەتەك بێی پارتی ژی بهێتە پێكئینان، ئەو دێ وەك (كەسەكێ خودان پێدڤیێن تایبەت) بیت كو نەشێت ب دروستی ب رێڤە بچیت.»

هەولێر، قائید میرۆ

شیرەتكارەكێ سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ دەڤەرێن كوردستانی ئاشكرا كر، كوردان مەزنترین شاشی كر دەما پشكداری د پرۆسەیا سەرژمێرییا گشتی دا كری ل دەڤەرێن كوردستانی و دبێژیت، نوكە ئیراق سەرژمێریێ بۆ مەرەمێن سیاسی بكار دئینیت و پرۆسەیا ب ئەرەبكرنێ ژی هەر یا بەردەوامە.
رێبوار تالەبانی، شیرەتكارێ سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ رۆژنامەیا «ئەڤرۆ» دیار كر: «رەوشا دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ نە یا باشە، چونكی ب ئەرەبكرن هێشتا یا بەردەوامە و هەوا ب ئەرەبكرنێ پشتی رویدانێن 16 ئۆكتۆبەرێ گەلەك زێدە كرییە. ئەوا ل چەند سالێن بۆری ب سەر دەڤەرێن كوردستانی هاتی، ل سەردەمێ 35 سالێن دەستهەلاتا بەعسییان نەهاتییە كرن؛ بۆ نموونە تاخەك ل كەركووكێ هاتییە ئاڤاكرن كو 200 هزار كەس تێدانە و هەموو ئەرەبێن دەرڤەی كەركووكێ تێدا هاتینە ئاكنجی كرن. ل سەردەمێ سەدام حوسێنی د دەمێ 35 سالان دا 200 هزار كەس نەهاتبوونە كەركووكێ، بەلێ مخابن د دەمێ چەند سالێن كێم دا ئەڤ هژمارە هاتییە كەركووكێ كو هەموو خەلكێ پارێزگەهێن دەرڤەنە. هەتا ژ ئالیێ قانوونی ڤە ژی، ئەو كەسێن ب ئەرەبكرنێ هاتینە دەڤەرێن كوردستانی، فۆرمێن وان یێن ئاهێن خوارنێ هاتینە ڤەگوهاستن و هەموو رێكارێن قانوونی ژی تەمام كرینە. ئەڤا دهێتە كرن كارەكێ مەترسیدارە بۆ پاشەرۆژا كەركووكێ و دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ.»
رێبوار تالەبانی گۆت ژی: «كوردان شاشییەكا مەزن كر پشكداری د پرۆسەیا سەرژمێرییا گشتی دا ل كەركووكێ و دەڤەرێن كوردستانی كری، چونكی وی دەمی بەری سەرژمێری بهێتە كرن ئەز دژی پشكدارییا كوردان بووم و هنگی وەرە من هۆشداری دابوو ل دۆر زیانێن پرۆسەیا سەرژمێریێ ل دەڤەرێن كوردستانی. ئانكو مەزنترین شاشی كوردان كر دەما پشكداری د سەرژمێرییا گشتی دا كری. ل دووماهیێ نیەتا حوكمەتا ئیراقێ ئاشكرا بوو؛ وان سۆز دابوو كو سەرژمێری ل دەڤەرێن كوردستانی بۆ مەرەمێن سیاسی ناهێتە بكار ئینان، بەلێ ل دووماهیێ دەركەفت كو سەرژمێری بۆ مەرەمێن سیاسی هاتە بكار ئینان و نوكە ئەنجامێن سەرژمێریێ دژی كوردان دهێنە بكار ئینان. حوكمەتا ئیراقێ و دەستهەلاتدارێن وێ پێگیر نینن ب بجهئینانا دەستووری، دێ چەوا پێگیریێ ب رێككەفتنان كەن؟ رۆژانە ستەم ل جۆتیار و وەلاتیێن كورد ل دەڤەرێن كوردستانی دهێتە كرن و چو كەسەك ژی نینە بەرەڤانیێ ل كوردان بكەت، چونكی دەستهەلاتەكا سەربازی ل سەر ڤان دەڤەران هەیە و دەستهەلاتا ئیداری نینە.»

فەرهاد ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ د كۆنگرەیەكێ رۆژنامەڤانی دا، رۆناهی ئێخستە سەر بارودۆخێ ناڤخۆ یێ مالا شیعی و راگەهاند؛ نوكە د ناڤ «چوارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ» دا ناكۆكی پەیدا بووینە و بووینە ئەگەرێ دروستبوونا دوو بەرەیێن سەرەكی و ژ ئێك جودا.
ب گۆتنا ئەترووشی، بەرەیێ ئێكێ ژ نووری مالكی و لایەنگرێن وی پێكدهێت، ل هەمبەر ژی دا بەرەیەكێ دی دروست بوویە كو محەمەد شیاع سوودانی سەرۆكایەتییا وی دكەت. سوودانی نوكە خودانێ مەزنترین فراكسیۆنە د ناڤ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دا ل سەر ئاستێ شیعەیان، كو هەژمارا ئەندامێن وێ د ناڤبەرا 46 بۆ 50 پەرلەمانتاران دایە.
جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر، كو ئەڤ كێشە و ململانێیە رۆژ ب رۆژ بەرەڤ كووربوونەڤێ دچن. هەروەسا گۆت ژی: «ئەز باوەر ناكەم ئەڤ كێشەیە ب ساناهی چارەسەر ببن و دبیت دەمەكێ درێژ بڤێت تا كو ئالی ل سەر ڤی بابەتی بگەهنە رێككەفتنێ.»
ئەڤ داخۆیانییە د دەمەكێ دانە، كو ململانێیا سیاسی ل سەر پۆست و شێوازێ برێڤەبرنا حوكمەتێ د ناڤبەرا ئالیێن پێكئینەرێن چوارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ دا یا بەردەوامە.

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند: ئیراقا نوو ل سەر بنەمایێ هەڤسەنگی، هەڤپشكی و لهەڤهاتنێ هاتییە ئاڤاكرن، بەلێ مەژییەك پەیدا بوویە دڤێت وەلاتی ب رێیا زۆرینە و كێمینێ برێڤە ببەت.
د. زیرەك زێباری، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان گۆت: ئاراستەیەكێ خراب د جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دا دروست بوویە كو دڤێت هەڤسەنگی د ناڤ جڤاتێ دا نەمینیت؛ ب زۆرینەیەكا دروستكری ژ پێخەمەت بەرژەوەندیێن سیاسی، ژینگەها سیاسی یا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ تێك د دەن. بەردەوامیدان ب ڤی ئاراستەی دێ ئەنجامێن خراب ل سەر پاشەرۆژا جڤاتا نوونەران هەبن، چونكی ئەوا د بابەتێ سەرۆككۆمارێ ئیراقێ دا هاتییە كرن، شكاندنا هەموو پیڤەر و رێزگرتنا سیاسی بوو ل ئیراقێ.
د. زیرەك زێباری ئەو چەندە ژی گۆت: ئاراستەیەك پەیدا بوویە دڤێت زۆرینەیەكێ د جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دا دروست بكەت داكو هەر تشتێ بڤێت ئەنجام بدەت، ئەڤە ژی بەرۆڤاژی عورفێ سیاسی، رێككەفتنێن سیاسی و مافێ پێكهاتەیانە ل ئیراقێ. بۆ نموونە؛ د بابەتێ سەرۆككۆماری دا، زۆرینەیەك هاتە دروستكرن بێی كو ڤەگەرین بۆ حزبێن كوردستانی هەبیت، وان سەرۆككۆمارەك هەلبژارت كو نوونەراتیا گەلێ كوردستانێ ناكەت و وان ل بەرە ب وێ زۆرینەیێ پێنگاڤێن دی ژی د جڤاتا نوونەران دا بهاڤێژن، كو ئەڤە ژی نەئارامییا سیاسی و سەقایەكێ خراب یێ سیاسی دروست دكەت.
ناڤهاتی گۆت ژی: پارتی بایكۆتا كۆمبوونا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كرییە، چونكی پارتی دزانیت ئەوا نوكە د جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دا هەی، نە خزمەتا ئیراقێ و نە ژی خزمەتا كوردستانێ و دەڤەرێ دكەت. دڤێت ئەو جڤات ڤەگەریتەڤە بۆ واقعێ سیاسی و نابیت رێككەفتنا چەند حزب و گرووپان ل پێكڤەژیانا سیاسی یا ئیراق و كوردستانێ بدەت. پارتی باش د مەرەما وان دگەهیت، وان دڤێت ب ڤێ زۆرینەیێ جڤاتا نوونەران بكەنە چەكێ تۆلڤەكرنێ و دەربازكرنا بڕیارێن نە لۆژیكی.

هەولێر، قائید میرۆ

جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ خواندنا ئێكێ بۆ پڕۆژە قانوونا سەربازییا ب زۆری كر و ئەندامەكێ لیژنەیا ئاسایش و بەرەڤانیێ ژی ئاماژەكر، چو رێككەفتن نەهاتینەكرن بۆ دەركرنا ئەڤێ قانوونێ و دبێژیت، هەرچەندە دێ هەرێما كوردستانێ ژی ڤەگریت، بەلێ چو هەماهەنگی نینە د ناڤبەرا هەردو حوكمەتا ل دۆر پرۆسەیا سەربازییا ب زۆری ئەڤێ چەندێ ژی دێ كاریگەریێن خراب هەبن.
شێروان جەمال، ئەندامێ لیژنەیا ئاسایش و بەڕەڤانیێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت» پڕۆژە پێشنیازەك ژئالیێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ هاتیە بەرهەڤكرن ل دۆر ڤەگەڕیانا سەربازییا ب زۆری، بەلێ ب چو شێوەیەكی هەماهەنگی د ناڤبەرا سەرۆكایەتییا جڤاتا نوونەران و حوكمەتێ و سەرۆكێن فراكسیۆنێن ناڤا جڤاتێ نینە ل دۆر بەرهەڤكرنا ئەڤێ پڕۆژە پێشنیازێ، هەتا كۆمبوون ل گەل لیژنەیا ئاسایش و بەڕەڤانیێ نەهاتیەكرن و ئەم ئاگەهدار نەكرینە، ئەڤەژی دەستپێكەكا مەترسیدارە ل ئەڤێ خۆلا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ پەیدا دبیت، چونكە سەپاندنا ئیرادەیا خوە ژئالیێ سەرۆك و جێگرێ ئێكێ یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دێ كاریگەریێن خراب هەبن، ب تایبەتی چو هەماهەنگی د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ دا نینە بۆ دەركرنا قانوونا سەربازییا ب زۆری، ئەڤەژی د دەمەكی دایە هەكە ئەو پڕۆژە قانوونە بهێتە پەسەندكرن دێ هەرێما كوردستانێ ژی ڤەگریت».
دیاركر ژی» پڕۆژە قانوونا سەربازییا ب زۆری دێ هەموو وەلاتییان ڤەگریت و رەهەندێن دارایی ژی هەنە، چونكە بودجەیەكا مەزن پێدڤییە بۆ ئەنجامدانا ئەڤێ پرۆسەیێ و دڤێت حوكمەتا ئیراقێ بەرهەڤییا خوە دیار بكەت بۆ مەزاختنا بودجەی، ئەز باوەرم دەربازكرنا ئەڤێ پڕۆژە قانوونێ بڤی شێوەی دێ كاریگەریێن خراب بۆ ئیراقێ هەبن».
ب گۆرەی ناڤەڕۆكا پڕۆژە قانوونا هاتییە پێشنیازكرن هەر وەلاتییەكێ نێر د ژیێ هەژدە سالیێ دێ ڤەگریت و ب زۆری چیتە سەربازیێ، كەسێن چو باوەرنامە نەبن دێ هەژدە هەیڤا خزمەتا سەربازیێ كەن و یێن دی ژی ب گۆرەی باوەرنامێ دەمێ وان یێ سەربازیێ كێمترە، هەروەسا ل دووڤ هەمان پڕۆژە قانوون ژبلی كەسێن ئێكانە و نەخۆشییا دووم درێژ هەی چو كەسەكێ دی ناهێتە لێبۆرین ژ سەربازییا ب زۆری و ب شێوەیەكێ نەچاری دڤێت خزمەتا سەربازی بكەن، مووچەیێ كەسێن دچنە خزمەتا سەربازیێ ژی دێ وەك مووچەیێ سەربازێن ئیراقێ بیت و هەرێما كوردستانێ ژی دێ ڤەگریت».
شێروان جەمالی ئاماژەكر» لیژنەیا ئاسایشێ و فراكسیۆنێن ناڤا جڤاتا نوونەران ژی پشكدار نەبووینە د بەرهەڤكرنا پڕۆژە قانوونا سەربازییا ب زۆری دت كو ئەڤە دەستپێكەكا مەترسیدارە هەر پڕۆژەیەكێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران و جێگرێ وی بخوازن دەرباز بكەن، خۆلا نوكە یا جڤاتا نوونەران زۆر خۆلەكا هەستیارە، ژ بەر كو كاركرنا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بڤی دەستوداری دێ كارڤەدان هەبن، هەروەسا پەسەندكرنا پڕۆژە قانوونەكا هەستیار و گرنگ بێی هەبوونا هەماهەنگیێ ل گەل كۆتلەیێن سیاسی ئاماژەیێن مەترسیدارن ل ئەڤێ خۆلا جڤاتا نوونەران، هەكە پڕۆژە قانوونا سەربازییا ب زۆری سەربگریت و بهێتە پەسەندكرن ژی بجهئینانا وێ دێ گەلەك ب زەحمەت بیت».

هژمارەک ژ پارتی و هێزێن سیاسی یێن کوردستانی ل باژێرێ ئامەدێ یێ باکورێ کوردستانێ تازی بۆ شەهیدێن ڤێ دووماهیێ یێن رۆژهەلاتێ کوردستانێ دانان و هژمارەک زێدە ژ سیاسەتمەدار، نڤیسەر، چاڤدێرێن سیاسی و کەسایەتیێن کورد پشکداری د تازیێ د کرن و هەڤخەمیا خوە بۆ گەلێ کورد ل رۆژهەلاتێ کوردستانێ دیار کرن.
تازی ل ناڤەندا پارتا وەلاتپارێزێن کوردستانێ هاتە دانان و سیاسەتمەدارێن کورد دیار کرن، ئێرشێن ڤێ دووماهیێ یێ دەولەتا ئیرانێ ل دژی پێشمەرگێن رۆژهەلاتێ کوردستانێ شەرمزار دکەن، چونکی هێزێن کوردی یێن رۆژهەلاتێ کوردستانێ پشکەک ژ شەڕی نەبووینە و نها ئاگربەست د ناڤبەرا ئیرانێ و ئەمریکا دا هەیە و جهێ داخێ یە ئیران ئێرشی هەرێما کوردستانێ دکەت، ئەو یەک ب چو رەنگەکێ ناهێتە قەبوول کرن و دڤێت جڤاکێ نێڤدەولەتی ئێرشێن ئیرانێ شەرمزار بکەت و وەکو کوردێن باکورێ کوردستانێ ئەو هەڤخەمیا خوە بۆ گەلێ کورد ل رۆژهەلاتێ کوردستانێ دیار دکەن و ئێرشێن ئیرانێ ژی ب توندی شەرمزار دکەن.

سەرۆك مەسعود بارزانی، پەیامەكا پیرۆزباهیێ ئاراستەی عەممار حەكیمی دكەت ب هەلكەفتا دووبارە هەلبژارتنا وی وەكو سەرۆكێ باسكێ حیكمە یێ نیشتمانی.
د پەیاما سەرۆك بارزانی دا بۆ عەممار حەكیمی هاتیە: «ب هەلكەفتا دووبارە هەلبژارتنا هەوە وەكو سەرۆكێ باسكێ حیكمە، گەرمترین و جوانترین پیرۆزباهییان ل هەوە دكەین. داخوازێ ژ خودایێ مەزن دكەین هەر دەم سەركەفتی و رێ نیشاندەرێ هەوە بیت.»
ل رۆژا شەمبیێ 19/4/2026 باسكێ حیكمە یێ نیشتمانی ئەڤرۆ كۆنگرەیا خۆ یا گشتی بەست و تێدا ب كۆما دەنگان، عەممار حەكیم وەكو سەرۆكێ باسكی بۆ خولەكا دی هاتە هەلبژارتن.
عەممار حەكیم یێ كو ل سالا 2017ێ باسكێ حیكمە دامەزراندی، ئێكە ژ سەركردەیێن دیارێن د ناڤ هەڤپەیمانییا چوارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ دا.
ئەڤ پیرۆزباهییە د دەمەكێ دایە كو ئالیێن سیاسی یێن ئیراقێ پشتی هەلبژارتنا سەرۆككۆماری، مژوولی دانوستاندنانە بۆ پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتێ، هەرچەندە پارتی دیموكراتی كوردستان ژبەر نەرازیبوونا ل سەر پرۆسەیا هەلبژارتنا سەرۆككۆماری، بایكۆتا روونشتنێن جڤاتا نوونەران كریە.
ژ ئالیێ خۆڤە، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ، ب هەلكەفتا دووبارە هەلبژارتنا عەممار حەكیم وەك سەرۆكێ باسكێ حیكمە، پیرۆزباهی لێ كرن و هیڤیا سەركەفتنێ بۆ خواستن و دووپاتی ل سەر گرنگییا هەماهەنگیێ بۆ پاراستنا ئارامییا ئیراقێ كرن.

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و سەرۆككۆمارێ توركیا ل د چارچۆڤەیێ كۆڕبەندا دیپلۆماسی یا ئەنتالیا كۆمبوون. د تویتەكێ دا نێچیرڤان بارزانی ئاماژە ب وێ چەندێ كریە، كو د كۆمبوونێ دا دانوستاندنێن جدی دەربارەی ب هێزكرنا هەماهەنگییا د ناڤبەرا توركیا، ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ دا ئەنجام داینە.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د پۆستەكێ دا ل سەر تۆرا جڤاكی یا ئیكس (تویتەرا بەرێ) دەربارەی كۆمبوونا خۆ ل گەل رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆككۆمارێ توركیا نڤیسییە: «خۆشحال بووم كو ل ئەنتالیا چاڤێ من ب سەرۆك رەجەب تەیب ئەردۆغان كەفتی.»
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دبێژیت: «مە دانوستاندنەكا جدی دەربارەی ب هێزكرنا هەماهەنگییا د ناڤبەرا توركیا، ئیراق و هەرێما كوردستانێ دا كر، و مە دیتن و بۆچوونێن خۆ ل سەر گوهۆڕینێن دەڤەرێ لێكگۆهارتن. مە دوپات كر كو هەر دو ئالی پێگیرین ب پێشئێخستنا ئارامییا دەڤەرێ وگەشەپێدان و ئاسایشا هەڤپشك.»
د تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ دا، ل دووف بەیاننامەیا سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ، دووپاتی ل سەر بەرفەرهكرنا ئاسۆیێن هەماهەنگییا هەڤپشك د بوارێن جودا جودا دا هاتە كرن و هەر دو ئالییان دوپات كر، كو دیالۆگ باشترین رێكە بۆ چارەسەركرنا قەیرانان و پاراستنا بەرژەوەندیێن هەڤپشك.
سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ ئەو چەندە ژی دیار كریە، كو چەند پرسێن دی یێن جهێ گرنگییا هەڤپشك، تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ بوون

دلشاد شەهاب، پەیڤدارێ سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ راگەهاند: «بوونا هەرێما كوردستانێ د وان ناڤەندێن دیپلۆماسی دا كارتێكرن و رامانەكا تایبەت ب خۆ ڤە هەیە.» ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو د ڤێ شەڕێ دووماهیێ دا هاتە سەلماندن كو هەر روودانەك ل دەڤەرێ یان ل جیهانێ دێ كارتێكرنا گشتی هەبیت، لەوما دڤێت پرس ب گرنگییا هەمەلایەنە بهێنە وەرگرتن.
دلشاد شەهاب ڕاگەهاند كو پەیاما نێچیرڤان بارزانی دووپاتكرن بوو ل سەر رۆلێ هەرێما كوردستانێ د پاراستنا ئارامیێ دا. هەروەسا باسێ وان زیانان كر یێن كو گەهشتینە هەرێما كوردستانێ، د وەختەكی دا «ب كریار و ب گۆتارا فەرمی پشكەك نەبوویە ژ وێ ململانێ و شەڕی.»
دلشاد شەهاب هەروەسا ب گرنگی زانی ئاماژێ ب وێ چەندێ بدەت كو هێرشێن ل سەر هەرێما كوردستانێ ئێك ژ تەوەرێن كۆڕبەندا ئەنتالیا بوون و گۆت: «خالەكا كو بۆ هەرێما كوردستانێ گەلەك یا گرنگە هەموو ژێ ئاگەهدار بن؛ ئەو ژی ئەو هێرشێن نەڕەوا نە یێن كو دهێنە سەر هەرێما كوردستانێ، بێی كو چو ئەگەر هەبن. ب تایبەتی ژی ئەو هێرشێن ژ ئالیێ میلیشیایێن نەیاسایی ڤە ل ناڤ ئیراقێ دهێنە سەر هەرێما كوردستانێ.»
پەیڤدارێ سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ راگەهاند ژی، پێگەهێ هەرێما كوردستانێ یێ ڕێزلێگرتی یە و پشكداربوویێن كۆڕبەندا ئەنتالیا دەستخۆشی ل رۆلێ ئەرێنی و كارتێكرنا نێچیرڤان بارزانی كریە.
پێنجەمین كۆڕبەندا دیپلۆماسی یا ئەنتالیا ل رۆژێن 17 هەتا 19ی نیسانا 2026ێ بڕێڤەچوو. نێزیكی پێنج هزار كەسایەتی ژ 150 وەلاتان پشكداری تێدا كریە. پتر ژ پێنج هزار كەسایەتی ب فەرمی هاتینە داخوازكرن كو نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ئێك ژ وان كەسانە. نێزیكی 20 بەرپرسێن بلندێن وەلاتان و حوكمەتێن وەلاتان، 15 جێگرێن سەرۆكی، پتر ژ 50 وەزیرێن وەلاتان كو 40 ژ وان وەزیرێن دەرڤەبوون، ل گەل نوێنەرێن 75 رێكخراو و كۆمەلێن نێڤدەولەتی د وی كۆڕبەندێ دا پشكداربوون. ژ سالا 2021ێ ڤە سالانە ب پشكدارییا سەركردە و بەرپرسێن بلند و بیرمەندێن نێڤدەولەتی دهێتە ئەنجامدان. نێچیرڤان بارزانی بۆ جارا چارێ یە تێدا پشكدار دبیت.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com