ههلبژارتن وهك بێژینگا ڤاڤارتنێ
هزرهك
ههلبژارتن وهك بێژینگا ڤاڤارتنێ
د. رهشید فندی
ئێك ژ باشیێت ههلبژارتنا ههر چهند سالا جارهكێ (چار سالا جارهكێ نموونێ ئیراقێ)، ئهوه كو ههلبژارتن, ههر چار سالا جارهكێ ڤاڤارتنێ دكهت و رۆلێ بێژینگێ دبینیت د ناڤ جڤاكیدا ژ لایێ سیاسی ڤه. ئهڤه ژی كارهكێ باشه, د وارێ گهۆرینا سهروچاڤادا و گهۆرینا كهسا دا, بۆ ئینانا هندهك كهسێت نوی و لادانا كهسێت مللهت ژێ تێر دبیت و ب ئاوایێ دیمۆكراتی مللهت رهفتاری د گهل د كهت.
(ونستون تشرتشل) سهرۆك وهزیرێ بریتانیا لسهر دهمێ جهنگا جیهانیا دووێ, د ئاخفتنهكا خۆدا دبێژیت (ههمی تشتێت دیمۆكراتیێ د باش نینن, لێ چو رێ یێت ژ وێ باشتر نینن), ئانهكۆ ئهو دیمۆكراتیا نوكه جیهانا پێشكهفتی لسهر برێڤه دچیت, ئهوێ ژی نهرێنی یێت ههین, لێ چ بكهین ههر دهمێ مه دهست ژ دیمۆكراتیێ بهردا, واته ئهم بهرهف دكتاتۆریێ چووین.
ههلبژارتنێت ڤێ داویێ ل ئیراقێ چێبووین, ئێك ژ وان ههلبژارتنا بوو, یێت گهلهك سهروچاڤ ل ئیراقێ و كوردستانێ گهۆرین, د دهمهكیدا هندهك ژ وان سهروچاڤا هزرێت مهزن ژ خۆ د كرن و باور نه دكر بێنه گهۆرین.
ههر وهسا ل ههلبژارتنێت بهری نوكه هندهك كهس هاتبوونه سهر شانۆیا سیاسی یا ئیراقی, كو نه گههشتن و نه شارهزایی ب ساناهی پێڤه دیار بوو. لێ ههر دهم مللهت گهلهك یێ شارهزایه و خواندنهكا باش یا بۆ سیاسیا ههی و د زانیت كی د بهرژهوهندا گشتی دایه.
ئهندامهكا پهرلهمانێ ئیراقێ, كو ب پربێژی و نه بهر ئاقلی دئاخفت, سهرۆكا لیژنا بجی ئینانا ماددێ 140 بوو, لسهر كهنالێ تهلهفزیۆنی گۆتبوو: من ماددێ 140 بۆ دهمێ 10 سالا گیرۆ كر, دا كهركووكێ نهچیته سهر ههرێما كوردستانێ. وێ بخۆ ئهو هزر نهكر, كو ئهڤ دانپێدانا وێ سهر پێچیهكا دهستووریه و د ڤیا سهرا وێ ئاخفتنا هاتبا سزادان, چ ژ لایێ سهرۆكێ پهرلهمانیڤه بیت, چنكی ئهو لیژنه لیژنهیهكا پهرلهمانی یه, یان ژ لایێ سهرۆك وهزیران ڤه, كۆ سهرۆكێ دهسههلاتا جێ به جێ كاره ل دهولهتا ئیراقێ, یان ژ لایێ سهرۆك كۆماری ڤه, كو پارێزهرێ دهستووری یه.
گهلێ ئیراقێ ئهو ئهندام پهرلهمان سزا دا, سهرا پربێژی و سهر پێچیێت وێ و ڤێجارێ دهنگێت خۆ نه دانێ.
ئهندامهكا دی یا پهرلهمانی, دیسان لسهر كهنالێت تهلهفزیۆنی دگۆت: ماددێ 140 یێ دهستووری یێ مری!! نزا چهوا چێدبیت ماددهیهك بتنێ د ناڤ دهستووریدا بمریت و یێت دی د ساخ بن!!. تشتێ ژ ههمیا سهیرتر ئهو بوو دهمێ ههر وێ ئهندامێ چهندین جارا دگۆت: بۆچی هندهك عهسكهر ب فرۆكێت ههلیكۆپتهر ناچن سهرۆكێ ههرێمێ بگرن و بیننه بهغدا دادگهه بكهن؟
ل دویف بێ ئاقلی و نه شارهزاییا وێ ئهندام پهرلهمانێ ئهو بوو, جهنابێ سهرۆكی یێ ل گازینۆیهكێ روینشتیه و ههما دوو عهسكهر دێ بێژنێ كهرهمكه د فرۆكێدا, ئهها ب ڤێ بێ ئاقلیێ وان سیاسهت د كر و برێڤه دبر. گهلێ ئیراقێ بێ ئاقلیا وێ ئهندامێ و گهلهك ئهندامێت دی ژی دیتن, لهوما دهنگێ خۆ نه دا وان.
من چهندین جارا بهری نوكه ژی نڤیسیبوو, كو برایێت مه یێت شیعه ئهزموونهكا باش د حوكمداریا ئیراقێدا نینه و دهم پێ دڤێت ههتا وێ شارهزایێ پهیدا بكهن. لهوما گهلێ ئیراقێ ڤێ جارێ ئهو ههمی سزا دان و ئهو حزبێت مهزن یێت شیعا یێت ههر جار 80 ـ 90 كورسی د ئینان, ڤێ جارێ ههر وان حزبا 20 ـ 30 كورسی ئینان.
