بارینا بارانێ د ناڤبەرا مفا و زیانێ دا
تارق عەبدال
وەكو یا دیار د سالێ دا چار وەزرێن یێن هەیین؛ هەر وەرزەكی ژی گرنگی و مفایێن خۆ یێن بۆ مرۆڤی و ئەردی و گیانەوەران هەین، د ڤێرە دا ئەگەر ئەم چەندەكێ ب كورتی ئاماژێ بدەینە ڤان وەرزان؛ بۆ نموونە وەرزێ هاڤینێ وەرزەكێ گەرمە، بەلێ د ڤی وەرزی گەلەك بەرهەم دگەهن كو گرنگیا خۆیا هەی بۆ ئەوێن ل سەری ئاماژە پێ كری، دیسا وەرزین پاییز و بهار و زڤستان ژی ب هەمان شێوە، هەر ئێكی قازانج و مفایێن خۆ هەنە، وەك بۆنەوەرێن ل سەر ڤی ئەردی دژین ب تایبەت مرۆڤ، مە پێدڤی ب ڤان هەر چار وەرزان هەیە ژبۆ هندێ ئەم پێدڤیێن ژیانا خۆ پێ دابین دكەین، لەورا ژی ئەم فێربووینە كا دێ چاوا هەر وەرزەكی سەرەدەریێ ل گەل كەین، ل ڤێرە فۆكسا مە زێدەتر ل سەر وەرزێ ژڤستانێ یە؛ ژبەركو نوكە ئەم یێن ل دەسپێكا ڤی وەرزی دا، ئەو ژی ل هەیڤا دوازدە هەتا هەیڤا دو ل دەف مە وەرزێ زڤستانێ یە، ژبەر هندێ بەری هینگی دڤێت ئەم خۆ بۆ ڤی وەرزی ئامادەكەین، هەم ل گوندان و هەم ل باژێری ل گوندان ژبەركو سۆپەیێن داران یین هەیین، ئەو بەری هینگی رێژەكا مەزن یا داران بۆ خۆ گەمكرنێ بەرهەڤ دكەن، ژبەركو زۆربەی گوندێن مە دكەڤنە دەڤەرێن چیای ژبەر هندێ زڤستانێن وان گەلەك د سار و بەفرینن و دیسا ژبۆ دابینكرنا پیداویستیێن گیانەوەرێن خۆ بۆ ڤی وەرزی، ئەوژی وەكی كا و گییا و چلی و ئالفی..هتد. ل باژێران بەلكو سەقا وەكی یێ گوندان یێ ساڕ و دژوار نینە، ژبەر هندێ پێدڤیێن وان یێن ژڤستانێ كێمترن بتنێ رێژەكا گازێ دابین دكەن بۆ ۆگەرمكرنێ، بەلێ ئەڤ چەند سالەكە د وەرزێ زڤستانێ دا لەهیێن مەزن د باژێران دا پەیدادبن وەكی پار سال ئەو مالێن دكەڤنە ل بەر رویبارێ هشكەروی زەرەر و زیانێن مەزن ب مال و حالێن هەڤەلاتیان كەفتن؛ ئەڤە چەندا نەیا چاڤەرێكری بوو، لەورا ژی ئەڤ زیانە ب مالێن وی خەلكێ ل دەوروبەرێن هشكەروی كەفتن، دیسا ئەڤە چەند رۆژەكە لافاوێن دژوار ل چەمچمال و دەوربەرێن وێ رویداینە، چەندین زیانێن مەزن بەرب مال و حالێن خەلكێ وان دەڤەران كەتیە، لەورا دڤێت ئێدی بەری هینگی مرۆڤ خۆ بەرهەڤ كەت و هزر د هەر تشتەكی دا بكەت، ژ بەركو گورانكاریێن مەزن یێن كەش و هەوای ل سەر جیهانێ ب گشتی دا هاتینە، سالانە ل چەندین وەلاتان ئەڤ حالەتە رویددەن وكارەساتێن مەزن یین مرۆڤی پەیدا دبن، لەورا یا پێدڤی ل ڤێرە ئەوە كو بەری هاتنا وەرزێ زڤستانێ ئامادەكاریێن باش بهێنەكرن بۆ هەر حالەتەكێ نەخوازراو دهێتە پێش، ژبۆ هندێ زەرەر و زیانێن وێ كێمتر بن و سەر و مالێن خەلكی د پاڕاستی بن، نەكو بهارا بهێتە ل سەر شاخێ گای ژنوی مە های ژ خۆ هەبیت، پاشی وێ گاڤێ فایدە ناكەت، ل وەلاتێن هندەك هەڤوەلاتی لاڤا دكەن باران بهێت ژبۆ هندێ بشێن ئەردێن خو یێن چاندنێ شین كەن و ژلایەكێ دیڤە ئەوێن مالێن نێزیكی رویبارێ هشكەرۆی و ئەو جهێن نێزیك رویباران لاڤا دكەن باران نەهێت؛ ژبەركو ترسا وان ژ وێ چەندێ هەیە، كو وەكی سالێن دیتر لەهی رابن و سەر و مالێن وان ل گەل خۆ بەن، ل ڤێرە خەلك یێ دابەشبووی ل سەر دو لایەنان دا، ئەڤجا هەردولا پێكڤە لاڤان دكەن ئێك بۆ نەهاتنا بارانێ یێ دژی بۆ هاتنا بارانێ یا خۆدێ ژی یا جودایە، یا پێدڤی یە حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بەرنامە و پلانێن سالانە هەبن ب تایبەتی ل وەرزی زڤستانێ هەمی ئامادەكاری و بەرهەڤی بهێنەكرن ژبۆ هەر حالەتێ دهێتە پێش.
