كورد و چەك و پێشمەرگە
غیاس خـالد زێباری
نێزیكی سەد سالایە كورد و چەك و پێشمەرگەه بووینە سێگۆشەیەكا پۆلایین بۆ پاراستنا سنوورێن كوردستانێ و كانگەها بدەستئینانا ماف و ئارمانجێن نەتەوایەتی و نشتیمانی، هەبوونا ڤێ سێگۆشەیێ نە رامانا هندێ یە مللەتێ كورد مللەتەكێ شەرخوازە، بەلكی چەك ـ هەلگرتنا دابینكرنا ئاشتیێ و پاراستنا ئاشتەوایی یێ و سەقامگیریێ بوویە، لەوما پێشمەرگەه بوویە سیمبۆلەكێ پیرۆزێ نەتەوا كورد، ب درێژاهیا ڤان سەد سالا رژێمێن داگیركارێن كوردستانێ هەمی هەول و شیانێن خوە تەرخانكرنە بۆ ژناڤبرنا پێشمەرگەی و نەهێلانا چەكی د دەستێ كوردستانیان دا، ئانكۆ هەلوەشاندنا وێ سێگۆشەیا مە دیاركری، ل سالا 1947 رژێمێن دەڤەرێ ژبۆی چەكدانانا پێشمەرگەی هەمی سنوور لێ گرتن و مەزنترین هێرش برنە سەر مەلا مستەفایێ بارزانی و پێشمەرگێن وی، لێ تووشی شكەستنێن مەزن بوون و نەشیان ژ چەك بكەن، هەتا ب شانازی ڤە گەهشتنە ناڤ ئێكەتیا سۆڤیەتا بەرێ و جیهان ب دەربازبوونا وان حێبەتی بوو، پشتی گوهۆرینێن سیاسی ل ئیراقێ ل سالا 1958 ب شانازی و سەربلندی ڤەگەریان، ل سالا 1961 پشتی رژێما ئیراقێ ماف و داخوازیێن گەلێ كورد بجه نەئینا، دیسا ب شانازیڤە پێشمەرگەهێ كوردستانێ چەك هەلگرت و ب رێبەریا مە مستەفایێ بارزانی و پارتی دیموكراتی كوردستانێ شۆڕشا مەزنا ئیلۆنێ بەرپاكرن و پشتا تۆماركرنا داستانێن مەزن و رزگاركرنا بەشەكێ زۆرێ كوردستانێ، دەولەتا ئیراقێ ب نەچاری ڤە دانپێدان پێ كرن و رێككەفتنا 11 ئادارا سالا 1970 یێ واژۆكرن و ب تانج و شانازی ڤە پێشوازی ل پێشمەرگەی هاتەكرن، دیسا رێكەفتنا خیانەتكاریا جزائیرا نیڤدەولەتی یا سالا 1975 هەولێن چەكدانا پێشمەرگەی كر، دیسا ب رێنمایێن رێبەرێ مەزن مەلا مستەفایێ و سەرپەرشتیا سەرۆك مەسعود بارزانی، پارتا دیموكراتا كوردستانێ بەرسینگێ وێ پیلانێ و هەوێن ئەنفال و كیمیابارانكرنێ و وێرانكرنێ گرتن و چەكێ پێشمەرگەهی بلندتر و كاریگەرتر بوو و سەرهەلدانا پیرۆزا سالا 1991 لێ بەرهەم هات، پشتی ئازادیا ئیراقێ ژی ل سالا 2003 یێ هەولێن ژ چەككرنا پێشمەرگەهی هاتنەدان، لێ ب هیممەتا سەرۆك مەسعوود بارزانی پێشمەرگەهـ بوویە هێزەكا فەرمی و رێكخستی و دانپێدانكری د ناڤ دەستوورێ هەردەمێ ئیراقێ دا بناڤێ پارێزەرێن هەرێمێ، نهۆ ژی ب پیلانێن ناڤخوە دوبارە هەمان هەولێن دوبارە دبن، لێ پشتراستین ب دەردێ جاران دێ چن و پێشمەرگە دێ هەر مینیت جهێ شانازیێ و تانجا سەرێ خەلكێ كوردستانێ و روورەشی و شەرمزاری دێ بەهرا وان كەس و لایەنان بیت.
