د ناڤبەرا ناسنامەیا نەتەوەیی و حزبایەتیێ دا.. ڕەخنەیەكا ئەكادیمی بۆ جڤاكا كوردستانێ
نۆڕا جەعفەر
د فەلسەفە و زانستێن سیاسی دا، جوداهیەكا كوور د ناڤبەرا چەمكێ (نەتەوە) و چەمكێ (حزبایەتی) دا هەیە، نەتەوە لایەنەكێ ناسنامەیی و جڤاكی و كەلتووری و مێژوویی یێ گشتی یە، كەس نەشێت ب بڕیارەكا سیاسی یا دەمكی خۆ ژ بن كۆمبوونا وێ بكێشیتە پاش ل بەرانبەر دا حزبایەتی پڕۆسەكا سیاسی و ئایدولۆژی و ڕێكخراوەیی یا ئارەزۆمەندانە یە كو بۆ بڕێڤەبرنا دەستهەلاتێ و گەهشتن ب ئارمانجێن سیاسی یێن دیاركری د تەخەكا جڤاكی دا دهێتە ئاڤاكرن.
ل هەرێما كوردستانێ، ژبەر ئەگەرێ مێژوویی و خەباتا چەكداری و قووناغێن ڕزگاریخوازیێ و هەر وەسا سنوورێن د ناڤبەرا ناسنامەیا نەتەوەیی و دلسۆزیا حزبی دا تا ڕادەیەكێ مەزن ئەڤ هەردو چەمكە تێكەلی ئێك كرینە.
ئەگەر بەرێ خۆ بدەینێ ئەڤرۆ پشكەكا مەزنا جڤاكێ هێشتا نەشێت جوداهیێ د ناڤبەرا بەرژەوەندیێن نەتەوەیەكی (كو كوردستان و كوردینی یە) و د ناڤبەرا بەرژەوەندیێن حزبی دا (كو پشكن و ل سەر بنەمایێ هەڤڕكیێ دژین ئانكو دەستهەلاتە) دا بكەن،
ئەڤ تێكەلكرنە دبیتە ئەگەرێ هندێ كو هزر و ڕا و بۆچوونێن جودا یێن جڤاكی بەرانبەر ڤان هەردو چەمكان ب شێوەیەكێ دروست نەهێتە وێنەكرن.
هەلبەت دەستهەلاتا سیاسی ل كوردستانێ، د چەندین لایەنان دا مفای ژ ڤێ تێكەلبوونا چەمكان وەرگرتیە، دەما كو حزب و دەولەت تێكەلی ئێك دبن، یاسا و دادپەروەرییێ ژ بنەڕەتێ وێ دئێخیت، ژبەركو دلسۆزیا بێ هزر ل شوینا نشتیمان پەروەرییێ دگرت.
ئاریشە و ڕەخنەیا سەرەكی ئەوە كو گەلەك كەس هێشتا باوەر ب وێ چەندێ دكەن كو پاراستنا ناسنامە و نیشتمانپەروەریێ بتنێ ب رێكا گرێدان ب حزبەكێ دبیت. ئەڤ نەزانین یان تێنەگەهشتنا جڤاكی د ناڤبەرا نەتەوە (كوردینی وەك ناسنامە) و حزبایەتیێ (وەك شمەكەكێ سیاسی یێ گۆهر ) بوویە ئەگەرێ لاوازكرنا هزرا ڕەخنەیی.پێدڤیە خەلك بگەهیتە وی ئاستێ هوشیاریێ كو بزانیت نەتەوایەتی پێش حزباتیێ سەرهلدایە، نەتەوە مێژوو و پاشەرۆژە، بەلێ حزبایەتی دەستهەلاتەكا گوهۆرە و ل سەر بنەمایێ بەرژەوەندیێ دهێتە ئاڤاكرن.
لەوما بۆ ئاڤاكرنا پاشەڕۆژەكا دیمۆكراتیك، پێدڤییە جوداهی د ناڤبەرا نەتەوە و حزبان دا بهێتە كرن و جڤاك ل دەسپێكێ نەتەوایەتیێ بهەلبژێریت ژبەركو حزب دهێت و دچیت بەلێ نەتەوە هەر دمینیت و هەر نەتەوەیە ناسنامەیا ڕەسەنا كوردینیێ دپارێزیت و دگەهینیتە نەوەیێن پاشەڕۆژێ.