پێگەهێ كوردستانێ د نەخشەیێ نوی یێ هەژموونا ئەنقەرەیێ دا ل دەڤەرێ
شهاب ئاكرەیی
هەر گاڤا بەرپرسەكێ ئەمریكی یان یێ هەرێمی بەحسێ پرۆژەیەكێ بكەت كو توركیا، سووریا و ئیراقێ د ناڤ چوارچۆڤەكێ ستراتیژی یێ ئێكگرتی دا گرێددەت، مافێ مەیە ئەم پسیارێ بكەین؛ ئەرێ مەبەست پێ هەڤكارییە د ناڤبەرا دەوڵەتێن جیران دا، یان ئاڤاكرنا ناڤەندەكا نوی یا هەژموونێ یە كو دەڤەرێ ژ دەرگەهێ ئەنقەرە برێڤەببەت؟
چ كەس ل دژی هەڤكارییا ئابۆری یان ئەولەهی د ناڤبەرا دەولەتان دا نینە، چونكی جوگرافیا و بەرژەوەندیێن هەڤپشك رادەیەكێ هەماهەنگیێ دسەپینن، لێ كێشە وێ گاڤێ دەستپێدكەت دەما ئەڤ هەماهنگییە دگۆهۆڕیت بۆ پرۆژەیەكێ كو مافێ كاریگەریێ د بڕیارێن دەولەتێن دی دا ددەتە دەولەتەكێ بتنێ و بەرژەوەندی یێن وێ دكەتە پێوەر بۆ دەستنیشانكرنا پاشەرۆژا هەمی دەڤەرێ.
توركیا دەولەتەكا مەزن و گرنگە، بەلێ ئەو نە سەرپەرشتە ل سەر گەلێن ڕۆژهەڵاتا ناڤین، ئیراق و سووریا ژی نە گۆڕەپانێن هەژموونا چ هێزێن هەرێمی نە، بەلكو دو دەولەتن كو سەروەری و بەرژەوەندی یێن خۆ یێن نیشتیمانی هەنە، ژبەر هندێ، هەر پرۆژەیەكێ ئارمانج ژێ بەرفرهەكرنا رۆلێ توركیا بیت د ناڤا ڤان هەردو دەولەتان دا، دڤێت بكەڤیتە بن گەنگەشە، رەخنە و پێداچوونێ، ب تایبەتی دەما مژار گرێدایی پاشەرۆژا پێكهاتە یێن نەتەوەیی و ئاینی یێن ل وێرێ بیت.
ژ دیتنەكا كوردستانی، ئەڤ ترس و دلەراوكێ یە زۆرینە د دیارن، ئەزموونێ سەلماندیە كو حوكمەتێن ئێك ل دویڤ ئێك یێن توركیا چ جاران ب چاڤەكێ رازیبوونی تەماشەی چ دەستكەفتێن سیاسی یان دەستووری نەكریە كو گەلێ كورد بدەستڤە ئینابن، ژبەر ڤێ چەندێ، گەلەك كەس ب هۆشیاری و گومان تەماشەی هەر رێككەفتنەكا هەرێمی دكەن كو ببیتە ئەگەرێ كێمكرنا دەستهەڵاتێن هەرێما كوردستانێ یان لاوازكرنا پێگەیێ وێ یێ دەستووری د ناڤا ئیراقا فیدراڵ دا.
سەقامگیرییا ئیراقێ ب لاوازكرنا هەرێما كوردستانێ بجهـ ناهێت، هەر وەها سەقامگیری یا سووریا ژی ب ئینكاركرنا مافێن كوردان یان پێكهاتە یێن دی ب دەست ناهێت، سەقامگیری یا راستی ل سەر بنەمایێ هەڤپشكی، دانپێدانا دوولایەنی و رێزگرتن ل تایبەتمەندی یێن نەتەوەیی و رەوشەنبیری ئاڤا دبیت، نەك ب سەپاندنا ئیرادە یا لایەنەكێ بتنێ ل سەر هەمیان.
ڕۆژهەلاتا ناڤین د سەد سالییا بۆری دا چەندین پرۆژەیێن هەژموونێ بخۆڤە دیتن، هندەك ژ وان درووشمێن نەتەوەیی هەلگرتبوون و هندەكێن دی ژی درووشمێن ئایینی یان مەزهەبی، لێ ئەنجام هەر ئێك بوو: قەیران و شەڕێن پتر و مێژینا وزە و شیانێن گەلان، ژبەر هندێ، دەڤەر نە پێدڤی ب ناڤەندەكا نوی یا زۆرداری و هەژموونێ یە، بەلكو پێدڤی ب سیستەمەكێ هەرێمی یە كو ل سەر بنەمایێ هەڤسەنگی، رێزگرتنا دولایەنی و دەستوەرنەدانێ د كاروبارێن ناڤخۆیی یێن دەولەتان دا ئاڤا ببیت.
پاشەرۆژا ڕۆژهەلاتا ناڤین دڤێت ل بەغدا، هەولێر، دیمەشق، ئەنقەرە و پایتەختێن دی ب رێیا دیالۆگ و تێگەهشتنێ بهێتە دروستكرن، نەك ب رێیا پرۆژە یێن كو دەولەتەكێ بكەنە یاریزانێ هەرە بهێز و یێن دی ژی بكەنە پاشكۆ، ئەو گەلێن كو باجێن گران یێن شەڕ و ململانێیان داین، هەژی هەڤپشكی یێن دادپەروەرانەنە، نەك نەخشەیێن نوی یێن هەژموونێ كو قەیرانێن رابردووی ب ناڤێن جودا دوبارە بكەنەڤە.
