ئـەو ڕێكەفتنێن ژ دەرڤـەی بەرژەوەندیـا گشتی دهێنە مـۆركـرن وەكـی دیـوارێ ل سـەر بـەفرێنە
نایف مەحموود
بێگومان هەر پارت و لایەنەكێ سیاسی بەرژەوەندیێن خۆ یێن تایبەت هەنە، ئەڤ چەندە ژی زۆر یا نۆرمال و سرۆشتی یە، بەلێ ئەگەر ئەڤ بەرژەوەندییە بتنێ د وی بازنەی دا د قالب دای بن و بێی مفایێ ڤان بەرژەوەندیان بگەهیتە ملەتی، هینگێ ئەڤە ناچیتە د خانەیا پارتێن نیشتمانپەروەر و نەتەوەیی دا. ژبۆنا پاراستن و بەرفرەهكرنا بەرژەوەندیێن خۆ یێن تایبەت، جاران ئەڤ لایەنە هندەك پلان و نەخشەیان دادڕێژن بۆ هندێ بشێن خۆ ل سەر دەست و پێن خۆ بگرن، داكو بگەهنە وان خواستەك و هیڤیێن خۆ یێن كەسوكی و حزبی. بەلێ ئەگەر ڕهوڕیشالێن هەر ڕێكەفتنەكێ یا كو د بەرژەوەندیا گشتی یا ملەتی دا نەیت، هەلبەت دێ وەكی دیوارەكێ سەر بەفرێ بیت و زوی هەڕفیت، ژبەركو د بنەرت دا هیچ بناغەكێ ب هێز و كونكرێتی نینە، حەتا ئەگەر بایەكێ سڤك ژی دهێت ئەڤ دیوارە دێ ب سەر ئێك دا هێت و خراب بیت، بەلگە ژی بۆ ڤێ چەندێ د نافخوەیا كوردستانێ دا چەندین ڕێكەفتن هاتینە كرن ژ دەرڤەی بەرژەوەندیا ملەتی، لێ سەرئەنجام و تالی هیچ ئەنجامەكێ ئەرێنی و باش تێدا نەبوویە و وەكی تۆزەكێ ب سەرێ وان ب خۆ وەربوویە. گەر چاڤخشاندنەكێ بدەینە سەر دۆخێ گشتی و ئەو ڕێكەفتنێن ل سەر شانۆیا سیاسی یا ناوچەیی و جیهانێ هاتینە ئەنجامدان و ڕۆژانە دەهان ڕێكەفتن و یاداشتنامە دهێنە ئیمزاكرن مینا میناكێن هۆسا یێن كو مە ئاماژە پێ كری، ئەڤ ڕێكەفتنە ژی ل ژێر هەر ناڤەكی بیت دهێنە پێشكێشكرن، لێ ئەگەر مرۆڤ ب كورتی ڤەكۆلینێ تێدا بكەت، دێ بینیت كو هندەك ژ وان ل سەر مێزێن تاری و دویر ژ چاڤێ گەل و ملەتی دهێنە دارشتن و ئەڤ ڕێكەفتنێن ژ دەرڤەی بەرژەوندیا گشتی یا ملەتی، چو جار بنەمایێ وان ل سەر داخوازی و پێدڤیێن خەلكی ناهێتە دانان، بەلكو ل سەر هەڤسەنگیا هێزێ و بەرژەوندیا تەسك یا دەستهەلاتداران دهێنە مۆركرن و دوماهیێن ڤان ڕێكەفتناند كورتن و زویكا د هەلوەشن یان ژی دبنە ئەگەرێ تێكدان و شێواندنا بارودۆخێ گەل و وەلاتن، ڤێجا یێن ناڤخۆیی بن یان ژی یێن د ناڤبەرا وەلات بۆ وەلاتەكێ دی بیت. دبیت دەستپێكا ڤان ڕێكەفتنێن ب ڤی ڕەنگی دەنگ و ڕاگەهاندنا وان ل ئاستەكێ بلند و بهێز دیاربیت و بۆ خەلكی وەكی سپیاتیا بەفرێ ددەنە خۆیاكرن كو هەمی تشت پاك و ڕۆنە و د بەرژەوەندیا خەلكی و ملەتی دانە، بەلێ ل پشت پەردێ و ل ژێر هندەك سەفەقاتێن بازڕگانی هندە مین و لۆغمە دهێنە دانان كو بۆ ملەتی جهێ زیان و زەرەرێنە. ئەڤجار هەر هەڤپەیمانەكا بێی پشتبەستن ب ئیرادەیا گشتی یا ملەتی، بێی شەفافیەت و بێی پشكداریا دامەزراوەیێن هەلبژارتی بهێتە مۆركرن، تەمەنێ وێ یێ كورتە و ل پاشەڕۆژێ ئەو لایەن دێ باجا ڤان ڕێكەفتن و هەڤپەیمانیان ددەن، دیرۆك و بووریێ مە ژی یێ پرە ژ نموونەیێن ڤێ ڕاستیێ، چونكی چەندین جاران ڕێكەفتنێن نهێنی ل دۆر سامانێن ملەتی، سنۆران، یان هەتا سەروەریا سیاسی هاتینەكرن، لێ ل دەمێ مۆركرنێ، لایەنێن ئیمزاكەر ب زۆری دەستكەفتێن خۆ وەك «سەركەفتنا مێژوویی» ددەنە نیاسین، بەس پشتی دەمەكی، دەما خەلك هەست ب زیانێن وان ڕێكەفتنان دكەت، تووڕەیی و نەڕازیبوون سەرهلددەت، كەواتە بلا دلێ ڤان لایەنان یێ خۆش نەبیت مادەم بەرژەوەندیێن تاكلایەنی و حزبی و كەسۆكی بەری بەرژەوەندیا ملەتی بن. هەلبەت ئەڤە ژی دبیتە ئەگەرێ قەیرانێن جڤاكی، شكاندنان باوەریێ ب دامەزراوەیان و د ئاستەكێ مەزنتر دا دبیتە هۆكارێ نەسەقامگیریا سیاسی، لەورا بەرژەوەندیا گشتی یا مللەتی بتنێ ب درووشمان ناهێتە پاراستن، ئەو پێدڤی ب میكانیزمێن ڕۆهن هەیە كو خزمەتا گەل و وەلاتی د ڕێكەفتنان و هەڤپەیمانیان دا بەری بەرژەوەندیێن بەرتەنگێن حزبی بن. ئاشكەرایە كو ئەڤرۆ كوردستان د قووناغەكا هەستیار دایە، پێدڤی ب وان ڕێكەفتنان هەیە كو بەری هەر تشتی پەرلەمانێ كوردستانێ بهێتە كاراكرن و حوكمەتەك بهێتە پێكئینان ل گۆر ئەرئەنجامێن هەلبژارتنان و سەنگێ هەر لایەنەكی پۆست بهێنە دابەشكرن، داكو ئەڤ حوكمەتە ڕەنگڤەدانا وێ باوەریێ بیت یا خەلكێ كوردستانێ ب ڕێیا سندۆقێن هەلبژارتنان پێشكێشی پارتێن كوردستانێ كری، بەروڤاژی ئەو حوكمەت نابیتە جهێ پەسەند و پەژراندنێ ژ لایێ جەماوەرێ كوردستانێ ڤە. ل دوماهیێ هەژیە بێژین ئەو ڕێكەفتنێن ل سەر بنەمایێ بەرژەوندیا نەتەوەیی دهێنە ئاڤاكرن دێ د دویر مەودا بن و جهێ خۆ گرن، بەلێ ئەوێن ل سەر بەفرێ و بەرژەوندیێن وەختی بن، دێ ژ ناڤچن و بن گۆڕ بن، چونكی بەفر دێ هەر حەلهیت، لێ داخوازیێن مللەتی و مافێن وی نامرن. لەورا، ئەگەر مە بڤێت پاشەرۆژەكا سەقامگیر بۆ بەرەبابێن بهێتە دروست بكەین، دڤێت ڕێك ل هەر ڕێكەفتن و هەڤپەیمانەكا تاری بهێتەگرتن، دڤێت هەر تشتەك ب ناڤێ مللەتی بهێتە مۆركرن، دەنگ و ئیمزایا وی مللەتی ل سەر بیت، ئەگەر نە، ئەو لایەنێن ب ڤان درووشمێن تەیسۆكێ دێ سوبەهیەكا كوردستانێ بەرەف هندەك پێشهاتێن خراب ڤە بەن. بلا بۆ مە ڕاست و ڕەوان بیت هەر دەستهەلاتەك، هەر سەركردەك و هەر دیپلۆماتەكێ كو پێنووسا مۆركرنا ڕێكەفتنان د دەستێ دایە، دڤێت وێ ڕاستیێ بزانیت: هێز د كاغەز و مۆرێ دا نینە، هێز د دلێ خەلك و مللەتی دایە. ئەگەر گەل یێ پێ خۆش نەبیت، ئەگەر بەرژەوەندیا گشتی تێدا نەبیت، ئەو ڕێكەفتن ژ دیوارەكێ سەر بەفرێ پێڤەتر چ دی نینە و دێ زوی ڕۆژا وێ ئاڤا بیت.
