دهمێ نڤیسهر دبێژیت: «ئهز قفل بووم»
عهبدولخالق سولتان
«ئهڤه چهند رۆژ بۆرین ئهز نهشێم گۆتارهكا كورت ژی بنڤیسم! زێدهباری كو من ڤهكۆلینهك یا نیڤهرۆ كری و یا د دهستێن من دا مایه ههلاویستی. و من نهخشهیێ نڤیسینا كورتهچیڕۆكهكێ ژی یێ دانای و چهند پهرگرافێن وێ نڤیسینه. بهلێ نوكه ئهز یێ قوفل بوویم! ههست دكهم پهیڤ من نهماینه، و هزر چپك چپك بۆ من دهێنه خوار، و ئهڤ چپكه تێهنا من ناشكێنن.»
ئهڤا ل سهری من گۆتی بهری سالهكێ ب سهرێ من هاتبوو. و بهری چهند رۆژان دۆستهكێ من ژی تووشی ههمان حالهت بوو. لهورا من ب فهر دیت ههوه وهكو نڤیسهركار و خواندهڤان بكهمه ههڤپشك بۆ تێهزرینێ لسهر ئهڤێ حالهتا پرانیا نڤیسهران ڤهدگریت. دهمێ من پرسیارا ئهڤێ دیاردهیێ ژ ژیریا دهستكرد كری، ئهوی وهكی دیاردهیهكا سروشتی بۆ من دانیاسین! و خویا كر كو پرانیا نڤیسهرێن جیهانێ تووشی ئهڤێ دوخێ دبن.
بهلێ ههر كۆمهما پرسیاران مان و خۆ د مێژكێ من دا ههلاڤێت وهكی: ئهو چ هۆكارن ل پشت ئهڤێ دیاردهیێ دراوهستن؟ و چهوا نڤیسهر رهفتارێ ل گهل دا بكهت؟ ما ههمی نڤیسهر ب ههمان ئهگهر تووشی ئهڤێ قوفلبوونێ دبن؟ و ما ههمی نڤیسهر وهكی رۆبووتان ب ئێك رێك دهێنه چارهسهركرن و قوفلبوون ل سهر رادبت؟
سهرهرای كو ژیریا دهستكرد چهندین ئهگهر بۆ من برێزكرن، لێ من دیت ههر نڤیسهرهكی ئهگهرهكێ تایبت یێ ههی پێ قوفل دبیت! هندهك ب ئهگهرێن دهروونی قوفل دبن و هندهكێن دی ژبهر فشارێن كۆمهلایهتی یان یا ئابۆری یان سۆزداری. و دبیت ژی ئهڤ چهنده پهیدابیت پشتی نڤیسهر دهمهكێ درێژ ب پروسێسا نڤیسینێ ڤه دبهت، و بۆ ماوهیهكێ درێژ چ پێزانینێن نوی وهرناگریت و تنێ ب دارژتنێ ڤه دمینیت، ئانكو وهكی ترارهكێ تژی ئاڤ ژ نشكهكێ ڤالا دبیت!
ههوهسا پهیدابوونا وێ دبیت ژی ژ ئهنجامێ ترسهكا ڤهشارتی بیت د ناخێ نڤیسهری دا، كو دبینیت تێكستێن وی نه ل ئاستهكێ بهرز و بلندن و دێ جهماوهر رهخنهیهكا توند و دژوار لێ گریت! ئهڤجا وهكو رهنگڤهدانهك بۆ ئهڤێ ترسێ هزرێن وی تێك دچن، و نهشێت ب دروستی پرۆسهیا نڤیسینێ ئهنجام بدهت.
لێ دبیت ژی ئهڤ قوفلبوونه چهوا نڤیسهرێ ئهمریكی «رای برادبری» دبینیت وهكو ئاماژهیهكێ بیت نڤیسهری هشیار دكهت كو ئهو نه یێ راستگۆیه دگهل وی بابهتێ دنڤیسیت، یان ژی ئهو تهكنیك و شێوازێن ئهو د نڤیسینا خۆ دا ل سهر دچیت یێن خهلهتن. ئهجا ناڤخۆیا نڤیسهری ئهڤێ چهندێ رهددكهت و وهرناگریت… د ئهنجام دا نڤیسهر دێ ل خالهكێ راوستیت و نهشێت درێژهپێدانێ ب نڤیسنا خۆ ب دهت!
ئانكو گهلهك هۆكار و ئهگهر ل پشت ئهڤێ دۆخێ دراوهستیێن. لێ چ یا پێدڤیه نڤیسهر بكهت دا خۆ ژ ئهڤێ بیرێ بینیته دهرێ؟ گهلهك رێك ههنه، بهلێ دبیت چ وان رێكان بۆ ته وهكو نڤیسهر یا كاریگهر نهبن! ژبهركو ههر نڤیسهرهكی خۆ ب رێكهكێ ژ ئهڤێ ئاریشێ قورتال كریه. هندهكان بۆ ماوهیهكێ درێژ گوهداریا مۆزیكێ كریه، و هندهكێن دی بۆ دمهكێ كورت خۆ ژ نڤیسینێ دویركریه و بهرهف خواندنێ ڤه چویینه و چهندین پهرتووكێن نوی خواندینه و پاش ب چالاكی ڤهگهڕیاینه. لێ جۆرهكی خۆ ژ جیهانا هزركرنێ و نڤیسنێ دایه پاش و گهشتهكا پازده رۆژی یا كری! و جارهكادی رفرێش بوویه و دهست ب نڤیسینێ كری ڤه!
ههر حال، دهمێ نڤیسهر دكهڤیته د بازنێ قوفلبوونێ دا، فهره ل دهسپێكێ ل دویڤ ئهگهران بگهڕیت. و ب زانیت ئهو ئهگهر گرێدای ناخێ وی نه یان ژ ئهنجامێ فشارهكا دهرهكی نه. ژبهركو رێژهیهكا مهزن ژ چارهسهریێ یا گرێدای ئهوان هۆكارانه. دبیت رێستهك و بێهنڤهدانهكا كورت ئهوێ قوفلێ ڤهكهت. و دبیت ژی خواندنا هندهك بابهتێن نوی دهرگههێ هندهك ژ هزرێن نوی ڤهكهن و جارهكا دی ئهو دهست ب نڤیسینێ بكهت. ههروهسا دبیت ئهو د ژیانا خۆ دا پێدڤی ب تاقیكرنا ئهزمۆنهكا نوی بیت، كو گوهۆڕینێ د دید و بۆچوونێن وی دا بكهت، و ژیانێ د كوژیهكێ دی یێ جودا دا ببینیت، و ئهڤه ببیته پالدهر كو جارهكا دی ڤهگهڕیته مهیدانا نڤیسینێ.