پـارتـى دیمۆكـراتـى كـوردسـتان بـۆ پاراستنا مـافێن ڕەوایێن كـوردستانـێ پەیدابوویە
دلۆڤان ئاكرەیی
د دیرۆكا پڕ ل خەبات و بەرخۆدانا گەلێ كورد دا، ناڤێ مستەفا بارزانی و پارتیا دیمۆكراتا كوردستانێ (پارتی) دو ڕوویێن ئێك دراڤن؛ ئێك ژ وان ڕێبەرەكێ مەزن و سیمبۆلێ نەتەوەیی یە و یا دوویێ ژی قەوارەیا سیاسی و ڕێكخراوا پێشەنگە كو ئارمانجا وێ هیڤیێن نەتەوەیەكی بكەتە پراكتیك و بەرنامەیەكێ سەردەمیانە.
ل ١٦ێ تەباخا سالا ١٩٤٦، ل ژێر سەركرداتییا ڕێبەرێ نەتەوەیی مستەفا بارزانی، پارتیا دیمۆكراتا كوردستانا ئیراقێ هاتە دامەزراندن و ئەڤ ڕوودانا دیرۆكی ل قووناغەكا زۆر هەستیار و ئالۆز دا هات، ل دوماهییا جیهانگیریا دوویێ و پشتی داڕمانا كۆمارا كوردستان ل مەهاباد.
پارتی نەهاتە دامەزراندن تنێ بۆ بەرسڤدانا ڕەوشەكا دەمەكی، بەلكو هات دا كو وەرچەڕخانەكا ریشەیی د شێوازێ خەباتا كوردی دا دروست بكەت، خەبات ژ شێوازێن عەشیرەتی، لۆكال و بەرتەنگ ڤەگوهاستە سەر تابلۆیەكا نیشتمانی، فراوان و ڕێكخراو، تاكو ببیتە پڕا گەهاندنا دەنگێ مافخوازێ گەلێ كورد بۆ هەموو ناڤەندێن ناڤخۆیی و نێڤدەولەتی.
مەلا مستەفا بارزانی تنێ سەركردەكێ سیاسی نەبوو، بەلكو دامەزرێنەرێ «ڕێبازا بارزانی» بوو، ڕێبازەك كو بنیاتێ وێ ل سەر كەرامەتا نەتەوەیی، ئیرادا نەشكەستی، و باوەربوون ب ئازادی و دیمۆكراتیێ هاتیە ئاڤاكرن.
بارزانیێ نەمر میناكەكا بلندتر پێشكێشكر ل سەر تێكۆشانێ، كو تێدا پێشمەرگە وەك قوربانیدەر و پارێزەرێ خاك و نەتەوەیی هاتە ناساندن. سەركردایەتیكرنا شۆڕشا ئەیلولێ یا مەزن ژ لایێ جەنابێ وی یێ خۆدێ ژێ رازی ڤە، ئاماژەیەك بوو بۆ كووراتیا ئیرادەیا گەلەكی كو نەدڤیا دەست ژ مافێن خۆ یێن ڕەوا بەردەت.
ئەڤ شۆڕشە ب هەموو قوربانیێن خۆڤە گەهشتە گۆپیتكا خۆ بۆ دەستڤەئینانا ڕێككەڤتناما ئادارێ یا دیرۆكی ل سالا ١٩٧٠، كو تێدا بۆ ئێكجار دانپێدان ب پشكەكا مەزن ژ مافێن نەتەوەیی یێن كورد ل ئیراقێ هاتە كرن.
دیرۆكا پارتی و ڕێبازا بارزانی پڕە ل قوربانیێن گرانبەها، گەلێ كوردستانێ و هێزا پێشمەرگەی د ڕێكا پاراستنا ئارمانجێن نەتەوەیی دا دەربەدەری، مالوێرانی، گوندێن خرابكری و هەتا پیلانێن ژناڤبرنا نەتەوەیی دیتن و د ڤان هەموو تاقیكرنان دا، ئیرادا خەباتێ ژێر نەبوو، و باوەربوون ب ڕێبازا بارزانی بوو كەلهەكا پولایین كو پاراستنا ناسنامەیا نەتەوەیی یا كورد كر.
ئەڤرۆ، دیرۆكا پارتی و مستەفا بارزانی بوویە پشكەك ژ شانازییا دیرۆكا گەلێ كورد و ئەڤ كاروانە ل سەر دەستێ ڕێبەرایەتییا نوو، سەرۆك مەسعود بارزانی بەردەوامیێ ب خۆڤە دبینیت بۆ پاراستنا قەوارەیا هەرێما كوردستانێ، داكۆكیكرن ل مافێن دەستووری و مسۆگەركرنا ئارامی و پێشكەفتنێ بۆ خەلكێ كوردستانێ، دا كو ئەو پەیاما نەتەوەیی یا كو ل سالا ١٩٤٦ هاتبوو بنەجهكرن، بەردەوام ب پێشكەفتن بەر ب پێش ڤە بچیت.
دامەزراندنا پارتیا دیمۆكراتا كوردستانێ (پارتی) بەریا ٨٠ سالان ب ڕێبەری و بڕیارا ڤەژەنا نەتەوەیی یا ڕێبەرێ مەزن مستەفا بارزانی كو هەڤدەمە ل گەل رۆژا ژ دایكبوونا سەرۆك بارزانی، بووینە وەرچەرخان، د دیرۆك و وەرارا گەلێ كوردستانێ ل تەڤایا پارچەیێن كوردستانێ.
سەرۆك مەسعود بارزانی قوتابیێ قوتابخانەیا بارزانی درێژەپێدەرێ هەمان ئایدۆلۆژی و بیر باوەر و خواندنە د پڕسا گەلێ كوردستانێ و ب ڕێكا سیاسەتا خۆ یا ب حەكیمانە، هزرەكا ستراتیژی و ژیرییەكا بلند ئالا خەباتێ هەلگرتیە و پارتی و تەمامیا بزاڤا ڕزگاریخوازا كوردستانێ گەهاندە قووناغێن هەرە هەستیار و نێڤدەولەتی.
گاڤ و سیاسەتا سەرۆك بارزانی هەردەم ل دۆر چەقەكێ سەرەكی بوویە، كو ئەو ژی باوەربوون ب نەرمییا سیاسی، دیمۆكراسی و ژ هەمیێ گرنگتر ئێكگرتن و ئێكڕێزییا نەتەوەیی بوویە، ژبەركو ب باوەرا جەنابێ وی، هێزا كوردی بتنێ د هەڤپەیمانی و ئێكگرتنا ڕیزێن ناڤخۆیی دا تێر دبوو.
ئەڤ تێڕوانینا بلند و گشتگیر یا سەرۆك بارزانی سنوورێن باشوورێ كوردستانێ تێپەڕ كرن و ڕەهەندەكێ نەتەوەیی یێ گشتگیر ل خۆ گرت و ڕۆلێ جەنابێ وی ل پرسێن كوردان ل هەمی پارچەیێن كوردستانێ و دیاسپۆرایێ (پارچەیا پێنجێ) بوویە پرەكا باوەری و پشتەڤانیێ:
ل باكوورێ كوردستانێ: ب هەڵوێستێن هەڤسەنگ، جهێ باوەرییا هەردو ئالییان بوو بۆ پشتەڤانیا پرۆسەیێن ئاشتیێ و چارەسەریا سیاسی.
ل ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ: وەك ڕێبەرەكێ خەمخۆر، ڕۆلێ ناڤبژیوانی و پشتەڤانیا مەزن گێڕا بۆ پاراستنا مافێن گەلێ مە ل دەمێن تەنگاڤی و قەیرانان.
ل ڕۆژهەڵاتێ كوردستانێ: ب رێزگرتن و پشتەڤانییا مرۆڤدۆستانە، هەردەم داكۆكیكارێ مافێن ڕەوا یێن خەلكێ رۆژهەلات بوویە.
ل پارچەیا پێنجێ (دیاسپۆرا): سەرۆك بارزانی گرنگییەكا تایبەت ددەتە كوردێن دەرڤەی ولاتی، چونكی وان وەكی نوونەرێن راستەقینە یێن چاند، دۆز و سیاسەتا كوردی ل ناڤەندێن بڕیارا جیهانی دبینیت، كو شیانێن ئاڤاكرنا پەیوەندیێن دیپلۆماسی یێن بهێز هەنە.
ب ڤی ڕەنگی، پارتی وەك پشكەك ژ لەشێ نەتەوەیا كورد، ل سەر ڕێبازا بارزانی و ب سەركردایەتییا سەرۆك مەسعود بارزانی، بەردەوامە ل سەر پاراستنا قەوارەیا سیاسی و دەستكەڤتیێن هەرێما كوردستانێ و ب پێنگاڤێن ئاقلمەندانە خەباتێ بۆ مسۆگەركرنا ئارامی، پێشكەفتن و ئارمانجێن بلندێن نەتەوەیی دكەت.