هەلوەستێ دەڤـەرا شـڕدێ و دلسۆزییـا خـەلكێ وێ

عەبدولسەلام شێخ مستەفا بۆسەلی

ویستگەها ئێكێ‌
ل ٢٥ێ تەباخێ ساڵا ١٩٨٨ێ، دەمێ ڕژێما بەعس تاوانا گران یا ئەنفالێ ئەنجامدای، ب هەزاران خێزانێن كورد نەچاربوون مال و حالێ خۆ بجهـ بهێلن و ڕێكا كۆچبەریا بێچارەیی بگرنە بەر. د ناڤبەرا تەپوتۆزا گوندان و ترسا بومبەبارانا كیمیایی دا، ژیانێ دەرفەتەكا نوێ ل دەرڤەی سنووران بۆ خەلكی دیت.
ویستگەها ئێكێ دیمەنێ دەڤەرا شڕدێ و دڵسۆزیا خەلكێ دەڤەرێ
پشتی دەربازبوونا سنووری، بەر ب دەڤەرا شڕدێ، كۆچبەران خۆ ل ژێر سێبەرا جەندرمە و حوكمەتا توركیا دیتن. هەرچەندە جهـ وەك قەلایەكا گرتی و ئاسێ هاتبوو دۆرپێچكرن، بەلێ وەفادارییا خەلكێ وێ دەڤەرێ هیڤی بۆ ئاوارەیان ڤەگەراند. د ڤێ بێچارەیێ دا، خەلكێ دەڤەرێ ب دلەكێ فرەهـ دەستێ هاریكاریێ درێژكرن، خوارن و ڤەخوارن و پێدڤیێن سەرەكی گەهاندنە خەلكی. گەلەك كۆچبەران ژی، ژبەر نەبوونا رێیان، ئاژەل و كەلوپەلێن خۆ ل گەل دەڤەرێ ئاڵۆگۆڕكرن دا كو بشێن ژیانا خۆ بۆ چەندەكێ ل وێرێ بڕێڤە ببن.
پشتی ئاگەهداریا حوكمەتا توركیا بۆ ڤەگوهاستنێ، خەلك ل رۆبۆسكێ كۆم بوون و ب ڕێكا بارهەلگران (قەلابەیان) زنجیرەكا نەپچڕای یا ڕێڤنگان دەست پێكر.
كاروانێ ئێكێ مەغربێ دا گەهشتین شەرنەخێ. خەلكێ باژاڕی ب هەستەكێ بلندا كوردایەتیێ پێشوازی ل ڕێڤنگان كر و خوارن و پێدڤی هاڤێتنە د ناڤ بارهەلگران دا، كو وەك بەرهەمەكێ بوو بۆ بیركرنا ئازارێن ئەنفالێ.
«پێشمەرگە قوربانێ وە بم»؛ شەڤا جزیرێ بوو پەناهگەها خەم و هەستێن نیشتیمانپەروەریێ، دەمژمێری 12ێ شەڤێ دا، ل سەردەمەكێ پڕ ل ئازار و ئاوارەیی، خەلكێ نیشتمانپەروەرێ جزیرێ، دیمەنەكێ كەم وێنەیێ دلۆڤانی و شۆڕشگێڕیێ نەخشاند. پێشوازیكرنەكا گەرم كو برینێن ئاوارەیان سارێژ دكرن و رۆندك د چاڤێن هەمویان دا دباراندن.
د ناڤ وێ خەمگینیا ئاوارەبوونێ دا، دەمژمێر 12ێ شەڤێ ل جزیرێ نەبوویە رێگر كو خەلكێ نیشتمانپەروەر ب هەستەكێ پڕ ژ دلۆڤانی د پێشوازیا ئاوارە و پێشمەرگەیان دا نەبن.
ل سەر هەردو رەخێن جادەیان، خەلكێ ب دلەكێ ڤەكری ئاڤ، خوارن و پێدڤییێن بنەڕەتی بۆ ناڤ بارهەلگر و قەلابان دا دهاڤێتن.
د نێڤا وێ خەمێ دا، دەنگێ خەلكی ب گۆتنا «پێشمەرگە… پێشمەرگە قوربانێ وە بم» دەنگ ڤەدان . ئەو پێشوازییا گەرم و پڕ جۆش، ئاگرێ ل هەستێ كوردایەتی و نیشتیمانپەروەریێ دكر و دگریاندن.
سپێدەهیەكا زوو گەهشتین ئامەدێ ل سەر چەمێ ئامەدێ، كەمپەكا مەزن ب چادر، حەمام، تەوالێت، پرسگە و خەستەخانەیەكا سەرپێ هاتبوو ئامادەكرن.
ل ژێر گەرماتییا ڕۆژێ و سەرماییا شەڤێ
ژبەر نەگونجانا كەشوهەوایێ ئامەدێ (گەرمیا ڕۆژێ و سارییا گران یا شەڤێ) گەلەك ژ خەلكی نەساخ بوون. بەلێ سەرباری ڕێگریێن جەندرمەیان، دەرگەهێ دلگەرمیا خەلكێ ئامەدێ هەردەم ڤەكری بوون؛ ب هەمی جۆرێن كەلوپەل و خوارنێ هاریكاریا كەسێن ئاواریا دكرن.
ئەڤ زنجیرەیا ئازاران هەتا مەها یانزدە یا هەمان سال بەردەوام بوو. ب هاتنا وەرزێ پاییزێ و سەرمایا كۆژەك، حوكمەت نەچار بوو كۆچبەرا ژ كەمپێن چادران ڤەگوهێزتە ناڤچەیێن شەقا و بینایێن ئاڤەدانیتر.
ئەڤ زانیارییە بیرهاتنەكا مێژوویی یا زیندی یا هەست و وەفادارییا كوردایەتییا دەڤەرێن باكورە بەرامبەر زۆلم و زۆردارییا ل سەر خەلكێ باشوور بڕێڤەچووی.

کۆمێنتا تە