مهترسیا قۆپیایێ ل سهر ئایندهیێ پێڤاژوویا پهروهردێ
قۆپیا ئێك ژ دیاردێن نهرێنی یه كو باندۆڕا خوه یا ههرهگران ل سهر پێشڤهبرنا پێڤاژوویا پهروهردێ و زانینێ ههیه و ئهڤه ژی دبیته پاشڤهبرنا جڤاكی ژلایێ هزری و رهوشنبیری ڤه. قۆپیا كریارهكه جوداهیا گهلهك د نێڤبهرا وێ و دزیێ دا نینه، چونكی دبیت قوتابیهك بهرسڤا ههڤالهكێ خوه یێ قوتابی بدزیت بێی دهستیری و رازیبوونا وی، یان ڤهگوهاستنا بهرسڤا دنێڤبهرا دو قوتابیان دا بێی رازیبوونا چاڤدێرێ مامۆستا دهۆلا ئهزموونێ دا، یان ژی دزیا بهرسڤێ ب ههر رێكهكا تهكنیكی دپشت چاڤدێرێ ئهزموونێ ڕا و دیسا بێی رهزامهندیا وی، نهخاسمه د ڤی سهردهمی دا و قوپیاكرن ب رێكێن موبایلان و ئامیرێن پێشكهفتیتر. ب بهراورد دگهل سالێن بۆری، ئهڤ دیاردهیا قوپیایێن وهسا دهێته دیتن كو د زێدهبوونێ دایه و ب رێژهیهكا وهسا دبیته جهێ مهترسیێ ل سهر پرۆسهیا گشت زانینێ و رهوشنبیریێ. ئانكو ئهگهر رێژا قوپیایێ ئهڤرۆ ژ بهری بیست سالان پتر بیت، دبیت پشتی بیست سالێن دی رهوشا هزری و رهوشنبیری و ئهكادیمی گهلهك ژ ئهڤرۆ خراپتر و لاوازتر لێ بێت.
ژ لایهكێ دی ژی، ئهو قوتابیێ ب فێلبازی باوهرنامهیهكێ ب رێكا قۆپیایێ بدهست خوهڤه دئینیت، چ ب پلا دبلومێ یان بهكالوریۆسێ یان خواندنا بلند د ههر وارهكی دا، ئهو دێ بیته خودان باوهرنامهكا سهخته و د وارێ كاركرنێ دا د ههر پۆستهیهكی دا دێ بیته كهسهكێ سهختهچی و خیانهت و بێ وژدانیێ دگهل وهلاتیێن خوه كهت و ههر سهروهتهكێ مالێ مللهتی د دهست دا ههبیت دێ رهوانهی بنێ بهریكا خوه كهت. لهو دێ قهیرانێن گهندهلیێ د سالێن بهێن دا مهزنتر لێهێن و رهوشا وهلاتیان وێرانتر بیت.
بۆ دیتنا چارهسهركرنهكێ، پهروهردهیا ههرێما كوردستانێ دڤێت ب رێكا وهزارهتا پهروهردێ ههمی سالا هزرهكێ د چارهسهركرنا ڤێ دیاردێ دا بكهن ب رێكا ژمێریاریهكێ كا بۆچی سالان ئهڤ دیاردهیه د زێدهبوونێ دایه و رێكێن زانستی د چارهسهریێ دا بۆ ببینن. بۆ نموونه ئهگهر ئهم بزڤرینه ساڵێن ههشتیان، چ گومان نینه ببینین كو رێژهیا قوپیایێ كێمتر بیت ژ ئهڤرۆ، ب دیتنا من هۆكار ژی ب گشتی بۆ سستیا پرۆسا پهروهردێ و پلانێن وێ د دانانا پرسارێن ئهزموونان دا دزڤرن بۆ خهمساریا چاڤدێرێن مامۆستایێن ئهزموونان و بێ خهمیا قوتابی ب خوه ژی د ڤی سهردهمی دا و ئهو رێخوشكرنێن تهكنۆلۆژی مینا كارئینانا كهرهستێن ئهلیكترۆنی بۆ ڤهگوهاستنا بهرسڤان. لێ ئهگهر ئهم پتر د لۆژیكی بین، ئهم تنێ قوتابی گونههبار ناكهین چونكی ئهڤه ههمی ڤهوهریانا بهرههمێ وێ گهندهلیا قهواره داینهسۆریه كو ژلایهنێن دی یێن حوكومی و حزبی دهستهیا پهروهردهیا ههرێما كوردستانێ ژی ب مخابنی ڤه وهكو میرخچكێن زارۆكان گرتی و گهندهكی د ناخێ ههمی دهزگایان دا بوویه، ئهگهر یا د جهێ خوه دا بیت، كارهك رۆژانه نۆرمال تا گههشتیه سهر تهختكێن ئهزموونێن قوتابیان ژی.
لێ دسهر ههبوونا بارودوخی را پیڤاژوویا فێركرنێ یا بهردهوامه و دڤێت قوتابی ب خوه ژی هزر د شاشیێن جڤاكی و سیاسیێن دهوروبهرێ خوه دا نهكهت و باوهری ب هزر و شیانێن خوه ههبیت و بزانیت ڕامان ژ ئهزموونا چی یه؟ و ئهڤه ژی ناهێته ئهنجامدان ئهگهر بهردهام مامۆستا نهبیته شیرهتكار د پۆلا خواندنێ دا بۆ قوتابیێن خوه. ب تهنشت ڤه، ڕاوێژكارێن جڤاكی یێن تایبهتمهند بۆ قوتابیان ههبن وهكو پاڵپشتی بۆ مامۆستایان بۆ پهروهردهكرنا قوتابیهكێ راست و دروست د تێگههێ فێركرنێ و رهوشتی دا. لێ ژبیر نهچیت، خێزانا قوتابی و ئهو جڤاكێ تێدا دژیت ببنه باندورهك بۆ قوتابیان بۆ پتر ئاراستهكرنا وان بۆ حهزا خواندنێ و متمانهیێ د ئهزموونان دا بێی هزر د قوپیاكرنێ دا بكهت.
ههژیه ژی بزانین، دامودهزگایێن رهوشنبیری و جڤاكێن مهدهنی ب ههماههنگی دگهل پهروهردێ ژ گهنجان بهرپرسن ژ ڤان قوتابیێن گهنج ئهگهر خوه پتر نهواستینن ددانانا سیمینارێن ڤهكری بۆ وان دا پتر خزمهتا وان د ڤی لایهنی دا بكهن و كارتێكرنێن نهرێنی یێن قوپیایێ بدهنه بهرچاڤێن وان نهخاسمه ئهو قوتابیێن گهنجێن رهوشتهكێ باش ل دهف نهبن و پهرژهوهندیا خوه نهزانن، ئهڤه ژی نه ب تنێ ل خواندنگههان، بهلكو جهێ داخێ یه ل زانینگهها ژی چونكی ئهو ژی ژڤێ قهیرانێ ددوور نینن و قورتال نهبووینه دیاردهیا قوپیایێ ل وان جهان هێشتا پتر زهنگلا مهترسیێ یه.
لێ چاوا بیت، دڤێت گهنجێ مه یێ ئهڤرۆ تێگههی ئاخ و وهلاتی بزانیت و ئهو ب خوه بگههیته وێ باوهریێ باوهرنامهیا سهخته نابیته جهێ متمانهیێ ل پاشهرۆژێ بۆ مللهتێ خوه تایبهت ئهم بهرهف سهربخۆیێ بۆ كوردستانێ دچین. لێ وهختێ قوتابی حهق دهستێ خوه یێ ڕهنجڕاكێشانا خوه وهردگریت و باوهرنامێ ب ئاستێ خوهیێ راستهقینه ب دهستڤه دئینیت، تنێ هوسا دێ بیته جهێ دلپاقژی و راستگویا گهلێ خوه.
