من یا كل دای برا، من كووره نهكریه
ل هژمارا 1904 ژ رۆژناما (ئهڤرۆ) یا رۆژا 23/6/2016، برادهرهكی ب ناڤێ (هێرش كهمال رێكانی) نڤیسینهك ل بهرپهڕێ 12 ژ وێ هژمارێ بهلاڤ كربوو، بابهتێ وێ ژی ل دۆر پرتووكا من یا نوو (سالح یوسفی، ژیان و بهرههم ) بوو.
ل بهراهیێ كهیفا من هات كو گهنجهك خوه پاڤێته وارێ ڤهكۆلینێ و ههلسهنگاندنا وی بابهتێ گرنگ، لێ پشتی من بابهتێ وی خواندی، كهیفا من ڤهڕهڤی و بۆ من دیار بوو كو وی برادهری هندهك بڕیارێت سهرپێ یێ ل سهر وێ پرتووكێ داین، ئهڤه ژی وێ چهندێ دگههینیت كو گهنجێت مه ههر دهم لهزێ دكهن و وهسا خوه دبینن كو زانیاری ههما ههر زانیاریێت وانن و بهری وان كهسێ دی چ نهكریه. ژ بهر هندێ دا بابهت درێژ نهبیت و دا نهبیته ئاخفتن ب تنێ دێ بابهتی كهمه چهند خالهك.
1. كاك (هێرش) وهسا یا دیار كری، كو من كارهكێ باش یێ كری، دهمێ من ههلبهستا (ههواره ههواره) ب تهمامی د دیوانێ دا بهلاڤكری كو د ههر دو ژێدهرێت بهری من دا (برادهر عهبدولسهلام عهلی میرزا و خویشكا هێژا زۆزان سالح یۆسفی) ئهو ههلبهست یا نیڤهرۆ بوو، ئهو ژی راسته بهری من یا نیڤهرۆ بوو، چونكی كاك عهبدولسهلام ل سالێت ( نوتان ) گۆتبوو من، من ئهو ههلبهست، یا ژ بهر كاسێتهكێ ڤهگوهاستی و من هند ژێ فههم كر هندی من بهلاڤ كری، و ههر وهسا خویشكا زۆزان ژی ههر ئهو یا دووبارهكری، لهوما من ئهو ههلبهست ب تهمامی ئینا خوارێ، چونكی تهمامیا وێ ههلبهستێ ل دهف من ما بوو، سهیدایێ (سالح یۆسفی) ئهو ههلبهست ل هاڤینا سالا (1974)ێ ل ناڤ شۆڕهشێ نڤیسی بوو، د گهرم گهرما شهڕی و هێرشێت دوژمنی دا، سهیدای ب دهستی خوه ئهو ههلبهست دابوو ف من، دا ل كۆڤارا (نووسهری كورد) ل ناڤ شۆڕهشێ بهلاڤ كهین، مه ژی ئهو ههلبهست ل ژماره 12 ژ كۆڤارا ناڤبری بهلاڤ كر. من ئهڤ زانیاریه ل سهر وێ ههلبهستێ، ل ڤێره نڤیسین، دا كاك هێرش یان كهسهكێ دی نهبێژیت: ته تهمامیا وێ ههلبهستێ ژ كیڤه ئینایه؟.
2. ههلبهستا دویێ ژی (هنهر زیلبوون) یا نوویه و بۆ جارا ئێكێ یه دكهڤیته د دیوانێ دا، ههر وهكی مه د دیوانێ دا ئێماژه دایێ ئهڤه ل سالا 1958 ێ ل رۆژناما (ژین) یا سلێمانیێ بهلاڤ ببوو.
كاك (هێرش) ب باشی بهحسێ ڤان ههردو ههلبهستا یا كری و ئهڤه ب (كل دان) هژمارتینه، لێ ههلبهستا (من تۆ چهند دڤێی ئهز نزانم) ئهوا د دیوانێ دا بهلاڤ نهبووی ، ب ( كووره كرن) هژمارتیه، ئهو وهسا حساب دكهت من یا ژ بیر كری یان یا ژ دهستێ من كهتى!! برا ل سالێت (نۆتان) من سمینارهك ل دۆر ژیان و بهرههمێ سالح یۆسفی ل باخچێت ئێكهتیا نڤیسهران پێشكێش كر و ههر وهسا ل گهلهك سالڤهگهرێت سهیدایێ رهحمهتی، من گوتار ب عهرهبی و كوردی یێت بهڵاڤ كرین وههمی ژی یێ ل دهف من.
من وی دهمی، ل حهفتیناما (پهیمان) ل دهۆكێ كار دكر، رۆژهكێ هۆزانڤانێ رهحمهتی (حهیدهر مهتینی) یێ بامهڕنی هاته سهرهدانا من و گۆت: ئهو ههلبهستا ته ل سهر نڤیسی و ل سهر ئاخفتی ( من تۆ چهند دڤێی..) ئهو نه ههلبهستا (سالح یۆسفی) یه، ئهو یا منه، ب شاشی ڤه یا بۆ وی هاتیه دانان و گهلهك جهخت ل سهر ئاخفتنا خوه كر و گۆتی من بهڵگه ژی یێت ههین، و ل سالێت (چلا) ژ چهرخێ بۆری، من یا ل بهغدا ڤههاندی، ئینا من ژی داخواز ژێ كر، بۆ من تشتهكی ل سهر بارێ ئهدهبی و رهوشهنبیریێ كوردی ل بهغدا ل وی سهر دهمی بنڤیسیت، پشتی حهفتیهكێ جارهكا دی حهیدهر مهتینی هاته سهرهدانا من و دهفتهرهكا تهمام ل سهر بابهتی بۆ من نڤیسی بوو و ههتا نوكه ژی دهفتهرا وی ب خهت دهستێ وی یا ل دهف من، ههر چهنده من سێ ئهلقه ل دۆر حهیدهر مهتینی، ل حهفتیناما (پهیمان) ل وی سهر دهمی بهلاڤكرن و ئێماژه بۆ ههلبهستا (من تۆ چهند دڤێی …) یا تێدا، لێ مخابن جیلێ نوو ژ نڤیسهران نه تشتان باش دخوینن و نه ل دویف دچن كا بهری وان چ هاتیه نڤیسین.
لهوما دێ ب كورتی بێژم ههلبهستا ناڤبری، ئهوا كهكێ هێرش حساب دكهت یا ژ دهستێ من كهتی یان من یا ژ بیر كری، وهسا نینه و قهناعهت بۆ من چێ بوو، ئهو ههلبهست یا حهیدهر مهتینی یه و نهیا سهیدا سالح یۆسفی یه.
3. بۆ چارهسهركرنا بابهتێ وێ ههلبهستێ، دو رێ ههبوون، یان وێ ههلبهستێ د دیوانا سهیدا ساڵح دا بهلاڤ بكهم و بێژم ئهڤه نهیا وی یه، یان ههما ب ئێكجاری بهلاڤ نهكهم . من وهسا دیت رێیا دویێ زانستیتره، مادهم نهههلبهستا وی یه، بۆچی ل دیوانا وی بهڵاڤ كهم؟ چونكی ههكه من ل دیوانێ بهلاڤ كربا، گهلهك كهس دا ههر وهكی ههلبهستا سهیدا سالح هژمێرن، نهمازه پتریا خهلكێ مه گوه نادهنه تێبینیهكێ تو ل بن هۆزانێ بنڤیسی، ئانكو تشتان ب سهقهتی دخوینن!! ب كورتی و دا بابهت گهلهك درێژ نهبیت برا: من دیوانا سهیدا سالح یا پاقژ كری، ههلبهستهكا نیڤهرۆ من یا تهمام كری و ههلبهستهكا نوو من یا زێده كری و ههلبهستهك نهیا وی بوو من یا ژ دیوانا وی هاڤێتی، ڤێجا نهوهسایه دهمێ ته گۆتی (دا كل دهت كووره كر) بهلكو من ژ نوو دیوانا وی یا كلدای!!.
ل پشكا دویێ ژ ڤی گوتاری، دێ ل سهر بۆچوونهكا دی یا كاك (هێرش) راوهستین، كو ب هزرا من ئهڤ بۆچوونا وی ژ یا دی خرابتره.
4- كهكێ هێرش وهسا دهژمێریت، كو ئهڤ كارێ من د دیوانا سهیدا (سالح یۆسفی) دا كری، دووبارهكرنه و نڤیسینا هۆزانێت وی ژی كۆپیكرنه!
برا دهمێ من دهست ب كارێ دانانا پرتووكهكێ ل سهر بهرههمێ سهیدای كری، ئارمانجا من، ڤهكۆلینهك بوو ل سهر هۆزانێت وی، لهوما د پرتووكا من دا ڤهكۆلین ل سهر هندهك هۆزانێت وی، (41) بهرپهڕێت چاپكری ڤهدگریت، ژ بهرپهڕێ 145 ههتا 186، لێ كهكێ هێرش چ ئاماژه ب وێ ڤهكۆلینێ نهكریه نهقهنج نهخراب.
بۆ ههر ڤهكۆلینهكا زانستی و ئهكادیمی ل سهر هندهك دهقێت هۆزانێ، دڤێت تو دهقێت وان هۆزانا ژی دگهل بهلاڤ كهی، دا خواندهڤایێ هێژا، دهقی ببینیت و باشتر د ڤهكۆلینێ بگههیت. لهوما دهمێ من دهست ب ڤهكۆلینێ كری، ئهز پێدڤی دهقێت هۆزانێ بووم.
ل وی دهمی خووشكا (زۆزان یۆسفی) كچا سهیدای دگهل زهلامێ خوه سهرهدانا من كر، ل وی جهێ من كار لێ دكر و زانی بوو ئهز یێ كارهكی ل سهر ژیان و بهرههمێ بابێ وێ دكهم و داخواز ژ من كر، ئهز ژ بلی ڤهكۆلینێ پێداچوونهكێ ل سهر دهقێ هۆزانا ژی بكهم، چونكی ههر وهكی وێ گۆتی، وێ گهلهك شارهزایی د وارێ هۆزانا كوردی و نڤیسینا كوردی دا نینه، لهوما من دهست ب پێداچوونا هۆزانێت سهیدای كر، چ ل پرتووكا برایێ هێژا (عهبدولسهلام عهلی میرزا) بیت یان پرتووكا خووشكا هێژا (زۆزان سالح یۆسفی)، ژ ئهنجاما وێ پێداچوونێ، من گهلهك شاشی راستڤه كرن، چ د هندهك پهیڤا دا بیت یان ل هندهك تیپا یان لڤینێت ل سهر و بن تیپێت كوردی، نوكه ژی ئهو پرتووكا من شاشی ل سهر نڤیسین ل جهم منه، من نهڤێت سهرێ خواندهڤانی پێڤه گێژ كهم، چونكی دێ گهلهك جهی ڤهگریت.
من نه گۆتیه من دهسنڤیسێت ههلبهستێت سالح یۆسفی یێ ژ بن ئهردی دهرێخستین یان یێ ژ بنێ بهحرێ ئیناینه دهر و ههتا كچا وی ژی ئهو دهسنڤیس نینن!! و من وهك كارهكێ زانستی ئێماژه یا دای، كو بهری من، وان ههردو بهڕێزان ههلبهستێت سهیدای یێت بهڵاڤ كرین، (بنێڕه بهرپهڕ 9 و 14 و 32 ژ پرتووكا من، من چهوا ب جامێری بهحسێ وان ههردو بهڕێزا كرییه، لهوما دبێژم من گهلهك راستڤهكرن (ل دویف زانینا خوه) یێ ل سهر دیوانا سهیدای كرین.
كهكێ هێرش، زمانێ كوردی زمانهكێ دهولهمهند و تهڕ و نازكه، گهلهك جارا تیپهك ئانكو حهرفهك مهعنایێ دگهوڕیت، گهلهگ جارا لڤینهك ل سهر یان بن حهرفهكێ مهعنایێ بهرۆڤاژی دكهت، بۆ نموونه ئهگهر د ههلبهستهكێ دا پهیڤا (شیر) هات، دڤێت د مهعنا ههلبهستێ دا تو بزانی كا ئهڤه شیرێ ڤهخوارنێ یه یان شیرێ شهڕی یه، و ئهگهر ته لڤینهك دانا سهر تیپا (ی) دێ بیته (شێر)، ڤێجا ( شێر ههر شێره چ ژنه چ مێره).
لهوما دوپات دكهم من چهندین جارا ههردو دیوانێت بهری خوه خواندن و ژنوو من ئهو راستڤهكرن كرن، و ب چ رهنگا ئهڤه نابیته كۆپیكرن.
ههر وهسا دهرباری ژیانا سهیدای ژی كو د پرتووكا من دا، ژ (23) بهرپهڕێت چاپكری پێك تێت. من بهری زۆزان خانێ ژیانا وی ل سالێت (نۆتان) یا ژ سێ كهسێت نێزیكی وی وهرگرتی، ئهو ژی پسمامێ وی یێ درست رهحمهتی (خالد یۆسفی) و ههڤالێ وی یێ دێرین رهحمهتی (حسێن تۆڤی) و كوڕێ پسمامێ وی سهیدا (حازم یۆسفی) ههر ل سالێت نۆتان من ئهڤ ژیاننامه ب كورتی یا د بهرپهڕێت رۆژنامه و كۆڤارا دا ب كوردی و عهرهبی ئینایه خوارێ و ههمی ژی ههتا نوكه ل دهف من د پاراستینه (بنێڕه بهرپهڕ 13 ژ پرتووكا من).
لێ پشتی دهركهفتنا پرتووكا زۆزان خانێ ل سالا 2009 ێ من مفا ژ ژیانناما سهیدای وهرگرت ئهوا وێ بهلاڤكری، چونكی بێگومانه، كچا وی ژ مه ههمیان باشتر ژیانا وی یا كهسی دزانیت. لێ ژ بیر نهكه كو من سالهكێ ل ناڤ شۆڕهشێ كارێ دگهل سهیدای كری و گهلهك تشتا ئهز ژێ دزانم كو خێزانا وی نزانیت، هندهك ژ وان من یێ د ژیانناما وی دا بهڵاڤ كرین و هندهك ژی د پرتووكا من یا دی دا (میژوویا ئێكهتیا نڤیسهرێت كورد . لقێ دهۆك).
مخابن برا، ته د گوتارا خوه دا، نه ئاماژه ب ژیانناما سهیدای كریه (23) بهرپهر، نه ب وێ ڤهكۆلینا من ل سهر هندهك هۆزانێت وی كری ( 41 ) بهرپهڕ، كو ئهو ڤهكۆلین ب تنێ دبیته پرتووكهكا بچووك، ب تنێ ته یا گۆتی: ئهڤ ههلبهسته دوبارهكرن و كۆپیكرنن!
تو هێشتا گهنجی، ههلسهنگاندن و ڤهكۆلین وهسا نابن!
تشتێ باش یێ كهكێ هێرش كری ئهوه، وی یا دیار كری، چارینهكا هۆزانا سهیدای یا ژ ههلبهستهكێ چوویه د ناڤ ئێكا دی دا، ئهو چارین یا ههلبهستا (هیڤیا مه) یه یا چوویه د ناڤ ههلبهستا (ههواره) دا. ههر دو ههلبهست ژی ههر یێت سهیدا سالح یۆسفی نه، لێ جهگهۆڕین یا لێ چێ بووی، خودێ ئانههیێ بدهت ل چاپا داهاتی ئهو چارین دێ چیته جهێ خوه.
ل دووماهیێ دێ بێژم، تشتهكێ سهیره، دهمێ وێنێ پرتووكا من ل فێسبووكێ بهلاڤ بووی و گهلهك برادهرا دهستخۆشی ل من كر و كۆمێنت نڤیسین، كهكێ هێرش ب تنێ، بهری پرتووكێ ببینیت و بخوینیت، نڤیسی بوو، ما ئهڤه نهدووبارهكرنه؟ راستی تشتهكێ سهیر بوو بۆ نڤیسهرهكی بهری پرتووكێ ببینیت، بێژیت ما ئهڤه نه دووبارهكرنه؟
برا ههر هۆزانڤانهكێ مهزن، جهێ هندێ یێ ههی چهندین ڤهكۆلین ل سهر بێنه نڤیسین و ههر ئێك لایهكی هۆزانا وی وهرگریت و چ ژ وان كۆپیێت ئێكودو نهبن و خواندهڤا دێ وان ڤهكۆلینان ههلسهنگینن.
