بژار مسەدەق
د سەردەمێ نوكە دا؛ تەكنەلۆژیا بوویە پشكەك ژ ژیانا مە یا رۆژانە، كاریگەریا وێ رۆژ بۆ رۆژ پتر ل سەر جڤاكێ دیار دبیت، ب تایبەتی د وارێ پەروەردێ دا، ل گەل ڤێ گوهۆرینێ پسیار ئەوە ئەرێ تەكنەلۆژیا دشێت پەروەردێ بەر ب پێشڤەببەت؟ بكارئینانا نەدروست دێ ئاراستێ پەروەردێ بەر ب كیڤە بیت؟ رۆلێ مامۆستایی و خێزانێ ل گەل بكارئینانا تەكنەلۆژیایێ چیە؟
پەروەردە پرۆسەیا فێركرنێ یە بۆ بدەستڤەئینانا زانست و بوها و رەوشت و كارامەییان ئامرازەكە بۆ ئامادەكرنا قوتابیان ب باشترین شێوە و پێدڤییەكا جڤاكا مرۆڤییە، قوتابخانە مالا دووێ یە پشتی خێزانێ بۆ فێربوونێ، چونكی قوتابی هەناسەیێن زانست و رەوشت و رەفتار و كاڕامەیان د ژینگەها قوتابخانێ دا هەلدگێشیت، تەكنەلوژیا كۆمەكا ئامرازانە هاریكاریا مرۆڤی دكەت ب شێوازەكێ ساناهیتر و ب لەزتر، بكارئینانا زانستی یە بۆ گەهشتن بۆ ئارمانجێن پەروەردەیی و پزیشكی و پیشەسازی، زاراڤێ ((تەكنەلۆژیا پەروەردەیی))، دەرئەنجامێ شۆرشا زانستی و تەكنەلۆژیایە، هەردو لایەن یێ زانستی و پڕاكتیكی ب خۆڤەدگریت ب واتایا نەخشەكێشانا تەمام بۆ پرۆسا فێركرنێ, ئامادەكرن و گەشەپێدان و هەلسەنگاندن و جێبەجێكرن, ئارمانجا وێ گەهشتن بۆ فێربوونەكا كاڕا و بەردەوام و سەردەمییانە. گومان د هندێ دا نینە كو سەردەمی تەكنولۆجیایێ و ئەقلێ چێكری گوهۆینێن بەردەوام د هەمی بیاڤێن ژیانێ دا كریە, ئەڤ گوهۆڕاینە لایەنێ ئەرێنی و نەرێنی یێ هەیی, تەكنولۆجیا شیایە بهێتە د ناڤ ژینگەها قوتابخانێ دا, ئێدی پەروەردە بتنێ د ناڤ چار دیوارێن پۆلێ و لاپەرێن پەرتووكێ دا كۆم نابیتەڤە, تێكهەلكرنا تەكنەلۆژیایێ ل گەل پەروەردێ، هەلبژارتن نینە، بەلكو پێدڤییەكا سەردەمی یە، كار ل سەر قوتابی دكەت ل سەر بنیاتێ كەسەكێ هەڤسەنگ بیت ژ لایی دەروونی و جەستەیی ڤە. زێدەكرنا بابەتێن هەڤچەرخ بۆ ناڤ پرۆگرامێن خواندنێ دا.
لایەنێ ئەرێنی: ب رێكا وان پلاتفۆرم و بەرنامەیێن وەزارەتا پەروەردێ وەك (ئی ـ هەلسەنگاند و قوتابخانا من و ئی ـ پەروەردە ….) كارئاسانی بۆ رێڤەبەر و مامۆستا و قوتابیان كریە ژبۆ ب دەستڤەئینانا زانیاریان, دەرفەتێ ددەتە قوتابی، ئەو بابەتێ ل قوتابخانێ وەرگرتی ل مال و ل ناڤ بەرنامەیێن وەزارەتا پەروەردێ دا مفایی ژێ ببینیت، شێواز و رێكێن وانەگۆتنێ د گوهۆرینێن بەردەوام دانە شێوازێن جۆراو جۆر ل گەل خۆ ئیناینە, دشێت سیمایەكێ جوانتر ب وانێ بدەت ب رێكا وێنە و ڤیدیۆ و ئەنیمەیشنان, بدەستڤەئینانا زانیاریێن ب شێوەیەكێ ب لەز، هاریكارە بۆ فێربوونێ ب كێمترین تێچوو و كێمترین دەم, د نوكە دا مۆبایل و كۆمپیۆتەر و تووڕێن ئینتەرنێتێ یێن بووینە پەنچەرەك بۆ جیهانەكا بەرفرەهـا زانین و فێربوونێ.
ل سالا 2020 وەزارەتا پەروەردێ پشتی دو مەهان ژ گرتنا دەرگەهێن قوتابخانێ وانەیێن ئونلاین بۆ قوتابیان دەستپێكرن ب هاریكاریا رێكخراوا یۆنسێڤ كەنالێ تلەفزیۆنی دانا كو وانەیێن پولا ئێكێ هەتا پۆلا داوزدێ دهاتنە پەخشكرن، پشتی دەه رۆژان ژ بەلاڤكرنا وانەیان، نێزیكی 350 هزار قوتابیان مفا ژ وانەیان دیتی یە، ئەڤە نیشانا هندێ یە كو تەكنولۆژیا دشێت فێركرنێ د دەمێن نەخۆش و ئاستەنگان دا بەردەوام بیت.
بكارئینانا نەدروست لایەنێ نەرێنی دیاردكەت، پشتبەست یا زۆر ب شاشا تێلەفۆنێ دبیتە ئەگەرێ كێمبوونا پەیوەندیا ند ناڤبەرا مامۆستایی و قوتابی دا, هەمی قوتابیان شیانێن كرین و بكارئینانا ئامیرێن تەكنەلۆژیا و هێلا ئەنترنێتێ نینن، ئەڤە ژی نەدادی یا پەردەردێ یە, بەردەوامی ژ بكارئینانا هێلا ئەنترنێتی و راوەستیان بەرامبەر شاشەیا مۆبایلێ دبیتە ئەگەرێن چەندین نەخۆشییان, پشتبەستنا گەلەگ ل سەر تەكنەلۆژیا ژ هزرێن داهێنەرانە دویردكەڤیت, راپۆرتەكا یۆنسكۆ دبێژیت (مفایێ فێربوونێ دهێتە ژ دەستدان، ئەگەر تەكنەلۆژیا ب زێدەیی و بێ چاڤدێریا خێزان و مامۆستایی بهێتە بكارئینان)، بێكومان تەكنولۆجیا بتنێ نەشێت پەروەردێ بگوهۆریت بۆ باشتر, ئەگەر ب دروستی بكارنەئینن.
ژبۆ هندی تەكنولوجیا ببیتە دەرفەت بۆ هەمی قوتابیان دڤێت دابینكرنا پێدڤیێن سەردەم بۆ هەمی قوتابخانان, بەرنامەیێن ئۆنلاین ب باشی بهێنە رێكخستن, بەردەوام بەخشێ تێلەفزیۆنا پەردوردێ بهێتەكرن، نە بتێ ل كاودانێن بەرتەنگ دا، چونكی 99% ژ خێزانێن كوردستانێ تێلفزیۆن یا هەیی، رۆلێ خێزانێ د سەركەفتنا پرۆسەیا تەكنولۆجیایێ دا ل گەل پەروەردێ گرنگە وەزارەتا پەروەردێ ب رێكا ڤیدیۆیێن رێنمایان, وانەیێن راهێنان و سمینارێن ئۆنلاین و راستەوخۆ تایبەت ب سەمیانێن قوتابیان بهێنە دان, د كۆمبوونێن سەمیانان دا ل گەل كارگێریێن قوتابخانەیان وەزارەت دشێت هندەك زانیارێن پێدڤی ل سەر پلاتفۆرمێن خۆ بدەتە سەمیانان.
ل گەل ئەڤ پێشكەفتنا بەردەوام رۆلێ مامۆستای رۆلەكێ سەرەكی یە، چونكی نیشادەر و ئاراستەكەرە, قوتابی ئاراستە دكەت ژ بۆ هندێ باوەری ب خۆ هەبیت و ب خۆ فێربببیت ل دویڤ راستییا بابەتی بچیت, چاڤدێرە ل سەر چالاكیی و رەفتارێن قوتابیان, بەرپرسە ژ گەهاندنا زانیاریێن پەروەردەیی و زانستی و تەكنولۆجی, بەهایێن ئەخلاقی و جڤاكی ل دەڤ قوتابی دروست دكەت, ئامادەكرنا نفشەكێ رەوشەنبیر و هوشیار پێگەهشتی ژ بۆ جڤاكێ ژئەركێن مامۆستاینە. دا دگەل پلێن پێشكەفتنێ بن ئاڤ نەبیت دڤێت ب هشیارانە رەفتارێ د گەل بكەین، ئەگەر تەكنەلۆژیا د وارێ پەروەردێ دا ب شێوەیێ زانستی و پلان بۆ دانایی بكاربینن، دێ بیتە ئەگەرێ شۆرشەكا مەزن د وارێ فێركرنێ دا، بەروڤاژی ئاراستەیا پەروەردێ دیار نابیت! تەكنولۆژیا دەرفەتەكا گرنگە ژ بۆ پەروەردێ بەلێ سەر كەفتنا وێ د چاوانیا بكارئینانێ دایە، دەما تەكنەلۆژیا ل گەل شارەزاییا مامۆستایی و هزرێن رەخنەگران كۆم دبن دبیتە ئەگەرێ باشتركرنا پرۆسەیا پەروەردێ.
ژێدەر:
-هاورێیانی پەروەردە,سوهەیل عەبدولـلا,2023
2-بەرێوەبردنی پەروەردەیی, خلیل خەلەف عەبدول وەلی,سلێمانی,2021
3-جون تەكنەلوژیا بوارێ پەروەردەی گوریوە و گەشەپێداوە,26,نسیان2018, توری تەكنەلوژیای زانیاری كوردی Kitn.net
4-مشتێك لە خەرمانی پەروەردەی (قوتابی, خێزتن, ماموستا),م/لیلی صلاح الدین احمد بەرزنجی,2020-2021
5 -يونسيف، Bringing learning to home through education television، ٢٠٢٠