جەواد مستەفا ستۆپەیی
ئەگەر ئەم چاڤەكی ب دەسهەلادارێن ئیراقێ دا بگێرین ل پشتی سالا 2005، هەمی مژویلی دزی و گەندەلی و داگیركرنا بیرە نەفت و تالانكرنا مولكێ گشتیێ ئیراقێ بوون. هیچ پەروشییەك بۆ خوشگوزەرانی و تەناهی و ئاڤەدانكرن و پێشڤەبرنا ولاتێ خۆ نەبوون. ل هەمان دەم دا ئەڤ دەسەلاتدارە ل ژێرپەردێدا مژویلی دزی و تالانكرنا دەولەتێدا بوون. ئەڤە چەكەكێ دوسەر بوو ل دژی هەرێمێ دهاتە بكارئینان، ژ ئالیێ دی ئێكێ ڤە: ل سەرڤە دژایەتیەكا توند ل گەل هەرێما كوردستانێ دكەن، بۆ رازیكرنا دەنگێ جاددێ و پەردەپۆشكرنا دزی و گەندەلیێن خۆ. ژ ئالیەكێ دی ڤە: ئەڤە جێبجێكرنا فەرمانێن ئیرانێ بوون بۆ لاوازكرنا هەرێمێ، قووناغ قووناغ و هێدی هێدی، هەتا شیایی ل دەمێ چەند سالەكا بەڕ ل بن پێ هەرێمێ ئینا دەرێ و چەندین دەسهەلات ژ بن دەستێ هەرێمێ ئینادەرێ ئێك، ژ وان دەسەلاتا فرۆتنا نەفتێ، برێیا دادگا پاریس، هەروەسا چەند وارێن دی ژی. هەتا ئەم گەهشتیە ڤی ئاستەیی. ئەما ژ ئالیێ یاسایی ڤە وەكی هەڤكێشە، هەر چەند زێدەتر ئیران دەستێ خۆ دئێخیتە ناڤ كاروبارێن ئیراقێ زێدەتر سەروەریا ئیراقێ ل بن پیێن بیت و وەكی ولاتەكی ناسەروەر دهێتە ئەژمارتن. ل هەمان دەم دا ئیرانێ نەڤیایە ئەڤ وەلاتە ل هەر ئالیەكی ڤە پێش بكەڤیت و تەناهیێ بۆ گەلێ ئیراقێ بەرهەڤ بكەت. هەر چەند ئەمریكا ئیراق ل ژێر دەستهەلاتا سەدامی رزگاركربوو كو چاوا شیعە ب گشتی دهاتنە چەوساندن. ل هەنبەری ڤێ چەندێ دەسەلاتدارێت ئیراقێ فەرمانێن ئیرانێ جێبجێ دكەن! بەلێ پرسیارا گرنگ ئەوە بوچی ڤی وەختێ شەڕێ ئیران و ئەمریكا پروسێ دژی گەندەلیێ دەست پێكریە؟
ئەرێ هەتا چەند عەلی زەیدی دێ شێت یێ بەردەوام بیت ل ڤی پرۆسەی ئیراق؟ كا هەتا نها بتنێ دزێن بچویك ل ئاستێ ئەندام پەرلەمان و جێگرێن وەزیر هاتینە گرتن، پرسیار ئەوە ئەرێ دێ شێت دزێن مەزن وەكی سەرۆك حزب و سەرۆك هۆزكە زۆریا وان خۆدان هێزێن چەكدارینە و چاوا دێ روی ب روی بیتەڤە؟ ئەرێ بۆچی ل پێش (10) سالان ئەڤ پێكۆلە نەهاتیەكرن؟ ئەڤ پرسیارە و ب دەهان پرسیارێن دی دهێنەكرن، بەلێ ئەم بتنێ ل سەر ڤێ پرسیارێ دێ راوەستین:
ئەرێ ئەڤ پرۆسێ ل دژی گەندەلیێ خۆگونجاندنە ل گەل سیاسەت و ستراتیجیەتا نویا ئەمریكا بۆ پاراستن و پێشخستنا ئیراقێ؟ یان جێبجێكرنا فەرمانا ئیرانێ یە بۆ هەلخەلەتاندنا ئەمریكیا ژبۆ داپۆشینا هەولا دامالینا چەكی ل دەستێن میلیشیایێن ئیراقێ؟
ئەرێ سەرەدانا زەیدی بۆ ئەمریكا و سەرۆك ترامپ دێ بیتە بەربەستەك و ڤەبڕین ل سیاسەتا وی و سەركەفتنا وی،؟ ل هەمان دەم دا عەباس ئیراقچی سەرەدانا كەربەلا كربوو دەستخۆشی ل سەرۆك وەزیران كر بوو ئەنجامدانا ڤێ پرۆسێ. ئەرێ سەرەدانا ئیراقچی هەر ژ بۆ ڤێ ئەگەرێ بوو ژبۆ بەرگریكرن ژ میلیشا؟ ئەگەر ئەڤە سیاسەتا ئیرانێ بیت ئیراقێ ژ گەندەلی و دزینا مالێ گشتی خاڤین بكەت بۆچی ئەڤ پرۆسە ل پێش بیست سالا ئەنجام نەددا؟ ژبەر وێ ئەگەرێ پشتگیریا ڤی پرۆسەی دكەت داكو هندەك ئارمانجێن مەزنتر بدەستڤە بینیت.
ل ڤێرە دا پرسیارەكا دی چێدبیت، ئەگەر ئارمانجێ زەیدی ل دژی گەندەلیێ بیت بۆ پێشڤەبرنا ڤی ولاتی، ئەرێ زەیدی مرۆڤەكی پرۆفیشنال و دژە گەندەلە؟ یان ئەرێ ب مرۆڤێن گەندەل ئەڤ پرۆسە دهێنە ئەنجامدان؟ ژبەر كو ئەڤ پرسیارە دهێتەكرن؛ زەیدی چاوا ل ڤی تەمەنێ گەنجی دا بوویە خۆدانێ سەدان ملیۆن دۆلاران؟ ئەگەر ئەڤە نە ل ركا گەندەلیێ بیت دێ ئومێدەك هەبیت، بەلێ یا خۆیایە كو زەیدی نەشێت دەست بۆ سەرۆك حزب و خۆدان هێزێن چەكدار ببەت كو ب سەدان ملیۆن دۆلارێن ڤی ولاتی تالان كریە و دەست ب سەر چەندین بیرەنەفتان دا گرتییە.