دلدار محەمەد

ڕاستە؛ بەردەوام كەسێن سیاسی بۆ مایكان پەیڤێن جوان بكاردئینن، بۆ چاڤكێن كامیرەیان دگرنژن و ل بن پەردەیا دیپلۆماتكاریێ دا یان دەمی دەرباز دكەن، یان ژی بۆ دەمەكێ كورت ڕازیبوونەكێ پەیدا دكەن و دبۆرن؛ یان ژی د ڕێكەكا بەرزە دا دبۆرن دا كو پرسیارێن ئالۆز وان بێزار نەكەن، هەتا وی ڕادەیی هندەك ئەركێ ڤەدانا مایكان ژی ژ ڕێیا خۆ ددەنە زێرەڤانێن خۆ.
بەلێ، ئەرێ هەموو وەسانە؟ نەخێر!
هندەك یێن هەین، ب بزاڤا خۆ یا نەرم، ب سەرچاڤێن خۆ یێن ڤەبووی و ب ڕێكدانانێن نووی یێن بێ تەلە، ئارمانجێن جوان ددانن و ب كێمترین زیان ژی دگەهنێ. نە بەس ئەڤە بتنێ؛ ئانكو نە بەس ئەو دگەهنە ئارمانجا خۆ، بەلكو دبنە سیبەرەك ژی بۆ كۆمڤەبوونا هەموو دەنگ و ڕەنگان ل سەر ڕێیا ئارمانجا مەزن.
هەردەما ل هەرێمێ باس دچیتە سەر ڤەكرنا گرێیان و حەلاندنا چیایێن بەستی ئەوێ لایەن و ڕەنگێن جودا ژێكدووركرین و گرێك پەیداكرین، كو ب بۆرینا دەمی هەر كەڤنار، ب زەحمەت، و ئاسێ كرین—هندەك جاران مرۆڤ هزر دكەت ئەڤ گرێیە نە ب دەستان و نە ب ددانان قەد ڤەنابیت. بەلێ كەسەك، سەركردەیەك یێ هەی گرێیان ب گرنژینان ڤەدكەت، برینان ب نەرماتیێ تیمار دكەت، تۆزا بەرپەرێن كەڤن ڤەدمالیت، و پەڕێن نووی و سپی ڤەدكەت؛ ئەو ژی سەرۆكێ هەرێمێ “نێچیرڤان بارزانی”یە.
مێژوویا هەرێمێ، یا ئیراقێ و تۆ دشێیی بێژی یا دەولەتێن هەڤسۆ ژی، یا پرە ژ ڕۆژێن تژی گرێك كو ژ لایێ ڤی سەركردەی ڤە هاتینە ڤەكرن.
ئەڤەیە ئەو نهێنییا كو مرۆڤی قەد ژ ئالۆزییا تەڤنا پەیوەندیان ناترسینیت؛ هندی ڕەشاتی بهێت، تیرۆژكەكا گەشاتیێ هەر دمینیت. ئەو ژی د پەنجەرەیا كەساتییا ڤی كارێزمایێ كورد دا دهێتە ژوور و تەناهیێ د دل و دەروونێن تژی ترس دا پەیدا دكەت.

دلدار محەمەد

مۆندیالا 2026ێ‌، ئەوا كو ل ئەمریكا، كەنەدا و مەكسیك هاتیە سازكرن، ب دوماهی هات پشتی هەلبژارتیێ ئیسپانیا ل بەرانبەر ئەرجەنتین ب گولەكێ بێ بەرانبەر شیایی سەربكەڤیت و كاسا جیهانێ بدەستڤە ببەت.
ڤێجا هندەكا ب دەنگێ هۆرنا هەستێ خۆ دەربڕی، هندەك ژی د ناڤ ڕۆندكان دا بەرزە بوون؛ چ ڕۆندكێن دلشادیێ بن، چ ژی یێن خەم و دلتەنگیێ بن. هندەكا ژی ب هەر ڕەنگێ هەیی مۆندیال كرە دەرگەهەك بۆ چوونە د ناڤ دیرۆكێ دا.
پشتی هەر تشت ب دوماهی هاتی، پرسیارەك خۆ دهەلاوێژیت: ئەرێ ئەم ل كیژا هەڤكێشەیا ڤێ سەركەفتنێ ینە؟ بەهر و پشكێن مە ژ ڤێ دلشادیێ چنە؟ ئەرێ ئەم ژ خۆ دپرسین: ئەوێ جام بلندكری، بۆ قارەمانێ جیهانێ و شیا ناڤەكی پەیدا بكەت، پا ئەز شیام چ بكەم؟
وی دونیایەكا پارەی بدەستڤەئینا، ئەز شیامە داهاتێ خۆ هند زێدە بكەم كو ل سەرێ هەیڤێ چاڤێن من ب نووچەیێ هاتنا مووچەی ڤە زیق نەبن؟ ئەو شیا دونیایەكا مرۆڤان ژ خۆ ڕازی بكەت، ئەم بۆچی نەشێین هەما بەس دایك و بابێن خۆ ژ خۆ ڕازی بكەین؟ وی ناڤێ وەلاتێ خۆ هەتا بەر ستێران بلندكر، ئەز شیامە ل وەلاتێ خۆ بەرەكی دانمە سەر بەرەكی؟ یان ژی كەدا من بەس خوارن، ڤەخوارن، هشیاریا هەتا سپێدێ و خەوا سێ چارێكێن ڕۆژێ یە؟
مۆندیال ب دوماهی هات و ئەو بوونە هەر تشت، ئەز هەر مام بەتالێ بەری مۆندیالێ! بۆچی ئەڤ پرسیارە مە نالڤینن، و ئەم هندەكێن دی دبینینە ئەگەرێ ڤەمان و تەمبەلیا خۆ؟
دلشادی و دەربڕینا خۆشییێ مافێ هەر كەسی یە، خەلك ل هەمی جیهانێ ڤان هەستان دەردبڕن. بەڵێ گەلەك یا گرنگە، ئەگەر خۆ د بازنەیا خۆ یا كەسی ژی دا بیت، شوێن تبلێن خۆ بهێلین. یان ئەگەر چ نەبیت، هەست بكەین ئەم و ڕەفتارا مە یا شاش ئەگەرین كو دهێینە د ڤێ ژیانێ دا و بار دكەین بێی كو هندی سەرێ دەرزیەكێ ژی زێدەهیەكێ، یان ئاڤەدانیەكێ، یان ناڤەكێ خێرێ ل پشت خۆ بهێلین.
یا رەوایە بلا هەمی كەس نەبنە قارەمانێن جیهانێ، بەلێ بۆچی ئەم نەشێین ببینە قارەمانێن جیهانا كەساتییا خۆ؟ هەر چ نەبیت، ئەڤرۆیا خۆ ژ ڕۆتین، بێزاری و بێبەرهەمیا دوهی قورتال بكەین.

دلدار محەمەد

رەنگە ل سەرانسەر جیهانا سەردەم گەلەك پێناسە بۆ گۆتارا كەرب و كینێ هەبن، لێ هەموو یان پتریا پێناسەیان د هندێ دا كورت دبن، ئەز پیرۆزیێن هەبوونا خۆ ب سەر یێن بەرامبەر ب ئێخم و نە بەس ئەڤە بەلكو یێن تە كێم و سڤك بكەم و یێن خۆ ژی بهاگران و بلند، دەمێ ئەز مافی ددەمە خۆ ، خۆ ژ تە چێتر ببینم تە ژ خۆ نزمتر ببینم و ئەڤێ دەرببڕم وی دەمی ئەو دەربڕینە دبیتە گۆتارا كەرب و كینێ، ڤێجا چ ب دەستی بیت یان بێ دەستی، ب مەرەم بیت یان بێ مەرەم و مەترسیا ڤێ گۆتارێ وی دەمی پتر دبیت هەكو بەلاڤكەر و وەرگر هەردو د بێ ئاگەهـ بن ژڤێ گۆتارێ و كرێتی و نە جوانییا ڤی رەنگێ گۆتارێ هەر بەلاڤ دبیت وەك مە گۆتی بلا مەرەم هەر چ بیت، هەكو پەیچێ گوندەكی یان عەشیرەتەكێ دبێژیت، ئەم ژ هەموویان چێتر بووین یان چێترین ما ڕامانا ڤێ یا ڤەشارتی ئەو نینە كو هەموویێن دی ژ من خرابترن، هەكو یانەیەك دبێژیت (فلان یانە هەردەم پاریەكێ پ ساناهی یە) دێ خەندقینین دێ نیچیركەین دێ داعویرین، ما ئەڤە نە یێ دیتر كێم دیتنە، ب كورتی و كوردی دەمارگیری دەرگەهێ سەرەكی یێ بەلاڤبوونا ڤێ گۆتارێ یە ئەڤ دەمارگیریە چ یا ئاینی بیت یا نەتەوی بیت یا جڤاكی بیت …هتد.
ل دووف راپۆرتێن سازیێن نیڤدەولەتی گۆتارا كەرب و كینێ دەم بۆ دەمی بەربەلاڤترە ئەڤە ژی ژبەركو رێك و دەرگەهێن بەلاڤكرنێ رۆژ بۆ رۆژێ ب ساناهیترە ، هەموو سازی ژی گەلەك د رژدن كو ئەڤ گۆتارە نەمینیت یان كاریگەریا وێ كێم ببیت، چونكی هەكە گەفێن وێ بەردەوام بن دێ كاریگەریێن ئێكسەر ل سەر پێكڤە ژیانا جڤاكان كەت، ئەڤ ئاماژە و زەنگلەكا مەترسیێ نە بۆ سەر جڤاكەكێ‌ وەكی یێ‌ مە كو هەموو ئۆل نەتەوە و دەنگ تێدا هەبن، لەوما ئەگەر چارەیەك ل هشیاركرنا تاكی نە هێتەكرن ل دەمەكێ نە دوور دێ ئەڤ گۆتارە بیتە ئێك ژ گەفێن بەردەوام بۆ هەرفاندنا ئەڤا ل سەر ئێك و دو قەبوولكرنێ ب هزاران سالان مە ئاڤاكری و بزاڤێ دكەین بەردەوام بین، بەلێ دەست بهێنە دا هێلان ئەڤ شانازیە ژی بۆ ڤی جڤاكی نا مینیت ئەڤە بتنێ ل وی دەمێ دەستێن مە د میننە دا هێلایی و ل بەر چاڤ و گۆهێن مە پیرۆزیێن یێ دی ، ناسنامەیێن یێ دی شانازیێن یێ دی دهێنە سڤك و بێ بهاكرن هیچ بزاڤەك ژ مە یێن سازی بۆ هشیاركرنا مرۆڤان و بەلاڤكرنا ئارامییێ و چاندنا توڤێ قەبوولكرنێ ل دەڤ مە نە هێتە هەبوونێ.

دلـدار محەمـەد

هەمی دەما، هەر ژ دەستپێكا هەبوونا خۆ هەتا ئەڤرۆ، پارتی ب چاڤێ بەرژەوەندیا وەلاتی تەماشەی رەوشێ كریە و گەلەك جاران ژی پشك و بەهرێن خۆ پێشكێشی لایەنێن دی كرینە ژ پێخەمەت مان و ئاڤاكرنێ و دووركەفتنێ ژ هەرفینێ. راستە ئەگەر تەماشەی دیرۆكێ بكەین، رێیا ڤێ چەندێ ل دەف پارتی هاتیە گوهارتن، بەلێ ئارمانج هەر ئێكە؛ قۆناغ و دەربازبوونا دەمی نەشێن وێ بگوهۆرن، ئەو ژی ئێكرێزیە.
چونكی پارتی خودان ژیەكێ درێژ و دیرۆكەكا زەنگینە، لەوما ئەم نەشێین هەموو بەرپەران ڤەدەین، بتنێ ئەم دشیێن بێژین قووناغا پشتی نیسانا سالا ٢٠٠٣ و ژناڤچوونا رژێمێ، تێرا هندێ هەیە كو ئەم بەلگەیان ببینین كو پارتی نە بتنێ ئێكرێزیا مالا كوردی ڤیایە، بەلكو ئێكرێزیا مالا ئیراقی ژی خواستیه؛ كۆمبوونێن جڤاتا حوكمی و بەری هینگی ل گەل بەرهەنگاریا ئیراقێ و پاشی نڤیسینا دەستووری، باشترین نموونەنە كو بەلگە دبێژیتە بەلگەی جهێ من بكە.
ئەڤرۆ پشتی قووناغ هاتیە گوهۆرتن و شێل و بێلێن لایەنێن كوردستانی مەیدانا وان كەفتیە پەرلەمانی، دیسا پارتی یا گازی دكەت و دبێژیت وەرن فەرموون دا پەرلەمانی كارا بكەین. هەلبەت پەیاما رۆهن و ئاشكرا یا پارتی بۆ ڤێ قووناغێ ژی ئێكرێزیا كوردایە، ئەگەر نە.. سەنگا پارتی و هێزا وێ یا جەماوەری تێرا هندێ دكەن كو بچیتە د ناڤ بێدەنگیەكێ دا و ژ دوورڤە چاڤەرێ بیت!
بەلێ ئەوا دیرۆك و سەردەم هەردو ل سەر هەڤپشكن ئەوە كو پارتی وەك بڕیارەكا مەزن ئێكرێزیێ دخوازیت، یا بەرهەڤە بۆ ڤێ ئارمانجا مەزن و پیرۆز گەلەك قوربانیان ژی بدەت، وەكی گەلەك جاران كو دیرۆك بۆ قوربانیێن وێ بوویە دیدەڤان.

دلـدار محەمـەد

مخابن رۆژنامەڤانێ گەنج هەلكەوت عەزیز ل هەشتی ڤێ مەهێ ب روودانەكا هاتن و چوونێ گیانێ خۆ ژ دەست دا، ئەڤە روودانێ ژی ژبلی كو دلێن گەلەك خەلكی تەزاندن و ڤالاتیەك ل پشت خۆ هێلا، بەلێ گەلەك ئاماژەیێن دلخۆشكەر ژی تێدا هەبوون كو مرۆڤ دشێت وانەیا ژێ فێر ببیت:
1 ـ هەلكەوت وەكو هەڤكارێن وی ڤەگێرای دلسۆزێ كارێ خۆ بوو، لەوما ژی دلێن خەلكی تەزین و چاڤێن هەڤكاران تژی رۆندك بوون، ئەڤە ب دروستی شرۆڤە و رامانا شۆلكەرێ خۆ بە خۆشتڤیێ خەلكی بە بۆ مە رۆهن دكەت.
2 ـ میدیا دشێت هەر دەمەكی جادەیێ ب هژینیت و سیاسی و خۆدان پایەیێن بلند ژی بینیتە سەر هێلی، وەكی وەغەرا هەلكەوتی پتریا مە دیت چاوا خۆدانێن پایەیێن بلند ل ڤی وەلاتی ئینانە سەر هێلێ.
3 ـ ئەگەر تۆ گرنگیێ ب خۆ نەدەیی كەس گرنگیێ بتە نادەت، وەكی ئەوا رووداوێ بۆ وەغەرا هەڤكارێ خۆ كری، ئەز باوەرم هەمان رۆژنامەڤان ل سازیەكا دیتر با وەسا وەغەرا وی كاریگەر و بەربەلاڤ نەدبوو.
4 ـ تۆ ب خۆ دەمێ شویندەستێن خۆ دهێلی، د وەغەرێ ژی دا دێ دەنگ و كاریگەریا تە دیاربیت، ئەوا هەلكەوتی د ژیانا خۆ دا ب خەمخۆری بۆ خەمێن خەلكی و مووچەیێن خەلكی دكر ل ناڤ گۆرستانێ و د دێم و چاڤ و پۆستێن خەلكی دا روونی دیاربوو، ئەز باوەرم ئەگەر دەمێ هەلكەوتی ژی ل جهێ بزاڤێ هەمی بۆ نفستنێ و گازندەیان با، دا وەغەرا وی ژی روویدانەكا بێدەنگ بیت.
ژ ڤێ روودانێ باش دیاردبیت توچ بچینی دێ وی هەلینی، بزاڤێ بچینە، خەمخۆریێ بچینە، دێ پشتی چوونێ ژی د دلان دا مینی، خەلك تە بنیاسن یان ژی نە دێ ب وەغەرا خۆ دلێن وان تەزینی.

دلـدار محەمەد

هەمی سالان، پازدەی مەها گولانێ وەك رۆژا زمانێ كوردی دهێتە هژمارتن. ئەڤە ژی ژبەركو د ڤێ رۆژێ دا ل سالا 1932ێ، هژمارا ئێكێ‌ ژ گۆڤارا «هاوار» ژ لایێ میر جەلادەت بەردخان ڤە دەركەفتیە. وەك دیرۆك، ئەڤە رۆژەكا ب شانازی یە، بەلێ دێ دیرۆكێ بۆ دیرۆكڤانان هێلین و پرسیارەكێ ژ خۆ كەین: ئەرێ ئەم پشتی ڤان هەمی سالان ل زمانێ خۆ بوینە خودان؟
بەری تۆ بەرسڤا ئەڤێ پرسیارێ بدەی، بینە بیرا خۆ؛ ئەرێ دایكا تە د زمانێ نووچەیێن تێلەفزیۆنێن كوردی دگەهیت؟ د زانكۆیێن باژێرێ تە دا، ئەرێ د مێشكێ قوتابیان دا زمانێ كوردی جهێ گرنگیێ یە؟ ئەرێ بەلاڤۆكێن وان و پرۆگرامێ وان یێ خواندنێ، ب بەهانەیا نەبوونا زمانەكێ زانستی، تژی نینن ژ زمانێن بیانی؟! ئەرێ دانوستاندنێن د ناڤبەرا نڤیسكارێن كورد دا بۆ هەبوونا زمانەكێ ئێكگرتی یێ نڤێسینێ، گەهشتینە ئەنجامەكی یان هەما شەڕەنیخەكا دومدرێژ یا كەس خۆ ب كەسێ نەدانێ یە و نەزێدەتر؟
ل بن سیبەرا ڤان پرسیارێن كو هەر ئێك ژ وان یا پڕ ژ گرێكان و پڕ ژ بێ بەرسڤییێ یە، رێكێ بدەنە من بۆچوونا خۆ دەرببرم و ببێژم: د ڤی كڤانی دا هەست ب رەشبیەكا ژ سنۆران دەربازبووی دكەم. ب تایبەتی دەمێ دهێتە دیتن كو زمانێ مە یێ ب بەریكێ ڤە هاتیە گرێدان و رویێ خۆ یێ ناسنامەبوونێ یێ هندا كری. لەوما ژی بۆ گەنجەكێ مە، زانینا زمانەكێ دیتر شانازییە، پتر ژ شانازیا زمانێ دایكا خۆ! نە بەس ئەڤە، هەما هندەك كەر و پارچەیان ژ زمانەكێ دیتر بزانیت شانازیێ دكەت، بەلێ ب زمانێ خۆ، یێ كو ب درێژاهیا دیرۆكێ هەبوونا وی پاراستی، شانازیێ ناكەت!
راستە ئەڤە گۆتنەكا رێژەیی یە، بەلێ ب مخابنی ڤە ئەڤ رێژە یا بلندە، و ئەگەر نەبێژین ئەڤ بلندییە دەم بۆ دەمی بلندتر لێ دهێت. د ئەڤێ زڤرۆكا پڕ شێل و بێل دا، نە ئاڤابوونەكا ساخلەم رۆلێ خۆ دبینیت، نە ژی پرسا زمانی دبیتە ئێك ژ پرسێن تاكێ مە.
ئەگەر ئەڤ دیوارێ ستویر یێ دناڤبەرا رەوشەنبیر و نڤیسكاران ژ لایەكی، و خەلكی ژ لایەكێ دی ڤە نەهەرفیت، هەما خەلك هەر دێ ل بن ئارمانجا «بەرك ژ ئاڤ ئینانەدەرێ» مینن. دەمێ دكەڤنە بەرامبەر كەسەكێ دیتر، ب هندەك پەیڤێن شكەستی یێن زمانێن بیانی شانازیێ دكەن، و ل ئالیێ دی یێ دیواری ژی، رەوشەنبیر دێ ب سەروستویێن ئێك دو ڤە مینن. سال هەر دێ بۆرن و ساخكرنا رۆژێن تایبەت و ئازراندنا ڤێ ئالۆزیێ د رۆژەكێ یان چەند رۆژەكان دا د سالێ دا، تێرا دەرمانكرنا ڤێ برینێ ناكەت.
لەوما یا گرنگە بهێتە زانین و بەلاڤكرن كو زمان ناسنامە و بەرپرسیاریا هەر كەسەكی یە، و هەر ئێك ژی پێدڤی یە د بازنەیا خۆ دا زمانی پێشڤە ببەت. چاوا پێشڤەبرنا زمانی ل سەر ملێن كەسەكی بتنێ نینە، وەسا د هەمان دەمی دا ئەركێ هەمی تاكێن جڤاكی یە بێی جوداهی؛ چونكی ئەگەر ئەڤ هەستە پەیدا نەبیت، پێشڤەبرنا زمانی ژبلی خوزیەكا بێ رامان، چ رامانێن دیتر نادەت.

دلدار محەمەد

د هەیاما بهێت دا ل پتریا قووناغێن خواندنێ دێ تاقیكرنێن دوماهیا سالێ یێن قوتابیێن قوتابخانەیان هێنەكرن، ئەڤە ژی دەمەكێ هەستیارە ژبەركو ئەو دەلیڤەیا یا كو نمرە و دەرچوون و دەرنەچوون پاشەرۆژا قوتابی دەستنیشان دكەن یان ژی كاریگەریەكا مەزن لسەر دكەن، لەوما بێی دودلی ئەركێ قوتابیان خۆ زەحمەت دان و دویڤچوون و خواندنە داكو گاڤەكا دی ل گەشیا پاشەرۆژێ نێزیك ببن.
بەلێ پرسیارا كو ل ڤێرێ دهێتە پێش، ئەرێ ئەركێ خێزان و سەمیان و جڤاكی چیە؟ داكو بشێن كەش و هەوایەكی پەیدا بكەت كو قوتابی پتر بەر ب رژدیێ بچیت و ل ئارمانجا خۆ نێزیك ببیت، جڤاكی و خێزانێ و سەمیانان گەلەك ئەرك یێن هەیین بەلێ یا ژ هەمیێ بەرچاڤتر د ڤان خالان دا كورت دبیت.
1 ـ كێمكرنا سەیران و دەركەفتنێن خێزانی، دبیت خێزان نەگەهشتبیتە وی ئاستێ زانیاری و زانستان كو وانەیان بۆ قوتابی رۆهن بكەت بەلێ یا كو ئەو دكەن ب كێمترین ئەرك ڤان چەند رۆژان كێم كرنا سەیڕانان و دەركەفتنان.
2 ـ راوستانا بەرنامەیێ سەرەدانان بۆ خێزانێن دیتر، دبیت د خێزانا تە دا چ قوتابی نەبن، بەلێ ژبیرنەكە سەرەدانا تە بۆ مالەكا دی دێ كەش و هەوایێ مالێن وان تێكدەت.
3 ـ رەشبینكرن و گەشبینكرن كو رەنگە تۆ ل وی ئاستی نەبی كو قوتابی فێربكەی یان ژی وانەیا وی ل بەر سڤك بكەی، بەلێ هەر چنەبیت ب گۆتنێن خۆ تو دشێیی ل بەر سڤك بكەی، چەند رێكەكا ب زەحمەت ژی بیت ل بەر قوتابی سڤك بكە، چونكی د ژیانێ دا چ تشتێن نەبووی و نابیت نینن، دبیت پەیڤەكا تە وی بەر ب سەركەفتنێ ڤە ببەت، بەلێ ژبیر ژی نەكە دبیت پەیڤەكا هەرفتی كەسەكێ سەركەفتی بەرەڤ دەرنەچوونێ بدەتە رێ.
خێزان و جڤاك بۆ هەمی تاكێن خۆ مال و هێلینن و هەڤبەندیامە ل گەل ئێكودو گەلەك جاران مە هانددەت، یان نەچار دكەت كو د دەلیڤەیێن هەستیار دا مە ئاگەه ژ رەوشا ئێكودو هەبیت، رەوشا قوتابیان ژی د دەلیڤەیێن دەمێ خواندنێ و تاقیكرنان دا یا هەستیارە و پێدڤی ب هەركەسەكی یە هەر ئێك د بازنەیێ شیانا خۆ دا رۆلی ببینیت، داكو گەمیا وی بگەهیتە كنارێ دەرچوونێ و سەركەفتنا وی ببیتە جهێ شانازیا هەمی تاكێن جڤاكی، بەلێ ئەگەر مە ئەڤە نەكر پێكڤەییا مە ژبلی پەیڤەكا بێ رامان چ ڤالاتیێن دیتر پڕ ناكەت.

دلدار محەمەد

شەڕێ كو دوماهیا مەها شواتێ یا ئەڤ سالە د ناڤبەرا ئەمریكا و ئیسرائیل ژ لایەكی ڤە و ئیرانێ وەكو زلهێزەكا ڤێ دەڤەرێ روودای، نەبتنێ شەڕێ ڤان لایەنان بوو؛ بەلكو شەڕەكێ گەرم، پڕ تەكنولۆژی و ب لەز و بەز بوو. ئاگرێ وی نە بتنێ هەردو ئالیێن شەڕی دكرنە ئارمانجا خۆ، بەلكو گەلەك دەڤەر و گەلەك دەولەتێن هەڤسوی و هەڤپەیمانێن وان كەفتنە بەر گۆریا ڤی ئاگرێ دژوار. هندەك ژ وان پارەداری كرە بەهرا خۆ بتنێ، داكو شەڕ بەردەوام بیت و هەیبەتا هەڤڕكێ وان بهێتە شكاندن، هندەكێن دیتر هەمی رەنگێن بەرهەڤیان دیاركرن وەك سەربازەكێ ڤی شەڕی بهێنە مەیدانێ، هندەكان ژی بەرپێكێن خۆ گرێدان داكو د بەرهەڤكاریێ دا بن بۆ هەر بەرەڤانیەكێ ژ خۆ. ئەڤە ژ بلی گەف و گۆرا، شەڕێ پەیامان و گەرماتیا هەلوەستێن پشت مایكان؛ گەلەك نەمابوو دا دەڤەر بیتە كەڤالەك ژ ئاگری!
د ڤی كڤانی دا، ئەوا هاتیە تێبینیكرن؛ تەكتیكا هەرێما كوردستانێ بوو؛ وەكی هەڤسویەكا كو نیسكێن وێ ل گەل یێن هەڤسوی نەكەلین! د ناڤ ڤی ئاگرێ دژوارێ هەڤسویان هەلكری دا، كو گەلەك جاران قەبخوازیێن راكێشانا ناڤ ل گەل هەرێمێ هاتنەكرن، دڕۆنێن تژی نامە و تژی خوین هاتنە هنارتن، لێ هەر بژاردەیا ڤێ هەرێما تژی ئاشتی: هەداركێشان و ئاشتی بوو. راستە دەولەتێن بچویك و مەزن هەر ئێكی پەیاما خۆ هەبوو، ڤێجا یان خۆشكرنا ئاگری بوو یان ژی داخوازا راوەستانێ بوو؛ لێ تاكە جهێ قوربانی ژی دایی و هەر ئاشتی پاراستی هەرێم بوو. مەزن دبێژن: «هەڕە وی بەری یێ تو بشێیێ»؛ ب راستی ژی خواندنا هەرێمێ بۆ هەلگرتنا ڤی بەری گەلەك یا ژیواری بوو.
د ناڤبەرا خۆ سۆتن و ئاگر هەلكرنێ دا، هەرێمێ بژاردەیا سێیێ هەلبژارت و گۆتە جیهانێ: «هوین چەند خوینێ برێژن، یا من هەر برایەتی و ئەز دێ هەر ئاشتیێ خوازم». ئەڤە بوو ئەوا جوداهیەكا جوان پەیداكری و هەرێم ژ هەمی جیهانا دیتر جوداكری و ب تەكتیكا بێدەنگی، پاراستن و هەداركێشانێ شیا ب كێمترین قوربانی بێدەنگی ببێژیت: «كێلبێن خۆ ژ من دویر بكەن، ئەز نە شەڕخوازم، من بتنێ ژیان و ئاشتی دڤێن». ئەڤە ژی دێ بەڕپەرەكێ دی ژ بەڕپەرێن دیرۆكا مە یا جوان نڤێسیت و بۆ هەتا هەتا هێلیت پاراستی و كەتە دیدەڤان بۆ دەمێن درێژ.

دلدار محەمەد

نەهی كانوونا ئێكی یا ئەڤ سالە ئانكو بەری چەند رۆژان دهۆكێ دەرگەهێ دلێ خۆ بۆ گەرا دوازدێ یا فلمە ڤیستەڤالا دهۆكێ ڤەكر، جاران مرۆڤ ددەتە هزرا خۆ، ئەرێ د ناڤ جەرگێ باهۆزا ڤێ قەیرانێ دا؛ روودانەكا هونەری یا ژ ڤی رەنگی چ رامانەك هەیە؟ ما نەیا پێدڤیە هزرەك بۆ بەرسڤا ڤێ پرسیارێ ژی بهێتەكرن، رەنگە هندەك دەنگ هەبن ژی ببێژن رەوش ل بەرچاڤ گرتن ژی خالەكا گرنگە. بەلێ ئەو راستییا كەس نەشێت ژێ ماندەلیێ ژێ بكەت فلمە ڤیستەڤالەك ب ڤی قەبارەی ب ڤان مێڤانان، ب ڤێ ناڤەرۆكا هەی، ڤان دوازدە سالێن بەردەوامیێ ب خۆ شانازیەكا مەزنە.
راستە رەوش هەتا رادەیەكی یا هاریكار نینە، دبیت كێماسی ژی د هندەك رویان دا هەبن، بەلێ ئەو بەردەوامییا نامەیێن مللەتەكی دگەهینیت؛ ژی رامانێن مەزن هەنە
دوازدە سالە جیهان ب یا باژێرێ مە، دبینیت و ب كراسەكێ نیڤدەولەتی یا خۆ دخەملینیت، ئەرێ ما ئەڤە ب خۆ یا هاریكار نینە كو ئاڤریا جیهانێ بكەڤیتە سەر مە؟
ئەو نامەیێن فلمە فەستیڤال د ڤان دوازدە گەڕێن خۆ دا دگەهینیت؛ خۆدانێن ناڤەرۆكەكا ڤالا نینن، دبیت بەردەوامی و بەرسینگرتنا تەنگاڤیان ژی نامەیەكا وێ بیت، گەلەك یا گرنگە د ڤێ قۆناغا جیهان و رۆژهەلاتا ناڤین تێڕا دبۆرن؛ هەر مللەتەك پەیاما خۆ بلند بكەت و ب هەر رێكەكێ ببێژیت؛ ئەڤە ئەزم و ئەز یێ هەیم، ب دیتنا من ئەڤە دوازدە سالە فلمە ڤیستەڤالا دهۆكێ ڤێ بۆ دهۆكێ و بۆ وارێ مە دكەت و ڤێ نامەیێ دگەهینیت، لەوما پالپشتیا هەر تاكەكی، هەر كۆمەكێ د بازنەیا بەرپرسیاریا خۆدا پا پێدڤییە، ئەگەر نەبێژین ئەركەكێ كو هەركەس دڤێت پێ راببیت، هەر چنەبیت ب بەرهەڤبوونەكێ ب دورێسكێ پۆستەكی، داكو هاندەرێن بەردەوامبوونێ رۆژ بۆ رۆژێ پتر لێ بهێن و ئەڤ چرایە گەشتر بگەهیتە دەستێن پاشەرۆژێ.

دلدار محەمەد

وێ ئێڤارێ، هەکو من پەرتووکێن خۆ تێکڤەددان، دیوانا (نالینا پەیڤێن قەرسی) یا هەلبەستڤانێ گەنج (نایف محمود ) کەفتە بەر دەستێ من.. ئەوا ئەڤە ماوەیەکە دەمی، مژولاهییێ و بێ رێکیێ رێ نەدایی گەشتەکێ دناڤ پەیڤێن وێ دا بکەم.
پرسیارا هەر ژ بەرگی و ناڤونیشانی پەیدابووی: بۆچی نالین؟ و بۆچی قەرسین؟
من د سەرێ خۆدا گۆت ئەرێ ئەو چ تشتە پەیڤان د قەرسینیت، ئەو چ تشتە پەیڤان دئێخیتە نالەنالێ، باشە ئەو چ ئەگەرن پەیڤێن دناڤ ڤی بەرگی دا بۆ دەمێ بیست سالان قەرساندین، بۆچی نالەنالا بەستیێ وان پەیڤان نە حەلاند؟
هندەک سەرەداڤ بۆ گەهشتنا بەرسڤەکێ بدەست پێنڤیسێ من کەفتن هەکو ئەڤی هەلبەستڤانی د دووماهیک هەلبەست دا لرێزبەندیا بەرپەرێن پەرتووکێ نڤیسی:
( شەڤ ل من دەریا خەمایه
خۆشی ل من خۆزیا لایە).
هەکو خۆشی بۆ دلەکی ژ هیڤیێ دەرباز دبیتە خۆزیێ، ما چاوا پەیڤ نا قەرسن، ب تایبەت ژی هەکە شەڤ ب تاریاتیا خۆ دەریایەک ژ وندابونێ بیت.؟ ئەوا پتر دەنگێ زەنگلا مەندەهوشیێ بلندکری، ئەو تێبینی بوو یا ڤی هەلبەستڤانی نڤیسی (ئەڤە ئێکەم هەلبەستا من بوو ل سالا 2005 )! تو بێژی بەری بیست سالا ئێکەم هەلبەست (شەڤ دەریایا خەما) بیت، چاوا ڤی دەمێ درێژ پەیڤ نا قەرسن؟
هێشتا پرسیارێ خۆ ئینا پێش: هەکو هەلبەستڤانی ل جهەکی نڤیسی:
(سال ژ رۆژان تژی بوون
بتنێ جهێ یادگارا
ئەڤینا من و تە ما ڤالا)

من گۆتە خۆ: هێدی هێدی رۆژا بەرسڤێ یا ژ پشت عەورێ پرسیارا ناڤونیشانی دهێته دەر، ما چ تشت هندی یادگاران، هندی ڤالاتیان قەرسینێ بەرهەم دئینی؟!
پاشی هەلبەستەک کەفتە بەرچاڤ بناڤێ: (دایک)؛
(د هەر چرکەیەکێ دا
تو سێ جاران دهێیه بیرا من
جار ناڤێ ته
جار بیرهاتنێن تە
جار ژی رۆندک و ئازارێن تە).

هەر بەرپەرەکێ من ڤەددا، ژ ڤێ گەشتا درێژ، دناڤ ڤی باژێرێ خەما دا، یاما ژهەمیا قەرسیتر دیتی، خەما دووبوونێ چاڤەرێییێ، بێ وەلاتیێ بوو بوو.. ما چ تشتی ئەم هندی بێ خاک و وەلاتیێ قەرساندینە و تلۆڤەیێن خەما ب چەقێن دارا چاڤەریێ ڤە شۆرکرین؟!
هندەک ئۆمێدان جار جارا دێمێ خۆ ژ پشت مژا خەما د ئینادەرێ، لێ مرۆڤی دزانی خەما ژ هەمیان مەزنتر و کویرتر خەما چاڤەرێبوونا خرشە، ڤێجا یا چاڤەرێیێ دایکەکا نەهاتی، یان ڤیانەکا تژی تەحلی، یان ژی خەمێن ئاخەکا بێ ناسنامە یاکو ئەڤه هندە سالە خەماوێ مە دخوت و باپیرێن مە ژی بۆ وێ پاری و خوارن بوو.
هەکە قەرسینەک هەبیت دڤێ پەرتووکێ دا چاڤەرێبوونە، چاڤەرێی تشتەکی کو دوهی و ئەڤرۆ و نەدویرە سوباهی ژی هیڤی و خەون داینە دەستێن رەشەکێن خرشبوونێ، و هێشتا ئەم ل بن سیڤاندەیێ وێ یێ پر جەمبلیلک چاڤەرێی دەرکەفتنا رۆژێ دکەین، ئەو رۆژا هێشتا ئنیەتا هەلاتنێ نە ئینایی، هەلبەت نە هەلاتن دێ نالینێ و قەرسینێ هەردوکا کەتە قەدەرا پەیڤان، ل جهەکێ هەمی قولاچێن وی ئاگر، ژبلی ئەو جهێ هیڤی و خەون لێ هەین.