دلـدار محەمەد

هەمی سالان، پازدەی مەها گولانێ وەك رۆژا زمانێ كوردی دهێتە هژمارتن. ئەڤە ژی ژبەركو د ڤێ رۆژێ دا ل سالا 1932ێ، هژمارا ئێكێ‌ ژ گۆڤارا «هاوار» ژ لایێ میر جەلادەت بەردخان ڤە دەركەفتیە. وەك دیرۆك، ئەڤە رۆژەكا ب شانازی یە، بەلێ دێ دیرۆكێ بۆ دیرۆكڤانان هێلین و پرسیارەكێ ژ خۆ كەین: ئەرێ ئەم پشتی ڤان هەمی سالان ل زمانێ خۆ بوینە خودان؟
بەری تۆ بەرسڤا ئەڤێ پرسیارێ بدەی، بینە بیرا خۆ؛ ئەرێ دایكا تە د زمانێ نووچەیێن تێلەفزیۆنێن كوردی دگەهیت؟ د زانكۆیێن باژێرێ تە دا، ئەرێ د مێشكێ قوتابیان دا زمانێ كوردی جهێ گرنگیێ یە؟ ئەرێ بەلاڤۆكێن وان و پرۆگرامێ وان یێ خواندنێ، ب بەهانەیا نەبوونا زمانەكێ زانستی، تژی نینن ژ زمانێن بیانی؟! ئەرێ دانوستاندنێن د ناڤبەرا نڤیسكارێن كورد دا بۆ هەبوونا زمانەكێ ئێكگرتی یێ نڤێسینێ، گەهشتینە ئەنجامەكی یان هەما شەڕەنیخەكا دومدرێژ یا كەس خۆ ب كەسێ نەدانێ یە و نەزێدەتر؟
ل بن سیبەرا ڤان پرسیارێن كو هەر ئێك ژ وان یا پڕ ژ گرێكان و پڕ ژ بێ بەرسڤییێ یە، رێكێ بدەنە من بۆچوونا خۆ دەرببرم و ببێژم: د ڤی كڤانی دا هەست ب رەشبیەكا ژ سنۆران دەربازبووی دكەم. ب تایبەتی دەمێ دهێتە دیتن كو زمانێ مە یێ ب بەریكێ ڤە هاتیە گرێدان و رویێ خۆ یێ ناسنامەبوونێ یێ هندا كری. لەوما ژی بۆ گەنجەكێ مە، زانینا زمانەكێ دیتر شانازییە، پتر ژ شانازیا زمانێ دایكا خۆ! نە بەس ئەڤە، هەما هندەك كەر و پارچەیان ژ زمانەكێ دیتر بزانیت شانازیێ دكەت، بەلێ ب زمانێ خۆ، یێ كو ب درێژاهیا دیرۆكێ هەبوونا وی پاراستی، شانازیێ ناكەت!
راستە ئەڤە گۆتنەكا رێژەیی یە، بەلێ ب مخابنی ڤە ئەڤ رێژە یا بلندە، و ئەگەر نەبێژین ئەڤ بلندییە دەم بۆ دەمی بلندتر لێ دهێت. د ئەڤێ زڤرۆكا پڕ شێل و بێل دا، نە ئاڤابوونەكا ساخلەم رۆلێ خۆ دبینیت، نە ژی پرسا زمانی دبیتە ئێك ژ پرسێن تاكێ مە.
ئەگەر ئەڤ دیوارێ ستویر یێ دناڤبەرا رەوشەنبیر و نڤیسكاران ژ لایەكی، و خەلكی ژ لایەكێ دی ڤە نەهەرفیت، هەما خەلك هەر دێ ل بن ئارمانجا «بەرك ژ ئاڤ ئینانەدەرێ» مینن. دەمێ دكەڤنە بەرامبەر كەسەكێ دیتر، ب هندەك پەیڤێن شكەستی یێن زمانێن بیانی شانازیێ دكەن، و ل ئالیێ دی یێ دیواری ژی، رەوشەنبیر دێ ب سەروستویێن ئێك دو ڤە مینن. سال هەر دێ بۆرن و ساخكرنا رۆژێن تایبەت و ئازراندنا ڤێ ئالۆزیێ د رۆژەكێ یان چەند رۆژەكان دا د سالێ دا، تێرا دەرمانكرنا ڤێ برینێ ناكەت.
لەوما یا گرنگە بهێتە زانین و بەلاڤكرن كو زمان ناسنامە و بەرپرسیاریا هەر كەسەكی یە، و هەر ئێك ژی پێدڤی یە د بازنەیا خۆ دا زمانی پێشڤە ببەت. چاوا پێشڤەبرنا زمانی ل سەر ملێن كەسەكی بتنێ نینە، وەسا د هەمان دەمی دا ئەركێ هەمی تاكێن جڤاكی یە بێی جوداهی؛ چونكی ئەگەر ئەڤ هەستە پەیدا نەبیت، پێشڤەبرنا زمانی ژبلی خوزیەكا بێ رامان، چ رامانێن دیتر نادەت.

دلدار محەمەد

د هەیاما بهێت دا ل پتریا قووناغێن خواندنێ دێ تاقیكرنێن دوماهیا سالێ یێن قوتابیێن قوتابخانەیان هێنەكرن، ئەڤە ژی دەمەكێ هەستیارە ژبەركو ئەو دەلیڤەیا یا كو نمرە و دەرچوون و دەرنەچوون پاشەرۆژا قوتابی دەستنیشان دكەن یان ژی كاریگەریەكا مەزن لسەر دكەن، لەوما بێی دودلی ئەركێ قوتابیان خۆ زەحمەت دان و دویڤچوون و خواندنە داكو گاڤەكا دی ل گەشیا پاشەرۆژێ نێزیك ببن.
بەلێ پرسیارا كو ل ڤێرێ دهێتە پێش، ئەرێ ئەركێ خێزان و سەمیان و جڤاكی چیە؟ داكو بشێن كەش و هەوایەكی پەیدا بكەت كو قوتابی پتر بەر ب رژدیێ بچیت و ل ئارمانجا خۆ نێزیك ببیت، جڤاكی و خێزانێ و سەمیانان گەلەك ئەرك یێن هەیین بەلێ یا ژ هەمیێ بەرچاڤتر د ڤان خالان دا كورت دبیت.
1 ـ كێمكرنا سەیران و دەركەفتنێن خێزانی، دبیت خێزان نەگەهشتبیتە وی ئاستێ زانیاری و زانستان كو وانەیان بۆ قوتابی رۆهن بكەت بەلێ یا كو ئەو دكەن ب كێمترین ئەرك ڤان چەند رۆژان كێم كرنا سەیڕانان و دەركەفتنان.
2 ـ راوستانا بەرنامەیێ سەرەدانان بۆ خێزانێن دیتر، دبیت د خێزانا تە دا چ قوتابی نەبن، بەلێ ژبیرنەكە سەرەدانا تە بۆ مالەكا دی دێ كەش و هەوایێ مالێن وان تێكدەت.
3 ـ رەشبینكرن و گەشبینكرن كو رەنگە تۆ ل وی ئاستی نەبی كو قوتابی فێربكەی یان ژی وانەیا وی ل بەر سڤك بكەی، بەلێ هەر چنەبیت ب گۆتنێن خۆ تو دشێیی ل بەر سڤك بكەی، چەند رێكەكا ب زەحمەت ژی بیت ل بەر قوتابی سڤك بكە، چونكی د ژیانێ دا چ تشتێن نەبووی و نابیت نینن، دبیت پەیڤەكا تە وی بەر ب سەركەفتنێ ڤە ببەت، بەلێ ژبیر ژی نەكە دبیت پەیڤەكا هەرفتی كەسەكێ سەركەفتی بەرەڤ دەرنەچوونێ بدەتە رێ.
خێزان و جڤاك بۆ هەمی تاكێن خۆ مال و هێلینن و هەڤبەندیامە ل گەل ئێكودو گەلەك جاران مە هانددەت، یان نەچار دكەت كو د دەلیڤەیێن هەستیار دا مە ئاگەه ژ رەوشا ئێكودو هەبیت، رەوشا قوتابیان ژی د دەلیڤەیێن دەمێ خواندنێ و تاقیكرنان دا یا هەستیارە و پێدڤی ب هەركەسەكی یە هەر ئێك د بازنەیێ شیانا خۆ دا رۆلی ببینیت، داكو گەمیا وی بگەهیتە كنارێ دەرچوونێ و سەركەفتنا وی ببیتە جهێ شانازیا هەمی تاكێن جڤاكی، بەلێ ئەگەر مە ئەڤە نەكر پێكڤەییا مە ژبلی پەیڤەكا بێ رامان چ ڤالاتیێن دیتر پڕ ناكەت.

دلدار محەمەد

شەڕێ كو دوماهیا مەها شواتێ یا ئەڤ سالە د ناڤبەرا ئەمریكا و ئیسرائیل ژ لایەكی ڤە و ئیرانێ وەكو زلهێزەكا ڤێ دەڤەرێ روودای، نەبتنێ شەڕێ ڤان لایەنان بوو؛ بەلكو شەڕەكێ گەرم، پڕ تەكنولۆژی و ب لەز و بەز بوو. ئاگرێ وی نە بتنێ هەردو ئالیێن شەڕی دكرنە ئارمانجا خۆ، بەلكو گەلەك دەڤەر و گەلەك دەولەتێن هەڤسوی و هەڤپەیمانێن وان كەفتنە بەر گۆریا ڤی ئاگرێ دژوار. هندەك ژ وان پارەداری كرە بەهرا خۆ بتنێ، داكو شەڕ بەردەوام بیت و هەیبەتا هەڤڕكێ وان بهێتە شكاندن، هندەكێن دیتر هەمی رەنگێن بەرهەڤیان دیاركرن وەك سەربازەكێ ڤی شەڕی بهێنە مەیدانێ، هندەكان ژی بەرپێكێن خۆ گرێدان داكو د بەرهەڤكاریێ دا بن بۆ هەر بەرەڤانیەكێ ژ خۆ. ئەڤە ژ بلی گەف و گۆرا، شەڕێ پەیامان و گەرماتیا هەلوەستێن پشت مایكان؛ گەلەك نەمابوو دا دەڤەر بیتە كەڤالەك ژ ئاگری!
د ڤی كڤانی دا، ئەوا هاتیە تێبینیكرن؛ تەكتیكا هەرێما كوردستانێ بوو؛ وەكی هەڤسویەكا كو نیسكێن وێ ل گەل یێن هەڤسوی نەكەلین! د ناڤ ڤی ئاگرێ دژوارێ هەڤسویان هەلكری دا، كو گەلەك جاران قەبخوازیێن راكێشانا ناڤ ل گەل هەرێمێ هاتنەكرن، دڕۆنێن تژی نامە و تژی خوین هاتنە هنارتن، لێ هەر بژاردەیا ڤێ هەرێما تژی ئاشتی: هەداركێشان و ئاشتی بوو. راستە دەولەتێن بچویك و مەزن هەر ئێكی پەیاما خۆ هەبوو، ڤێجا یان خۆشكرنا ئاگری بوو یان ژی داخوازا راوەستانێ بوو؛ لێ تاكە جهێ قوربانی ژی دایی و هەر ئاشتی پاراستی هەرێم بوو. مەزن دبێژن: «هەڕە وی بەری یێ تو بشێیێ»؛ ب راستی ژی خواندنا هەرێمێ بۆ هەلگرتنا ڤی بەری گەلەك یا ژیواری بوو.
د ناڤبەرا خۆ سۆتن و ئاگر هەلكرنێ دا، هەرێمێ بژاردەیا سێیێ هەلبژارت و گۆتە جیهانێ: «هوین چەند خوینێ برێژن، یا من هەر برایەتی و ئەز دێ هەر ئاشتیێ خوازم». ئەڤە بوو ئەوا جوداهیەكا جوان پەیداكری و هەرێم ژ هەمی جیهانا دیتر جوداكری و ب تەكتیكا بێدەنگی، پاراستن و هەداركێشانێ شیا ب كێمترین قوربانی بێدەنگی ببێژیت: «كێلبێن خۆ ژ من دویر بكەن، ئەز نە شەڕخوازم، من بتنێ ژیان و ئاشتی دڤێن». ئەڤە ژی دێ بەڕپەرەكێ دی ژ بەڕپەرێن دیرۆكا مە یا جوان نڤێسیت و بۆ هەتا هەتا هێلیت پاراستی و كەتە دیدەڤان بۆ دەمێن درێژ.

دلدار محەمەد

نەهی كانوونا ئێكی یا ئەڤ سالە ئانكو بەری چەند رۆژان دهۆكێ دەرگەهێ دلێ خۆ بۆ گەرا دوازدێ یا فلمە ڤیستەڤالا دهۆكێ ڤەكر، جاران مرۆڤ ددەتە هزرا خۆ، ئەرێ د ناڤ جەرگێ باهۆزا ڤێ قەیرانێ دا؛ روودانەكا هونەری یا ژ ڤی رەنگی چ رامانەك هەیە؟ ما نەیا پێدڤیە هزرەك بۆ بەرسڤا ڤێ پرسیارێ ژی بهێتەكرن، رەنگە هندەك دەنگ هەبن ژی ببێژن رەوش ل بەرچاڤ گرتن ژی خالەكا گرنگە. بەلێ ئەو راستییا كەس نەشێت ژێ ماندەلیێ ژێ بكەت فلمە ڤیستەڤالەك ب ڤی قەبارەی ب ڤان مێڤانان، ب ڤێ ناڤەرۆكا هەی، ڤان دوازدە سالێن بەردەوامیێ ب خۆ شانازیەكا مەزنە.
راستە رەوش هەتا رادەیەكی یا هاریكار نینە، دبیت كێماسی ژی د هندەك رویان دا هەبن، بەلێ ئەو بەردەوامییا نامەیێن مللەتەكی دگەهینیت؛ ژی رامانێن مەزن هەنە
دوازدە سالە جیهان ب یا باژێرێ مە، دبینیت و ب كراسەكێ نیڤدەولەتی یا خۆ دخەملینیت، ئەرێ ما ئەڤە ب خۆ یا هاریكار نینە كو ئاڤریا جیهانێ بكەڤیتە سەر مە؟
ئەو نامەیێن فلمە فەستیڤال د ڤان دوازدە گەڕێن خۆ دا دگەهینیت؛ خۆدانێن ناڤەرۆكەكا ڤالا نینن، دبیت بەردەوامی و بەرسینگرتنا تەنگاڤیان ژی نامەیەكا وێ بیت، گەلەك یا گرنگە د ڤێ قۆناغا جیهان و رۆژهەلاتا ناڤین تێڕا دبۆرن؛ هەر مللەتەك پەیاما خۆ بلند بكەت و ب هەر رێكەكێ ببێژیت؛ ئەڤە ئەزم و ئەز یێ هەیم، ب دیتنا من ئەڤە دوازدە سالە فلمە ڤیستەڤالا دهۆكێ ڤێ بۆ دهۆكێ و بۆ وارێ مە دكەت و ڤێ نامەیێ دگەهینیت، لەوما پالپشتیا هەر تاكەكی، هەر كۆمەكێ د بازنەیا بەرپرسیاریا خۆدا پا پێدڤییە، ئەگەر نەبێژین ئەركەكێ كو هەركەس دڤێت پێ راببیت، هەر چنەبیت ب بەرهەڤبوونەكێ ب دورێسكێ پۆستەكی، داكو هاندەرێن بەردەوامبوونێ رۆژ بۆ رۆژێ پتر لێ بهێن و ئەڤ چرایە گەشتر بگەهیتە دەستێن پاشەرۆژێ.

دلدار محەمەد

وێ ئێڤارێ، هەکو من پەرتووکێن خۆ تێکڤەددان، دیوانا (نالینا پەیڤێن قەرسی) یا هەلبەستڤانێ گەنج (نایف محمود ) کەفتە بەر دەستێ من.. ئەوا ئەڤە ماوەیەکە دەمی، مژولاهییێ و بێ رێکیێ رێ نەدایی گەشتەکێ دناڤ پەیڤێن وێ دا بکەم.
پرسیارا هەر ژ بەرگی و ناڤونیشانی پەیدابووی: بۆچی نالین؟ و بۆچی قەرسین؟
من د سەرێ خۆدا گۆت ئەرێ ئەو چ تشتە پەیڤان د قەرسینیت، ئەو چ تشتە پەیڤان دئێخیتە نالەنالێ، باشە ئەو چ ئەگەرن پەیڤێن دناڤ ڤی بەرگی دا بۆ دەمێ بیست سالان قەرساندین، بۆچی نالەنالا بەستیێ وان پەیڤان نە حەلاند؟
هندەک سەرەداڤ بۆ گەهشتنا بەرسڤەکێ بدەست پێنڤیسێ من کەفتن هەکو ئەڤی هەلبەستڤانی د دووماهیک هەلبەست دا لرێزبەندیا بەرپەرێن پەرتووکێ نڤیسی:
( شەڤ ل من دەریا خەمایه
خۆشی ل من خۆزیا لایە).
هەکو خۆشی بۆ دلەکی ژ هیڤیێ دەرباز دبیتە خۆزیێ، ما چاوا پەیڤ نا قەرسن، ب تایبەت ژی هەکە شەڤ ب تاریاتیا خۆ دەریایەک ژ وندابونێ بیت.؟ ئەوا پتر دەنگێ زەنگلا مەندەهوشیێ بلندکری، ئەو تێبینی بوو یا ڤی هەلبەستڤانی نڤیسی (ئەڤە ئێکەم هەلبەستا من بوو ل سالا 2005 )! تو بێژی بەری بیست سالا ئێکەم هەلبەست (شەڤ دەریایا خەما) بیت، چاوا ڤی دەمێ درێژ پەیڤ نا قەرسن؟
هێشتا پرسیارێ خۆ ئینا پێش: هەکو هەلبەستڤانی ل جهەکی نڤیسی:
(سال ژ رۆژان تژی بوون
بتنێ جهێ یادگارا
ئەڤینا من و تە ما ڤالا)

من گۆتە خۆ: هێدی هێدی رۆژا بەرسڤێ یا ژ پشت عەورێ پرسیارا ناڤونیشانی دهێته دەر، ما چ تشت هندی یادگاران، هندی ڤالاتیان قەرسینێ بەرهەم دئینی؟!
پاشی هەلبەستەک کەفتە بەرچاڤ بناڤێ: (دایک)؛
(د هەر چرکەیەکێ دا
تو سێ جاران دهێیه بیرا من
جار ناڤێ ته
جار بیرهاتنێن تە
جار ژی رۆندک و ئازارێن تە).

هەر بەرپەرەکێ من ڤەددا، ژ ڤێ گەشتا درێژ، دناڤ ڤی باژێرێ خەما دا، یاما ژهەمیا قەرسیتر دیتی، خەما دووبوونێ چاڤەرێییێ، بێ وەلاتیێ بوو بوو.. ما چ تشتی ئەم هندی بێ خاک و وەلاتیێ قەرساندینە و تلۆڤەیێن خەما ب چەقێن دارا چاڤەریێ ڤە شۆرکرین؟!
هندەک ئۆمێدان جار جارا دێمێ خۆ ژ پشت مژا خەما د ئینادەرێ، لێ مرۆڤی دزانی خەما ژ هەمیان مەزنتر و کویرتر خەما چاڤەرێبوونا خرشە، ڤێجا یا چاڤەرێیێ دایکەکا نەهاتی، یان ڤیانەکا تژی تەحلی، یان ژی خەمێن ئاخەکا بێ ناسنامە یاکو ئەڤه هندە سالە خەماوێ مە دخوت و باپیرێن مە ژی بۆ وێ پاری و خوارن بوو.
هەکە قەرسینەک هەبیت دڤێ پەرتووکێ دا چاڤەرێبوونە، چاڤەرێی تشتەکی کو دوهی و ئەڤرۆ و نەدویرە سوباهی ژی هیڤی و خەون داینە دەستێن رەشەکێن خرشبوونێ، و هێشتا ئەم ل بن سیڤاندەیێ وێ یێ پر جەمبلیلک چاڤەرێی دەرکەفتنا رۆژێ دکەین، ئەو رۆژا هێشتا ئنیەتا هەلاتنێ نە ئینایی، هەلبەت نە هەلاتن دێ نالینێ و قەرسینێ هەردوکا کەتە قەدەرا پەیڤان، ل جهەکێ هەمی قولاچێن وی ئاگر، ژبلی ئەو جهێ هیڤی و خەون لێ هەین.

دلدار محەمەد

هندەك بویەر ل باژێرێ مە پەیدا دبن د ئێكجارەكی نە و ئەو جارا بتنێ ڕامانا شانازیا وێ دهەلگریت، بەلێ هندەك روودان و هەلكەفت هەنە سالانە ژی ب رەنگ و رویێن جودا دهێنە مەیدانێ و دووبارەبوونا وان شانازیا وان ڕاماندارتر لێ دكەت.
دەمەكێ كورت مایە و ڤێستیڤالا دهۆكێ یا نیڤدەولەتی دێ شەمالكا ژیێ خۆ یا (12) هەلكەت، راستە بۆراندنا یازدە گەڕا ژ ژیێ فلمە ڤێستیڤالێ شانازی یە ئەگەر ل بیربیت كو ئەڤ پاپۆرە ل گەلەك ئەڤرازیا و ناڤ گەلەك پێلێن بەرۆڤاژی ئاراستەیێ چوونێ بۆری و هەربەردەوام بوو هەتا گەهشتیە ئەڤرۆ.
بەلێ پرسیارەك خۆ د سەپینیت ئەرێ هەر شانازیكرن بەسە ؟ بێگومان و دودلی بەردەوامبوونێ ب خۆ پەیام و نامەیێن مەزن هەنە، بەلێ ب هاتنا گەڕا (12) ژی هێشتا پتر مە خەون و ئارمانج هەنە پتر ئەڤ فێستیڤالە ببیتە خودیكا پەیام و ئۆمێدێن ڤی مللەتی، هیڤی ئەون پتر دەرگەهێن بیانیا بهێنە لێدان، باشتر دەرگەهـ بۆ وان بهێتە تاقكرن داكو ئەڤێ بویەرا گرنگ پتر رویێ نیڤدەولەتیبوونێ هەبیت، هەلبەت بۆ ڤێ ژی پالپشتیەكا پتر دهێتەخواستن.
خالا ژڤێ ژی گرنگتر پەیاما مە دێ بڤێ پێنگاڤێ پتر توخیبان بڕیت و باشتر مە ددەتە نیاسین، هەكە ئەم بزانێن بۆ نیاسینێ فلمەك و كورتە فلمەك دكەت رەنگە ب دەهان سالا بۆارەكێ دیتر نەكەت، ب چ رەنگان ناهێتە ماندەلكرن ئەوا دڤان (11) گەڕێن بۆری دا هاتیە هەبوونێ تشتەكێ بچووك نینە، لێ ئۆمێد پتر و پترن، بەلێ ئەڤە چیێ ژ شانازیا وێ كێم ناكەت، هەكە بزانین پرانیا گەڕان د زەمینەیێن نە بەرهەڤدا هاتینە هەبوونێ، ئەڤ بویەرە د ناڤ كۆمەكا هروبایان دا بۆریە و چرایێ وێ هەر مایە هەل.

دلـدار محەمەد

یا خۆیایە فلمە ڤیستەڤالا دهۆكێ بۆیەرەكا سالانەیە ل ڤی باژێری و د سەر هەمی رەوش و كاودانان دا بەردەوامیا خۆ كریە جهێ شانازی یێ، سالانە ژی ئەڤ بۆیەرا گرنگ مژارەكێ د ناڤ خۆدا هەلدگریت و پەیامێن وی بابەتی بلند دكەت د ناڤ پانێل و رۆژانێن خۆدا؛ خال ب خالێن وێ بۆیەر و مژارا جیهانی گۆتوبێژ دكەت و دئێخیتە بەر دویڤچوونێ‌ و گۆتوبێژێ وەكی هاتیە راگەهاندن ئەڤ سالە بۆ گەرا دوازدێ فلمە ڤیستەڤالێ ژینگەه وەكی مژارا گەڕا خۆ هەلبژارت، بۆچی هەلبژارتنا ڤێ مژارێ گرنگە؟ ئەرێ نامەیا ڤێ بۆیەرا هونەری یا گرنگ چیە؟
هەلبەت نامەیا سەرەكی ب دیتنا مە فلمە ڤیستەڤالا دهۆكێ دڤێت ببێژیتە جیهانێ ئەز د ناڤ باژێرەكی دا د ناڤبەرا دو چیایێن ئاسێ بلند دا هەست ب برینا تە دكەم ئەی جیهان، من ئاگەهـ ژ بهۆژینا ئالی و جەمسەرێن تە هەیە، هەرچەندە تۆ ئەڤە ژ هەی ل دۆر خۆ دزڤری و هێشتا چاڤێ تە ب من و برینێن من نەكەفتیە، هێشتا پەیاما من نەگەهشتی گوهێن تە یێن كەڕ!
ب هەلگرتنا ڤێ مژارێ ب دیتنا من فلمە ڤیستەڤالێ دڤێت ببێژیتە سیاسیان خۆ هشیاركەنح دڤێت دببێژیتە خێزانانان ژینگەهێ وەكی ئێكرێزیا خۆ بپارێزن ئەگەر نە دێ گەمیا مە هەمیان بەر ب نقۆمبوونێ ڤە چیت و ئەم هەمی دێ كەڤیت بەر خەندقینێ
ب ئازراندنا ڤان مژاران؛ فلمە ڤیستەڤالێ شیایە بگەهینیت كو ئەز بۆیەرەكا هونەری بتنێ نینم، بەلكو من هەڤبەندیێن مكوم ل گەل جیهانێ هەنە ب تایبەت د بابەتێن ئازری و قەیرانێن تەپكا عەردی و مرۆڤێن وێ سالانە ژێ دنالن.

دلدار محەمەد

هەر بڕیارەكا دەردكەڤیت، بێ گۆمان رەهەندێ وێ یێ دویر بۆ خزمەت و رێك و پێككرنا سیستەمی یە، بەلێ راستی هندەك بڕیار جهێ لسەر راوستیانێ یە و تۆ دشێیی بێژی جهێ مەندەهۆشیێ ژی نە.
ئێك رۆژكرنا بەهییان ل مزگەفت و هولێن تازیان ئێك ژ ڤان بڕیارانە،
هندەك جاران مرۆڤ ژ خۆ پرسیار دكەت، چاوا دبیت ئەڤ بڕیارە هاتبیتە دان و جڤاك ل بەرچاڤ نەهاتبیتە گرتن، یان ژی دابو نەریت و مرۆڤینی هاتبیتە ژبیركرن، ئەگەر ژی ب پشتگوهڤە هاتبیتە هاڤێتن، ئەڤ چامە هێشتا مەزنترە، ژبەركو چەقێ ڤێ بڕیارێ خەلكە و دابونەریتێن وی چاوا دبیت د دانا بڕیارێ دا ئەڤ هەردو ستوونە هاتبنە ژبیركرن، ژبەركو نوزا دهێتە زانین یان ژی نە، بۆ خودانێن بەهیێ ئەڤێ بڕیارێ هێشتا بارگرانتر لێ كریە، هێشتا جهـ تەنگتر و بەر و بیاڤ بێ سەروبەرتر، لایەنێ ئابووری ژی پەرێ هەر وەكی بەرێ یە، ژبەركو خەلكی هەمان گەرم و گوڕی و هەمان ڤیانا پشكداریا جاران بۆ بەهیان هەیە، ئەوا دمینیتە ل وێرێ بڕیارا ئێك رۆژی یێ یە، بەلێ بەرژەنگ و ڤەرێژا وێ بەرچاڤ نەهاتیە گرتن
راستە نیازا دانا ڤێ بڕیارێ ژ بنەكوك خۆ یا جوانە، بەلێ هەر بڕیارەكا هەبیت، هشیاركرنا جڤاكی دگەل دا نەبیت، ژ وێرێ نەهێتە دەستپێكرن دێ ڤەرێژ و كارڤەدان و زیان بەروڤاژی زڤڕن هەكە خەلك هاریكار نەبیت، راستە بڕیارەكا نوو دەم بۆ دڤێت هەتا جهێ خۆ دناڤ دابونەریتێن كەڤن دا بكەت، بەلێ ب ئەڤێ رێكێ كو بەهی ژ مزگەفتێ بۆ مال بهێنە ڤەگوهاستن، چ زەنگل د سەرێ مە دا لێنادەن كو ئەڤا ئەم دكەین یا شاشە و هوسا دێ دەرگەهێ هولێ هێتەگرتن بەلێ بەهی ب هەموو بارگرانیێن خۆ ڤە دێ مینیت لێ ب تەرز و رویەكێ دی، چونكی ژ دەستپێكێ مە خەلك و هشیاریا وی نەكرنە دەرازینك بۆ دانا ڤێ بڕیارێ .

دلدار محەمەد

جیهانا نڤیسینێ بۆ زارۆكان جیهانەكا گرنگ و پێدڤیە بۆ وەرارا زارۆكان بگرە گەلەك جاران بۆ ئاڤاكرنا هزری دشێت ببیتە شوینگرەك بۆ هوكارێن سازیێن فێركرنێ و پەروەردەكرنێ و جهێ وان ب رۆلێ ئاڤاكرنی و هشیاركرنێ و پێشڤەبرنێ رادبن، یانژی دبنە تەمامكەرێن پەیاما وان سازیان ئەڤە ژی گرنگیا هەبوونا گۆڤار و رۆژنامە و بەلاڤۆكێن گرێدایی زارۆكان د سەلمینیت، ژبەركو دەرگەهێن بەلاڤكرنێ رێیەكن بۆ بەرهەمێن دهێنە نڤیسین و ئەگەر ئەڤ چاپكریە نەبن دێ پرا دناڤبەرا نڤیسەری و خواندەڤانا هەرفیت و چ بەرهەم دەربازی دەف خواندەڤانان نابن، ئەوا جهێ دلخۆشیێ ژی دناڤ ڤان بەلاڤۆكێن بۆ زارۆكان دهێتە وەشاندن هەبوونا نڤێسەرێن زارۆك ب خوەیە كو هەیڤانە پاشبەندەك یان چەند بەرپەر بناڤێ بەرهەمێن زارۆكان بەلاڤ دبن، ب راستی ئەڤە چەند جهێ دلخۆشیێ بیت ، دەهـ جاران هند جهێ لسەر راوەستیانێ یە، ژبەركو هندەك ژڤان نڤێسینان ب ڕامان و جوانیێن خوە ڤە شوون تبلێن مەزنان لسەر ددیارن یان ژی بلا ببێژین جوان نڤێسینا وان جهێ گۆمانێ یە.
ئەڤە چەندە نە بتنێ د جیهانا بەلاڤۆكان دا یە ئەز باوەرم ڤیستەڤالێن گرێدای بەرهەمێ زارۆكان ژی ، كورێن هەلبەستخواندنێ ژی رەوش هەر ئەڤەیە، دبیت ژی مامۆستایەك داخوازێ ژ زارۆكان بكەت بەرهەمان بۆ قوتابخانێ بینن ، ئەڤجا وی دەمی خویشك و برا و سەمیان دەستێن خۆ هلدەن بلیمەتیا خوە ل بن ناڤێ زارۆكەكێ پاك دیاردكەن،
ئەڤێ چەندێ ژی چەندین زیان هەنە وەكی ئەگەر زارۆكی بەهرەیەكا ساڤا هەبیت ژی تۆ وێ بەهرەیێن وی د كوژی، تۆ زارۆكان د خاپینی و وی ژی ب نە ئێكسەر فێری خاپاندنێ دكەی و هانددەی پاشەرۆژێ ژی پشتبەستانا وی نە لسەر وی بیت بەلكو هەردەم دەرگەهێ خەلكێ دیتر ب قوتیت
راستە ئەڤ گاڤە یان ئەڤ دیاردە ئەركێ گۆڤار و بەلاڤۆك و لیژنەیێن هەلسەنگاندنا بەرهەمان ب زەحمەت و ئالۆز دكەن بەلێ ئەڤە هاندەرەكە كو پتر ب خەمخۆری و هشیاری لسەر وان بەرهەمان راوستن یێن كو ب ناڤێ زارۆكان دگەهنە وان، ئەوا راستی بیت هندی لسەر راوستان یا تۆند و هوور بیت، ئەم ناگەهینە راستیا بەهرەمەندیا زارۆكێ خوە ئەگەر سەمیان و كەسێن دەردورێن زارۆكی نەگەهنە وێ باوەریێ كو ئەڤ كریارا ئەو ب بهانەیا پشتەڤانیا زارۆكان دكەن پشتەڤانی نینە بەلكو وێرانكرن و دسەردا برن و خاپاندنا زارۆكی یە و ژپێش زاروكی ڤە نڤێسین رێ نیشاندان نینە بەلكو رێ لبەر بەرزەكرنە، كەنگی ئەم شیاین دڤی بیاڤی دا ببینە سەمیانێن هشیار ئەم دێ هنگی شیێن ب هشیاری بەهرەیا ساڤا یا زارۆكی ئاڤاكەین دەمێ ئەم هاندان و ئاڤاكرنێ و ێرانكرنێ گرنگیدانێ ژ هەڤ جودا دكەین ئەگەر نە چەند پەیڤێن جوان ل بن ناڤێ زارۆكەكی بەلاڤ بكەی چ رامانان نادەت و دەم دێ هەموو راستیان دا نیتە سەر بەركێ و ئەڤە ژی نە خزمەتا بەهرەمەندییا زارۆكی نە ژی خزمەتا خواندەڤای ناكەت، ب تنێ دەم كوشتنەكا بێ بەرهەمە و نە زێدەتر .

دلدار محەمەد

هێدی هێدی رۆژ دبۆرن؛ ئەم نێزیكی بیرهاتنا قۆناغا هەشتێ یا ئەنفالێ ـ ئەنفالێن بەهدینان ـ دبین، هندەك جاران هەكو مرۆڤ هزر ل رەشاتیا ئەنفالان دكەت، هەستێ مرۆڤی پڕی ئێش دبیت و درۆداتییا دوژمنان پتر ل بەرچاڤێن مرۆڤێ دبیتە كەڤالەكێ پر ئێش، ژبلی لایەنێ مرۆڤاتی و ئالێ هۆڤاتیا دوژمنی، پرسیارەك خۆ دهەلاڤێت، ئەرێ مەرەم چ بوویە؟ هەلبەت هەر مرۆڤەكێ ب لۆژیكی هزردكەت بۆ وی باش دیاردبیت ئارمانج ژێ كوشتنا روحا كوردایەتیێ، نەهێلانا هێمایێن مللەتینیێ، نەهێلانا هەستكرنا ب هەبوونێ وەك تاك و وەك مللەت، حەلیانا هەست و هزرا نەتەوەی یە. بەلكی گەلەك ئارمانج و چەق و تا هەبن بەلێ هەر خالەكا دیتر هەبیت خۆ د ڤان ئارمانجان دا دبینیت. مخابن ئەگەر بێژین مللەتێ مە قەرەبویێن خۆ وەرنەگرتینە و بكەر و هاریكاران ژی سزا وەرنەگرتینە ئەڤە خەمەكا مەزنە لێ خەما مەزنتر ئەگەر ژ هەشتێ و هەشتێ گاڤ ب گاڤ بهێینە دوهزار و بیست و پێنجێ، دێ هەست كەین كو هێشتا ئەنفالێ هەبوونا خۆ ب ریێن نوی و سەردەم هەیە، ما ئەڤا ل سەر تۆرێن جڤاكی ئەڤ گرۆپە و ئەوێ هەنێ ل بن ڤی ناڤی و ئەوێ هەنێ دكەن مانە هەر بۆ كێم كرنا ژێیاتیێ یە، مانە نەهێلانا هەستكرنا مللەتبوونێ یە، بێ بهاكرنا سیمۆبلێن نەتەوەیی و بهێزكرنا روحا دیڤە لانكیێ یە، بێگومان بەرسڤ دێ بەلێ بیت بتنێ رێك و شێواز د جودانە بەرێ زیلێن لەشكری بوون ڤی دەمی مایكێن تیڤیانە، بەرێ سۆتنا گوندا بوو ڤی دەمی برسیكرنا موچەخورانە، بەلێ ئارمانج هەر ئێكە لاوازكرنا تاكێ كورد حەلاندنا هەبوونا وی ل بەر دەنگێ دهۆلا مەركەزیەتێ!
خالەك بتنێ یا جودایە بەرێ زلهێزێن جیهانێ ل پشت دڕندەیا دوژمنێ مەبوون و د شیانێن مە دا نەبوو بەرهنگاری هێزا وان ببین، بەلێ نهۆ د شیان دا هەیە ئەو ئەنفالا پۆست و كۆمێنت دكەن، ئەوا دەستهەلاتدارێن ناڤەند دكەن ڤی دەمی ئەمێن جڤاك ئەمێن سازێن هشیاركرن و ئاڤاكرنا مرۆڤان ل بەروكا وان زەندوباسكان هەلدەین و بزاڤێ بكەین وێ نامێ ب رۆهنی بگەهینین، كو دوژمنێ مە ل هەمی دەم و سەردەمان ئارمانجا وی ئێكە، ئەوژی نەهێلانا مەیە بەلێ رێك و شێوازێن خۆ ل دویڤ دەمی دگوهۆریت، ڤێجا ئەڤ تەپە یا د گۆرەپانا سازیێن مە دا ئەو دێ چاوا شێن جادەیێ ژ ئەنفالێن سەردەمی هشیاربكەن ؟ بەرسڤدانا ڤێ پرسیارێ خەما وانە.