محەمـەد مـراد

حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هیچ خەمساریەك د ڤان سالێن بۆرین دا نەكری یە، ل دۆر ئافاكرنا باژێران ژ هەمی لایەكێ ڤە، هەمی باژێر نووبوونا جادە و تاوەر و مۆتێل و بازارێن جوان و مۆلان ب خۆڤە دیتیە، جهێ سەرنج راكێشانا هەمی وەلاتێن دەوربەرە، كو پێشكەفتنەكا بەرچاڤ یا ئاڤەدانیێ ل هەرێما كوردستانێ بخۆڤە دیتی؟ بتایبەتی د كابینەیا كاك (مسرۆر بارزانی دا) و ل هەمی باژێر و گوندان خێر ژ ئاڤەدانیێ دیتی یە و جهێ سوپاسیێ یە، لێ یا فەر و فەرتر ئاڤاكرنا مرۆڤانە دێ چاوا بیت.
راستی ژی گەلەك ب زحمەتە، هەڤال (گوهدار شێخۆ) والیێ زاخو د كۆمبوونەكا خۆدا، دان ب ئاڤاكرنا باژێر كر، گۆت باژێر یێ دهێتە ئاڤاكرن، ئەرێ ئه م دێ چەوا مرۆڤا ئاڤاكەین…!!! ئەڤە یا ب زحمەتە، چنكو فاكتەرێن ئاڤاكرنا مرۆڤا زۆرن و ئەگەرێن نەهێلانا ئاڤاكرنا مرۆڤان ژی دزۆرترن، ژینگەها هەرێم تێدا دەرباز دبیت، كو فاكتەرێ سەرەكی مرۆڤێ كورد لێ ئاڤا نەبیت، چنكو هەرێم سنووردار كریە، ژ لایێ دوژمنێن سەر سەختێن كوردا ڤە و چاێن وان وەكی گورگان ل مرۆڤێ كوردە. ل هەر چەند رەخا هێرشێ دكەن سەر ناخ و دەروونێ كوردان كو ئاڤا نەبیت ل بن پەردێن سیاسی و ئابۆری و كولتۆری و خێلەكی هانددەن،دا كو قەد هزر ل ئاڤاكرنا خۆ نەكەت، هەردەم سەرقالی ژیانا سیاسی و ئابۆری و خەونێن ئاشۆپە ببن و هەبوونا خۆ ژبیر بكەت، و هندەك حزبێن سیاسی ژ فاكتەرێن سەرەكینە د هەرێما كوردستانێ دا كار دكەن، مرۆڤێ كورد بكەن كویلە مژویلی هەڤر`كی و نەڤیان و كەرب‌ و كین و نەڤیانا وەلاتی بكەن، كو ئاخ و نیشتمان و باژێر ل پێش چاڤێن مرۆڤێ كورد رەش كریە.
هەرچەند ئاڤەدانی هەبیت نابینن وەكو (چافێن گای)لێ هاتینە تنێ پاتێ سۆر دبینن، هیچ تشتەكێ نابینن. ژیانا مرۆڤێ كورد كرینە د قاپیشكا كەزوانێ دا و ژێ دەرناكەڤیت، ئەڤێ چەندێ و بۆ ئاڤاكرنا مرۆڤێ كورد بەرنامە و پرۆژەیێن ستراتیجی پێ دڤێن،كو مرۆڤێ كورد خۆ ب كوردایەتی و نەتەوی ئاڤا بكەت خۆ ب باژێر و خاكا خۆ ڤەگرێ بدەت و ژیانا خۆ لسەر دەستێ خۆ ئاڤا بكەت و نەمینیت ب هیڤیا ڤێ حزبێ و حزبا دی ڤە و دەستان بۆ ڤی وییێ هەنێ بقوتیت و خۆ ژبی بكەت كو نانێ سپێدێ نینە بخویت.
پەروەردە و زانكۆ و پەیمانگەهێن كوردستانێ ژی دشێن رۆلێ هەرە مەزن د ئاڤاكرنا مرۆڤێ كورد دا ببینن، چنكو سالانە دەه یان هزار قوتابی ژ زانكۆ و پەیمانگەهێن كوردستانێ دەردكەڤن، ئەگەر ئەو بهێنە ئاڤاكرن ب زانستێن سیاسی و كوردایەتی بێگومان د ماوەیێ چەند سالێن بهێن دا، مرۆڤێ كورد دێ ئاڤا بیت ژ هەمی لایەكێ گرنگیێ ب ڤیانا وەلاتی بدەت، ژ لایێ ئابۆری و ژینگەهی و دێ بیتە پالدەرەكێ سەرەكی مرۆڤێ كورد حەژ گوند و باژێرێن خۆ بكەت و هەست ب هەبوونا خۆ بكەت، بەرامبەر هەر كاڕەكێ نەرەوا د وەلاتی دا پەیدا بیت. نوكە یابوویە كولتۆر د ناڤ جڤاكێ دا، چ هەبیت چ نەبیت، دێ بێژیت من شۆلەپێ یە، مرۆڤ سەر جادەیان بهێنە كوشتن، دێ بێژیت من شۆلە پێ یە.
ئاگر ب چییا بكەڤیت، دێ بێژیت من شۆلەپێ یە، هەژار ژ برسا بمرن دی بێژن من شۆلەپێ یە، ستوینكێن كارەبێ ئێك ببریت دێ بێژن من شۆلەپێ یە، باژێر د گلێشی را بمینیت، دێ بێژن من شۆلەپێ یە، باجا گران كەن و سەدان كامیریەێن پوینت تو پوینت بهێنە دانان دبێژن مە شۆلەپێ یە، ل دەوربەرێن باژێران دت یان زالگە بهێنە دانان دێ بێژن مە شۆلە پێ یە.
ئەڤە دیار دبیت كو مرۆڤێ كورد تنێ كویلێ بەژن بالا خۆی، بەریكا وی تژی بیت، شۆلە ب جیران و هەڤالێ خۆ نینە، ئەگەر ژ برسا بمرت، مادەم مرۆڤێ كورد ئاڤا نەبوویە و هەستكرنێ دا لاوازە، ئەگەر هەمی باژێرێن مە جادەیێن وان ب مەرمەری بهێنە رازاندن دێ هەر بێژن مە شۆلە پێ یە.

محەمەد مراد

سالا 1960 ئێك ژ زیندانێن دینان ل توركیا، كو ژمارەكا دینان شییان ژ زیندانێ برەڤن،نێزیكی (460)زیندانی رەڤین، كەڤتن ناڤ باژاری دا، ئاریشەكا مەزن د ناڤ باژاری دا پەیدا بوو، دین و هشیار تێكەلی ئێك بوون، رێڤەبەرێ زیندانێ نەشیا دینا و هشیاران د باژێری دا لێك جودا كەت، چنكو وەك ئێك بوون و كەسێ ژی ناڤێ خۆ نەدزانی.
رێڤەبەرێ زیندانێ بلەز هنارت دكتورێ تایبەتێ دەروونی یێ نەخۆشخانێ، هات زیندانێ، گۆت دكتور ئاریشەك مەزن یا بۆ مە چێبووی ژمارەكا زۆر ژ زیندانێن مە یێن ژ زیندانێ رەڤین و تێكەلی ناڤ باژێری بووین، ئەم نزانین دێ چاوا زیندانیێن خۆ ژ خەلكێ دی جودا كەین و كۆم كەین،چنكو چو زیندانی ناڤێن خۆ ژی نزانن،دكتوری پلانەكا باش بۆ دەینا، دكتۆری گۆت ئێك ژ قوتابیێن خۆ (صافیرەكێ) فیتفیتۆكێ بینە،.ئانكو ئەم دبێژین فیتك یان فیتۆك! پالە و خزمەتكارێن زیندانێ بدویڤ خۆ رێز بكن،تو فیتكێ لێدە و برێڤە هەرە ئەڤێن دی ژی لدویڤ تە دێ هێن.
خۆ نۆرەیا خۆ وەك قیتارێ لێ بكەن و نۆرەك درێژ چێكەن و تو ل بەراهیا وان فیتكێ لێدە و هەرن ناڤ باژێری دا،گەهشتن ناڤ باژێرێ چ دینێ ئەو نۆرە دیت بدویڤ نوورێ كەتن و كولان كولان گەریان هەتا سەركێشێ وان بەرێ خودا نووڕێ، نوورە یا درێژ بووی ژ زیندانیێت رەڤی،پتر یێن نووڕێ دا،فیتك لێدان و چەپدا، بۆ حەوشا زیندانێ هەمی كرنە د حەوشێ دا،دەرگەهێ حەوشێ گرت،رێڤەبەر دەركەفت حەوشێ بەرێ خۆدا حەوشێ (ئۆهۆ)، ئاریشەك دی چێبوو.
رێڤەبەری گۆت تنێ 460 دینێن مە كێم بون و رەڤیبوون، نوكە 180زێدەنە، وەسا دیارە دبیت ناڤ باژێری دا، نوكە سێ بەرامبەری زیندانێن مەنە، وەسا دیار دبیت دین نەتنێ ئەون یێن د زیندانێ دا، بەلكو سێ بەرامبەری، زیندانیێن مە دینن یێن ناڤ جڤاكێ دا هەیین، چنكو ئەوێ بدویڤ فیتكێ كەفتی و گەهشتی نووڕێ و دگەل نووِرێ هاتین ناڤ زیندانێ ئەوژی دینن،چنكو نەزانی یە،بابەتێ فیتكێ چی یە و بدویڤ فیتكێ كەتی ئەو ژی دینە.
ئەڤرۆكە نیڤەكا جڤاكا مە بدویڤ دا یان جۆرێن فیتەكا كەفتینە و نزانن كا مەرەما وان فیتكان چییە، وەك هەبوونا دە یان حزبێن سیاسی كو ب فیتكێن جودا جودا لێدەن، دە یان مرۆڤ و كەس هاتینە خاپاندن هەر نزانن كا سەركردەیێ وێ حزبێ چ مەرەم هەیە، ئەو حزب پێك ئینایە و كا دێ چ بۆ مللەتی كەت،تنێ خەلك بدویڤ فیتكان دكەڤیت چ ژ مەرەما فیتكا نزانن.

محەمەد مـراد فـەتـاح

پشتی ئەنفالا سالا 1988دەست پێكری، پتریا 182 هزار گەنج و زارۆك و ژن و پیر، بەر ب شالاوا ئەنفالان كەفتین و بێ وژدان و بێ دلۆڤانی پتریا وان ل بیابانێن ژێرییا ئیراقێ ل (نوگرە سەلمان) و ل جهێن جودا جودا ب ساخی بن ئاخكرن و دەمێ بنئاخ دكرن، هێچ شینوارەكێ ڤەشارتنێ نەدهێلان، هەتا ئەو لەشكر و شۆفێرێن عەرەب ئەوێن ب كارێ كوشتن و ڤەشارتن و كولانان گۆڕێن ب كۆم رادبوون، نە دهێلان ساخ رژێمێ ئیراقێ و بەعسیان ئەو ژی دكوشتن، دا ل بەر كوچكێن بالاڤیان ژی جهێن گۆڕێن وان یێن ب كۆم نەهێنە ئاشكرن.
و هەر چەندە ژ سالا 2003 وەرە حوكمەتا هەرێمێ خەمساریێ د لێگەریان و گۆرێن ب كۆم دا نەكریە، لێ ل دیڤ ئەڤێ لێگەریانێ سەدو هەشتێ و دو هزار سالێن دی، ژی هەستیكێن مە ژ بیابانێن عەرەبان خلاس نابن و شەرێ دژی داعشێ 2014 عەرەبان ب ناڤێ داعشێ جارەكا دی ئەنفال و كوشتن و سەربرینا كوردان دوبارەكرەڤە دگەل كوردێن ئێزدی كو پتری 6 هزار گەنج و ئافرەت و كچێن ئێزدی رەڤاندن و هند، كوشتن و هند ب ساخی ل بیابانین مووسل و دەوروبەرێن شنگال و (بەعاج ) بنئاخكرن و دەهان گۆڕێن ب كۆم هاتینە دیتن و ب سەدان گۆڕێن دی ژی هێشتا ڤەشارتی و نەپەنی ماینە، ئەوژی سەدان سالێن دی هەستیكێن وان خلاس نابن، ئانكو ئەنفال و كارەساتا شنگالێ سەدان سالێن دی، دێ مینین د ناخ و دەروونێ كوردان دا و برینێن وان بۆ نفشێن پشتی سەدان سالێن دی سارێژ و تەنا نابن، بژی كورد.

محەمەد مراد

دەمێ ئەنفالا گەرمیان دەست پێكری، تەر و هشك پێكڤە سۆتن، دەرگەهێن دۆزەخێ لسەر ئەردی ڤەكرن، چ دلۆانی و هەست و مرۆڤایەتی و موسلمانەتی ل دەڤ لەشكر و داردەستێن هێرشكەڕێن دەڤەرا گەرمیان نەبوون، وەسا فەرمان دا بوون، چ دلۆڤانیێ نە ب مرۆڤ و نە گیانەوەران و نە داروبەرا نەبن، هوون ئازادن، كوردێن دەڤەرا گەرمیان بكۆژن و بسۆژن و بگرن، هەر كەسێ ساخ نەهێلن، هەتا زارۆیێن لاندكا دا ژی بكوژن، ئەو بوو، ل سپێدەیا.(23/2/1987) دەست ب ئەنفالا دەڤەرا گەرمیان كرن.
یا ستار ئاگر و ئاسن ل دەڤەرێ باراندن، هەر گوندێ گەهشتینێ یێ مایە د گوندی دا، گرتن، كوشتن ، ئاگر بەردان هەمی خانیێن گوندی و ب‌ شەفەر و دۆزەران خانی راست دكرن، هندەك دپەقاندن، نەمرۆڤ نە گیانەوەر نەهێلان، پشتی ئۆپەراسیۆنا ئەنفالا گەرمیان بدوماهیك هاتی، هەمی سەركردەیێن پشكدار بووین ل گەل سەركردەیان و چەكدارێن كرێ گرتیێن كورد، ل كۆچكا سەرۆك كۆمارێ ئیراقێ كۆمكرن و ب ئامادەبوونا سەرۆكێ ئیراقێ دیكاتۆرێ چەرخێ بیستێ، پشتی پەیڤەك خواندی و دەستخۆشی ل سەركەفتنا وان كری،هەمی هاتن خەلاتكرن ب مەدالیێن (نەوت شجاعە) ژ لایێ دیكتاتۆرێ ئیراقێ ڤە، پشتی خەلاتكرن بدوماهیك هاتی دەرفەت دا وان سەركردیەێن پشكداری ئەنفالێن گەرمیان بووین، هەر ئێك بەحسێ تشتێن سەیر و ئەنتیكە بكەن كا چاوا و چ دئینا سەرێ كوردان و چاوا دگرتن و دكوشتن و چ تشتێ سەیر هەبوو.
بەحسكرن كت كتە رابوون هەر ئێكێ بەحسێ قارەمانیێن خۆ كرن كا چاوا گوند خراب دكرن، و كا چاوا ژن و زەلام دكوشتن و ئێخسیردكرن، هەر ئێكێ چیرۆكا خۆ یا قارەمانیێ بۆ دیكتاتوری ڤەدگێرا، پلەدارەكێ دەستێ خۆ راكر، گوت گەورەم، من سەرهاتیەكا سەیر یاهەی، فەرماندە، چو سەر سێجێ و بەرامبەر وان هەمی فەرماندە و چەكدارێن كرێگرتی چیرۆكا قەهرەمانیا خۆ یا كوشتنا زارۆیەكێ چار هەیڤی دلاندكێ دا بۆ حازربوویان ڤەگێرا، هند یا ناخ هەژین بوو، رۆندك كەفتن چافێن وان هەمی دیكتاتۆران.
فەرماندەی دەست پێكر، گۆت مە لەشكرێ خۆ ل دۆر گوندەكێ زڤراندن و دۆرپچكر گوند مەزن بوو، گەلەك ئاڤاهی و كۆلان تێدابوون، فەرمان مەدا،چ دلۆڤانی ب كەسەكێ نەبن بكۆژن خانیا تالان بكەن، و ئاگری بەردەنێ گیانەوەرا بكۆژن و سەرژێ كەن،، و بخۆن چیچكا ب روح د گوندی دا نەهێلن، د ماوەیێ چەند دەمژمێرەكان دا گوند، مە پاقژكر، دویكیل و ئاگر ل سەر چوو دەرێ، مە گوند كرە دۆزەخ ،گوند بێ دەنگ بوو، ئێڤارەكا درەنگ بوو، د ناڤ وێ بێ دەنگی و دویكێلی و ئاگری دەنگێ گریێ زارۆیەكێ هات من، من هەست ب ترسیانێ كر، هەر چەند ئەز ژ چ تشتان نەترسیا مە، بەلێ من هەست پێ كر، جارەكا دی دەنگێ گری دوبارە بوو، گەلەك كولان ل وی گوندی هەبوون، ئەز ل دویڤ دەنگێ گری چووم..!
دەمێ ئەز برێڤەدچووم ژ ترس و هەستێن نەخۆش من ئاگەهی پێژنا خۆ بی، دەمێ داركەك یان تشتەك ل بن پێ من دكەفت، من دەنگ گولێ دبوو هند سەهم و تڕس ل دەف من پەیدابوو، هێدی هێدی چووم ب كۆلانێ دا هەتا گەهشتیم بەر دەرگەهێ كۆلكەكێ خانیەكێ ئاخێ بوو، هێشتا ئاگر نەگەهشت بوو وی خانی، چووم بەر دەرگەهێ من دەرگەه ڤەكر، من زارۆكەكێ گەلەكێ‌ جان دیت د لاندكێ دا، دكرەگری، من لویلا تفەنگێ كرە دەڤێ وی دا، ژ برسا لویلا تفەنگێ مێژا، ل سەر ملێ خۆ زڤڕیم من وێنێن دایك و بابێن وی دیتن، كو دگەنج بوون وەسا دیاربوو، ئەڤ زارۆكێ ئێكانێ وانە، لایێ دی زڤریم من بەرێ خودایێ قوتیا شیری و مەمكێ زارۆكی ژی یێ دەینایین وێرێ دیاربوو كو گەلەك حەز ژ زارۆكێ خۆ دكرن، ئەو شیر و مەمك و ئاڤ دانابوون وێرێ د دلێ وان دا بوو كەسەك بچیت خانی دا، دا شیری بدەت كۆڕێ وان، ئەز تێكچووم ،چ بكەم ڤی زارركی شیری بدەمێ، ئێك من ببینیت دێ من كوژیت،و ئەز ل گەل خۆ ببم، هەر ئەز دێ هێم كوشتن، چنكو فەرمان وەسا بوو كەسێ نە هێلین ساخ، سەرێ من تێكچوو، من بەرێ كەلاشینكۆفێ دا چەند گولەك ل زارۆكی دان د لاندكێ دا، ژۆر بۆ خوین تۆز.
زاروك بێ دەنگ بوو، من كوشت، ئەزبەنی سەر خاترا تە بوو، چنكو ئەو زارۆ مەزن ببا، دا بیت (مخرب). رۆندك ژ چاڤێن فەرماندێن حازر دبارین و د سەر هندێ ڕا ژ ترسا دەست بۆ قەهرەمانیا وی فەرمادەی دقوتان، كو زارۆیەكێ چار هەیڤی و بێ دایك و باب د لاندكێ دا كوشتی.
ئەها وژدانا عەرەبێن سونە ل ئیراقێ ل ئەنفالێن گەرمیان گەهشت بوو وێ رادەی، زاروكێن د لاندكان دا دكوشتن، دا نەبنە (مخرب‌) خرزی ئەها نوكە ژی ئەم كورد ل دەشت و چیا و نهالێن كوردستانێ (مخرب) بایین گەلەك باشتربوو، هەر رۆژ شاندەك چوو بەغدا و شاندەك ژ بەغدا زڤڕی، ئەرێ هەر ئەڤێن ل سەر دەستهەلاتێ نە كۆڕێن وانن یێن زارۆكێن چار هەیڤی یێن كوردان دكوشتن، دا نەبن (مخرب) خۆزی ل (مخرەبیێ )بژی كورد بژی كوردستان.

محەمـەد مـوراد

ئەڤە سەد سالە رۆژ هەلاتا ناڤەراست ئاگر و ئاسن یێ لێ دباریت و خۆ تو بێژی خودای نفرەت یێت لێ كرین، ئەگەر و فاكتەرێن سەرەكی ژی هەر خەلكێ وێ بخوی یه حەز ژ ئارام و تەناهی ناكەن،تو دبێژی گیانەوەرێن درەندە ب خوینێ مەزن بووین. نە د ل هەنە و نە وژدان، ژ هەمیێ نەخۆشتر، هەمی ژی موسلمانن، ل بن ناڤێن ئاینی یێن پیرۆز ئێكدو دكوژن و خەبەرا دبێژن جیرانێن خۆ، وەلاتێن خۆ كافلكرن، ب سەدان هزار سالانە دهێنە كوشتن، هزارەها خێزان تێك و پێك دان و ژناڤبڕن.
قەد ژ خوینا مرۆڤان تێر نابن، ل هەمی وەلاتێن جیهانێ سەركردە و دەسهەلاتێن وان ل خۆشكرنا ژیانا خەلكێ خۆ دگەرهیت، ل رۆژهەلاتا ناڤەراست ل كوشتن و سەربرینا خەلكێ خۆ دگەرهن و ل بن وێنە و نمایشێن سەڕكردێن ئاینی یێن پیرۆز خەلكێ دخاپینن، و مللەتێ خۆ دخاپینن و قڕكرن، سەروەت و سامانێ مللەتی ل وەلاتەكێ رۆژهەلات هەمی بۆ سەرۆك و بنەمالا دەسەلاتە، خەلكێ هەژار و فەقیر بەرگریێ دكەن و خۆ ددەن كوشتن دا سەروەت و سامان و سەركردەیێن وان بپازێیزا و زەنگینن ببەن.
چ وەلاتەكێ دادپەروەری و یەكسانی د ناڤ جڤاك و دەسهەلاتێن وان دا نەبت، دێ د خوینا خۆ گەڤزن هەتا هەتایێ، ژ خوین رشتنێ تێر نابن.
1- لوبنان، ئەڤە پتری بیست سالانە شەڕ و كوشتن لێ بەردەوام كو بوویە ئەگەرێ خرابكرنا نیڤەك باژێرێن لوبنانێ و كوشتنا هزارەها مرۆڤ، بۆ شەرەكێ ئاشۆپەی.
2- فلستین، هەڤركییا هەردو حزبا و شەرێ ئسرایلی تنێ ماوی ڤان چەند هەیڤا دا، پتری 45هزار زارۆك و كچ و پیر و لاو هاتین كوشتن و باژێرێ كافل وێران كرینە، نوكە پتر ملیۆنا مرۆڤان بۆ ژەمەكێ خوارنێ یێ دنالن.
3- سووریا دەسهەلاتەكا خوین مێژ، لسەر دەسەلاتێ بوو، د ماوەیێ ڤان سێزدە سالان دا پتری نیڤ ملیۆن كوشتینە و دوازدە ملیۆن ئاوەربووین و پتری 500 هزاران د زیندانێن رژێما بەشاری دا بۆ پتری 60 هزار ب ئەشكەنجەدانێ كوشتینە و سەروەت و سامانێ وەلاتی خڕڤە دكر، مووچی پزیشك و فەرمانبەران20 بۆ 30 دۆلاران بوو، ب دەهان باژێر كافل وێران كرینە، دە یان سالێن دی نابت دەولەت، و ژیان لێ نازڤریت.
4- یەمەن، شەڕێ مالوێرانی و خرابكرنێ د ناڤبەرا دو گرۆپێن موسلمان سنە و شیعە، باژێر وێران كرینە و دەه یا هزار كەس هاتینە كوشتن خەلا برس و ئێش و نەخۆشی و كۆلێرا كەفتیە ناڤ خەلكی، ژ برس و سەرما خەلكێ دمریت.
5-سۆدان، شەڕێ بەردەوام لسەر دەسەلاتێ كوشتن و برس كەفتی د ناڤا چل و پێنج ملیۆن موسلمانان دا.
6- ژ هەمی سەیرترن، یێ ئێكدو دكوژن و خەبەرا دبێژن ئەمریكا و ئەورۆپا یێ دكەنە قێرێن و هەوار هەوارێن وانانە داخوازا هاریكاین نیڤدەولەتی ژ ئەورۆپا دكەن.