نایف مەحموود

پێشمەرگە وەكو سیمبۆلەكێ نیشتیمانی ل كوردستانێ ب درێژاهیا سالان خەبات و بەرخۆدانەكا بێی ڕاوەستیان كریە ژ پێناڤ ماف و ئازادیێن گەلێ كورد، ژ پێناڤ ئاشتی و بەرقەراركرنا پرەنسپێن دیموكراسی ل پەی دوژمنكاریا وەلاتێن هەڤسویێن داگیركەر و ڕێكخراوێن تیرۆرستی. پێشمەرگە وەكو هێمایێ سەربلندێ كورد و كوردایەتیێ مەرگێ خۆ گوری هەبوون و زیندیبوونا ناسنامە و خاك و سنۆرێن خۆ كریە و ب هزارەهان قارەمان و مێرخاس و چاڤ نەترسان گیانێ خۆ بۆ ڤێ چەندێ بەخت كریە و سەرێن وان ل بەر كێلیا ئازادیێ د قادا بلندیێ و شانازیێ دانە. ناڤێ پێشمەرگەی ل سەرانسەری جیهانێ وەك میناكێ سەربازەكێ ئازا و دلێر و پڕ ب هیبەت هاتیە ل قەلەم دان و د گەلەك كاودان و بارودۆخێن سەختێن جەنگ و شەڕاندا پێشمەرگە پیشەنگێ ناڤ و دەنگی و قارەمانیێ بوویە، باشترین بەلگە و نموونە ل سەر ڤی ناڤێ پیرۆز و ڤی ناسناڤێ دوژمن و نەیار ژبەر فێرسی و رومەتا وی دڕەڤن ئەوژی شكاندنا ڕێكخراوا تیرۆرستێن داعش بوویە و وەك نێزكترین هێز و قولپا خۆەڕاگریێ د گەل هێزێن هەڤپەیمان شیان ئەفسانەیا ئەڤێ ڕێكخراوێ بشكێنن و خەونا وان یا پیس و چەپەل بن گوڕ بكەن. ئەڤ هێز و مۆرالا پێشمەرگەی وەك میراتەك ژ هێز و باوەریا سەرۆك و پێشەمەرگێ كوردستانێ هاتیە وەرگرتن، ئەو سەرۆكێ پڕانیا خەبات و ژیانا خۆ تەرخان كری سەخمەراتی وەلاتەكێ ئازاد و ئاڤەدان، ئەو سەرۆكێ بوویە هەلگرێ ناسناما پێشمەرگاتیێ تا ئەڤرۆژی ب هیمەتی و سەربلندی د خزمەت و خەباتا كوردستانێ دا وەكو چیایەكێ پیلایی و خۆڕست، وەك باز و ئەلهویێ دیارێ ئاسمانێ كوردایەتیێ ل جیهانێ دهێتە نیاسین و هیچ وەختەكی داگێران و سازش ل سەر مافێن دۆزا ڕەوایا گەلێ خۆ نەكریە. هەلبەت ئەڤ مژارا ڤەكرنا جادەكێ ب ناڤێ پێشمەرگە ل پاریسا وەلاتی فڕەنسا و ب ئامادەبوونا سەرۆك بارزانی د ڤان مەراسیمان دا دەرخەرێ وێ چەندێ یە كو پێشمەرگە ناسناڤەكێ پیرۆزە و هێزەكا كاریگەرە د فەرهەنگا ڤان وەڵاتێن زلهێز دا و پاشخانەیا هزرا ژناڤبرنا زولم وستەم و داگیركاریێ یە ل هەر دەم و كاودانەكی بیت. دیسان د ڤی وەختی دا و ل ڤی بارودۆخێ هەستیار دا كو جیهان و ب تایبەت ڕۆژهەلاتا ناڤین د ئان و ساتێن گوهۆرینان دایە و ل سەر نەخەشیەكێ بلەزێ گوهۆڕینێ یە، ئەڤ دانپێدانا پاریس ب سەنگا پێشمەرگەی و گرنگیا ڤێ هێزا ژ هناڤێن گەلەكێ ستەم لێ كری دەركەتی ئاماژەیەكە بۆ گەرەنتیدان ب پاراستنا ماف و دەستكەفتێن كوردان و دەرخستنا وێ ڕاستیێ یە ئەوا دبێژیتە نەیارێن گەلێ كورد كو كورد و هەرێما كوردستانێ هێلا سورە ژ هەر هێرش و تێكدانەكێ. چونكی كوردستان ئەو پارچا بوویە بنگەهێ ستراتیژی یێ پارستنا مافێن هەمی ئول و نەتەوێن جودا جودا، كوردستان ناڤەندا پێكڤەژیانێ‌ و ئاشتی و ئارامیێ یە و ئەڤ چەندە بۆ وەڵاتێ فڕەنسا بەلگەیەكا حاشا هەنەلگرە، لەورا بەری نوكە و نهاژی دۆستینی و هەڤالبەندیا خۆ بۆ كوردستانێ دوپات كریە و خاستیە ئەڤ پەیوەندیێن دۆستینی ل سەر بنەمایێ پەیوەندیێن ئابووری و سیاسی و دبلۆماسی بەردەوام بن. ژبەر ڤێ چەندێ پراكتیزەكرنا ڤان پەیوەندیان ب ئەنجامدانا چالاكیێن مەیدانی هیڤییەكێ ب كوردستانێ د بەخشیت كو پەیرەوكرنا ڤی سیستەمێ سیاسی ل هەرێما كورستانێ ل ژێر ڕۆناهییا پێشمەرگە و لێڤەگەرێ كوردستانێ سەرۆك بارزانی د فیلتەرێ خۆە یێ دروست و سروشتی ڕا دچیت و پاشەڕۆژەكا مزگینی بەخش چاڤەڕێی گەلێ كورد و خەلكێ كوردستانێ دكەت.

نایف مەحموود

ئەڤە چەندین سالە ئەڤ گرێكا دەروونی ئەوا كەفتیە د ناڤ تەخا مووچەخۆرێن كوردستانێ دا ب هاتن و نەهاتنا مووچەی، ب ڤان دانوستاندنێن بەردەوام یێن د ناڤبەرا حوكمەتا هەرێمێ و یا بەغدا دا، ئەڤ شاندێن حكومی و حزبی یێن دهێن و دچن ژبەر پرسا چارەكرنا كێشێن هەلاویستی یێن د ناڤبەرا هەردو حوكمەتان دا و ب تایبەت كێشەیا شایستێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ و ئەڤ پرسگرێكێن بەردەوام یێن سیاسی و دارایی یێن هەین دیرۆكەكا كەڤن د ناڤبەرا كورد و عەرەبان دا هەیە. بەلێ و ب تایبەت پشتی ڕاگەهاندنا سەربەخۆیا ئابووری ل هەرێمێ و ئەنجامدانا ڕیفراندۆمێ ئیراقێ بزاڤێن تێكدان و ئالۆزكرنا ڕەوشا سیاسی ل هەرێمێ دا و ئەڤ چەندە بوو سەدەمێ سەرهلدانا چەندین كێشان و كێشا ژ هەمیێ مەزنتر بەروكێ مووچەخۆرێن هەرێمێ گرت و ئەڤە ب كێمی بۆ ما وێ دەهـ سالانە مووچەخۆر باجا ڤێ قەیرانا مەزنا بێ مووچەیێ ددەن و ڤێ چەندێ ژێ كارتێكرنەكا نەرێنی ل سەر ڕەوشا ساخلەمیا دەروونێ وان كریە و ئێخستینە دەردێ حەیلول وەلایێ، هەروەسا خۆە وەكو زەرەرمەند دبینن د ناڤبەرا ڤان هەردو حوكمەتان دا و گەلەك جاران گازندە و لاڤ لاڤ و پەریشانیا وان دگەهیتە ئاستێ هەرە بێزاریێ و هەدارا وان نامینیت و بێهنا وان ژی گەلەك تەنگ دبیت چونكی ژبەر ڤان كاودانێن سەختێن ب سەر ژیانا واندا هاتین ئەڤە بۆ سەرێ چەند سالانە نەشێن ب درۆستی مال و خێزان و زاڕۆكێن خوە ب خودان بكەن، هیڤی و ئومێدێن وانژی یێن بووینە خەونێن حێشتران و باوەری ژی نەمایە كو جارەكێ ئەڤ ئارێشە چارەسەر ببیت كو ئەڤەژی ژ ئەنجامێ وێ سەربۆڕا چەندین سالان دهێت بێی ئاسۆیەكێ ئومێد بەخش هەبیت ژ بەر وێ ستەما حوكمەتا بەغدا ل هەرێمێ دكەت ب وێ دژایەتیا خۆە یا بەردەوام ل سەر ئاڤەدانی و پێشڤەچوونا كوردستانێ د هەمی واران دا كو جارەكا دی وێ باوەریێ بۆ ڤان مووچەخۆران چێكەت و ڕەوش ئاسایی لێ بهێت وەكی بەری نوكە هەر مەهانە و سەرێ هەیڤێ مووچەخۆر ب پێدانا مووچێ خۆ ئاشنا دبوو. ئەڤ ڕەوشا نوكە یا ئەڤ تەخا مووچەخۆران تێدا دژین گەلەك یا سەخت و دژوارە بۆ ژیانا وان ژبەركو ب ئەگەرێ ڤێ چەندێ چەندین ئارێشە سەرهلداینە و حەتا بوویە ئەگەرێ هەلوەشاندنا خێزان و تێكچوونا پەیوەندیێن جڤاكی و بارێ ساخلەمیا دەروونی و بێزاریێ هەناسەیا لێ تەنگ كری، لەوما گرنگە ئاڤریەك ل ڤی حالێ سایكولۆژیێ مووچەخۆر و فەرمانبەران بهێتەدان ئەڤێن ب درۆستی و بێی تەخسیری د سەرڤان كاودانێن سەخت و گران دا د ڤێ قەیرانا بێ مووچەیی دا دلسۆزێن كارێ خوە نە و وەفادارێن خاك و نیشتمانێ خۆەنە، خۆەڕاگریا ڤی خەلكی پێدڤی ب پاداشتێن مەزنە ژبەركو خوە ل بەر ڤان كاودانان گرتیە و بووینە چەپەرێن پارێزڤانی و ئاڤەدانیا وەلاتی، لەوما گرنگە دەستهەلاتدار و لایەنێ حكومی یێ هەرێمێ ب قیمەت و ڕێزلێنان ل ڤی سامانێ مرۆڤایەتی یێ كورستانێ بگریت و هەمی هەول و تێكوشینا خۆە بێخنە د خزمەتا چارەكرنا ڤێ پرسگرێكێ دا، داكو تەخا ئەڤان فەرمانبەر و مووچەخۆران ژ ڤی دەردێ گران ڕزگار ببن و ئومێد و گەشبینی بزڤرنە ناخ و دل و دەروونێ وان، د ڤی وەختی دا بارودۆخێ سیاسی و ئابووری و جڤاكی دێ زڤڕیتە دۆخێ خوە یێ ئاسایی و هەناسەیا بەختەوەری و ئارامیێ دێ ب سەر ئێش و ئازارێن خەلكی ب گشتی دا هێتە خوار و ژیان دێ زڤڕیتە ڕەوشا خوە یا نۆرمال.

نایف مەحموود

خۆیایە كو ل سالا 2005 دەستوورەكێ نوی ب ئالیكاریا كوردان و سەركردایەتیا سیاسیا كوردی بۆ گەلێ ئیراقێ هاتە دانان و مافێن هەمی پێكهاتە و نەتەوەیان تێدا هاتنە بەرجەستەكرن و پاراستن، كورد ژی وەك نەتەوەكێ خودان خاك و زمان و كولتوور و فەرهەناگا خوە یا دیرۆكی، ئێك ژ پێكهاتێن سەرەكی یێن ناڤا دەستوورێ ئیراقێ یە و ئەڤە بابەتەكێ ڤەبڕە ژبلی كو باس ل خەبات و تێكۆشین و قوربانیدانا كوردان بكەین ژ پێناڤ ئازادی و سەربەستی، هەروەسا لایەنێ دی یێ چاند و خەباتا ڕزگاریخوازا گەلێ كورد و ئەو رووبارێ خوینا ڕێتی ژ بۆ مافێن خوە یێن ڕەوا. هەلبەت ئەو ئیراقا ئەڤرۆ تەیارێ شیعی ب ڕێڤەدبەن، وان ژی وەك ملەتێ كورد گەلەك زۆلم و زۆری ل ژێر دەستێ ڕژێما دیكتاتۆر یا بەعسیان دەربازكر و ماف و ئازادی ل وان ژی هاتبوونە زەپكرن، بەلێ ب مخابنی ڤە و پشتی حوكمرانیا ئیراقێ كەفتیە دەستێ وان و بووینە حاكمێن كورسیكا ئیراقا نوی، ئەوژی ب هندەك لەف و دەوران و پیلانێن دی یێن جودا كەفتنە دژاتیا كوردان و هەر جارەكێ و ب هەر بەهانەیەكێ هاتنە د چەپەرێ دوژمنكاریێ دا بەرامبەر كورد و خەلكێ كوردستانێ، ژ وان سیناریو و پیلانێن وان یێن شەڕەنگێزانە ئەوژی قووتكرنا بودجێ كوردستانێ و دژایەتیكرنا ڕیفراندۆما سەربەخۆیا كوردستانێ و برسیكرنا خەلكی ژ نەدان و گیرۆكرنا مۆچەیێن فەرمابەران و لاوازكرنا قەوارێ هەرێما كوردستانێ، كو ئەڤە ب خوە هەمی پێچەوانەی مافێن دەستووری یێن هەرێما كوردستانێ نە ئەوێن ب رەزامەندیا هەمی پێكهاتێن ئیراقێ هاتینە داڕێتن و بووینە واقعحالێ ئەڤرۆ. بێگۆمان دەستوورێ نوی یێ ئیراقێ ئەو ماف دایە كوردان وەك هەرێمەكا سەربەخۆ د ئیدارەكرن و خوە ب ڕێڤەبرنێ دا، كورد هەرێمەكا جودا یە ژ ئیراقێ وەك زمان و خاك و سنورێن خوە یێن یێن خوەزایی و ڕەسەن د ئیراقەكا ئێك پارچەدا و ژبۆ ڤێ چەندێ ئیراق چ خێران بۆ خوە ناكەت كو كورد خودان ئەڤ ماف و دەستكەفت و ئازادیە بیت. ئەڤە وێ ئێكێ دسەلمینیت كورد خودان بڕیار و سیاسەتا خوە یا تایبەت بن نەكو ل ژێر ڕكێفا ئیراقێ بن و ل دویڤ خواست و سیاسەتا ئیراقێ پێنگاڤێن خوە بهاڤێژن، ڕاستە د هندەك بەندێن یاسایی و دەستووری دا هەڤپشكن و پێدڤیە هەماهەنگی ل گەل هەڤ هەبیت بەلێ نابیت ڤان ماف و دەستكەفتان ب بەهانەیا ڤێ چەندێ ژ دەستێ كوردان بستینن و جارەكادی هەمان سیاسەتا جاران یا ڕژێما گۆربەگۆر ب شێوازەكێ دی ل سەر كوردان بجهبینن، بەلێ د ڕاستی دا كورد پشكەكن ژ ستراتیژیەتا سیاسەتا ناڤچەیی و نیڤدەولەتی، لەوما ئەو مامەلەیا ئیراق دگەل كوردان دكەت ب ڕەنگ و شێوازێن جودا یێن دوژمنكاریێ ب هیچ ڕەنگەكی د قازانجا وان دا نینە، چونكی سەنگێ كوردان وەك پێگەهـ و ئالیێ سیاسی ل دەڤەرێ خۆدان ناڤودەنگی و هێزا خوە یا نەگۆڕە و ڕۆژ بۆ ڕۆژێ ژ هەمی لایەكی ڤە د پێشڤەچوونێ دایە. ب هەر حال ئەڤ پرسگرێكێن ئالۆزێن دناڤبەرا حوكمەتا فیدرالی و حوكمەتا هەرێمێ دا زێدەتر پرسگرێكێن سیاسینە ژ یێن یاسایی و تەكنیكی چونكی ئیراقێ هەردەم ڤیایە كوردان لاواز و بێ هێز ببینن لەوا ل دویڤ ڤی ڕەهندێ سیاسی ئەڤ ئالۆزیە دێ د بەردەوامبن تاكو چارەسەریێن ڕیشەیی و یاسای و دەستووری بۆ نەهێن دیتن و ڕێكەفتن بهێنەكرن ب چاڤدێریا هەڤپەیمانان و نەتەوێن ئێكگرتی داكو هەردو لایەن پابەند ببن ب ڤان ڕێكەفتنان و ب تایبەت پابەندبوونا ئیراقێ، ئەگەر نە هەر هۆسا بمینیت و ب ڤان سیناریۆیان خەلكێ هەرێمێ سزا بدەت بلا لایەنێن بەرپرسێن ئیراقی ل شوینا ڤێ چەندێ سزایێ خوە وەرگرن و باجا نەپێگیریا ب ڕێكەفتنێن خوە بدەت. هەژیە بێژین ئەڤا ئیراق دگەل هەرێمێ دكەت ژ نەهنارتن و گیرۆكرنا مووچەیێن فەرمانبەرێن هەرێمێ چ كارتێكرنێ ل سەر ڕەوشا سەقامگیریا هەرێمێ ناكەت و كوردستان بەردەوام د گەشەسەندنێ دا یە و ڕەنگە ل داهاتی ئەڤ پێشهاتێن نو یێن دەڤەرێ د قازانجا كوردان دا بن و ئەو خەونێن ئیراق ب لاوزبوونا كوردان ڤە دبینن ببنە خەونێن نەزۆك ودێ سەركەفتن و خۆڕاگری هەر بۆ گەلێ زیندی یێ كورد و كوردستانێ مینیت.

نایف مەحموود

هاتنا سوشیال میدیایێ بۆ ناڤ جڤاكێ مە چەندین گوهۆڕینێن جودا جودا ب سەر ژیان و كلتۆر و هزركرنا مەدا ئیناینە، بوویە ئەگەرێ جوداكرنا ژیوارێ نوكە ژ ژیوار و كەتوارێ بەری نها، گەلەك هوكارێن ئەرێنی و نەرێنی ل سەر ڕەوشا ژیانا مە زێدەكرینە، ب ڕاستی ژی ب هەبوون و هاتنا ڤێ تەكنولۆژیایێ و ڤان تۆڕێن جڤاكی ژیانا مە یا ڕۆژانە ئاسانتر لێ كریە و بوویە سەدەمێ ب لەز مەشاندنا كاروبارێن مە یێن دەمكی و ڕۆژانە و ئاگەهــ بوون ژ بوویەر و روودان و دەنگ و باسێن ڕۆژەڤێ، دورهێلێ مە هەتا ڕادەیەكێ ژ گەمیا پاشڤەمەنێ و گوهۆڕی یە بۆ سەردەمەكێ پێشكەفتی تر، هەركەسێ ڤیابیت ڤێ تەكنولۆژیایێ و ڤان ئامیر و كەرەستێن ئەلكترونی و ڤان تۆڕێن جڤاكی بۆ لایەنێ ئەرێنی و مفا ژێ وەرگرتنێ بكاربینیت بێ گۆمان شیایە وەك دەستكەفتەكێ گرنك ل سەر ژیانا خوە زێدە بكەت، شیایە وەك ئالاڤەكێ زێڕین بۆ پەیداكرنا كار و ئارمانج بژێویا ژیانا خوە ب كاربینت، بەلێ بەرۆڤاژی ئەڤ سوشیال مەدیایە بوویە ئەگەرێ هندەك خالێن نەرێنی ژی، ژ وانا لاوازیا پەیوەندیێن كومەلایەتی و نە ب سەرئێك ڤەچوون و سەرەدانێن هەڤدوو، دیسان بوراندنا دەمەكێ ب هەروە و ب كارئینانا وێ بۆ ئیزعاجكرنا خەلكەكی و ئاشكراكرنا نهێنی و عەیبێن خەلكەكی، هەروەسا بوویە ئەگەرێ ئالودەبوونا زاڕۆك و گەنج و جڤاكی ب گشتی و ئەم  بووینە ئێخسیرێن دەستێ ڤێ سوشیالا ئەڤرۆ جیهان هەموو پێڤە مژوول، ئەڤجا یا گرنگ بۆ مە ئەوە ئەم سەرەدەریەكا دروست و ژیرانە دگەل ڤێ سوشیال مەدیایێ و تەكنولۆژیایێ بكەین داكو ببینە بەشەك ژ بكارئینانا وێ یادروست و بەرەف پێش بچین د وارێ پێشكەفتن و پێشڤەچوونا سەردەم دا.

نـایف مـەحموود

هەلبەت د بەری نها دا و د چەند سالێن بۆرین دا حوكمەتا هەولێرێ و یا بەغدا چەندین ڕێككەفتن د وارێ پرسگرێكا شایستە داراییێن هەرێما كوردستانێ ئەنجامداینە، ب ل هەڤهاتن ل سەر چەند دەقێن یاسایی و دەستووری ژبۆ وێ ئێكێ كو ئەڤ ڕەوشا چەندین سالە بەرۆكێ هەرێما كوردستانێ گرتی ب تایبەت ڕەوشا ئابووری و ڕەوشا مووچەیێن مووچەخۆرێن هەرێمێ ب دوماهی بهێت. چونكی ئەڤە چەندین سالە فەرمانبەر و مووچەخۆرێن هەرێمێ باجەكا مەزن یا ڤێ بێ دادیێ د دەن و دبنە قوربانیێن ڤان ڕێككەفتان و هەر جار ب هەر بەهانەیەكا هەبیت حوكمەتا ئیراقێ ڤی چەكێ نەهنارتنا مووچەی و برسیكرنا خەلكێ كوردستانێ بكاردئینیت، ئەڤێ چەندێ ژی كارتێكرنەكا خراب ل سەر ڕەوش و ژین و ژیارا مووچەخۆران كریە و گهەشتیە ئاستێ سنوور بەزاندنێ ل هەمبەر مافێن خەلكی و چینا فەرمانبەران، ئەڤە ژی بەلگەیێ وێ چەندێ یە كو ئیراقێ دڤێت ناڤخوەییا هەرێمێ ل دژی حوكمەتا خۆمالی بكاربینیت، بەلێ تا نها ڤێ فشارێ كارتێن حوكمەتا بەغدا سۆتینە و نەبوویە ئەگەرێ وێ چەندێ نیازێن خرابێن وان بەرامبەر هەرێمێ ب جه بهێن. وەكو یا دیار د ڤان چەند هەیامان دا جارەكادی حوكمەتا ناڤەندی دوبارە گەفێن بڕینا شایستە داراییێن هەرێمێ كرە ڤە و ئەڤە بۆ ماوێ دو مەهانە مووچێن خەلكێ كوردستانێ نەهنارتینە و ڤێ ئێكێ ژی باندۆرەكا نەرێنی خستە سەر ڕەوشا خەلكی، ژبەركو وەكو مە ئاماژە پێكری هندەك لایەنێن سیاسی یێن ناڤخویی و دەرەكی هەولا وێ ئێكێ ددەن ڤان سیناریۆیان هەر جار دوبارە بكەن ژبەر تێكچوونا رەوشا كوردستانێ و كوردان لاواز بكەن ل سەر نەخشەیێ دەڤەرێ. خۆیایە كو پشتی حوكمەتا ناڤەندی ل سەر شەڕێ بەردەوامێ دگەل كوردان دكەت ب نە هنارتنا شایستە داراییێن هەرێمێ و حوكمەتا هەرێمی ژی هەر جار پابەند و پێگیربوویە ب وان ڕێكەفتنان، بۆ هندێ نیازپاكیا خوە دیار بكەن بەرامبەر حوكمەتا فیدرال، بەلێ ب مخابنی ڤە جارەكادی ڕێز ل وان ڕێكەفتنان نەگرتیە و بووینە ئەگەرێ هەلوەشاندنا ڤان ڕێكەفتنان. هندی ڕێكەفتنێن بەری نوكە هاتینە ئەنجام دان د وی دەمی دا دلخۆشیەك بۆ خەلكێ هەرێمێ چێ دبوو، هیڤی و گەشبینیێ خۆ د ناخێ خەلكی دا د ددیت و د وێ باوەرێ دابوون ئێدی ئەڤ ستەما ئیراق بەرامبەر مافێن كوردان دكەت ب دوماهی هات، لەوما ئەڤێ جارێ گەر ڕێكەفتنەكا كۆنكرێتی و ل سەر بنەمایەكێ لێكتێگهەشتنێ بهێتەكرن و حوكمەتا هەرێمێ و یا بەغدا ئەڤێ ڕێكەفتنێ ل سەر بنیاتێ دەستوورێ ئیراقێ بكەن، ڕەنگە ئەڤ پرسگرێكا هەر جار دوبارە ببیت ب داوی بهێت و ئێدی نەبیتە سەرگێژی بۆ خەلكێ كوردستانێ. بێگۆمان د ڤان چەند ڕۆژان ژی دا خۆیا دبیت كو ئەڤێ جارێ هەردو حوكمەتێن هەرێمێ و یا بەغدا د ڕژدن كو بگەهنە ڕێكەفتەكێ ل سەر وان پرسگرێكێن هەلاویستی، وەكی پرسگرێكا داهاتێ نافخوەیی یێ نا نەفتی و ڕادەستكرنا بەشەكی ژ ڤی داهاتی بۆ حوكمەتا بەغدا و پرسگرێكا هنارتنا نەفتا هەرێمێ ب ڕێكا كومپانیا سومۆ و هەروەسا ڕازیكرنا وان كومپانیێن گرێبەست د گەل هەرێما كوردستانێ هەین د وارێ نەفتێ دا…هتد. ژبەر ڤێ چەندێ ئەگەر ڕێكەفتنەكا درێژ مەودا ل سەر ڤان پرسگرێكان هاتە كرن د وێ باوەرێ دامە ئەڤ ڕێكەفتنە دێ بیتە دەرازینكەكا باش یا ڤەگەراندنا هیڤی و ئومێدان بۆ خەلكێ كوردستانێ و گەشبینین ئەڤ شاندێن هەردو حوكمەتان یێن دانوستاندنێ ل سەر ڤان كێشان دكەن بگەهنە ڕێكەفتنێ و ئەڤ هەڤیرە ئێدی بەس ئاڤێ ڤەخۆت، دیسا گەشبینین چارەسەری بهێنە ڤەدیتن كو ئەڤ ڕێكەفتنە ببنە بنیاتێ خوەشگۆزارانی و ئاڤەدانكرنێ ل هەرێمێ و ئیراق ژی بگەهیتە وێ باوەریێ كو شەڕێ كوردان ب هەر ڕێكەكا بیت سەرناگریت و بتنێ چارەسەری ڕێكا دانوستاندن و ڕێكەفتن و ل هەڤهاتنێ یە و ئەڤ چەندە ژی دێ د خێرا هەرد و لایەنان دابیت و ئەڤ ڕەوشە ژی دەێ بەرەف تەناهی و ئاشتی و ئارامیێ ڤە چیت و خەلكێ كوردستانێ ب گشتی و چینا فەرمانبەر و مووچەخۆران ب تایبەتی دێ ژ ڤێ گرێكا دەروونی و ڤێ بێ ئومێدیێ ڕزگاربن.

نـایف مەحموود

ئەڤ ڕوودانێن ڤێ داویێ و ب تایبەت ئەڤ شەڕێ گەرمێ د ناڤبەرا ئیسرائیل و ئیرانێ دا وێ ڕاستیێ دگەهینیت كێشێن كویر، یێن ئایدولۆژی و سیاسی دناڤبەرا ڤان وەلاتان دا هەنە، مێژوویەكا كەڤنا كێشە و ئالۆزیان بەلگەیێ ڤێ دوژمناتیێ نە د گەل هەڤدو. ئیسرائیل وەك دەولەتەكا هەڤپەیمان د گەل ئەمریكا و بەرژەوەندیێن هەڤدو دپارێزن، ڤان هەردو دەولەتان و ب تایبەت ئەمریكا سیاسەتەك و ستراتیژیەتەكا ڕۆن و ئاشكەرا ل دەڤەرێ هەیە، نەخاسمە ئەو ئەمریكایا ل سالا 2003 ل سەردەمێ جۆش بووشی ل وی دەمی و ڕۆخاندنا ڕژێما سەدامی، پلان و ستراتیژیەتەكا دوور مەودا ل ڤێ دەڤەرێ داڕێن دا بكاریت بەرژەوەندیێن خوە یێن ئابووری و هەیمەنەتا خوە ل دەڤەرێ بسەپینیت و نەهێلیت دەولەتەكا وەكو ئیرانێ دەستهەلاتا خوە ل دەڤەرێ بەرفرەه بكەت و كونترۆلێ ل سەر ڕۆژهەلاتا ناڤین بكەت و ئەجێندایێن خوە یێن سیاسی ب ڕێكا هندەك ژ وەلاتێن هەڤسۆز و هەڤپەیمان، مینا سووریا و لوبنان و ئیراقێ و وان گرۆپ و میلیشیایێن سەر ب تەیارێ شیعی ڤە، كو ڤێ پلان و ئەجێندایێ ب ڕێكا هیلالێ شیعی دڤیا دەستهەلاتەكا ڕەها ل دەڤەرێ هەبیت. هەلبەت كوردستان ژی وەكو ئێك ژ هەڤپەیمانا ئەمریكا ل دژی شەڕێ تیرۆرێ ل دەڤەرێ دهێتە نیاسین و شیایە ببیتە ناوچەیەكا ئارام بۆ بەرژەوەندیێن ئەمریكا، هەروەسا كوردستان بوویە ئەو هێزا كاریگەرا شیای بالانسێ ڕاگریت د ناڤبەرا ستراتیژیەتا ئەمریكا و سیاسەتا ئیرانێ دا، ڕاستە جاران ئیرانێ ب ڕێكا دروونان ئاسایشا كوردستانێ تێكدا ژ بەر وێ ئێكێ دڤیا مەسجەكێ بگەهینیتە ئەمریكا و بێژیتێ گەر مە بڤێت ئەم دكارین ڕەوشێ تێكبدەین و بەرژەوەندیێن وە بێخینە د مەترسیێ دا ل دەڤەرێ، ئەڤجا ب ڤێ دبلۆماسیەتا كوردان د گەل ڕوودانا و ڕۆلێ جوانێ سەركردایتیا سیاسی یا كوردی، كورد نەبووینە پشكەك ژ وێ ململانێ یا د ناڤبەرا ڤان هەردو وەلاتان دا. ب وێ حوكمەتا سەركردایتیا سیاسی یا كوردی ل گەل ڤان هەمی بۆیەر و رویدانێن بلەز یێن جیهانی و ناوچەیی كورد شیاینە خوە بپارێزن و خوە نەئێخستیە د خەندەكا ڤی شەڕێ د ناڤبەرا دەولەتا ئیسرائیلێ و ئیرانێ دا، ئەوا دهێتە بناڤكرن ب شەڕێ ئەتۆمی چونكی د باوەرا ئیسرائیلێ دا ئیران گەر یا بەردەوام بیت ل سەر پیتاندنا یۆرانیومێ ئەڤە هینگێ دێ شێت بەرەڤ پێش چیت بۆ چێكرنا چەكێ ئەتۆمی و ڕەنگە ببیتە جهێ مەترسیێ ل سەر بەرژەوەندیێن دەولەتا ئیسرائیلێ ل داهاتی، لەوما پشتی كو ئەمریكا داخوازا دان و ستاندنان دگەل ئیرانێ كری بۆ ڕێكەفتنێ ل سەر هندەك بنەمایان كو ئیرانێ پێگیر بكەت ب ڕێكەفتنا دهێتەكرن داكو ئیسرائیلێ ژی ڕازی بكەت كو ئیران نابیتە مەترسی ل سەر پاشەڕۆژا وەلاتێ وان ژلایێ چێكرن و پەرەسەندنا چەكێ ئەتۆمی. پشتی كو چەند گەرەكێن دانوستاندنان د ناڤبەرا ئەمریكا و ئیرانێ دا و ئەو دەلیڤا ئەمریكا دایە ئیرانێ بۆ ڕێكەفتنێ، لێ وەك بێ هییڤیاتیەك ژ ئیرانێ، ئیسرائیلێ پلانا هێرشێ ل سەر ئیرانێ دا و د گەڕا دەستپێكێ یا ڤی شەڕی دا ئیسرائیلێ چەند فەرماندێن ئیرانێ یێن لەشكەری و زانایێن ئەتۆمی كرنە قوربانی و هندەك ژ جهێن پیتاندنا یۆرانیۆمێ ژ ناڤ برن و ئەڤ چەندە بۆ ئەگەرێ ڤەكرنا دەرگەهێ شەڕی د ناڤبەرا ڤان هەردو وەلاتان دا. ل ڤێرێ و یا گرنك ئەم وەك كورد ل بەرەیێ كیش تەرەفی بین دێ د بەرژەوەندیا مە دابیت؟ ئەڤ پسیارە دهێتە پێش و ب بۆچوونا من كورد و سەركردایەتیا سیاسی یا كوردی باشترە بێ لایەنیا خوە دیار بكەت و نەبنە پشتگرێن هیچ ئالیەكی، ژبەركو كوردستان وەك هەرێمەكا سەربەخۆ د ڤی بارودۆخی دا پێدڤی ب ڕاگرتنا هەڤسەنگیێ یە داكو بكاریت خوە ل سەر دەست و پێن خوە بگریت و حەتا بشێت ڕۆلێ چارەسەریا ئاشتیانە بگێڕیت بۆ ڕاوەستاندنا ڤی جەنگێ مەزن و وێرانكەر، لەوا گەر ببیتە تەرەف بۆ هەر لایەنەكێ بیت چ بۆ ئەڤ شەڕێ ب وەكالەتێ ئیسرائیل ژ بۆ ئەمریكا دكەت یانژی بەرەیێ ئیرانێ وەك دەولەتەكا هەڤسوی. پشتەڤانیا كوردان بۆ هەر لایەنەكی ژ ڤان بێگۆمان دێ بیتە ئەگەرێ وێ ئێكێ كو كوردستان بكەڤیتە بەر كریسكێن ڤی ئاگری و بەرژەوەندیێن مە تێكبچن و ئەو ئۆمێدا هەی ل پاشەڕۆژێ بۆ مە كوردان چێببیت، دبیت خەونا ڤێ ئۆمێدێ ژ ناڤ بچیت و ب زڤڕینە خالا سفرێ. لەورا یا گرنگ و چاڤەڕێكری ژ كوردان بۆ ڤی ساتە وەختێ هەستیار ئەوە گۆتارەكا ئێكگرتی هەبیت و هێزا خوە هەمیێ ژ دووری جیاوازیێن حزبی بكەنە ئێك، دا ئەڤ گوهۆڕینێن نوو یێن ل ڕۆژهەلاتا ناڤین چێدبن ئەوێن د نەخشە و پلانا ئەمریكا و ئیسرائیلێ دا كورد ژێ د بێ بەش نەبن و ببنە خودان مافێن خوە یێن كار و خەبات و قوربانیدان ژ بۆ كری. ڤێجا ب دیتنا من دڤێت كورد زۆر هەستیارانە و ب دبلۆماسیەت و سیاسەتاكا حەكیمانە سەرەدەریێ ل گەل ڤی كاودانێ ڕۆژەڤێ دا بكەن و بكارن وان پەیوەندیان ڕاگرن یێن هەڤدژ نە بن ل گەل ستراتیژیەتا ئەمریكا و سیاسەتا وەلاتێ ئیرانێ، ئەڤ چەندە دێ بیتە سەلمێنەرا وێ سیاسەتا دروست یا حەتا نوكە كوردان بەرجەستەكری و شیاینە ڤێ هەڤسەنگیێ ڕاگرن و وەلاتێ خوە بپارێزن.

نایف مەحموود

دەمێ د هێین و بەحسێ ڤان هەردو ناسناڤێن پیرۆز و ب ڕۆمەت دكەین، هەلبەت د ناڤ كولتوورێ مە یێ كوردەواری دا ئەڤ هەردو ناسناڤێن مێرخاسی و ئازایەتی زێدەتر ب بەژن و باڵا پێشمەرگێ قەهرەمان دهێنە گۆتن، پێشمەرگێن وێرەك و چاڤ نەترسێن بەر سینگێ دوژمن و نەیاران، ئەو پێشمەرگێن ناڤودەنگیا خوە ل سەرانسەری جیهانێ هەی و بووینە هێزەكا كاریگەر یا ناڤخۆیی و ناڤەكێ مەزن ژی ژدەرڤە. ئەو هێزا ژ هناڤێن گەلەكێ زولم لێ كری پەیدابووی، گەلەكێ تەپەسەر و بن دەست، گەلەك یێ كو هەمی دەما باجا هەبوون و زیندیبوونا خوە دای ل سەر ڕویێ ڤی زەمینی، ئەو گەلێ هەمی دەمان دوژمن و نەحەزان چاڤ ل سەر داگیركرنا خاك و سنوورێن وێ. پێشمەرگێن دلێر و جان فیدایێن ئاخ و ئالا و ناسنامەیا كوردایەتیێ ب درێژاهیا دیرۆكێ مێرخاسی و مێرانیا خوە سەلماندیە ژ پێناڤ پاراستنا ئاخ و ڕۆمەتا گەلێ كورد، مێرخاسی و ئازایەتیا پێشمەرگەی ل سەنگەرێن شەڕ و ل چەپەرێن بەرخوەدانێ، ل چۆل و دەشت و چیایێن كوردستانێ هێز و حنێرەكا مەزنا ناڤ و دەنگیێ بوو د گوهێن دوژمنان دا و هەردەمێ دوژمنی گوهــ ل ناڤێ پێشمەرگەی دبوو ترس و لەزرەكا مەزن دكەفتە سینگێ وان و جان و جەگەرا وان دهەژاند، پرانیا جاران ب وان ئیمكانیاتێن كێم یێن چەكی و ب وی چەكێ سڤكێ ل بەردەست ب حوكمێ وێ ئێكێ كو كوردستان دەولەت نەبوویە شكەستن ب دوژمنان دئینان و دوژمن ژبەر چەلەنگی و چاڤ نەترسیا پێشمەرگێ مێرخاس و پەهلەوان شۆك دبوون، ئەڤ پێشمەرگە ببوو ترسەكا مەزن د دلێ واندا، لەورا ڤێ مێرخاسی و مێرانیا ڤان جەنگاوەر و جەنەرالێن چیا كوردستان و خاكا پیرۆزا كوردستانێ ژ گەلەك پیلان و داگیركاریان پاراست، گەلەك داستان و شۆڕەشێن سەركەفتنێ تۆماركرن و بوونە دیرۆكەكا پڕ بەرهەم و شانازی.‌ هەردەمێ ناڤێ پێشمەرگەی دهێتە بهیستن ئێكسەر ناسناڤێن مێرخاسی، مێرانی، ئازایەتی، فێهرسی، قەهرەمانی، پەهلەوانی و چەلەنگی دهێنە بیرا مرۆڤی، چونكی ئەڤی پێشمەرگەی هیچ وەختەكی بێ هێزی و لاوازی نەكریە درووشمێ خوە، بەلكی ب هەمی مۆرال و سەربەزی ڤە خوە ب هێز دیتیە و خوە بو نەیارێن گەلێ كورد نەشكاندیە و خوە نەچاماندیە، بووینە پالەوانێن شۆڕەش و داستانان، ئەڤ سیفەتێن مێرخاسی و ئازایەتیا پێشمەرگەی ئەو چەكێ گرانێ بەڕەڤانیێ بوویە ل ماف و دۆزا ڕەوایا گەلێ كورد، ب دەهان و سەدان داستانێن سەركەفتنێ لسەر هۆڤ و داگیركەرێن ملەتێ كورد تۆماركرینە، مینا داستانا خواكورك، داستانا كانی ماسێ، شكاندنا مەزنترین و توندڕەوترین رێكخراوا تیرورستی یا داعش و توماركرنا داستانا پردێ و سحێلا و گەلەك سەركەفتنێن دی یێن مێژوویی. ژبەرڤێ چەندێ و ڤێ بەرپرسایەتیا ل بەرووكێ پێشمەرگێن مە یێن سەربلند ئەوێن د هێلا بەرگریێدا و ل سەنگەرێن خەبات و تێكۆشانێ جهێ رێز و سەرفەرازی و شانازیا هەمی ملەتێ كوردن، لەوما سەرەڕای ڤان كاودانێن و سیاسی و ڤێ دژایەتیا ژ هەمی لایەكی ڤە ل سەر هەرێما كوردستانێ و هەولا لاوازكرنا قەوارێ هەرێمێ و ڤی شەڕێ ئابووری یێ ل سەر مە دهێتەكرن ب ڕاگرتنا نەفتا هەرێمێ و بڕینا بودجە و گڤاشتن ل سەر نەدانا مووچە و گەلەك فشارێن دی، پێشمەرگێ كورستانێ پێدڤی ب چاڤدانەكا زێدەترن ژلایێ حوكمەتا هەرێمێ و وەزارەتا پێشمەرگەی ڤە، چونكی ئەڤ پێشمەرگە سیمبۆل و تاجا سەرێ هەمی تاكێ كوردە و ب شەڤ و ڕۆژ ل قادا خەبات و بەرخوەدانێ یە و هەمی دەم و كاودانان د ئامادەنە قوربانیێ ژبۆ وەلاتێ خوەبدەن و ناهێلن نەیارێن كوردستانێ ئاخ و سنوورێن كوردستانێ ببەزینن و جارەكا دی ئەڤ دوژمنە ملەتێ كورد بچەوسین.

نایف مەحموود

ب شانازی ڤە هەرێما كوردستانێ خودان پەڕلەمانێ خوە یێ خومالیە، ئەڤ پەرلەمانێ جهێ یاسا دانانێ و مەرجەعێ حكومرانی و دەستهەلاتا سیاسی یا گەلێ كوردستانێ. ئەڤا ئەم دبێژین دانپێدانەكا شەرعی یە ب حوكمێ پەڕلەمانی، ئەو پەڕلەمانێ بوویە مینبەرا دەنگێ ڕەسەنێ ڕاستەقینەیێ خەلكێ كوردستانێ ب ڕێكا هەلبژاردنان، ئەو سەكۆیێ بوویە جهێ دەنگ و ڕەنگێن جیاواز، ئەو جهێ بوویە گۆڕەپانا ململانا بیروڕایێن جیاواز و ئەو جهێ شەرعیەتێ ددەتە لایەنێن پێكهێنەرێن حوكمەتێ و ئوپۆزسیونێ. بێگۆمان هەرێما كوردستانێ سیستەمێ پەڕلەمانی پەیرەو دكەت و دەستهەلاتەكا ڕەها ددەتە سەروكێ حوكمەتێ ژبۆ ب ڕێكرنا كارۆبارێن حوكمەتێ، لەورا پشتی كو پەرلەمانێ كوردستانێ هاتیە هەلبژارتن و ل پشتی سەرهلدانێ و سندۆقێن و دەنگدانێ ڕایا گەشتی یا خەلكێ كوردستانێ ئەو پارت و نوونەر هەلبژاردین زۆر جاران لایەنێن ڕكابەرێن لایەنێ سەركەفتی و براوەیا هەلبژارتنان، ئەو ژی هەرجار پارتی دیموكراتی كوردستان بوویە ڤان لایەنان هەولا تێكدان و شێواندنا هۆلا پەڕلەمانی دایە، هەولا هەلوەشاندنا حوكمەت و پەرلەمانی دایە، هەولدایە ب ڕێكا هندەك سیناریۆیێن شكەستی و بێ بنەما ژبۆ وێ ئێكێ هێز و ئیرادەیا خوە یا لاواز ب سەر ئیردەیا پتریا خەلكێ كوردستانێ بێخن، لێ ئەڤێ چەندێ سەرنەگرتیە و ل دوماهیێ شەرمزاریێ سەنگەرێ وان داپووشیە، هەر سەركەفتن بۆ لایەنێ براوە و پارتا دەستهەلاتدار مایە، هێز و ئیرادەیا خەلكێ كوردستانێ مایە ل جهێ خوە و هەولێن نەزۆكێن ل بەر دەهولا هندەك نەحەز و نەیارێن كوردستانێ د رەقسن پووچەل و لاوازبووینە و باجا وێ شەرمزاریێ ژی دایە، هەرچەندە هەر ئالیەكی مافێ وێ چەندێ هەیە ل بەر سیبەرا ئازادی و دیموكراسیەتێ دەربڕینێ ژ سیاسەتا خوە بكەت بەلێ نە ل وی ئاستی دژایەتیێ كو كارتێكرنێ ل سەر ڕەوش و سەقامگیریا هەرێما كوردستانێ بكەت. هەلبەت جاران واقعێ سیاسی یێ هەرێما كوردستانێ هندەك شلقە و پێل ڤێ كەفتی نە ژ ئەنجامێ وان كاودانێن سیاسی یێن ناڤخۆیی و ناڤچەیی، لایەنێن ئۆپۆزسیۆن ژی ئەڤ چەندە بۆ خوە ب دەلیڤە زانینە و ڤیایە ب ڕێكا جادێ و دەنگێ نەڕازی یێ خەلكی پەرلەمانێ كوردستانی ئیفلیج بكەن و بكارن سیاری شەپۆلا نەرازیا دەنگێ خەلكی ببن، د پشترا مەرامێن خوەیێن سیاسی ل پشت ب پێكن، لێ ئەڤ چەندە ژی سەرنەگرتیە، چونكی هەر جارا خواستا لایەنێن نە ڕازی و لایەنێن ئوپۆزسیۆن چوویە د وارێ لاوزاكرنا قەوارەیێ هەرێمێ و لاوازكرنا پێگەهێ سیاسی یێ هەرێمێ دا، دەرئەنجام خۆسارەتیا وان لایەنان زێدەتر بوویە، لایەنێ دی یێ خودانێ پتریا كورسیكێن پەڕلەمانی ژلایێ نفوزا جەماوەری و دەنگدانێ ڤە د گەشەكرنێ دا بوویە و شیایە پڕانیا كورسیكان ب دەستڤەبینیت و ببیتە جهێ باوەریا خەلكی و پاشی دەستهەلاتەكا شەرعی و یاسای گرتیە دەست، ئەڤی لایەنی ژی ب حوكمێ وەرگرتنا ڤێ بەرپرسایەتیێ كوردستان گەهاندیە گوپیتكا كەنارێ ئارامی و ئاڤەدانیێ، بەلگەیێ ڤێ چەندێ دیارە كا چاوا كوردستا د ناڤ وان چار دەورێن ئاگرین دا ڕۆژ بۆ ڕۆژێ د گەشەسەندنێ دایە، ڕۆژ بۆ ڕۆژێ كوردستان یا ناڤودەنگیا خوە ل سەر ئاستێ ناوچەیی و دەرەكی مەزن دكەت و دپارێزیت. ل ڤێ گەڕا هەلبژارتنان ئەوێن د 20 ئوكتۆبەرا 2024 هاتینە ئەنجامدان دیاربوو كو پارتی دیموكراتی كوردستان جارەكا دی بوو پێشرەوا هەمی پارت و لایەنێن سیاسی و ئەڤ چەند مەهەكە ل پشتی ئەنجامدانا پرۆسا هەلبژارتنان چەندین گەرێن دانوستاندن و كرمبوونان دگەل لایەن و ئالیێن سیاسی ئەنجامداینە ژبۆ وێ چەندێ هەر ئالیەكێ بڤێت پشكداریێ د پێكئینانا حوكمەتێ دا بكەت و كابینەیا دەهێ بكەڤیتە و كاری و جارەكا دی دامودەزگەهێن میری شەرعیەتا خوەیا یاسایی وەرگرن. هەرچەندە هیچ گومانەك تێدا نینە كو پارتی دیموكراتی كوردستان ژ هەمی لایەنێن دی پتر پەرۆشا پێكئینانا حوكمەتێ یە و بەرپرسایەتیا سەرەكی ل سەر ملێن وێ یە و هەردەم د هەمی بارودۆخان دا پشكا شێری وەرگرتیە د پاراستنا دەستكەفت و مافێن كوردان دا. ڤێجا دەمێ ئۆپۆزسیۆنەكا ڕاستەقینە و ساخلەم نەبیت، ئۆپۆزسیۆنەك نەبیت هەڤڕكیەكا دروست و ساخ دگەل لایەنێن دەستهەلاتدار بكەت ل وی دەمی دێ خوە كێشیتە د ناڤ هندەك بابەتان دا كو ڕەنگە دەرفەتا وێ ئێكێ بۆ چێببیت بشێت هندەك ژ مەرامێن خوە یێن سیاسی ل پشت ببینیت، ئەڤەژی ل پشتی وێ چەندێ دهێت كو حەتا نوكە حوكمەت نەهاتیە پێكئینان و كابینەیا دەهێ نەكەفتیە كاری، ڤێجا دەنگۆیێ وێ چەندێ ژ لایەنەكێ ئۆپۆزسیون وەها هاتیە بهیستن ژبۆ هەلوەشاندنا پەڕلەمانێ كوردستانێ، بەلێ ل بەری ئەڤ لایەنە ڤێ گۆتارێ بەلاڤ بكەت هزر نەكریە ئەڤ پەرلەمانێ دەربڕینێ ژ فیدرالیەتا هەرێما كوردستانێ دكەت ب خوین و قوربانیدانا گەلێ كور هاتیە هەبوونێ و دەستوورێ ئیراقێ ڕێك پێدای ببیتە مەرجەعێ دەستهەلات و حوكمرانیا هەرێما كوردستانێ و وەسا ب ساناهی نینە بهێتە هەلوەشاندن و ئیرادەیا خەلكێ كوردستانێ لەكەدار بكەت. ئەڤ لایەنێ ساڤا د سەربۆڕا خوە یا دەستپێكێ دا ڤان مژاران د ئازرینیت نزانیت ڕۆژ و سال دێ هێن وەكی هندەك لایەنێن دی یێن ئۆپۆزسیونێ دێ كەڤنە بەر سزادانا خەلكێ كوردستانێ و دوماهیێ ژی دێ باجا وێ سیاسەتا خوەیا چەوت و نەرێك دەن، ئەڤ بووچەنە ژی وێ دگەهینیت دەمێ دبێژن «یێ نەخاری ب سمبێلا ڤە مای» واتە ئەڤ ڕەنگێ سیاسەتێ دەربڕینێ ژ كەتوارەكێ بێ سەروبەرێ وان لایەنان دكەت ئەو لایەنێن دڤێت مامەلەیەكا نە شەریفانە دگەل لایەنێ دەستهەلاتدار بكەت و ئەڤ چەندە ژی بەردەوام خزمەتا وی لایەنی دكەت یێ كو دیرۆكەكا كەڤنار هەی د وارێ خزمەت و بەرگریكرنا مافێن ڕەوایێن كوردستانێ، وی لایەنێ خوە كریە سەنگەرێ قوربانیدانێ ژبۆ مان و پێشخستنا وەلاتی، لەورا ئەڤ درۆشمێن ڕۆخاندن و هەلوەشاندنێ خزمەتا بەرەف پێشچوونا پرۆسا دیموكراسیەتێ ل هەرێما كوردستانێ ناكەت و سەرئەنجام سەروەری و شانازی ژ بۆ مان و ڕۆمەتا پەرلەمانێ كوردستانێ و دامودەزگەهێن شەرعی یێن كوردستانێ یە.

نایف مەحموود

كوردستان وەك ناوچەیەكا ستراتیژی یا دەڤەرێ كاریگەری و سەنگێ خوە یێ تایبەت هەیە د وارێ سەقامگیریا سیاسی دا، ژبەرهندێ و ب تایبەت ئەڤ پارچا كوردستانا باشوور وەكو هەرێمەكا فیدرال و نیمچە سەربەخۆ د فەرهەنگا وەلاتێن زلهێزێن جیهانی دا مینا ئەمریكا و بەریتانیا و فەرەنسا و چەندین وەلاتێن دی یێن كو هەژمونا خوە ل ڕۆژهەلاتا ناڤین هەی پێگەهەكێ گرنگە د ڕاگرتنا بالانسا ئارامیا دەڤەرێ دا، ناوچەیەكا گرنگە د پێكڤەگرێدانا بەرژەوەندیێن بازڕگانی و ئابووری دا. ژبلی ڤێ چەندێ ڕەوایە بێژین ئەڤ گهۆڕینێن نها ل گورەپانێ چێدبن ل سوریێ و بابەتێ پروسا ئاشتیێ ل كوردستانا باكور و مژارا گەرما دانوستاندنا ئەمریكا دگەل ئیرانێ وێ چەندێ دگەهینن كو دەڤەر و ڕۆژهەلاتا ناڤین ڕەنگە هندەك گوڕانكاریا ب خوەڤە ببینن و دبیت ئیراق ژی یا دویر نەبیت ژ ڤێ نەخشێ گوڕانكاریێ و وێ پلانا ئەمریكا و ئسرائیل بو دەڤەرێ دانای. بێگۆمان هەرێما كوردستانێ ژی د چەندین قووناغێن گرنگ و هەستیارد دا شیایە ب سیاسەتەكا دروست مامەلێ دگەل هەر رویدانەكێ بكەت، شیایە پەیوەندیێن خوە یێن دبلوماسی بهێزبێخیت ل سەر بنەمایێ بەرژەوەندیێن گشتی و كاریە پاراستنا وان دەستكەفتان بكەت یێن ب خەبات و تێكوشینا ملەتی ب دەستڤەهاتین، كوردستان و سەركردایەتیاسیاسی كوردی شیایە سەرەدەریەكا دروست دگەل نویاتیان بكەت و نەبوویە بەشەك ژ تێكدانا ڕەوشا دەڤەرێ بەلكی بوویە بەشەك ژ ئارامڕاگرتنا ڕەوشا سەقامگیریا دەڤەرێ. هەلبەت كورد د هەمی وان قووناغ و ویستگەهێن هەستیارێن ب سەر دەڤەرێ دا هاتین وەك قووناغا ڕزگاركرنا ئیراقێ و قووناغا سەرهلدانا تیرورستێن داعش ڤان گوهۆڕین و بوویەرێن بلەزێن ل دەڤەرێ چێدبن بوویە قولپا ڕاگرتنا هەڤسەنگیێ ل سەر ئاستێ ناوچەیی و ئەقلیمی، هەروەسا كورد د ڤان قووناغێن هەستیاردا شیاینە پالپشتیەك مەزن د وارێ بەپاركرن و بەرجەستەكرنا دیموكراسیەتێ بكەت و بوویە پێشەنگا وەراركرنا ئاشتی و ئازادیێ. كورد كارینە ببنە مەزنترین هێزا بێ ڕكابەرا شكاندنا تیرورستێن داعش، ئەڤە ئەو بەلگە و ڕاستیێن حاشا هەلنەگرن كو كوردستان بۆ هەر ئەگەرەكی یائامادەیە و بوویە سەنگەرەكێ ب هێز ل هەمبەر تێكدانا سەقامگیریا دەڤەرێ و دیوارەكێ خۆرستیێ پێشخستنا چەمكێ دیموكراسیەتێ یە، لەوا هەمی ئەو قونسولخانە و بنگەهێن وان وەڵاتێن هەڤپەیمان ل كوردستانێ هەست ب ئاسایش و ئارامیەكا ڕەها دكەن ل هەرێما كوردستانێ، ئەڤەژی ئەو ڕاستیەیە یا كو ئەڤ وەلاتێن بیانی دانپێدانا ئەمن و ئاسایشا كوردستانێ دكەن. دیسا كورد شیاینە ڕێگریێ ل هەمی وا كوسپ و ئاستەنگان بگرن یێن دبنە سەرچاوێ تێكدانێ و ئاژاوێ ل سەر ماف و ئازادیێن هەمی وان پێكهاتێن ئۆلی و نەتەوەیی ل هەرێما كوردستانێ، هەروەسا دبەردەوامیا پلان و ستراتیژیەتا خوە یا نەگۆر دا بزاڤێن ڕاگرتنا ئارامیا دەڤەرێ بەرچاڤ وەرگرتیە و ڕێك نەدایە دەڤەر ببیتە جهەكێ ب مەترسی ل سەر ئازادیێن خەلكەكێ بیانی و هەمی وان پێكهاتە و نەتەوان و نەهێلایە ئەو بەرژەوەندیێن سیساسی و ئابووری یێن هەڤپەیمانان تێك بچن، هەمی دەما بوویە جهەكێ ئارام بو پاراستنا بەرژەوەندیێن گشتی یێن ملەتی و هەروەسا یێن وەلاتێن بیانی، لەورا جهێ شانازیێ ئەڤ پێناسە ب كوردستانێ بهێتە و دان هەمی بۆچوون و شروڤەكرنێن واقعی و سیاسی وێ چەندێ دگەهینن كو ڕاستە كوردستان پەناگەهــ و بنگەهێ ئارامیێ یە ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی و دەرەكی.

نایف مەحموود

هەلبەت د ڤان هەیامان دا كوشتن وەكو دیاردەیەكا ئاسایی یا بەرچاڤ دبیت د ناڤ جڤاكا مە دا، بێگومان ئەڤێ چەندێ ئەگەرێن خوە هەنە كا بۆچی و چاوا هەست و هزرێن هندەك كەسان دگەهنە وی ئاستی حەتا دەست بدەنە چەكی بۆ كوشتنا مرۆڤان. ئەم دزانین كوشتنا مرۆڤان تاوانەكا مەزنە و هیچ دەقەكێ شەرعی و یاسایی ڕێكێ نادەت خوینا مرۆڤان ب ساناهی بهێتە و ڕێتن سەرا هندەك كێشێن ئاسایی، ژبلی كو كوشتنا دوژمنی ل سەر ئاخ و بەڕەڤانیكرن ژ خاك و سنوورێن وەلاتی و نامووس و شەرەفا مللەتی بیت، ژبلی ڤێ ئێكێ ئەڤا دی دبیتە دەركەفتن ژ حوكمێ شەرعی و خودایی و ئەڤێ ب كریارا كوشتنێ ڕادبیت دبیتە كوژەك چونكی حوكمێ كوشتنێ وەسا یێ ب ساناهی نینە، هەما هەر چ بەرەك و گومتلەك ڤێككەفتن ڤێجا دەست ل چەكی بهێتە دان و یا بڤێت بكەت. چ مێرخاسی و قەهرەمانی د وێ چەندێ دا نینە سەرا تشتەكێ سادە یان ژی كێشەكا ئاسایی یانژی كێشەیەكا ئالۆز ژی بیت كو قابلی گەلەك ڕەنگێن دی یێن چارەسەریێ یە كوشتنێ ل شوینێ ئەنجام بدەت، بەلكی ئەڤ چەندە ستەمەكا مەزنە و گران لسەر بكوژی ڕادوەستیت وەك دادگەه و یاسا و هەروەسا وەك حوكمەكێ خودایی ژی بۆ بن دنیایێ دێ بیتە قاتل و ڕۆژا حەق و حسابێ دێ خودایێ مەزن دادگەهەكا مەزن دگەل دا كەت، وەكی خودایێ مەزن د ئایەتەكا قورئانا پیرۆزدا د فەرمۆت ((مَن قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً ) ) ل ڤێرێ خودایێ مەزن هوژداریێ ددتە مرۆڤان ل سەر كوشتنا ئێكودو، ئانكو هەر كەسەكێ نەفسەكێ بكوژیت بێی حەق هەروەكو وی مرۆڤ هەمی كوشتین. ل ڤێرێ كوشتنێ ئەحكامێن خوە یێن شەرعی و یاسایی هەنە كا ل كیش حالەتی كوشتن یا ڕەوایە، بەلێ ئەو دەمێ هزر و هەلچوونێن مرۆڤان گەرم دبن و شێلی د بن و بێی هزرەكا پاقژ و ساخلەم ل وی دەمی دێ پەنایێ بەتە هزرێن قێزەون و شەڕەنگێزانە كو بێهنا خوینێ و كوشتنێ ژێ بهێت دێ ڕابیت، پێ ل وژدانا خۆ دەت كەڤیتە د ناڤ هزرێن خوە یێن ڕەش و گەنی دا ئو كوشتنێ بۆ خوە حەلال كەت، سەرئەنجام دێ خوە ل شیرێ خودێ دەت و مرۆڤەكی یان چەند مرۆڤان گۆری مێشكێ خوە یێ ڕەش و تاری كەت ئەو مێشكێ ل دوماهیێ پەشیمانی ب سەر دا دهێت و فایدە نەكەت. ئەو دەمێ مرۆڤ تۆرە دبیت ژ ئەگەرێ شەڕە دەڤ بن یان هەر كێشەیەكا دی بیت گرنگە ل سەر خوەبوون هزر د هەدارێ و بێهێن فرەهیێ دا بهێتە گرتن ل وی دمی، چونكی ئارام ڕاگرتن و كونترۆلكرنا بارودۆخی ژلایێ سایكولۆژی ڤە زۆرا پێدڤیە داكو ئەو كارەسات و ئەو تەعلاتیا د دویڤدا نەهێت، ژبەرهندێ بۆ كۆنترۆلكرنا تۆڕەبوون و هەلچوونێن خوە پێدڤیە د دەمێ تۆڕەبوونێ دا یان ژ وی جهی بچیت، یان ژی یێ ل سەر خوە زالبیت، یانژی ب هەر ئەگەرەكێ بیت تۆڕەبوونا خوە داعیریت و كێشا مەزن بچویك كەت و یا بچویك ژی مەزن نەكەت، ئەڤە وەكو چارەسەری. لێ گەلەك ڕێك و چارەسەریێن دی هەنە ل شوینا كوشتنێ هندەك دەرگەهنێن دی بهێنە قوتان، چ دەرگەهێن دادگەهێ بن یان دەرگەهێن كەسایەتیێن جڤاكی بن، یان ژی زانا و بانگخوازێن ئایینی بن، ئەڤە ئەو ڕێك و ئەو پێنگاڤن یێن كو دەرگەهێن پێكهاتن و لێكخۆشبوون و لێبۆرینێ دئیننە ڕۆژەڤێ، ل پشتی هینگێ دێ پەیوەندی ئاسایی بوون و چارەسەری هاتە ڤەدیت هەر كەس ل بالگەهێ مالا خوە ل شوینا هەناسا تۆلڤەكرنێ بكێشیت دێ هەناسا ئارامی و ڤیان و مرۆڤایەتیێ كێشیت، ڕەنگە باڕۆدۆخ هێش خۆشتر و پەیوەندی خۆرتتر لێ بهێن، براتی و پێكڤەژیان دێ كەڤیتە سەر سكەیێ خوە یێ سروشتی و وەكو بەرێ ژیان نورمال و ئاسایی لێ بهێت، نەكو دۆژمنكاری ببیتە بەشەك ژ ژیانێ و هەناسا وان د كونا دەرزیكێ ڕا بهێت و بچیت، كو ئەڤەژی دێ بیتە تایەكا هەردەم گەرم و مرنەكا هەردەم ساخ بو وان كەسێن ب ڤێ ڕەفتار و دیاردا نە مرۆڤانە ڕادبن، ژبەركو ل شوینا ئاشتیێ و ئارامیێ دێ شەڕەنگێزی و كین و نەڤیان جهێ خوە گرن، دەر ئەنجام دێ ئەڤ كارەساتێن دلتەزین ژێ پەیدا بن.