نایف مەحموود

هاتنا سوشیال میدیایێ بۆ ناڤ جڤاكێ مە چەندین گوهۆڕینێن جودا جودا ب سەر ژیان و كلتۆر و هزركرنا مەدا ئیناینە، بوویە ئەگەرێ جوداكرنا ژیوارێ نوكە ژ ژیوار و كەتوارێ بەری نها، گەلەك هوكارێن ئەرێنی و نەرێنی ل سەر ڕەوشا ژیانا مە زێدەكرینە، ب ڕاستی ژی ب هەبوون و هاتنا ڤێ تەكنولۆژیایێ و ڤان تۆڕێن جڤاكی ژیانا مە یا ڕۆژانە ئاسانتر لێ كریە و بوویە سەدەمێ ب لەز مەشاندنا كاروبارێن مە یێن دەمكی و ڕۆژانە و ئاگەهــ بوون ژ بوویەر و روودان و دەنگ و باسێن ڕۆژەڤێ، دورهێلێ مە هەتا ڕادەیەكێ ژ گەمیا پاشڤەمەنێ و گوهۆڕی یە بۆ سەردەمەكێ پێشكەفتی تر، هەركەسێ ڤیابیت ڤێ تەكنولۆژیایێ و ڤان ئامیر و كەرەستێن ئەلكترونی و ڤان تۆڕێن جڤاكی بۆ لایەنێ ئەرێنی و مفا ژێ وەرگرتنێ بكاربینیت بێ گۆمان شیایە وەك دەستكەفتەكێ گرنك ل سەر ژیانا خوە زێدە بكەت، شیایە وەك ئالاڤەكێ زێڕین بۆ پەیداكرنا كار و ئارمانج بژێویا ژیانا خوە ب كاربینت، بەلێ بەرۆڤاژی ئەڤ سوشیال مەدیایە بوویە ئەگەرێ هندەك خالێن نەرێنی ژی، ژ وانا لاوازیا پەیوەندیێن كومەلایەتی و نە ب سەرئێك ڤەچوون و سەرەدانێن هەڤدوو، دیسان بوراندنا دەمەكێ ب هەروە و ب كارئینانا وێ بۆ ئیزعاجكرنا خەلكەكی و ئاشكراكرنا نهێنی و عەیبێن خەلكەكی، هەروەسا بوویە ئەگەرێ ئالودەبوونا زاڕۆك و گەنج و جڤاكی ب گشتی و ئەم  بووینە ئێخسیرێن دەستێ ڤێ سوشیالا ئەڤرۆ جیهان هەموو پێڤە مژوول، ئەڤجا یا گرنگ بۆ مە ئەوە ئەم سەرەدەریەكا دروست و ژیرانە دگەل ڤێ سوشیال مەدیایێ و تەكنولۆژیایێ بكەین داكو ببینە بەشەك ژ بكارئینانا وێ یادروست و بەرەف پێش بچین د وارێ پێشكەفتن و پێشڤەچوونا سەردەم دا.

نـایف مـەحموود

هەلبەت د بەری نها دا و د چەند سالێن بۆرین دا حوكمەتا هەولێرێ و یا بەغدا چەندین ڕێككەفتن د وارێ پرسگرێكا شایستە داراییێن هەرێما كوردستانێ ئەنجامداینە، ب ل هەڤهاتن ل سەر چەند دەقێن یاسایی و دەستووری ژبۆ وێ ئێكێ كو ئەڤ ڕەوشا چەندین سالە بەرۆكێ هەرێما كوردستانێ گرتی ب تایبەت ڕەوشا ئابووری و ڕەوشا مووچەیێن مووچەخۆرێن هەرێمێ ب دوماهی بهێت. چونكی ئەڤە چەندین سالە فەرمانبەر و مووچەخۆرێن هەرێمێ باجەكا مەزن یا ڤێ بێ دادیێ د دەن و دبنە قوربانیێن ڤان ڕێككەفتان و هەر جار ب هەر بەهانەیەكا هەبیت حوكمەتا ئیراقێ ڤی چەكێ نەهنارتنا مووچەی و برسیكرنا خەلكێ كوردستانێ بكاردئینیت، ئەڤێ چەندێ ژی كارتێكرنەكا خراب ل سەر ڕەوش و ژین و ژیارا مووچەخۆران كریە و گهەشتیە ئاستێ سنوور بەزاندنێ ل هەمبەر مافێن خەلكی و چینا فەرمانبەران، ئەڤە ژی بەلگەیێ وێ چەندێ یە كو ئیراقێ دڤێت ناڤخوەییا هەرێمێ ل دژی حوكمەتا خۆمالی بكاربینیت، بەلێ تا نها ڤێ فشارێ كارتێن حوكمەتا بەغدا سۆتینە و نەبوویە ئەگەرێ وێ چەندێ نیازێن خرابێن وان بەرامبەر هەرێمێ ب جه بهێن. وەكو یا دیار د ڤان چەند هەیامان دا جارەكادی حوكمەتا ناڤەندی دوبارە گەفێن بڕینا شایستە داراییێن هەرێمێ كرە ڤە و ئەڤە بۆ ماوێ دو مەهانە مووچێن خەلكێ كوردستانێ نەهنارتینە و ڤێ ئێكێ ژی باندۆرەكا نەرێنی خستە سەر ڕەوشا خەلكی، ژبەركو وەكو مە ئاماژە پێكری هندەك لایەنێن سیاسی یێن ناڤخویی و دەرەكی هەولا وێ ئێكێ ددەن ڤان سیناریۆیان هەر جار دوبارە بكەن ژبەر تێكچوونا رەوشا كوردستانێ و كوردان لاواز بكەن ل سەر نەخشەیێ دەڤەرێ. خۆیایە كو پشتی حوكمەتا ناڤەندی ل سەر شەڕێ بەردەوامێ دگەل كوردان دكەت ب نە هنارتنا شایستە داراییێن هەرێمێ و حوكمەتا هەرێمی ژی هەر جار پابەند و پێگیربوویە ب وان ڕێكەفتنان، بۆ هندێ نیازپاكیا خوە دیار بكەن بەرامبەر حوكمەتا فیدرال، بەلێ ب مخابنی ڤە جارەكادی ڕێز ل وان ڕێكەفتنان نەگرتیە و بووینە ئەگەرێ هەلوەشاندنا ڤان ڕێكەفتنان. هندی ڕێكەفتنێن بەری نوكە هاتینە ئەنجام دان د وی دەمی دا دلخۆشیەك بۆ خەلكێ هەرێمێ چێ دبوو، هیڤی و گەشبینیێ خۆ د ناخێ خەلكی دا د ددیت و د وێ باوەرێ دابوون ئێدی ئەڤ ستەما ئیراق بەرامبەر مافێن كوردان دكەت ب دوماهی هات، لەوما ئەڤێ جارێ گەر ڕێكەفتنەكا كۆنكرێتی و ل سەر بنەمایەكێ لێكتێگهەشتنێ بهێتەكرن و حوكمەتا هەرێمێ و یا بەغدا ئەڤێ ڕێكەفتنێ ل سەر بنیاتێ دەستوورێ ئیراقێ بكەن، ڕەنگە ئەڤ پرسگرێكا هەر جار دوبارە ببیت ب داوی بهێت و ئێدی نەبیتە سەرگێژی بۆ خەلكێ كوردستانێ. بێگۆمان د ڤان چەند ڕۆژان ژی دا خۆیا دبیت كو ئەڤێ جارێ هەردو حوكمەتێن هەرێمێ و یا بەغدا د ڕژدن كو بگەهنە ڕێكەفتەكێ ل سەر وان پرسگرێكێن هەلاویستی، وەكی پرسگرێكا داهاتێ نافخوەیی یێ نا نەفتی و ڕادەستكرنا بەشەكی ژ ڤی داهاتی بۆ حوكمەتا بەغدا و پرسگرێكا هنارتنا نەفتا هەرێمێ ب ڕێكا كومپانیا سومۆ و هەروەسا ڕازیكرنا وان كومپانیێن گرێبەست د گەل هەرێما كوردستانێ هەین د وارێ نەفتێ دا…هتد. ژبەر ڤێ چەندێ ئەگەر ڕێكەفتنەكا درێژ مەودا ل سەر ڤان پرسگرێكان هاتە كرن د وێ باوەرێ دامە ئەڤ ڕێكەفتنە دێ بیتە دەرازینكەكا باش یا ڤەگەراندنا هیڤی و ئومێدان بۆ خەلكێ كوردستانێ و گەشبینین ئەڤ شاندێن هەردو حوكمەتان یێن دانوستاندنێ ل سەر ڤان كێشان دكەن بگەهنە ڕێكەفتنێ و ئەڤ هەڤیرە ئێدی بەس ئاڤێ ڤەخۆت، دیسا گەشبینین چارەسەری بهێنە ڤەدیتن كو ئەڤ ڕێكەفتنە ببنە بنیاتێ خوەشگۆزارانی و ئاڤەدانكرنێ ل هەرێمێ و ئیراق ژی بگەهیتە وێ باوەریێ كو شەڕێ كوردان ب هەر ڕێكەكا بیت سەرناگریت و بتنێ چارەسەری ڕێكا دانوستاندن و ڕێكەفتن و ل هەڤهاتنێ یە و ئەڤ چەندە ژی دێ د خێرا هەرد و لایەنان دابیت و ئەڤ ڕەوشە ژی دەێ بەرەف تەناهی و ئاشتی و ئارامیێ ڤە چیت و خەلكێ كوردستانێ ب گشتی و چینا فەرمانبەر و مووچەخۆران ب تایبەتی دێ ژ ڤێ گرێكا دەروونی و ڤێ بێ ئومێدیێ ڕزگاربن.

نـایف مەحموود

ئەڤ ڕوودانێن ڤێ داویێ و ب تایبەت ئەڤ شەڕێ گەرمێ د ناڤبەرا ئیسرائیل و ئیرانێ دا وێ ڕاستیێ دگەهینیت كێشێن كویر، یێن ئایدولۆژی و سیاسی دناڤبەرا ڤان وەلاتان دا هەنە، مێژوویەكا كەڤنا كێشە و ئالۆزیان بەلگەیێ ڤێ دوژمناتیێ نە د گەل هەڤدو. ئیسرائیل وەك دەولەتەكا هەڤپەیمان د گەل ئەمریكا و بەرژەوەندیێن هەڤدو دپارێزن، ڤان هەردو دەولەتان و ب تایبەت ئەمریكا سیاسەتەك و ستراتیژیەتەكا ڕۆن و ئاشكەرا ل دەڤەرێ هەیە، نەخاسمە ئەو ئەمریكایا ل سالا 2003 ل سەردەمێ جۆش بووشی ل وی دەمی و ڕۆخاندنا ڕژێما سەدامی، پلان و ستراتیژیەتەكا دوور مەودا ل ڤێ دەڤەرێ داڕێن دا بكاریت بەرژەوەندیێن خوە یێن ئابووری و هەیمەنەتا خوە ل دەڤەرێ بسەپینیت و نەهێلیت دەولەتەكا وەكو ئیرانێ دەستهەلاتا خوە ل دەڤەرێ بەرفرەه بكەت و كونترۆلێ ل سەر ڕۆژهەلاتا ناڤین بكەت و ئەجێندایێن خوە یێن سیاسی ب ڕێكا هندەك ژ وەلاتێن هەڤسۆز و هەڤپەیمان، مینا سووریا و لوبنان و ئیراقێ و وان گرۆپ و میلیشیایێن سەر ب تەیارێ شیعی ڤە، كو ڤێ پلان و ئەجێندایێ ب ڕێكا هیلالێ شیعی دڤیا دەستهەلاتەكا ڕەها ل دەڤەرێ هەبیت. هەلبەت كوردستان ژی وەكو ئێك ژ هەڤپەیمانا ئەمریكا ل دژی شەڕێ تیرۆرێ ل دەڤەرێ دهێتە نیاسین و شیایە ببیتە ناوچەیەكا ئارام بۆ بەرژەوەندیێن ئەمریكا، هەروەسا كوردستان بوویە ئەو هێزا كاریگەرا شیای بالانسێ ڕاگریت د ناڤبەرا ستراتیژیەتا ئەمریكا و سیاسەتا ئیرانێ دا، ڕاستە جاران ئیرانێ ب ڕێكا دروونان ئاسایشا كوردستانێ تێكدا ژ بەر وێ ئێكێ دڤیا مەسجەكێ بگەهینیتە ئەمریكا و بێژیتێ گەر مە بڤێت ئەم دكارین ڕەوشێ تێكبدەین و بەرژەوەندیێن وە بێخینە د مەترسیێ دا ل دەڤەرێ، ئەڤجا ب ڤێ دبلۆماسیەتا كوردان د گەل ڕوودانا و ڕۆلێ جوانێ سەركردایتیا سیاسی یا كوردی، كورد نەبووینە پشكەك ژ وێ ململانێ یا د ناڤبەرا ڤان هەردو وەلاتان دا. ب وێ حوكمەتا سەركردایتیا سیاسی یا كوردی ل گەل ڤان هەمی بۆیەر و رویدانێن بلەز یێن جیهانی و ناوچەیی كورد شیاینە خوە بپارێزن و خوە نەئێخستیە د خەندەكا ڤی شەڕێ د ناڤبەرا دەولەتا ئیسرائیلێ و ئیرانێ دا، ئەوا دهێتە بناڤكرن ب شەڕێ ئەتۆمی چونكی د باوەرا ئیسرائیلێ دا ئیران گەر یا بەردەوام بیت ل سەر پیتاندنا یۆرانیومێ ئەڤە هینگێ دێ شێت بەرەڤ پێش چیت بۆ چێكرنا چەكێ ئەتۆمی و ڕەنگە ببیتە جهێ مەترسیێ ل سەر بەرژەوەندیێن دەولەتا ئیسرائیلێ ل داهاتی، لەوما پشتی كو ئەمریكا داخوازا دان و ستاندنان دگەل ئیرانێ كری بۆ ڕێكەفتنێ ل سەر هندەك بنەمایان كو ئیرانێ پێگیر بكەت ب ڕێكەفتنا دهێتەكرن داكو ئیسرائیلێ ژی ڕازی بكەت كو ئیران نابیتە مەترسی ل سەر پاشەڕۆژا وەلاتێ وان ژلایێ چێكرن و پەرەسەندنا چەكێ ئەتۆمی. پشتی كو چەند گەرەكێن دانوستاندنان د ناڤبەرا ئەمریكا و ئیرانێ دا و ئەو دەلیڤا ئەمریكا دایە ئیرانێ بۆ ڕێكەفتنێ، لێ وەك بێ هییڤیاتیەك ژ ئیرانێ، ئیسرائیلێ پلانا هێرشێ ل سەر ئیرانێ دا و د گەڕا دەستپێكێ یا ڤی شەڕی دا ئیسرائیلێ چەند فەرماندێن ئیرانێ یێن لەشكەری و زانایێن ئەتۆمی كرنە قوربانی و هندەك ژ جهێن پیتاندنا یۆرانیۆمێ ژ ناڤ برن و ئەڤ چەندە بۆ ئەگەرێ ڤەكرنا دەرگەهێ شەڕی د ناڤبەرا ڤان هەردو وەلاتان دا. ل ڤێرێ و یا گرنك ئەم وەك كورد ل بەرەیێ كیش تەرەفی بین دێ د بەرژەوەندیا مە دابیت؟ ئەڤ پسیارە دهێتە پێش و ب بۆچوونا من كورد و سەركردایەتیا سیاسی یا كوردی باشترە بێ لایەنیا خوە دیار بكەت و نەبنە پشتگرێن هیچ ئالیەكی، ژبەركو كوردستان وەك هەرێمەكا سەربەخۆ د ڤی بارودۆخی دا پێدڤی ب ڕاگرتنا هەڤسەنگیێ یە داكو بكاریت خوە ل سەر دەست و پێن خوە بگریت و حەتا بشێت ڕۆلێ چارەسەریا ئاشتیانە بگێڕیت بۆ ڕاوەستاندنا ڤی جەنگێ مەزن و وێرانكەر، لەوا گەر ببیتە تەرەف بۆ هەر لایەنەكێ بیت چ بۆ ئەڤ شەڕێ ب وەكالەتێ ئیسرائیل ژ بۆ ئەمریكا دكەت یانژی بەرەیێ ئیرانێ وەك دەولەتەكا هەڤسوی. پشتەڤانیا كوردان بۆ هەر لایەنەكی ژ ڤان بێگۆمان دێ بیتە ئەگەرێ وێ ئێكێ كو كوردستان بكەڤیتە بەر كریسكێن ڤی ئاگری و بەرژەوەندیێن مە تێكبچن و ئەو ئۆمێدا هەی ل پاشەڕۆژێ بۆ مە كوردان چێببیت، دبیت خەونا ڤێ ئۆمێدێ ژ ناڤ بچیت و ب زڤڕینە خالا سفرێ. لەورا یا گرنگ و چاڤەڕێكری ژ كوردان بۆ ڤی ساتە وەختێ هەستیار ئەوە گۆتارەكا ئێكگرتی هەبیت و هێزا خوە هەمیێ ژ دووری جیاوازیێن حزبی بكەنە ئێك، دا ئەڤ گوهۆڕینێن نوو یێن ل ڕۆژهەلاتا ناڤین چێدبن ئەوێن د نەخشە و پلانا ئەمریكا و ئیسرائیلێ دا كورد ژێ د بێ بەش نەبن و ببنە خودان مافێن خوە یێن كار و خەبات و قوربانیدان ژ بۆ كری. ڤێجا ب دیتنا من دڤێت كورد زۆر هەستیارانە و ب دبلۆماسیەت و سیاسەتاكا حەكیمانە سەرەدەریێ ل گەل ڤی كاودانێ ڕۆژەڤێ دا بكەن و بكارن وان پەیوەندیان ڕاگرن یێن هەڤدژ نە بن ل گەل ستراتیژیەتا ئەمریكا و سیاسەتا وەلاتێ ئیرانێ، ئەڤ چەندە دێ بیتە سەلمێنەرا وێ سیاسەتا دروست یا حەتا نوكە كوردان بەرجەستەكری و شیاینە ڤێ هەڤسەنگیێ ڕاگرن و وەلاتێ خوە بپارێزن.

نایف مەحموود

دەمێ د هێین و بەحسێ ڤان هەردو ناسناڤێن پیرۆز و ب ڕۆمەت دكەین، هەلبەت د ناڤ كولتوورێ مە یێ كوردەواری دا ئەڤ هەردو ناسناڤێن مێرخاسی و ئازایەتی زێدەتر ب بەژن و باڵا پێشمەرگێ قەهرەمان دهێنە گۆتن، پێشمەرگێن وێرەك و چاڤ نەترسێن بەر سینگێ دوژمن و نەیاران، ئەو پێشمەرگێن ناڤودەنگیا خوە ل سەرانسەری جیهانێ هەی و بووینە هێزەكا كاریگەر یا ناڤخۆیی و ناڤەكێ مەزن ژی ژدەرڤە. ئەو هێزا ژ هناڤێن گەلەكێ زولم لێ كری پەیدابووی، گەلەكێ تەپەسەر و بن دەست، گەلەك یێ كو هەمی دەما باجا هەبوون و زیندیبوونا خوە دای ل سەر ڕویێ ڤی زەمینی، ئەو گەلێ هەمی دەمان دوژمن و نەحەزان چاڤ ل سەر داگیركرنا خاك و سنوورێن وێ. پێشمەرگێن دلێر و جان فیدایێن ئاخ و ئالا و ناسنامەیا كوردایەتیێ ب درێژاهیا دیرۆكێ مێرخاسی و مێرانیا خوە سەلماندیە ژ پێناڤ پاراستنا ئاخ و ڕۆمەتا گەلێ كورد، مێرخاسی و ئازایەتیا پێشمەرگەی ل سەنگەرێن شەڕ و ل چەپەرێن بەرخوەدانێ، ل چۆل و دەشت و چیایێن كوردستانێ هێز و حنێرەكا مەزنا ناڤ و دەنگیێ بوو د گوهێن دوژمنان دا و هەردەمێ دوژمنی گوهــ ل ناڤێ پێشمەرگەی دبوو ترس و لەزرەكا مەزن دكەفتە سینگێ وان و جان و جەگەرا وان دهەژاند، پرانیا جاران ب وان ئیمكانیاتێن كێم یێن چەكی و ب وی چەكێ سڤكێ ل بەردەست ب حوكمێ وێ ئێكێ كو كوردستان دەولەت نەبوویە شكەستن ب دوژمنان دئینان و دوژمن ژبەر چەلەنگی و چاڤ نەترسیا پێشمەرگێ مێرخاس و پەهلەوان شۆك دبوون، ئەڤ پێشمەرگە ببوو ترسەكا مەزن د دلێ واندا، لەورا ڤێ مێرخاسی و مێرانیا ڤان جەنگاوەر و جەنەرالێن چیا كوردستان و خاكا پیرۆزا كوردستانێ ژ گەلەك پیلان و داگیركاریان پاراست، گەلەك داستان و شۆڕەشێن سەركەفتنێ تۆماركرن و بوونە دیرۆكەكا پڕ بەرهەم و شانازی.‌ هەردەمێ ناڤێ پێشمەرگەی دهێتە بهیستن ئێكسەر ناسناڤێن مێرخاسی، مێرانی، ئازایەتی، فێهرسی، قەهرەمانی، پەهلەوانی و چەلەنگی دهێنە بیرا مرۆڤی، چونكی ئەڤی پێشمەرگەی هیچ وەختەكی بێ هێزی و لاوازی نەكریە درووشمێ خوە، بەلكی ب هەمی مۆرال و سەربەزی ڤە خوە ب هێز دیتیە و خوە بو نەیارێن گەلێ كورد نەشكاندیە و خوە نەچاماندیە، بووینە پالەوانێن شۆڕەش و داستانان، ئەڤ سیفەتێن مێرخاسی و ئازایەتیا پێشمەرگەی ئەو چەكێ گرانێ بەڕەڤانیێ بوویە ل ماف و دۆزا ڕەوایا گەلێ كورد، ب دەهان و سەدان داستانێن سەركەفتنێ لسەر هۆڤ و داگیركەرێن ملەتێ كورد تۆماركرینە، مینا داستانا خواكورك، داستانا كانی ماسێ، شكاندنا مەزنترین و توندڕەوترین رێكخراوا تیرورستی یا داعش و توماركرنا داستانا پردێ و سحێلا و گەلەك سەركەفتنێن دی یێن مێژوویی. ژبەرڤێ چەندێ و ڤێ بەرپرسایەتیا ل بەرووكێ پێشمەرگێن مە یێن سەربلند ئەوێن د هێلا بەرگریێدا و ل سەنگەرێن خەبات و تێكۆشانێ جهێ رێز و سەرفەرازی و شانازیا هەمی ملەتێ كوردن، لەوما سەرەڕای ڤان كاودانێن و سیاسی و ڤێ دژایەتیا ژ هەمی لایەكی ڤە ل سەر هەرێما كوردستانێ و هەولا لاوازكرنا قەوارێ هەرێمێ و ڤی شەڕێ ئابووری یێ ل سەر مە دهێتەكرن ب ڕاگرتنا نەفتا هەرێمێ و بڕینا بودجە و گڤاشتن ل سەر نەدانا مووچە و گەلەك فشارێن دی، پێشمەرگێ كورستانێ پێدڤی ب چاڤدانەكا زێدەترن ژلایێ حوكمەتا هەرێمێ و وەزارەتا پێشمەرگەی ڤە، چونكی ئەڤ پێشمەرگە سیمبۆل و تاجا سەرێ هەمی تاكێ كوردە و ب شەڤ و ڕۆژ ل قادا خەبات و بەرخوەدانێ یە و هەمی دەم و كاودانان د ئامادەنە قوربانیێ ژبۆ وەلاتێ خوەبدەن و ناهێلن نەیارێن كوردستانێ ئاخ و سنوورێن كوردستانێ ببەزینن و جارەكا دی ئەڤ دوژمنە ملەتێ كورد بچەوسین.

نایف مەحموود

ب شانازی ڤە هەرێما كوردستانێ خودان پەڕلەمانێ خوە یێ خومالیە، ئەڤ پەرلەمانێ جهێ یاسا دانانێ و مەرجەعێ حكومرانی و دەستهەلاتا سیاسی یا گەلێ كوردستانێ. ئەڤا ئەم دبێژین دانپێدانەكا شەرعی یە ب حوكمێ پەڕلەمانی، ئەو پەڕلەمانێ بوویە مینبەرا دەنگێ ڕەسەنێ ڕاستەقینەیێ خەلكێ كوردستانێ ب ڕێكا هەلبژاردنان، ئەو سەكۆیێ بوویە جهێ دەنگ و ڕەنگێن جیاواز، ئەو جهێ بوویە گۆڕەپانا ململانا بیروڕایێن جیاواز و ئەو جهێ شەرعیەتێ ددەتە لایەنێن پێكهێنەرێن حوكمەتێ و ئوپۆزسیونێ. بێگۆمان هەرێما كوردستانێ سیستەمێ پەڕلەمانی پەیرەو دكەت و دەستهەلاتەكا ڕەها ددەتە سەروكێ حوكمەتێ ژبۆ ب ڕێكرنا كارۆبارێن حوكمەتێ، لەورا پشتی كو پەرلەمانێ كوردستانێ هاتیە هەلبژارتن و ل پشتی سەرهلدانێ و سندۆقێن و دەنگدانێ ڕایا گەشتی یا خەلكێ كوردستانێ ئەو پارت و نوونەر هەلبژاردین زۆر جاران لایەنێن ڕكابەرێن لایەنێ سەركەفتی و براوەیا هەلبژارتنان، ئەو ژی هەرجار پارتی دیموكراتی كوردستان بوویە ڤان لایەنان هەولا تێكدان و شێواندنا هۆلا پەڕلەمانی دایە، هەولا هەلوەشاندنا حوكمەت و پەرلەمانی دایە، هەولدایە ب ڕێكا هندەك سیناریۆیێن شكەستی و بێ بنەما ژبۆ وێ ئێكێ هێز و ئیرادەیا خوە یا لاواز ب سەر ئیردەیا پتریا خەلكێ كوردستانێ بێخن، لێ ئەڤێ چەندێ سەرنەگرتیە و ل دوماهیێ شەرمزاریێ سەنگەرێ وان داپووشیە، هەر سەركەفتن بۆ لایەنێ براوە و پارتا دەستهەلاتدار مایە، هێز و ئیرادەیا خەلكێ كوردستانێ مایە ل جهێ خوە و هەولێن نەزۆكێن ل بەر دەهولا هندەك نەحەز و نەیارێن كوردستانێ د رەقسن پووچەل و لاوازبووینە و باجا وێ شەرمزاریێ ژی دایە، هەرچەندە هەر ئالیەكی مافێ وێ چەندێ هەیە ل بەر سیبەرا ئازادی و دیموكراسیەتێ دەربڕینێ ژ سیاسەتا خوە بكەت بەلێ نە ل وی ئاستی دژایەتیێ كو كارتێكرنێ ل سەر ڕەوش و سەقامگیریا هەرێما كوردستانێ بكەت. هەلبەت جاران واقعێ سیاسی یێ هەرێما كوردستانێ هندەك شلقە و پێل ڤێ كەفتی نە ژ ئەنجامێ وان كاودانێن سیاسی یێن ناڤخۆیی و ناڤچەیی، لایەنێن ئۆپۆزسیۆن ژی ئەڤ چەندە بۆ خوە ب دەلیڤە زانینە و ڤیایە ب ڕێكا جادێ و دەنگێ نەڕازی یێ خەلكی پەرلەمانێ كوردستانی ئیفلیج بكەن و بكارن سیاری شەپۆلا نەرازیا دەنگێ خەلكی ببن، د پشترا مەرامێن خوەیێن سیاسی ل پشت ب پێكن، لێ ئەڤ چەندە ژی سەرنەگرتیە، چونكی هەر جارا خواستا لایەنێن نە ڕازی و لایەنێن ئوپۆزسیۆن چوویە د وارێ لاوزاكرنا قەوارەیێ هەرێمێ و لاوازكرنا پێگەهێ سیاسی یێ هەرێمێ دا، دەرئەنجام خۆسارەتیا وان لایەنان زێدەتر بوویە، لایەنێ دی یێ خودانێ پتریا كورسیكێن پەڕلەمانی ژلایێ نفوزا جەماوەری و دەنگدانێ ڤە د گەشەكرنێ دا بوویە و شیایە پڕانیا كورسیكان ب دەستڤەبینیت و ببیتە جهێ باوەریا خەلكی و پاشی دەستهەلاتەكا شەرعی و یاسای گرتیە دەست، ئەڤی لایەنی ژی ب حوكمێ وەرگرتنا ڤێ بەرپرسایەتیێ كوردستان گەهاندیە گوپیتكا كەنارێ ئارامی و ئاڤەدانیێ، بەلگەیێ ڤێ چەندێ دیارە كا چاوا كوردستا د ناڤ وان چار دەورێن ئاگرین دا ڕۆژ بۆ ڕۆژێ د گەشەسەندنێ دایە، ڕۆژ بۆ ڕۆژێ كوردستان یا ناڤودەنگیا خوە ل سەر ئاستێ ناوچەیی و دەرەكی مەزن دكەت و دپارێزیت. ل ڤێ گەڕا هەلبژارتنان ئەوێن د 20 ئوكتۆبەرا 2024 هاتینە ئەنجامدان دیاربوو كو پارتی دیموكراتی كوردستان جارەكا دی بوو پێشرەوا هەمی پارت و لایەنێن سیاسی و ئەڤ چەند مەهەكە ل پشتی ئەنجامدانا پرۆسا هەلبژارتنان چەندین گەرێن دانوستاندن و كرمبوونان دگەل لایەن و ئالیێن سیاسی ئەنجامداینە ژبۆ وێ چەندێ هەر ئالیەكێ بڤێت پشكداریێ د پێكئینانا حوكمەتێ دا بكەت و كابینەیا دەهێ بكەڤیتە و كاری و جارەكا دی دامودەزگەهێن میری شەرعیەتا خوەیا یاسایی وەرگرن. هەرچەندە هیچ گومانەك تێدا نینە كو پارتی دیموكراتی كوردستان ژ هەمی لایەنێن دی پتر پەرۆشا پێكئینانا حوكمەتێ یە و بەرپرسایەتیا سەرەكی ل سەر ملێن وێ یە و هەردەم د هەمی بارودۆخان دا پشكا شێری وەرگرتیە د پاراستنا دەستكەفت و مافێن كوردان دا. ڤێجا دەمێ ئۆپۆزسیۆنەكا ڕاستەقینە و ساخلەم نەبیت، ئۆپۆزسیۆنەك نەبیت هەڤڕكیەكا دروست و ساخ دگەل لایەنێن دەستهەلاتدار بكەت ل وی دەمی دێ خوە كێشیتە د ناڤ هندەك بابەتان دا كو ڕەنگە دەرفەتا وێ ئێكێ بۆ چێببیت بشێت هندەك ژ مەرامێن خوە یێن سیاسی ل پشت ببینیت، ئەڤەژی ل پشتی وێ چەندێ دهێت كو حەتا نوكە حوكمەت نەهاتیە پێكئینان و كابینەیا دەهێ نەكەفتیە كاری، ڤێجا دەنگۆیێ وێ چەندێ ژ لایەنەكێ ئۆپۆزسیون وەها هاتیە بهیستن ژبۆ هەلوەشاندنا پەڕلەمانێ كوردستانێ، بەلێ ل بەری ئەڤ لایەنە ڤێ گۆتارێ بەلاڤ بكەت هزر نەكریە ئەڤ پەرلەمانێ دەربڕینێ ژ فیدرالیەتا هەرێما كوردستانێ دكەت ب خوین و قوربانیدانا گەلێ كور هاتیە هەبوونێ و دەستوورێ ئیراقێ ڕێك پێدای ببیتە مەرجەعێ دەستهەلات و حوكمرانیا هەرێما كوردستانێ و وەسا ب ساناهی نینە بهێتە هەلوەشاندن و ئیرادەیا خەلكێ كوردستانێ لەكەدار بكەت. ئەڤ لایەنێ ساڤا د سەربۆڕا خوە یا دەستپێكێ دا ڤان مژاران د ئازرینیت نزانیت ڕۆژ و سال دێ هێن وەكی هندەك لایەنێن دی یێن ئۆپۆزسیونێ دێ كەڤنە بەر سزادانا خەلكێ كوردستانێ و دوماهیێ ژی دێ باجا وێ سیاسەتا خوەیا چەوت و نەرێك دەن، ئەڤ بووچەنە ژی وێ دگەهینیت دەمێ دبێژن «یێ نەخاری ب سمبێلا ڤە مای» واتە ئەڤ ڕەنگێ سیاسەتێ دەربڕینێ ژ كەتوارەكێ بێ سەروبەرێ وان لایەنان دكەت ئەو لایەنێن دڤێت مامەلەیەكا نە شەریفانە دگەل لایەنێ دەستهەلاتدار بكەت و ئەڤ چەندە ژی بەردەوام خزمەتا وی لایەنی دكەت یێ كو دیرۆكەكا كەڤنار هەی د وارێ خزمەت و بەرگریكرنا مافێن ڕەوایێن كوردستانێ، وی لایەنێ خوە كریە سەنگەرێ قوربانیدانێ ژبۆ مان و پێشخستنا وەلاتی، لەورا ئەڤ درۆشمێن ڕۆخاندن و هەلوەشاندنێ خزمەتا بەرەف پێشچوونا پرۆسا دیموكراسیەتێ ل هەرێما كوردستانێ ناكەت و سەرئەنجام سەروەری و شانازی ژ بۆ مان و ڕۆمەتا پەرلەمانێ كوردستانێ و دامودەزگەهێن شەرعی یێن كوردستانێ یە.

نایف مەحموود

كوردستان وەك ناوچەیەكا ستراتیژی یا دەڤەرێ كاریگەری و سەنگێ خوە یێ تایبەت هەیە د وارێ سەقامگیریا سیاسی دا، ژبەرهندێ و ب تایبەت ئەڤ پارچا كوردستانا باشوور وەكو هەرێمەكا فیدرال و نیمچە سەربەخۆ د فەرهەنگا وەلاتێن زلهێزێن جیهانی دا مینا ئەمریكا و بەریتانیا و فەرەنسا و چەندین وەلاتێن دی یێن كو هەژمونا خوە ل ڕۆژهەلاتا ناڤین هەی پێگەهەكێ گرنگە د ڕاگرتنا بالانسا ئارامیا دەڤەرێ دا، ناوچەیەكا گرنگە د پێكڤەگرێدانا بەرژەوەندیێن بازڕگانی و ئابووری دا. ژبلی ڤێ چەندێ ڕەوایە بێژین ئەڤ گهۆڕینێن نها ل گورەپانێ چێدبن ل سوریێ و بابەتێ پروسا ئاشتیێ ل كوردستانا باكور و مژارا گەرما دانوستاندنا ئەمریكا دگەل ئیرانێ وێ چەندێ دگەهینن كو دەڤەر و ڕۆژهەلاتا ناڤین ڕەنگە هندەك گوڕانكاریا ب خوەڤە ببینن و دبیت ئیراق ژی یا دویر نەبیت ژ ڤێ نەخشێ گوڕانكاریێ و وێ پلانا ئەمریكا و ئسرائیل بو دەڤەرێ دانای. بێگۆمان هەرێما كوردستانێ ژی د چەندین قووناغێن گرنگ و هەستیارد دا شیایە ب سیاسەتەكا دروست مامەلێ دگەل هەر رویدانەكێ بكەت، شیایە پەیوەندیێن خوە یێن دبلوماسی بهێزبێخیت ل سەر بنەمایێ بەرژەوەندیێن گشتی و كاریە پاراستنا وان دەستكەفتان بكەت یێن ب خەبات و تێكوشینا ملەتی ب دەستڤەهاتین، كوردستان و سەركردایەتیاسیاسی كوردی شیایە سەرەدەریەكا دروست دگەل نویاتیان بكەت و نەبوویە بەشەك ژ تێكدانا ڕەوشا دەڤەرێ بەلكی بوویە بەشەك ژ ئارامڕاگرتنا ڕەوشا سەقامگیریا دەڤەرێ. هەلبەت كورد د هەمی وان قووناغ و ویستگەهێن هەستیارێن ب سەر دەڤەرێ دا هاتین وەك قووناغا ڕزگاركرنا ئیراقێ و قووناغا سەرهلدانا تیرورستێن داعش ڤان گوهۆڕین و بوویەرێن بلەزێن ل دەڤەرێ چێدبن بوویە قولپا ڕاگرتنا هەڤسەنگیێ ل سەر ئاستێ ناوچەیی و ئەقلیمی، هەروەسا كورد د ڤان قووناغێن هەستیاردا شیاینە پالپشتیەك مەزن د وارێ بەپاركرن و بەرجەستەكرنا دیموكراسیەتێ بكەت و بوویە پێشەنگا وەراركرنا ئاشتی و ئازادیێ. كورد كارینە ببنە مەزنترین هێزا بێ ڕكابەرا شكاندنا تیرورستێن داعش، ئەڤە ئەو بەلگە و ڕاستیێن حاشا هەلنەگرن كو كوردستان بۆ هەر ئەگەرەكی یائامادەیە و بوویە سەنگەرەكێ ب هێز ل هەمبەر تێكدانا سەقامگیریا دەڤەرێ و دیوارەكێ خۆرستیێ پێشخستنا چەمكێ دیموكراسیەتێ یە، لەوا هەمی ئەو قونسولخانە و بنگەهێن وان وەڵاتێن هەڤپەیمان ل كوردستانێ هەست ب ئاسایش و ئارامیەكا ڕەها دكەن ل هەرێما كوردستانێ، ئەڤەژی ئەو ڕاستیەیە یا كو ئەڤ وەلاتێن بیانی دانپێدانا ئەمن و ئاسایشا كوردستانێ دكەن. دیسا كورد شیاینە ڕێگریێ ل هەمی وا كوسپ و ئاستەنگان بگرن یێن دبنە سەرچاوێ تێكدانێ و ئاژاوێ ل سەر ماف و ئازادیێن هەمی وان پێكهاتێن ئۆلی و نەتەوەیی ل هەرێما كوردستانێ، هەروەسا دبەردەوامیا پلان و ستراتیژیەتا خوە یا نەگۆر دا بزاڤێن ڕاگرتنا ئارامیا دەڤەرێ بەرچاڤ وەرگرتیە و ڕێك نەدایە دەڤەر ببیتە جهەكێ ب مەترسی ل سەر ئازادیێن خەلكەكێ بیانی و هەمی وان پێكهاتە و نەتەوان و نەهێلایە ئەو بەرژەوەندیێن سیساسی و ئابووری یێن هەڤپەیمانان تێك بچن، هەمی دەما بوویە جهەكێ ئارام بو پاراستنا بەرژەوەندیێن گشتی یێن ملەتی و هەروەسا یێن وەلاتێن بیانی، لەورا جهێ شانازیێ ئەڤ پێناسە ب كوردستانێ بهێتە و دان هەمی بۆچوون و شروڤەكرنێن واقعی و سیاسی وێ چەندێ دگەهینن كو ڕاستە كوردستان پەناگەهــ و بنگەهێ ئارامیێ یە ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی و دەرەكی.

نایف مەحموود

هەلبەت د ڤان هەیامان دا كوشتن وەكو دیاردەیەكا ئاسایی یا بەرچاڤ دبیت د ناڤ جڤاكا مە دا، بێگومان ئەڤێ چەندێ ئەگەرێن خوە هەنە كا بۆچی و چاوا هەست و هزرێن هندەك كەسان دگەهنە وی ئاستی حەتا دەست بدەنە چەكی بۆ كوشتنا مرۆڤان. ئەم دزانین كوشتنا مرۆڤان تاوانەكا مەزنە و هیچ دەقەكێ شەرعی و یاسایی ڕێكێ نادەت خوینا مرۆڤان ب ساناهی بهێتە و ڕێتن سەرا هندەك كێشێن ئاسایی، ژبلی كو كوشتنا دوژمنی ل سەر ئاخ و بەڕەڤانیكرن ژ خاك و سنوورێن وەلاتی و نامووس و شەرەفا مللەتی بیت، ژبلی ڤێ ئێكێ ئەڤا دی دبیتە دەركەفتن ژ حوكمێ شەرعی و خودایی و ئەڤێ ب كریارا كوشتنێ ڕادبیت دبیتە كوژەك چونكی حوكمێ كوشتنێ وەسا یێ ب ساناهی نینە، هەما هەر چ بەرەك و گومتلەك ڤێككەفتن ڤێجا دەست ل چەكی بهێتە دان و یا بڤێت بكەت. چ مێرخاسی و قەهرەمانی د وێ چەندێ دا نینە سەرا تشتەكێ سادە یان ژی كێشەكا ئاسایی یانژی كێشەیەكا ئالۆز ژی بیت كو قابلی گەلەك ڕەنگێن دی یێن چارەسەریێ یە كوشتنێ ل شوینێ ئەنجام بدەت، بەلكی ئەڤ چەندە ستەمەكا مەزنە و گران لسەر بكوژی ڕادوەستیت وەك دادگەه و یاسا و هەروەسا وەك حوكمەكێ خودایی ژی بۆ بن دنیایێ دێ بیتە قاتل و ڕۆژا حەق و حسابێ دێ خودایێ مەزن دادگەهەكا مەزن دگەل دا كەت، وەكی خودایێ مەزن د ئایەتەكا قورئانا پیرۆزدا د فەرمۆت ((مَن قَتَلَ نَفْساً بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً ) ) ل ڤێرێ خودایێ مەزن هوژداریێ ددتە مرۆڤان ل سەر كوشتنا ئێكودو، ئانكو هەر كەسەكێ نەفسەكێ بكوژیت بێی حەق هەروەكو وی مرۆڤ هەمی كوشتین. ل ڤێرێ كوشتنێ ئەحكامێن خوە یێن شەرعی و یاسایی هەنە كا ل كیش حالەتی كوشتن یا ڕەوایە، بەلێ ئەو دەمێ هزر و هەلچوونێن مرۆڤان گەرم دبن و شێلی د بن و بێی هزرەكا پاقژ و ساخلەم ل وی دەمی دێ پەنایێ بەتە هزرێن قێزەون و شەڕەنگێزانە كو بێهنا خوینێ و كوشتنێ ژێ بهێت دێ ڕابیت، پێ ل وژدانا خۆ دەت كەڤیتە د ناڤ هزرێن خوە یێن ڕەش و گەنی دا ئو كوشتنێ بۆ خوە حەلال كەت، سەرئەنجام دێ خوە ل شیرێ خودێ دەت و مرۆڤەكی یان چەند مرۆڤان گۆری مێشكێ خوە یێ ڕەش و تاری كەت ئەو مێشكێ ل دوماهیێ پەشیمانی ب سەر دا دهێت و فایدە نەكەت. ئەو دەمێ مرۆڤ تۆرە دبیت ژ ئەگەرێ شەڕە دەڤ بن یان هەر كێشەیەكا دی بیت گرنگە ل سەر خوەبوون هزر د هەدارێ و بێهێن فرەهیێ دا بهێتە گرتن ل وی دمی، چونكی ئارام ڕاگرتن و كونترۆلكرنا بارودۆخی ژلایێ سایكولۆژی ڤە زۆرا پێدڤیە داكو ئەو كارەسات و ئەو تەعلاتیا د دویڤدا نەهێت، ژبەرهندێ بۆ كۆنترۆلكرنا تۆڕەبوون و هەلچوونێن خوە پێدڤیە د دەمێ تۆڕەبوونێ دا یان ژ وی جهی بچیت، یان ژی یێ ل سەر خوە زالبیت، یانژی ب هەر ئەگەرەكێ بیت تۆڕەبوونا خوە داعیریت و كێشا مەزن بچویك كەت و یا بچویك ژی مەزن نەكەت، ئەڤە وەكو چارەسەری. لێ گەلەك ڕێك و چارەسەریێن دی هەنە ل شوینا كوشتنێ هندەك دەرگەهنێن دی بهێنە قوتان، چ دەرگەهێن دادگەهێ بن یان دەرگەهێن كەسایەتیێن جڤاكی بن، یان ژی زانا و بانگخوازێن ئایینی بن، ئەڤە ئەو ڕێك و ئەو پێنگاڤن یێن كو دەرگەهێن پێكهاتن و لێكخۆشبوون و لێبۆرینێ دئیننە ڕۆژەڤێ، ل پشتی هینگێ دێ پەیوەندی ئاسایی بوون و چارەسەری هاتە ڤەدیت هەر كەس ل بالگەهێ مالا خوە ل شوینا هەناسا تۆلڤەكرنێ بكێشیت دێ هەناسا ئارامی و ڤیان و مرۆڤایەتیێ كێشیت، ڕەنگە باڕۆدۆخ هێش خۆشتر و پەیوەندی خۆرتتر لێ بهێن، براتی و پێكڤەژیان دێ كەڤیتە سەر سكەیێ خوە یێ سروشتی و وەكو بەرێ ژیان نورمال و ئاسایی لێ بهێت، نەكو دۆژمنكاری ببیتە بەشەك ژ ژیانێ و هەناسا وان د كونا دەرزیكێ ڕا بهێت و بچیت، كو ئەڤەژی دێ بیتە تایەكا هەردەم گەرم و مرنەكا هەردەم ساخ بو وان كەسێن ب ڤێ ڕەفتار و دیاردا نە مرۆڤانە ڕادبن، ژبەركو ل شوینا ئاشتیێ و ئارامیێ دێ شەڕەنگێزی و كین و نەڤیان جهێ خوە گرن، دەر ئەنجام دێ ئەڤ كارەساتێن دلتەزین ژێ پەیدا بن.

نایف مەحموود

چریك ب ڕامانا وێ چەندێ دهێت دەمێ دبێژین فلان كەس یێ چریكە، ئانكو یێ تامایە و دەستگرتیە نەشێت مەردینیا خوە دیاركەت و بهێتە پێش بۆ ناندەهی و خێرخوازیێ، ئەڤ چەندە پاشناڤێ چریك ل دووف خوە دهێلیت و دبیتە قاچكێ دەڤێ خەلكی، ژلایەكێ دیڤە پەیڤا چریك ب ڕامانا هندێ ژی دهێت دەمێ چەكی بكار دئینین بۆ ئارمانجەكێ و پاشی د وێ مەبەستێ دا شەقینین و بۆ پێكئینانا مەرەمێ نەچەقیت هینگێ ئەم دبێژین فیشەك چریك دەركەفت، ئانكو نە چەقی و پوچەلە فیشەك ژێ دەركەت، لێ یا كو مە پتر مەبەست پێ هەی و ئاماژێ پێ بكەین ئەو زاراڤێ چریك بۆ مەرەما هندێ یە ژی د كلتورێ مە یێ كوردەواری دا دهێتە بكارئینان وەختێ كەسەك گەلەك گەرم دبیت و دبێژیت ئەز دێ هوكەم وڤێ و كەم و دونیایێ خرابكەم و ب سەرئێك دائینم، بۆ میناك د بڕیاردانێ هندەك سۆزو پەیمانان بدەت، یانژی تە هندیت ئێك ل جڤاتەكێ یانژی ل هەلكەفتەكێ ڕابوو سەر دەست و پێن خوە بۆ هلخەپراندنا هندەك مژاران دێ ب هەموو گەرماتی و زەند و باز و زەلامینیا خوە سینگێ خوە یێ كەلا مێرانیێ دەرئێخیت و بێژیت ئەز دێ ڤی كاری كەم و ب ڕێڤە بەم یان ئەز دێ ڤێ كێشێ چارەكەم، ئۆ دێ ڤێڕا چیت هەچكو دونیا هەموو تێرا وی ناكەت، دەمێ هوسا خوە دئینیتە پێش و ب ڤان پەسنان خوە دیار دكەت، لێ پشتی وی دەمێ ژ وێ گەرماتیێ دەركەفتی بوویە سیەكەك و بازاڕەكێ دی ل دەف وی و های ژ بایێ فەلەكێ نامینت، بتنێ گۆت و بێی كریار وەكی ئەم دبێژین (سەد گۆتن گۆری كریارەكێ) دیسان میناكەكێ دی ژی مرۆڤێن كاربدەست و خۆدان دەستهەلات ژی زۆرجاران دكەڤنە بن حوكمێ ڤی بابەتی ئەو ژی پشتی دانا گەلەك بڕیار و سۆزو پەیمانان بۆ خەلكێ خوە، بەلێ پشتی هینگێ دێ بینی پێگری ب وان بەلێنان نە هاتە دان و نەچوونە د وارێ بجه ئینانێ‌ دا، ئەم ژی وەك جڤاك بۆ ڤێ چەندێ ڤێ دەستەواژێ جاران ب كار دئینین و دبێژین: دەركەفت چریك، ئانكو پشتی وێ كەلا نیسكێ هەر تشت و بڕیار و سۆز و پەیمان وەكی خوە مان و نە بوونە كریار.

نایف مەحموود

كولتۆرێ كوردان یێ مشتە ژ داب و نەریتێن جودا جودا، كورد وەك گەلەكێ زەنگین دهێنە هژمارتن ب كلتور و چاند و كەلەپوڕێ خوە یێ ڕەسەن و تایبەت. دەهوات و دیلان ژی ئێك ژ كلتورێ كوردی یێ رەسەنە نەخاسما دەهواتێن فلكلوری و كوردەواری، د بەرێ دا دیلان و گوڤەندێن كوردی تام و رەسەناتیەكا خۆ یا تایبەت هەبوو هەتاكو سێ شەڤ و سێ رۆژان گوڤەند بۆ مالا زاڤای دكر، كەیف و خۆشی دگەل دەنگێ ستران و تلیلیێن داوەتیان ڤڕا د چوونە پەرێن ئاسمانا و دلێن داوەتیان ئاوازێن شادیێ دژەنین. ئەڤان داوەتێن كوردەواری تێكەلیەكا باش یا مرۆڤایەتی و كۆمەلایەتی چێدكر، مالا زاڤای كەس و كار و دوست و نیاسێن خۆ گازی دكرن، ب هەلكەفتا داوەتێ پەیوەندیێن كۆمەلایەتی بهێز دكەتن، زۆر جاران ئەگەر سلبونەك یان دلمانەك دناڤبەرا هندەكان دا چێببا ئەڤ داوەتە دا بیتە دەرفەتەك بۆ ئاشتبۆنێ و لێبورینێ، چونكی ب حوكمێ بەژداری و ڕێزا دەهواتێ و چوونا دەستێ داوەتیان بو هەڤدوو، كەرب و نەڤیان ژدلان دەردكەفتن و سیمایێ گرنژین و كەیفێ دگەهانە باوەشا دلان. بەروڤاژی ڤێ گاڤێ و ڤی سەردەمێ شێوازێ داوەتان هاتیە گوهرین یان داوەت ب بێ دەنگی و بتنێ ڤەگوهاستنا بیكێ یە و نەزێدەتر یانژی گەر بهێتە كرن بتنێ گازیكرنا مرۆڤ و كەس و كارانە و نە زێدەتر، نە وەك وی سنورێ بەرفرەهێ داوەتێن بەری نوكەیە وەكی مە ئاماژە پێ كری. هەلبەت ڕاستە ڤێ گاڤێ ژیوار یێ هاتیە گۆهوڕین و ڕەنگە زڤڕین بو شێوازێ دوبارەكرنا دەهواتێن بەرێ یا بزەحمەت بیت و دگەل ڤی سەردەمی نە گونجیت، بەلێ یا گرنگ و مە بڤێت كولتۆر و ڕەساناتیا خوە یا كوردەواری ژ دەست نەدەین و نەبینە بەشەك ژ دەست دان و بەرزەكرنا چاند و فلكلورێ خوە هەر چ نەبیت هندەك ژ وان نەریت و ڕەنگ و شێوازێن دەهواتێن بەرێ زیندی بكەینەڤە و فلكلورێ خوە یێ جاران ساخكەینە ڤە داكو ئەو تام و ئەو دەولەمندی و مفایێ كلتورێ كوردەواری د نێڤ مە دا بێ بها و ئەرزان نەبیت، چونكی هەر دەما مە دەست ژ فلكلۆر و ڕەساناتیا خوە بەردا ل وی دەمی دێ بینە چاڤلێكەرێن داب و نەریتێن بیانیا و خەلكەكێ دی وەكی ئەڤرۆ مینا ڕۆژا ل ئاسمانا دیار و بەرچاڤ. ڤێجار ژ بۆ هندێ جارەكادی بهای بو كولتۆرێ خوە یێ بەرێ بزڤڕینین گرنگ و ڕەوایە چاڤخشاندنەكێ د هەستێ خوە یێ كوردەواری و نیشتمانپەروەری دا بكەین و هندەك ژ برگێن دەهواتێن خوە بێخینە د خزمەتا زیندیكرنا داب نەریتێن خوە یێن كەڤن دا ب تایبەت ل دەهواتان ئەوژی مینا ل بەر كرنا جل و بەرگێن كوردی و گۆتنا سترانێن فلكلوری و دانانا خێلیێ ل سەرێ بیكێ و گێڕانا چالاكیا شەڤا خەنا و گۆتنا ستراێنێن سەركێ زاڤای، ئەڤە هندەك نموونێن كو دشیاندایە بەرزە نەبن و تام ڕەساناتیا كوردەواری بمینیت ساخ و زیندی، ئێدی دێ جارەكا دی بەرە بەرە خەلك هەست ب بەرپرسایەتیێ كەت كو هیچ كولتۆر و نەریتەك ژ یێ كوردی جوانتر و خوەشتر نینە، ئەڤە دێ بیتە ڕێزگرتن ل وان بەهایێن ئەم د دەینە داب و نەریتێن خوە یێن ڕەسەن، چاند و كولتۆرێ مە دێ هەرمینیت زیندی و ب نرخ ل دەف بەرەبابێن داهاتی و ئەم ژی وەك جڤاك دێ مفای ژ ساخكرنا ڤان داب و نەریتێن خوە یێن جوان بینین ئەو نەریتێن هەمی دەما ئەم شانازیێ پێ دبەین و بووینە دەولەمەندی و گەنجینەیەك ژ بۆ فەرهەنگا مە یا كوردەواری.

نایف مەحموود

پشتی چەندین گەڕێن دان و ستاندن و كۆمبوونێن د ناڤبەرا شاندێن هەردو تیمێن حوكمەتا مەركەزی یا بەغدا و حوكمەتا هەولێرێ دا، خۆیایە د ڤان چەند هەیامێن بووری دا هەردو ئالی گهەشتنە لهەڤهاتنێ دەربارەی هەناردەكرنا نەفتا كوردستانێ ب ڕێكا كۆمپانیا سۆمۆ، ل هەڤهاتن دەربارەی هەمۆرا یاسایا بودجەی، ڕێكەفتن ل سەر بەشە بودجێ هەرێما كوردستانێ و شایستە داراییێن فەرمانبەران د ناڤا بودجێ ئەڤ سالەدا و هەروەسا چارەكرنا كێشا مووچەیێن فەرمانبەران، كەواتە ئەڤە هەمی بەرهەمێ وان چەند سال و وان جڤینێن هاتینە ئەنجامدان ژلایێ هەردو حوكمەتان ڤە و گهەشتنە وێ باوەریێ كو بێی ل هەڤهاتن و ڕێكەفتن ل سەر ڤان پرسگرێكێن هەلاویستی هیچ دەرچەیەكا دی یان ژی ڕێگە چارەیەكا دی نینە ببیتە جهگرێ ڕێكەفتنان، ئانكو ژبلی ڤێ چەندێ ڕەنگە ڕێك خۆش ببن بۆ شەڕو بهەڤچوونان كو ئەڤەژی د قازانجا چ لایەنان دا نینە ژ خوسارەتیێ زێدەتر! ژبەرڤێ ئێكێ هزار كۆمبوون باشترن ژ شەڕ و كوشتن و وێرانكرنێ، وە دبیت ئەڤ چەندە خاستا هیچ لایەنەكی نەبیت، لەوما پشوو درێژی و خوەڕاگری هێڤێنێ چارەسەریێ یە. ڕاستە ئەڤە بۆ ماوێ چەندین سالانە ئەڤ پرسگرێكە د گەرم و هەر جار ب هەر بەهانەیەكا هەبیت ئیراقێ گرفت د ئێخستنە ل هەمبەر ئێكلاكرنا ڤان ڕێكەفتنان بەلێ دەرگەهێ دان و ستاندنێ هەر یێ ڤەكری بوو ل هەمبەر هەردو لایان و یاریا چیڤكێشكانێ دناڤبەرا حوكمەتا فیدرال و حوكمەتا كوردستانێ یا بەردەوام بوو. د ڤێ یاریا چیڤكێشكانێدا و ئەو دان و ستاندنێن دناڤبەرا هەردو لایەنێن ئیراقی و كوردستانی دا بێگومان هەر لایەنەكی ڤیایە بەرژەوەندیا خوە ب پارێزیت و هندی بشێت سەرێ چیڤی بو لایێ خوە بكێشیت و ئەنجامێ دان و ستاندنێ د قازانجا خوەدا ئێكلا بكەت، لێ دڤێت ژبیر نەكەین ئەم كورد وەكو هەرێمەكا سەربەخۆ ژ ئیراقێ لایەنێ مەغدورین و مافێن مە ب درێژاهیا سالان ژلایێ ڕژێمێن ئیراقێ ڤە هاتینە خارن و بن پێ كرن. چونكی گەر ڤەگەڕینە پرۆسا پشتی ئازادكرنا ئیراقێ ژ دەستێ ڕژێما بەعسا ڕۆخیای ئەوبوو دەستۆرەك بۆ بنیاتنانا ئیراقەكا نوی هاتە دانان ژ بۆ وێ چەندێ مافێن گەلانێن ئیراقێ ب هەمی پێكهاتە و نەتەوێن جیاوازڤە بهێنە پاراستن و ئەڤ دەستۆرە ببیتە كلیلا چارەسەریا هەمی وان كێشە و گرفت و پرسگرێكێن هەین ب تایبەت د ناڤبەرا كورد عەرەباندا، بەلێ ب مخابنی ڤە ئیراقێ ئەڤ دەستۆرە پتریا جاران پێشێل كریە و كوردان ژی گەلەك باجا ڤێ چەندێ دایە، خەلكێ كوردستانێ گەلەك پێ زەرەمەند بوویە، د دەستۆرێ ئیراقێدا ماف ب كوردان هاتیە دان د وارێ خوە ڕێڤەبرن و ئیدارەكرنێدا سەربەخۆیا خوە هەبیت، راستە د هندەك بەند و یاسایان دا كورد و عەرەب د هەڤپشكن لێ نەكو ئیراق دەرفەتا بڕینا بودجەی و سزادانا مووچەخۆرێن هەرێما كوردستانێ و نەهنارتنا شایستە داراییێن فەرمانبەران وەك كارتەكا فشارێ ل دژی سەركردایەتیا سیاسی یا كوردی و حوكمەتا هەرێمێ ب كاربین. ئاشكەرایە ئەڤە سەرێ چەندین سالانە كورد باجا نەدادپەروەریا بەغدا ددەن بو هندێ خەلكی دژی حوكمەتا كوردستانێ ب لڤینن و ئالۆزیان بێخنە دناڤبەرا خەلكی حوكمەتا خومالیدا، بەلێ خۆشبەختانە و ب سایا خوەڕاگری و ئارام ڕاگرتنا خەلكێ كوردستانێ و موكۆڕی و خوەڕاگریا حوكمەتا هەرێمێ دەرئەنجام د ڤێ كێشمەكێشما كۆمبوون و دان و ستاندنان دا كورد شیان ببنە كارەكتەرێن زیرەكێن سیاسی بۆ دەستڤەئینانا مافێن كوردستانیان و ڕێكەفتن ل سەر هندەك پرسگرێكان هاتە كرن گهەشتنە هندەك خالێن هەڤبەش كو ئەڤە ب خوە جهێ شانازی و دەستخۆشیێ یە ل حوكمەتا هەرێمێ بكەین و ب تایبەت جەنابێ سەروك وەزیرێن هەرێما كوردستانێ ئەوێ هێمایێ خۆڕاگریێ كریە كلیلا چارەكرن و سەركەفتنان د كاودانێن سەخت و بەرتەنگ دا و هەروەسا شاندێ تەكنیك یێ وەزارەتا داریی و ئابووریا هەرێما كوردستانێ، هەژی ئاماژێ یە ئەڤی شاندێ تەكنیكار زۆر ب دلسۆزانە ئەركێن خوە ب ڕێكرن، سەرئەنجامێ ڤێ خۆڕاگریێ خوە ب دستڤەنەبەران بۆ پیلانێن نەیاران جارەكادی د ڤێ گەڕا بەردەواما كۆمبوون و دان و ستاندنان دا كورد شیان هێز و مورالا خوە یا بلند بكەنە ئاڵاڤێ دەست بەرنەدان ژماف و دەستكەفتێن گەلێ كورد و دەرئەنجام شیان هەستا نیشتیمان پەروەریا خەلكی گەرم و گۆرتر لێ بكەن سوبەیەكا پڕشنگدار پێشكێشی وەلاتێ خوەبكەن، ئێدی ئەو هزر و پیلانێن شەڕەنگێزانە هەمی هاتنە پووچەل كرن یێن كو د نیاز دا بوو قەوارێ هەرێما كورستانێ لاواز بكەن كوردان ڤەگەریننە خالا سفرێ، بەلێ ژ دەرئەنجامێ وێ خۆڕاگری و مۆكڕیا ل سەر مافێن گەلێ كورد و خۆشبەختانە ئەو خەون بن گۆڕبوون و كورد هەر ما گەلەكێ زیندی و دێ هەر زیندی مینیت.