شەیما مستەفا

دیاردەیا چاڤلێكرنێ، ئێكە ژ وان دیاردەێن هەرە بەربەلاڤ و كڕێت د ناڤ جڤاكان دا، چاڤلێكرن ب دیتنەكا جڤاكناسی، ئانكو باوەری ب خوە نە بوون، تاكێن چاڤلێكرنێ دكەن ئەون یێن خوە د ناڤ جڤاكی دا ژ چینەكا كێم دبینن و شیانێن وێ چەندێ نینن ببن تاكێ خۆ یێ ڕەسەن.
د ڕۆژا مە دا ڕاگەهاندن گەهشتیە وی ئاستی ئێدی پێدڤی ناكەت دەم بهێتە هەدەر دان دا كو دووماهی پێشهات و روودان بهێنە زانین بەلكی ب ساتە چركا دهێنە بەردەست و بازاڕكاریا ئەلەكترۆنی گەلەك ب ساناهی كەفتیە، بابەتێ گڕێدای ب چاڤلێكرنێ ل ڤێرێ ئەوە كو تاكە كەسی بێی كو بزانت ئەنجام چیە ب لەز و د دەمەك كورت دا هەمان ڕەفتارا دیتی دووبارە دكەت و دەم ل دەست د تورێن جڤاكی دا بەلاڤ دكەت.
چاڤلێكرن ل ڤێرێ دەست پێ دكەت و دووماهی دبیتە ئەگەرێ پاشڤەمانا جڤاكی، ژبەر كو جڤاكی دەروونێ كوم هەیە و هەمان كریار و ڕەفتار دووبارە دكەن بو حەزێن دەمكی و بێ مفا، تورێن جڤاكی د ناڤ جڤاكێن نە بەرهەمێنەر دا پتر ڕۆلێ‌ خۆ دبینن، كەسانێن دبن ڕۆل مۆدێل د ناڤ جڤاكێن پاشڤەمایی دا ئەون یێ كەسێن دی هانددن بو پتر بكار ئینانا كەل و پەلان نەك هزران.
هەكە پێداچوونەك د تورێن جڤاكی دا بهێتە كرن دێ هێتە دیتن كو پتریا بابەتان ئەون یان جل و بەرگن یان ژی جوانكارنە، نەك پێشڤەبرنا زانست و بابەتێن گرنگن، ئانكو ل ڤێرێ دیار دبیت كو بەكارهێنەرێن ڤان جڤاكان داخوازی ل سەر هەیە گرنگیێ بدەنە ڕۆخسار و دیمەنێ دەرڤە نەك مەژی و ڕەوشەنەنبیریا خۆ، ئەڤە ژی ژ ئەگەڕێ سەرەكیێ پاشڤەمانا جڤاكی نە.
بێ گۆمان وەلات ب زانینێ و زانستی پێشدكەڤن، گەنج ژ بەر كو چینەكا گرنگە و بناغێ وەلاتی نە ئەركەكێ گرنگ ل سەر ملێن وان هەیە، پێدڤی یە شیانێن گەنجان نەهێنە پشتگوه خستن و گرنگی ب داهێنان و هزرێن وان بهێتە دان، ژلایێ ماددی و مەعنەوی ڤە، ئانكو جڤاك ب گشتی پێدڤی پێداچوونێ یە، چونكی بتنێ ب بكار ئینانێ ناگەهیت چ ئارمانجان، بەلكی بتنێ دێ ل جهێ خۆ ڕاوەستیایی مینت و جڤاكێن دی ئەوێن گرنگیێ ددەنە بەرهەم ئینانێ دێ پێشڤە چن، د ناڤ جڤاكێن ڕۆژهەلاتی دا تایبەت ل ناڤ وەلاتێن تووشی كارەسات و شەڕان دبن ئەڤ دیاردە بەربەلاڤن چونكی درەنگ دگەهن وی ئاستی یێن وەلاتێن دی گەهشتینێ و ڤەدەر دبن ژ ئەرێنیێن تەكنولۆژیا و زانستێ ئەڤە ژی كاریگەریەكا خراب دئێختە سەر چینێن جڤاكی تایبەت گەنجان.

شەیما مستەفا

هەلبژارتن ئێكە ژ پڕ گرنگترین بنیاتێن پێشكەفتنا جڤاكی ل سەرانسەری جیهانێ، كو د ڤێ چارچووڤەیێ دا خەلك دەستهەلاتێ بۆ ماوەكێ دیاركری دیار دكەت و ب ڤی ڕەنگی حوكمەتێ بڕێڤەبرنا كاروبارێن وەلاتیان د ڕاسپێرت. هەلبژارتن هەر چەندە زاراڤەكێ سیاسی یە، لێ ب ڕاستەوخۆ كاریگەرییەكا مەزن ل سەر ژیانا جڤاكی هەیە، ژ بەر كو بڕیارێن كو د ئەنجامێ وێ دا دەردكەڤن، د هەمی وارێن ژیانێ دا كاریگەریا خوە ددەن.
ل جیهانا نوو، هەلبژارتن ژ چارچووڤەیێ سیاسی دەرباز بوویە و بوویە خالەكا ستراتیژی و دیاردەیەكا جڤاكی. پەیوەندیێن دەرڤە و سیاسەتا حوكمەتێ ب ڕاستەوخۆ كاریگەریێ ل سەر سیاسەتا ناڤخۆ و دەرڤە دكەن. هەلبژارتنێن ئەنجوومەنێ نوونەرێن ئیراقێ و ڕۆلێ پارتی دیموكراتی كوردستان د هەیڤا داهاتی دا، هەلبژارتنێن ئەنجوومەنێ نوونەرێن ئیراقێ دێ هێنە ئەنجامدان. ل وەلاتەكێ وەك ئیراقێ كو دەولەمەندە ب فرە-كولتووری و جوداهیێن نەتەوەیی و بیروباوەری، ڤان هەلبژارتنان گرنگی و كارڤەدانەكا تایبەت هەیە.
پارتی دیموكراتی كوردستان (پ.د.ك)، وەك خۆدان ڕۆلەكێ سەرەكی د پێكهاتەیا ئیراقێ دا، ڤێ جارێ ژی ب هێزەكا خۆدان شیان و كەسێن شارەزاڤە ئامادەییا خوە دیار كریە.
كاریگەریا حوكمەتا هەرێمێ و لایەنێ دیپلۆماسی د داهاتی دا، پێكئینانا كابینەیا نووی یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ژی دێ كاریگەرییەكا ڕاستەوخۆ ل سەر ڕەنگڤەدانا دەنگدانێن ئەنجوومەنێ نویونەرێن ئیراقێ هەبیت.
ژ لایێ دیپلۆماسیێ ڤە، هەلبژارتنێن ئیراقێ گرنگیا خوە یا ئێگرتی هەیە ژ بەر كو ڕۆژهەلاتا ناڤین وەك گەلەك جارێن دی د قەیرانەكێ دایە و گوڕانكاریێن د هەڤسنۆرێن.

شەیما مستەفا

ڤەكێشانا هێزێن سەربازیێن ویلایەتێن ئێكگرتیێن ئەمریكا ل دویڤ گرێبەستا د ناڤبەرا كۆمارا ئیراقا فیدرال و ویلایەتێن ئێكگرتیێن ئەمریكایە، دویماهی هاتنا ئەركێ هێزێن سەربازی ل ئیراقێ بێگومان دێ كاریگەریێن خوە هەبن، هەبوونا گرۆپێن ڕادیكال و تیرۆرست ئێك ژ هەڕە مەترسیێن مەزنە ل سەر دەڤەرێ، هەر چەندە د نوكە دا شیانێن ڤان گڕۆپان سنووردارن و گەلەك لاواز بووینە، بەلێ شانێن وان یێن نڤستی ماینە ئانكو شینوارێن وان ماینە ل دەڤەرێ و دبیت نەبوونا هێزێن سەربازی یێن نیڤدەولەتی ببیت ئەگەرێ دوبارە ئەكتیڤبوونا ڤان گڕۆپان و بەرمایكێن وان، هەروەسا ڤەگوهاستنا هێزێن سەربازی یێن ویلایەتێن ئێكگرتیێن ئەمریكا ژ بەغدا پایتەخێ ئیراقێ بۆ پایتەختێ هەرێما كوردستانێ، ئانكو هەڤلێرێ ئاماژەیە ب وێ چەندێ كو ئەمریكا گرنگیەكا مەزن ددەت هەرێما كوردستانێ و هەرێما كوردستانێ وەك هەڤپشكەك ستراتیژی دبینیت، ئەڤە ژی ڕۆلێ هەرێمێ ل دەڤەرێ بهێزتر دكەت و دیار دكەت كو هەرێما كوردستانێ چەند گرنگییەك مەزن هەیە ل رۆژهەلاتا ناڤین، ژ لایێ دی ڤە هێرشێن ئیسرائیلێ ل وەلاتێن سووریا و لبنان و جار جارا وەلاتێن دی رۆژهەلاتا ناڤین كریە د ڕەوشەكا نە سەقامگیر دا، هەروەسا قەیرانا ئابووری و سیاسی یا توركیا و شەڕێ ڕۆسیا و ئوكراینا ژی رۆژهەلاتا ناڤەڕاست كریە د ڕەوشەكا نە دیار دا، ئەڤە نە بتنێ ژ لایێ سیاسی و ئابووری ڤە بەلكی جیهان ب شێوەیەكێ گشتی نە سەقامگیرە و مەترسیا شەڕێ جیهانیێ سیێ ژی جارجار دهێتە باسكرن، ئەڤ نە سەقامگیریە دبیت دەلیڤە بۆ گرۆپێن ڕادیكال و توندڕەو و ڤالاهیێ ب دەلیڤەیەك زێڕین دبینن كو هێرش و تاوانێن خوە بهێزتر لێ بكەن و نە سەقامگیریێ زێدەتر لێ بكن و ترسێ پەیدا بكەن، د ڕەوشا تایبەت یا ئیراقێ دا وەلاتێ ئیراقێ نە ژمێژە ژ گرۆپێن تیرۆرستی رزگار بوویە و ئەڤ گرۆپە هاتینە، بەلێ وەكی مە ل سەری گۆتی ب تەمامی نەهاتینە ژناڤبرن، ئەڤە ژی نیشانا وێ چەندێ یە هەر دەمێ دەلیڤە هەبیت دشێن خوە كاڕا بكەن و دەست ب چالاكیێن خوە یێن تیرۆری بكەن، ئەڤجا ڤەكێشانا هێزێن سەربازی یێن ئەمریكی دێ مەترسیەك مەزن ل سەر دەڤەرێ پەیدا كەت نە بتنێ بۆ ئیراقێ بەلكی بۆ وەلاتێن هەڤسنوور ژی.

شەیما مستەفا

خوە پێشئێخستن ئێكە ژ گرنگترین بنەمایێن تاكە كەسی د جڤاكی دا، ژ بەركو پێشڤەچوونا تاكە كەسی دبیتە ئەگەرێ پێشڤەچوونا جڤاكی و لاوازیا تاكە كەسی كاریگەریەكا نەرێنی د ئێخیتە سەر جڤاكی، تاكە كەسی دشێت ب ڕێكا خواندن و كۆمكرنا زانیاریێن خوە بگەهینتە ئاستەكێ بلند و ببیتە نموونە د ناڤ جڤاكی دا، هەروەسا تاكە كەسی دشێت ب ڕێكا كوشتنا دەمێ خوە ب چالاكیێن بێ مفا وەك یەڕێخوەدانا تەلەڤزیۆنی و ڤیدیۆیێن توڕێن جڤاكی بو دەم بۆراندنێ ببت كەسەك لاواز د ناڤ جڤاكی دا، تەكنەلۆژیا د سەردەمێ مە دا گەهشتیە ئاستەكێ نە چاڤەڕێكڕی و پتر ژ هەردەمەكی ب ساناهیتر كەس دشێت مفادار بت ب باشترین شێوە، د هەمان دەم دا تەكنەلۆژیا وەكی دهێتە وەسفكرن بێ گونەه نینە د شیاندایە تەكنەلۆژیا بۆ مەبەستێن خراب بهێنە بكار ئینان ئەڤە ژی دبیت ئەگەرێ لاوازی و تێكچوونا ڕەوشتێ جڤاكی، بێگومان لاوازیا جڤاكی ژی ڕێخوشكەرەكا بهێزە بو دوژمنێن وەلاتی و كونترۆلكرنا جڤاكەك لاواز و دوور ژ زانستی گەلەك ب ساناهیترە ژ جڤاكەكێ‌ زانست هەبیت و كەسێن شارەزا هەبن، شەڕێن دهێنە كرن هەرچەندە ب چەكایە بەلێ بكار ئینانا تەكنەلۆژیایێ ئاستێ ڤێ چەكی دیار دكەت، ئانكو تەكنەلۆژیا و زانست ئەنجامێن شەڕی دكەن نەك هێزێن مرۆڤی و هژمارا كەسێن بەشدار، پێدڤی یە ل سەر هەر كەسەكی دووفچوونا زانستی بكەت، ئەڤە ئەركەكێ ئاینی یە پتر ژ هەر تشتەكی و دڤێت هەر تاكەك ڤی بنەمایی بكەتە د ژیانا خوە یا ڕۆژانە دا، د ڕۆژا مە دا سۆشیال میدیا بوویە ژێدەرەكێ‌ بێ سنور و ل بەر دەستێ هەر كەسەكێ یە، هەر ئێك ژ مە د شێت ی ساناهی ببت خودان زانیاری دەربارەی بابەتەكێ دیار كری خوە ئەگەر زمانێ بیانی ژی نەزانیت.