شەمال ئاكرەیی

دەما ناپۆلیۆن بۆناپارت Napoleon Bonaparte (١٧٦٩ – ١٨٢١) ل سالا ١٨١٥ ژ گراڤا ئیلبا Elba *، كو بۆ هاتبوو دووئێخستن رەڤی و بەر ب پاریسێ ڤە چووی، گوهۆڕینەكا ریشالكی و ب رەنگەكێ پلەپلەیی د زمانێ گۆتارا رۆژنامەڤانییا فرەنسی دا هەمبەر ناپۆلیۆنی هاتە دیتن. ئەو وەرچەرخانا د زمانێ راگەهاندنا فرەنسی دا چێبووی، ب هەلوەستێ سیاسی یێ نە سەقامگیر و ب راگەهاندنەكا هەلپەرست هاتە هژمارتن. ئەو گوهۆڕینا د هەلوەستێ راگەهاندن و رۆژنامەڤیێ دا چێبووی، ب چەند قووناغان بوو:
1- قووناغا دژایەتییا توند (پشتی دوورئیخستنێ بۆ ئیلبا – دەستپێكا رەڤینێ).
دەما ل سالا ١٨١٤ ناپۆلیۆن بۆ گراڤا ئیلبا هاتییە دوورخستن، رۆژنامەڤانییا فرەنسی، كو د بن ركێفا پادشا لۆیسێ ١٨ دا بوو، سالۆخەتێن گەلەك خراب ب ناپۆلیۆنی ڤەدنان و ب كەسەكێ زۆردار و ستەمكار، كو فرەنسا بە ب وێرانكاریێ و جەنگێن خوینەلۆڤە برییە ل قەلەمددا. وێ رۆژنامەڤانییا لایەنگر بۆ پادشای، هێرشێن بەردەوام دكرنە سەر ناپۆلیۆنی و ب تاوانبار و خائین و بەرپرسێ ئێكێ یێ ئێش و ئازارێن مللەتێ فرەنسی دادنا.
2- قووناغا خۆپاراستن و هشیاری و مقاتەبوونێ (دەما ژ زیندانێ رەڤی و بەر ب پاریسێ ڤە ڤەچووی).
پشتی، كو ناپۆلیۆن ل ٢٦ سباتا ١٨١٥، ژ زیندانا گراڤا ئیلبا رەڤی، رۆژنامەیێن فرەنسی هندەك راپۆرتێن نە رەحەتیێ بەلاڤكرن، كو رەنگڤەدانا ترس و لەرز و دودلیێ تێدا د دیاربوون. رۆژنامەڤانییا پادشای، هندەك زاراڤێن رەق و زڤر و پێتڕانكی د راپۆرتێن خۆ دا هەمبەر ناپۆلیۆنی بەڵاڤ دكرن و بێمنەتی و پشتراستبوون ژ شكەستنا ناپۆلیۆن د وان گۆتاران دا دخۆیابوون و ناپۆلیۆن ب «تاوانبار و هاڤیبوویەكێ فیلار» كو نەشێت هەمبەر سوپایێ پادشای خۆ رابگریت نیشان ددا.
3- قووناغا گوهۆڕینا هێدی هێدی (هندی ناپۆلیۆن ژ پاریسێ نیزیك دبوو، زمانێ رۆژنامەڤانیێ نەرم دبوو).
هەر چەند ناپۆلیۆن د ناڤا فرەنسا دا پێش دكەفت، راگەهاندنێ زمانێ خۆ د گوهۆڕی و نەرمتر لێ دكر. دەما سەربازێن پادشای قەبوول نەكرین، كو بەرێ لوولیێن تەڤەنگێن خۆ بدەنە ناپۆلیۆن و هەڤئالێن وی و چوونە د ناڤ لەشكری ناپۆلیۆنی دا، رۆژنامەڤان و راگەهاندنا گرێدایی ب پادشای هەستكر، كو رژێما پادشایی یا د مەترسیێ دا. ل ڤێرە دودلییەكا ئاشكەرا ل سەر رۆژنامەیان دیار بوو، زمان ژ هێرشبرنێ بوو زمانەكێ نیزیك ب دانپێدانێ ب «ئیمپراتۆرێ بەرێ»، كو ناپۆلیۆنە!.
4- قووناغا ب بەژن و بالا ناپۆلیۆنی گۆتن و ئالیگرتنا وی (دەما گەهشتییە پاریسێ).
ل 20ی ئادارا سالا 1815، ناپۆلیۆن وەكو سەركەفتی گەهشتە پاریسێ. پادشا لۆیسێ ١٨ رەڤی. ئەو رۆژنامەیێن بەری چەند هەفتییان چ نەما بوو ل دژی ناپۆلیۆنی نەگۆتین، ژ نشكەكیڤە بەحسی باشی و شكۆمەندی و رێبەرایەتییا ناپۆلیۆنی كرن. باشترین نموونە ل سەر وێ گوهۆڕینێ، ل رۆژنامەیا ئێل مۆنیتوور یۆنیڤێرسال Le Moniteur Universelبوو، كو ئۆرگانا فەرمی یا حكومەتێ بوو، دەما زنجیرەیەكا ناڤونیشانان بەڵاڤكرین، كو رەنگڤەدانا وێ گوهۆڕینا بلەز دكرن:
– دەما ژ ناپۆلیۆن گراڤا ئیلبا رەڤی: « هۆڤ و دڕندەیێ مەزن ژ زیندانێ رەڤی».
– دەما گەهشتییە باشووری فرەنسا: «ئەو فیلارێ خۆ دهاڤێتە مرنێ، یێ بەرەف پێشڤە دهێت، دێ سنوورەكێ ئێكلاكەر بۆ هێتە دانان و دێ هێتەڤ دەستەسەركرن».
– دەما ناپۆلیۆن گەهشتییە پاریس: «ئیمپراتۆر ب گول و ناڤتێدانێن جەماوەری، زڤڕیڤە سەر تەختێ خۆ»!
رۆژنامەڤاییا فرەنسی د «سەد رۆژان» دا، نەرمی و رەنگگوهۆڕینەكا زێدە رۆهن و ئاشكەرا، ل گۆڕەی كا كی ل سەر دەستهەلاتی یە خۆ گوهۆڕی، ژ دەستەكی چوو دەستەكێ دی. ژ لایەكی ناپۆلیۆن ب «هۆڤ و دڕەندەیێ مەزن» سالۆخەت دكر، ژ لایەكێ دی، كو ب پلەپلەیی بلند دبوو هاتە گوهۆڕین و ناپۆلیۆن، بوو «ئیمپراتۆرێ سەركەفتی»!.
ئەگەر ئەم بەرپەڕێن رۆژنامەیێن وی سەردەمی یێن فرەنسی ب تایبەتی و یێن ئەورۆپی ب گشتی ڤەدەین دێ بینین، كو ئەو گوهۆڕین، ئێك ژ بەرچاڤترین هەلپەرستییان بوو د دیرۆكی دا چێبووین. گەلەك جاران دیرۆك خۆ دوبارە دكەتەڤە و رەنگە رێژەیا دوبارەكرنێ د هندەكە بۆیەران دا یا كێم بیت، بەلێ ئەگەر ئەم ل گوهۆڕینێن بەری گەهشتنا ئەحمەد ئەلشەرع بۆ سەر دەستهەلاتێ ل سووریا و ل قووناغا بەرفرەهبوونا دەستهەلاتا وی وەكو بەرپرسێ ئێكێ یێ هێزێن دەستەیا رزگاركرنا شامێ، كو رێكخراوەكا تیرۆرست دهاتە هژمارتن، و گەهشتنا وی بۆ دیمەشقێ و كەفتنا رژێما بەشار ئەسەدی، بنێڕین دێ بۆ مە خۆیا بیت، كو دیرۆكێ خۆ دوبارەكرەڤە. بەلێ ل جهێ راگەهاندن و رۆژنامەڤانیێ ل ئاوایێ ناپۆلیۆنی، هێزێن ناڤدەولەتی و هەرێمی و رۆژنامەڤانییا ب سەر وانڤە، ل ئاوایێ ئەلشەرعی!
پرسیار ل ڤێرە ئەوە: چاوا «هۆڤ، دڕندە، تاوانبارێ فیلار، كەسەكێ وەرگەڕیایی ل دژی پادشای… تد» د دەمەكێ كێم دا، بوو ئیمپراتۆرێ سەركەفتێ؟ هەر وەسا چاوا « تیرۆریستەكێ بەرنیاس، داخوازكرییەك كو نڤیسینگەها لێكۆلینێن فیدرال یا ئەمریكی (F.B.I) ل سالا ٢٠١٧ خەلاتێ 10 میلیۆن دۆلار بۆ سەرێ وی دانابوون، تاوانبار و بكۆژێ سەدان بەلكو هزاران ژ خەلكێ سیڤیل، گرتیێ زیندانێ…تد» بوو سەركردەیەكێ دانپێدایی و ل پایتەختان پێشوازی لێ بهێتەكرن؟!.
*: گراڤەكا ئیتالییە د ناڤ دەریایا سپی یا ناڤەراست دا و 20 كم ژ كەنارێ باژێڕێ پیۆمبینۆ Piombino یێ دوورە.

شـەمـال ئـاكـرەیی

هەر سال ب هەلكەفتا رۆژا جیهانی یا زمانێ دایك، ل ناڤەندێن پەروەردەیی و ئەكادیمی و ئەدەبی.. هتد، ل سەر ئاستێ هەمی جیهانێ، چالاكیێن جودا جودا دهێنە گێڕان. ئەڤ چەندە كارەكێ پڕ پیرۆز و پێدڤییە، داكو زمان، هەر زمانەك، ب زیندی بمینیت و ب هێز بكەڤیت، نەمازە بۆ هەر گەلەكێ زمانێ وی ل بەر گەفا ژ ناڤچوون و قڕبوونێ بیت.
هەر سال، دلێ مرۆڤی هندەكێ گەش دبیت دەما مرۆڤ دبینیت بایەخ و گرنگیدان ب ڤێ رۆژێ دهێتەدان. هیڤیدارم، گرنگیدان ب زمانی نە ب تنێ د ڤێ رۆژێ دا بیت بەلكو ل تەڤایا رۆژێن دی یێن سالێ ب هەمان چاڤ ل زمانێ خوە یێ شیرین بنێڕین.
بەلێ مخابن، ئەوا هەر سال دبینین، ب شاشی بكارئینانا ناڤێ ڤێ رۆژا پیرۆزە. ئەگەر بۆ بنیاتێ دروستبوونا ڤێ رۆژێ و ناڤێ وێ بزڤڕین، دێ بۆ مە خوەیا بیت، كو ئەڤ رۆژە ئانكو “رۆژا جیهانی یا زمانێ دایك” ژ وەلاتێ بەنگلادش سەرهلدایە، پاشڕا ل ١٧ چریا دویێ یا سالا ١٩٩٩، ژ لایێ یۆنێسكوڤە هاتە پەسەندكرن.
بیرۆكەیا دانانا ڤێ رۆژێ بۆ خەبات و بەرخوەدانا قوتابیێن بەنگالی ڤەدگەڕێت دەما ل ٢١ شوباتا سالا ١٩٥٢، خۆنیشادان كرین، داكو زمانێ وان یێ بەنگالی ببیتە زمانێ فەرمی ل پاكستانا رۆژهەلات (بەنگلادشا نوكە)، كو دەستهەلاتێ ل وی سەردەمی زمانێ ئوردویێ پاكستانێ ب دارێ زۆرێ ل سەر وان وەكو تاكە زمانێ دانپێدایی سەپاندبوو. د وان خۆنیشادانان دا، هەژمارەكا خونیشادەران بوونە قوربانی.
ل سالا ٢٠٠٠، دان ب رۆژا ٢١ شوباتا سالا ١٩٥٢ هاتەدان، داكو ببیتە رۆژەكا جیهانی و وەكو پشتەڤانی بۆ فرەزمانیێ و ب هێزكرنا هەمەڕەنگییا رەوشەنبیری و كەلتووری.
دەما وان گەنجێن بەنگالی ئەو بزاڤ كری، ژ بۆ ب زیندی هێلانا زمانێ خوە یێ دایك بوو، ژ بۆ ناسنامەیا خوە بوو، ژ بۆ هەبوون و مانا خوە بوو!
راستە دایكا مرۆڤی گرنگییا خوە یا فیسیولۆژی هەیە، كو ماكا مرۆڤییە و زمانێ وێ بۆ مرۆڤی یێ گرنگە، بەلێ نابیتە زمانێ نەتەوەی و ناسنامەیا مرۆڤی، چونكی رەنگە دایكا هەر ئێكی ژ مە نە كورد بیت (عەرەب، تورك، فارس، یان ئەڵمان هتد، بیت)، لەوڕا زمانێ وێ ژی كوردی نابیت بەلكو دێ زمانێ نەتەوەیا وێ بیت.. ئەرێ زمانێ دایكێ یێ زارۆیێن وێ یێن باب كورد، دێ كی زمان بیت!؟
مخابن، گەلەك سازی و هەتا مامۆستایێن زانكۆیێ یێن ڤی بیاڤی هەنە، ب شاشی دەستەواژەیا (زمانێ دایكێ – The mother language- لغە اڵام) بكار دئینن و یا دروست (زمانێ دایك – Mother language – اللغة الام)ە. ئەڤ چەندە د زمانێن ئینگلیزی و عەرەبی دا باشتر یا هاتییە ڤاڤارتن.
گەلێ كورد، ئەڤرۆ پتر ژ هەر مللەتەكێ دی، پێدڤی ب ساخكرنەڤا “رۆژا زمانێ دایك” هەیە ژبەركو، زمانێ مە خوەدی هێز و فەرهەنگەكا ئێكجار بەرفرەهە و دهێتە هەژمارتن ئێك ژ زمانێن زیندی ل جیهانێ. بەلێ ئەڤ چەندە رامانا وێ نە ئەوە، كو گەف و مەترسی ل سەر زمانێ مە نینە، بەلكو ژ بەر نەسەقامگیرییا سیاسی و دەستووری یا سێ پارچەیێن كوردستانێ، رەوشا زمانێ كوردی د بن گەفێ دایە. سەبارەت ب هەرێما كوردستانێ، راستە ل گۆری دەستوورێ ئیراقا فیدرال، زمانێ كوردی مل ب ملی زمانێ عەرەبی ڤە، زمانەكێ فەرمی یە، بەلێ بەغدا هەردەم خۆ ژ بجهئینانا گەلەك ژ ماددەیێن دەستوورێ سالا ٢٠٠٥ ڤەددزیت و ژ وانا ژی، بەندا (١)ێ ژ ماددەیا (٤)، ئەوا دبێژیت: “زمانێن عەرەبی و كوردی، دو زمانێن فەرمینە بۆ ئیراقێ”، ئانكو عەرەبی و كوردی، ب ئێكسانی دو زمانێن داپێدایینە ژ لایێ دەولەتێڤە! بەلێ، هێشتا ئەوێ ئێكسانیێ ب دروستی رۆژ نەدیتییە و گەلەك بیاڤ هەنە ژ بكارئینانا زمانێ كوردی ل ئیراقێ د زڕبەهرن.
دا بزڤڕینەڤە مژارا خوە، ئانكو رۆژا جیهانی یا زمانێ دایك. بۆچی “زمانێ دایك” و نە زمانێ دایكێ”؟!
زمانێ دایك، مەبەست ژێ زمانێ نەتەوەیی و ناسنامەیێ، كو ئێكە ژ مۆرك و ساخلەتێن سەرەكی یێن هەبوونا هەر مللەتەكێ یە و نەمانا وی، نەمانا مللەتی دگەهینیت!
بۆ نموونە، مە هەمییان پێزانین هەنە، كو كورد ژ بلی جوگرافیایا كوردستانێ، ل گەلەك وەلاتێن دیاسپۆرا نەمازە ل ئەورۆپا وەكو رەڤەند و كۆچبەر هەنە، رۆژەك دێ هێت، مە بڤێت یان مە نەڤێت – ئەڤرۆ نە سوبەهی-، ئەڤ كوردە، ب زمان دێ ئەسمیلە بن و د ناڤ زمانێ نەتەوەیێ سەردەست دا ل هەر وەلاتەكی دێ هێنە بشافتن. ب بۆرینا سالان و سەدەیان، دێ مە هەمان سەربۆرێن دیرۆكێ یێن بەرێ هەبن. مەبەستا من ئەو كوردێن بەری سەدان سالان ل مسرێ و سۆدانێ و شامێ و یەمەنێ و فلەستینێ و كوێتێ و گەلەك وەلاتێن دی، ئاكنجی بووین و هندەك ژ وان دبێژن ئەسلێ مە كوردە و رێژەیەكا بلند ژی رەنگە هەر نەزانن كو د بنیات دا كوردن ئان كوردبوون. ئەگەرێ سەرەكی ژی نەمانا زمانێ وان یێ دایكە!
ما چ ل فلان نڤیسەری یان شاعرێ ناڤدارێ مسری یان هونەرمەندێ مەزنێ سووری یان فلان بەرپرسێ ئیرانی یان یێ توركیا بكەم، ئەگەر ب ئەسل و بنیات كورد بیت و ب هەست و نەست و زمان و رەوشەنبیری و دابونەریت، ئەو و چەند نفشێن بەری وی ژی، نە مابن كورد!؟
زمانێ دایك و ب هێزكرن و پاراستنا وی، تاكە ئاویز و رێكە داكو مۆرك و ناسنامەیا مە كوردی بمینیت و سەربۆرێن دوهی دوبارە نەبن.

شـەمـال ئـاكـرەیی

ئێك ژ ساخلەتێن، كو هەرتم ل دۆر دۆناڵد ترەمپێ Donald Trump سەرۆكێ ویلایەتێن ئێكگرتی یێن ئەمریكاڤە دهێتە گۆتن ئەوە، كو ترەمپ كەسەكە ب چ رەنگان پێشبینی بۆ هەلسوكەفتێن وی ناهێتەكرن، چونكی كەس نزانیت دێ پشتی بێهنەكا دی چ كەت و چ بێژیت! بەلێ ئەگەر ئەم هندەكێ ل سەر ڤێ مژارێ راوەستین و مە هزر تێدا كر، دێ بۆ مە خۆیا بیت، كو ئاخڤتنێن ترەمپی هەردەم باشترین ئاماژە نە بۆ هەلسوكەفتێن وی یێن د دووف دا دهێن. بۆ نموونە، ترەمپی ب خۆ ئاماژە دا، كو سەرۆكێ چینێ شی جینپینگ Xi Jinping بەر ب ئەنجامدانا كارەكێ سەربازی ل تایوانێ ناچیت، چونكی ئەو وەسا هزر دكەت، كو سەرۆكێ ئەمریكا یێ «دین»ە.
ئەڤ چەندە، مە بەر ب كۆمێنتێن ترەمپی یێن ڤێ دووماهێی ڤە دبەت، سەبارەت ب گرینلاند و كەناڵێ پەنەما. ترەمپی بەری دەست بكاربوونێ و پشتی دەستبكاربوونێ وەكو سەرۆكێ ئەمریكا د گەڕا خۆ یا دویێ دا، حەزا خۆ یا ئاشكەرا دیاركریە، كو دڤێت ئەمریكا ڤەگەڕیانا كەناڵێ پەنەما بۆ خۆ دابین بكەت و دەنیمارك ژی گراڤێ گرینلاند رادەستی ئەمریكا بكەت. ترەمپی هندەك ئاخڤتن ل دۆر سیاسەتا خۆ یا نوو ل جیهانێ كرن و راگەهاند كو:
– دڤێت كۆمارا پەنەما، دەستێ خۆ ژ كەناڵێ پەنەما بۆ ئەمریكا ڤەكێشیت.
– دڤێت دەنیمارك گراڤێ گرینلاندێ ب دەتە ئەمریكا.
كەناڵێ پەنەما دەراڤەكە د ناڤبەرا هەردو ئۆقیانۆسێن ئەتلەنتیك و ئارام دا و درێژاهییا وی ٨٢ كیلومەترە و سالانە نێزیكی ١٤ هزار گەشتی تێڕا دەربازدبن، كو رێژەیا ٥ ٪ ژ بازرگانییا كەلوپەل و خوارنا جیهانێ د ڤی كەناڵی ڕا ڤەدگوهێزن. ل گۆری پەیمانێن تۆریخۆس – كارتەر Torrijos–Carter Treaties ل ٧ی سەپتەمبەرا سالا ١٩٧٧ێ، ماف دا كۆمارا پەنەما ئەو كەناڵ بۆ وێ بیت.
رەنگە مرۆڤ ئەڤان جۆرە حەزێن ترەمپ رادگەهینیت، ژ هیچ سەركردەیەكێ دی یێ ئاسایی نەبهیسیت. بەلێ ئەگەر مە هزر د ل باكگراوەندێ ل پشت ڤان حەز و كۆمێنتان دا كر، دێ بینین، ئەڤ حەزە ب شێوەیەكێ تەكووز (كامل) ناكەڤنە د خانەیا نە لۆژیكیبوونێ دا.
وەكو دیفاكتۆ، گرینلاند كۆلونیالییەكە ژ ئالیێ حوكمەتا دەنیماركێڤە دهێتە برێڤەبرن، هژمارا ئاكنجیێن وێ ژ هۆزێن «ئینویت Inuit ن، كو ژ گەلێ ئەسكیمۆ The Eskimo یە و هەژمارا وان نیزیكی ٥٧ پێنجی و هەفت هزار كەسایە و ژ ئالیگر و دلسۆزێن كوپێنهاگنێ نینە. هەوەسا هەژمارەكا كێم یا دەینیماركییان ژی لێ هەیە، كو بۆ كاروبارێن كارگێڕی یێن حكومەتێ ل وێرێ دژین. رووبەرێ گرینلاند گەلەك یێ بەرفرەهە و ٢١٦٦٠٨٦ دو میلیۆن و سەد و شێست و شەش هزار و هەشتێ و شەش كیلومەترێن دوجا یە. زێدەباری ڤێ چەندێ، ئەردێ گرینلاند زۆر یێ دەولەمەندە، چونكی رێژەیەكا بلند ژ مینیرال و رەگەزێن كێم وێنە و ژێدەرێن سروشتی یێن باش و پەترولەكا زۆر، كو هێشتا ژ بەر سەقایێ وێ یێ سار و تەكلیفەیا زۆر نەهاتییە دەرئیخستن تێدا هەنە. ل ئالیێ ژیۆپۆلیتیكیڤە، جهێ گرینلاند یێ ستراتیژی د ناڤبەرا ئەمریكایا باكۆر و ئەورۆپا دا گرنگییەكا مەزن هەیە. ئەڤ چەند ژی بوویە ئەگەرێ لڤینێن چینێ یێن ڤێ دووماهیێ، كو بزاڤێ دكەت هەبوونا خۆ ل وێ گراڤا مەزن زێدە بكەت هەر ژ بەر ڤێ چەندێ ژی ئەمریكا نەشێت چاڤێن خۆ ژ ئەڤێ بزاڤا چینی بنقینیت.
سەبارەت ب كەناڵێ پەنەما، كو ئەمریكا پشتی پرۆژەیێ فرەنسا ژ بۆ ڤەكرن و خۆشكرنا رێكا هاتن و چوونێ د ناڤ كەناڵی دا، شكەست و هەرەس ئینای، وێ یانكو ئەمریكا ئەو پرۆژە تەمام كر. بەری هینگی، پەنەما ل ژێر كونترۆلا كۆلومبیا بوو، پاشڕا ب هاریكارییا ئەمریكا سەرخۆبوونەكا، سەرڤەیی یانكو «ب تنێ ب ناڤ» وەرگرت، بەلێ ب رەنگەكێ پراكتیكی هەتا سەردەمی سەرۆكایەتییا جیمی كارتەر (1977-1981) ل بن ركێفا ئەمریكا بوو. بەلێ نها، پەنەما یا د بن كونترۆل و سەرپەرشتییا كومپانیایەكا هونگ كونگی دا.
دڤان هەردو، حالەتێن گرینلاند و پەنامایێ دا، رەنگە گۆتنێن ترەمپی –، كو تا رادەیەكێ د نامۆ نە – بەلێ ل سەر هندەك بنەمایێن كەتواری رادوەستن. چونكی هەبوونا چینێ ل ڤان هەردو جهان بۆ ئەمریكا، مەترسیێن دیرۆكی، یاسایی، سیاسی، ئابۆری و ئاسایشێ دروست دكەت.
ترەمپ، ب رەنگەكێ ئاشكەرا دبێژیت، كو ئەو بژاردەیا بكارئینانا هێزێ ژ بۆ چارەسەركرنا ڤان دۆزان دوور نابینیت. هەرچەندە هێزا چەكداری، رێكەكە ژ بۆ گوهۆڕینا رەوشێ، بەلێ ئەڤ بژاردەیە كارەكێ دوورە بهێتە پەیڕەوكرن. د نها دا، ئەڤ ئاماژەیێن ترەمپی دێ ب تنێ مینن ئاخڤتنێن زارەكی و هێشتا د واری پراكتیكا سیاسی دا رەنگڤەدان بۆ نینە. هەرچەندە «گۆتن و كریار»، نە تشتەكێ نوویە د دیرۆكا ئەمریكا دا، چونكی ئەمریكا ئەو دەولەتە، كو رۆلەكێ میحوەری د دروستكرنا چەندین پەیمان و چارچووڤەیان دا دیتییە، مینا رێككەفتنا نەتەوەیێن ئێكگرتی بۆ یاسایا دەریایان، دادگەها تاوانان یا ناڤدەولەتی و هەڤپشكییا د ناڤ ئۆقیانۆسێ ئارام دا بەری، كو پشكدارییا خۆ یا فەرمی د هەر ئێك ژ ئەڤان رێككەفتنان دا رەت بكەت.

شەمال ئاكرەیی

پشتی زڤڕینا دۆناڵد ترەمپ بۆ سەرۆكایەتییا ئەمریكا ل ٢٠ هەیڤا كانوونا دویێ یا بۆری و ل گۆری داتا و دانێن رۆژەڤێ، پاشەرۆژ و سەمتا هەڤبەندیێن ویلایەتێن ئێكگرتی یێن ئەمریكا و ئیراقێ د مژاویینە. هەر چەندە فوئاد حوسێنێ وەزیرە دەرڤە یێ ئیراقێ، د روینشتەكا كۆنگرەیێ داڤۆس یێ ئابۆری یا جیهانی World Economic Forum، كو د ناڤبەرا ٢٠ هەتا ٢٤ كانوونا دویێ ٢٠٢٥ برێڤەچوو، پێشبینییا ب وێ چەندێ كر، كو مانا هێزێن ئەمریكا ل ئیراقێ (هەژمارا وان دگەهنە ٢٥٠٠ سەربازان و ب ئەركێ هاریكاریكرن و راوێژكاریێ بۆ سوپایێ ئیراقێ و هێزێن پێشمەرگەی رادبن ل شەڕی ل دژی داعشێ)، ل بن سیبەرا ئیدارەیا نوی یا ترەمپی دێ یا بەردەوام بیت. وەزیرێ دەرڤە یێ ئیراقێ داكۆكی ل سەر هەڤبەندیێن هەردو دەولەتان ژی كرییە، كو هەڤبەندیێن هەردو دەولەتان د چارچووڤێ رێككەفتنا ئەمنی یا ستراتیژی دانە و ل دۆر پاشەرۆژا ڤان هەڤبەندییان گۆت، كو دانوستاندن ژی دبەردەوامن. بەلێ یا راست ئەوە، كو هێشتا سیاسەتا ڤی ئیدارەیێ هەمبەر ئیراقێ یا خۆلیكییە و بەرژەنگێن وێ ب دروستی خۆیا نەبووینە و سەدەمی سەرەكی ژی مایتێكرنا زێدە یا ئیرانێ یە د بارودۆخێ ئیراقێ دا ب رەنگەكێ بەرچاڤ.
ژ لایەكێ دی ڤە، هندەك شرۆڤەكارێن سیاسی، وەسا دبینن، كو سیاسەتا ترەمپی هەمبەر ئیراقێ دێ ب رەنگەكێ ریشالكی یا جودا بیت ژ ئیدارەیا جۆ بایدنێ سەرۆكێ بەرێ. ئەڤ شرۆڤەكارە ئاماژی ددەنە وێ چەندی كو پێدڤییە حوكمەتا ئیراقی د بەرژەوەندییا مللەتێ ئیراقێ دا، ستراتیژییەتەكا دیپلۆماسی یا بلەز بكاربینیت و هەلوەستەكێ رۆهن ل گەل ئەمریكا بگریتە بەر.
ژبەر كو دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤین ب رەنگەكێ گشتی، د رەوشەكا نە ئارام و نە سەقامگیر دا دەربازدبیت و گوهۆڕینێن گەلەك بلەز روی ددەن، كو رژێما ئەسەدی ل سووریا ب رەنگەكێ نەچاڤەڕیكری كەفت و دەستەیەكا، كو هەتا بەری دەمەكێ كێم جیهانێ ب چاڤێ تیرۆرێ لێ دنێری، ئەڤرۆ پشكەكا مەزن ژ ئاخا سووریا كەفتییە بن ركێفا وێ و دەستهەڵات ل شامێ وەرگرتییە.
میلیشیا و هێزێن ئالیگر و دەستێن ئیرانێ، ل لوبنان و سووریا نەمان و هاتنە بێدەنگكرن. تا رادەیەكێ ل ئیراقێ ژی میلیشیا و هێزێن حەشدا شەعبی یێن توندرەو و نێزیكی ئیرانێ، دیارە ژ ترسا ئەوا ب سەرێ هەڤهزرێن وان ل لوبنان و سووریا ب سەری وان نەهیت، دوبارە ب خۆداچوونەڤەیەك یا كری و سیمایێن بەرێ ل سەر بارەگەه و زاڵگەه و بنگەهێن خۆ نەهێلاینە.
رەنگە ئەڤ خۆپاراستنا ئالیگرێن ئیرانێ ل ئیراقێ ژ روانگەهێ نیاسینا وان بۆ كەسایەتییا ترەمپی بیت، كو ئێك ژ خال و پەسنێن كەسایەتییا وی ئەوە، كو كەسەكە چ شرۆڤەكار و سیاسەتمەدار نەشێن پێشبینییا گاڤ و هەلسوكەفتێن وی بكەن و كەس ژی نزانیت دێ چ بێژیت و پشتی بێهنەكا دی دێ چ كەت! د دەمی خۆلا ترەمپی یا ئێكێ دا، وەسا خۆیا بوویە، ئاخڤتنێن وی هەرتم ئاماژە بووینە بۆ كریارێن وی یێن ئایندەیی و هەمی د كەڤتنە د خانەیا بەرژەوەندیێن وی كەسۆكی و ئەمریكایێ دا.
هەمی ئاماژە بۆ هندێ دچن، كو ترەمپ و ل گۆری سیاسەتا وی یا دویر ژ مانۆر و تەكتیكێن ڤەشارتی، د ڤێ خولا ئیدارەیا خۆ دا دێ وەسا سەرەدەریێ ل گەل ئیراقێ كەت، كو یان دێ دەولەتەكا هەڤال و هەڤپەیمانا ئەمریكا بیت یان ژی دێ دەولەتەكا دژبەر و هەڤپەیمانا ئیرانێ بیت، ئانكو رەنگە ئیدارەیا ئەمریكا، هندەك بڕیارێن ئێكلاكەر هەمبەر حوكمەتا ئیراقێ، ب تایبەتی ل بیاڤێ ئابۆری دەربكەت وەكو هەلگرتنا پارێزبەندیێ ل سەر دراڤێ ئیراقی ل ئەمریكا، كو دێ قەیرانەكا مەزن یا دارایی ل ئیراقێ سەرهلدەت!

شه‌مال ئاكره‌یی
ل گۆره‌ی مادده‌یا (٦٧)ێ ژ ده‌ستوورێ بنپێكری یێ ئیراقێ، كو ل سالا ٢٠٠٥ ژ لایێ گه‌لێن ئیراقێ ب رێژه‌یا ٧٨،٥٩ ٪ ده‌نگ ل سه‌ر هاتیه‌دان، سه‌رۆككۆمار پارێزه‌رێ ده‌ستووری یه‌!
ب مخابنی ڤه‌ دبێژین، ئه‌وا دهێته‌ دیتن ژ بێده‌نگی و بێ هه‌لوه‌سته‌تییا سه‌رۆككۆمارێ ئیراقێ، خوه‌ ب خوه‌، پێشێلكرن و بنپێكرنا ده‌ستووری یه‌. ئه‌ڤ بنپێكرنه‌ ژ لایێ كه‌سه‌كی ڤه‌یه‌، كو گه‌ره‌كه‌ ئێكه‌م كه‌س بیت ده‌ستووری بپارێزیت و ب ئێك چاڤ و دویر ژ حزبایه‌تییا به‌رته‌سك، به‌رێ خوه‌ بده‌ته‌ به‌رژه‌وه‌ندییا هه‌می پێكهاتێن د چارچووڤێ ده‌وله‌تا ئیراقێ یا ب ناڤ فیدرال دا دژین.
ئه‌ڤ بڕیارێن نه‌ ده‌ستووری و نه‌هه‌ڤسه‌نگ یێن دادگه‌ها ئیتیحادی سه‌باره‌ت ب ماف و ده‌ستهه‌لاتێن ره‌وا و ده‌ستووری یێن هه‌رێما كوردستانێ و نه‌هێلانا كۆتایێن پێكهاتان، ئاماژه‌ یێن رۆهن و گۆمانهه‌لنه‌گرن بۆ وێ سه‌نتا هه‌یی، كو سیمایێن ب سیاسه‌تكرنا بڕیارێن ڤێ دادگه‌هێ و مایتێكرنێن ده‌ره‌كی د ده‌رئێخستنا وان بڕیاران دا د خۆیانه‌.
ب بۆچوونا من، ئه‌ڤ سیاسه‌تا، كو ستێرنێ وێ د ده‌ستێ تائیفه‌گه‌ریێ دا دنالیت، دێ ئیراقێ به‌ر ب وێرانكارییه‌كا پتر ڤه‌ به‌ت و سه‌قامگیری و دوبه‌ره‌كیێ دێ ئالۆزتر كه‌ت و دێ ده‌وله‌تا ئیراقێ یا نیمچه‌ هه‌لوه‌شیایی به‌ر ب كه‌نداله‌كێ تاری و هه‌ڕفینه‌ر به‌ت.
هه‌ر كه‌سه‌كێ خودان ویژدانه‌كا راستگۆ بیت نه‌شێت ب ڤه‌شێریت، كو بڕیارێن ئێك ل دویڤ ئێكێن دادگه‌ها ئیتیحادی، بێهنا هه‌واداریێ بۆ ئالییه‌كێ یا ژێ دفڕیت. ئه‌ڤ بڕیارێن هه‌نێ بزاڤێن زه‌مینه‌ خۆشكرنێنه‌ ژ بۆ زڤڕاندنا مه‌ركه‌زییه‌تا ده‌ستهه‌ڵاتێ ل به‌غدا ل سه‌ر كیستێ كێمكرنا ده‌ستهه‌ڵاتێن حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ. ئه‌ڤ گاڤێن ئه‌ڤ دادگه‌هه‌ دهاڤێژیت به‌روڤاژی هه‌می سیسته‌مێن سیاسی یێن فیدرالینه‌، چونكی ئێك ژ مه‌ره‌مێن دروستكرنا ده‌وله‌تێن فیدرال، گه‌ره‌نتی و مسۆگه‌ركرنا پاراستنا مافانه‌ و راگرتنا به‌ڵانسێ یه‌ د نێڤبه‌را ده‌ستهه‌ڵاتێن ده‌وله‌تا فیدرال و هه‌رێمێن فیدرال دا، ئه‌ڤ چه‌نده‌ ژ ئه‌ركێن هه‌ری پێشینێن پارێزه‌رێ ده‌ستووری، كو ل ڤێره‌ و ل گۆڕی مادده‌یا مه‌ ل سه‌ری ئاماژه‌ پێدای سه‌رۆككۆماره‌. به‌لێ ده‌ما (پارێزه‌رێ مافه‌كی ب خوه‌ سه‌رپێچه‌كار بیت)، ئه‌و ده‌نگده‌رێن ده‌ستوور په‌سه‌ندكری و ب ئه‌ركێن وی راسپاردین، دێ چ هیڤی و ئۆمێد ب سه‌رۆككۆماره‌كێ بێ هه‌لوه‌ست و (نه‌) پارێزێ ده‌ستووری هه‌بیت!!؟
ئه‌رێ، مانه‌ یا ره‌وایه‌، ئه‌ڤرۆ ئه‌م ب ده‌نگه‌كێ بلند بپرسین: سه‌رۆۆككۆمار، ما نه‌ تو ل به‌غدا وه‌كو نوونه‌رێ كوردان، كو ئێك ژ هه‌ر سێ سه‌رۆكاتیێن ئیراقێ (سه‌رۆككۆمار – سه‌رۆكوه‌زیران – سه‌رۆك په‌رله‌مان) به‌هرا وانه‌، هاتییه‌ دانان؟ باشه‌ ئه‌گه‌ر تو به‌ره‌ڤانیێ ژ گه‌لێ خوه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ نه‌كه‌ی و نه‌بییه‌ پارێزه‌رێ مافێن پێكهاتان، تو نابێژی كا تو ل به‌غدا چ دكه‌ی؟ یان ئه‌و سویندا ته‌ هه‌مبه‌ر نوونه‌رێن گه‌لێن ئیراقێ خواندنی، ژ بیرا ته‌ چوویه‌؟ ئه‌گه‌ر ل بیرا ته‌ نه‌مایه‌، ل ڤێره‌ دێ تێكستا وێ سویندێ ل بیرا ته‌ ئینم:
“ب خودێ یێ مه‌زن سویند دخۆم، كو سه‌رخوه‌بوون و ئێكپارچه‌ییا خاكا وێ و سیسته‌مێ كۆماری و دیمۆكراتی یێ ئیراقێ بپارێزم. رێزێ ل ده‌ستوور و یاسایان بگرم، به‌ڕه‌ڤانیێ ژ ئازادی، به‌رژه‌وه‌ندی و سه‌رمایێ ملله‌تی بكه‌م و سه‌رخوه‌بوونا دادوه‌ریێ بپارێزم، و ل ده‌ستهه‌لاتا خوه‌ هه‌مبه‌ر ملله‌تی یێ دادمه‌ند بم، و بۆ نشتیمانی یێ دلسۆز بم”.
خوانده‌ڤانێن هێژا، وه‌رن دا ل ڤێ سویندێ بنێڕین و بپرسین:
– ئه‌رێ سه‌رۆككۆماری، هه‌تا چ رادده‌ ده‌ستوور و یاسا پاراستینه‌؟
– ئه‌رێ سه‌رۆككۆمار، شیایه‌ سه‌رخۆبوونا دادوه‌ریێ بپارێزیت؟
– ئه‌ری سه‌رۆككۆمار، ل گه‌ل هه‌می چین و پێكهاتێن ملله‌تی (ملله‌تێن ئیراقێ) یێ دادمه‌نده‌؟
ئه‌گه‌ر ئه‌م ب ئینساف و ویژدان، ل ناڤه‌ڕۆكا وان بڕیارێن دادگه‌ها فیدرال هه‌مبه‌ر هه‌رێما كوردستانێ و پێكهاتان ده‌ركرین بنێڕین، دێ بۆ هه‌می خه‌لكێ مه‌ یێ خۆڕاگر و هه‌می خه‌لكی جیهانا ئازاد خۆیا بیت، كا سه‌رۆۆككۆمارێ به‌رێز چه‌ند یێ پێگیر بوویه‌ ب وێ سویندا خواری؟
له‌وڕا، داكو د دیرۆكا سوبه‌هی دا، ناڤێ ڤی سه‌رۆككۆماری ب – سه‌رۆكێ بێ هه‌لوه‌ست و بێده‌نگ هه‌مبه‌ر بنپێكرنا مافێن گه‌لێ كوردستانێ- نه‌هیته‌ نڤیسین، باشه‌ ئه‌ڤان بڕیارێن نه‌حه‌ق ره‌ت بكه‌ت یان ده‌ستان ژ سه‌رۆككۆماریێ ڤه‌كێشیت و ببیته‌ خودان هه‌لوه‌سته‌كێ نشتیمانپه‌روه‌ر.

شه‌ماڵ ئاكره‌یی

ل درێژاهییا خه‌بات و تێكۆشینا گه‌لێ كورد، زمانێ كوردی و داكۆكیكرن ل سه‌ر هه‌بوونا وی یا ب هێز، داخواز و مه‌رجێن بزاڤا رزگاریخوازا گه‌لێ كورد بوویه‌ چونكی زمان مۆركه‌كا هه‌ری پیرۆز و گرنگا نه‌ته‌وه‌یی یه‌، له‌وڕا ل پێناڤی مان و زیندی ڕاگرتنا زمانێ خوه‌، گه‌لێ كورد خوینه‌كا زۆر رێژتییه‌ هه‌تا گه‌هشتییه‌ ئه‌ڤرۆ..
ئێك ژ ده‌ستكه‌ڤتێن ملله‌تێ كورد كو د دستوورێ عیراقێ دا هاتیه‌ چه‌سپاندن و 80% ژ عیراقیان ده‌نگ ل سه‌ر دای، ماده‌یا چارێ یه‌ ژ وی دستووری كو دبێژیت”هه‌ردو زمانێن عه‌ره‌بی و كوردی زمانێن فه‌رمی نه‌ ل كۆمارا عیراقێ كو ب ئاخڤتن و نڤیسار و ده‌ربڕین ل بیاڤێن فه‌رمی وه‌كو جڤاتا وه‌زیران و جڤاتا نوینه‌ران و دادگه‌ه و كۆنفراسێن فه‌رمی و دانپێدان و به‌ڵگه‌نامه‌یێن فه‌رمی بهێنه‌ بكارئینان”.
هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ ماده‌یا تایبه‌ت ب فه‌رمیكرنا زمانێ كوردی ل عیراقێ و خالێن دی یێن گرێدایی ب مافێن ره‌وا یێن گه‌لێ مه‌، ب ساناهی ب ده‌ستڤه‌ نه‌هاتینه‌، به‌لكو پشتی بگره‌ و بكێش و داكۆكی و گه‌نگه‌شه‌یێن درێژ و گه‌رم به‌رپابووینه‌ كو ژئالیێ ئه‌ندامێن كورد د لیژنه‌یا دارێژتنا دستووری و ل به‌راهیا هه‌میان سه‌رۆك مه‌سعوود بارزانی كو رژدی و پێداگیریا وی، ئالیسه‌نگیا ده‌سته‌به‌ركرنا مافان بۆ ئالیێ كوردی په‌سه‌ند بوو.
لێ ب مخابنیڤه‌ و ب بڕیاره‌كا مژدارا نڤیسینگه‌ها مسته‌فا كازمی، سه‌رۆكوه‌زیرێن عیراقێ زمانێ كوردی ل سه‌ر سایت په‌یج و نڤیسارێن فه‌رمی یێن وێ نڤیسینگه‌هێ هاته‌ لابر!!
ئه‌گه‌ر ئه‌ڤه‌ لۆتكه‌یا بنپێكرنه‌كا دستووری نه‌بیت، چیه‌؟ چ جوداهی دنێڤبه‌را سه‌ركوتكه‌ره‌كێ خودی هزرێن ره‌گه‌زپه‌رست و شۆفینی و سه‌رۆكوه‌زیره‌كێ ب ڤی ره‌نگی هه‌یه‌ هه‌كه‌ ب ئاگه‌هیا وی ئه‌ڤ كاره‌ هاتبیته‌ كرن؟ گه‌ر نڤیسینگه‌ها سه‌رۆكوه‌زیران، پێشێلكارا دستووری بیت، پا هه‌لگرێن هزرێن شۆفینی یێن كو چاڤێن وان ب پێشڤه‌چوون و ده‌ستكه‌ڤتێن كوردان د دستووری دا رانابن، دێ چ ره‌فتار كه‌ن؟ كا هه‌لویستێ سه‌رۆككۆماری كو دڤێت ئه‌و پارێزه‌رێ دستووری بیت؟..
ب دیتنا من، دڤێت هه‌موو سازی یێن چاندی و زمانه‌ڤانی و تاكێن كورد ب ته‌ڤایی، ب ده‌نگه‌ك بلند و ئێكگرتی هه‌مبه‌ر ڤێ بڕیارێ كو شكاندنا شكۆیا دستووری یه‌ و ل دژی ئیراده‌یا گه‌لێ كورده‌، رابوه‌ستن.
ل دووماهیێ دێ بێژم، ئه‌ڤ گاڤا به‌غدا چ جارا بجه نه‌دهات، گه‌ر كورد ل ناڤخۆ و ل به‌غدا دئێكگرتی بان.. سه‌د حه‌یف و مخابن..

شه‌مال ئاكره‌ی
بۆیه‌را ئاگر تێبه‌ربوونا كاتدرائیا نۆتردام Notre Dame ل پاریسا پایته‌ختا فره‌نسا، ل ئێڤاریا رۆژا دوشه‌مبی 15.4.2019 بوو نۆچه‌ی هه‌ری گه‌رمێ رۆژه‌ڤا ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێ ین جودا جودال سه‌ر ئاستێ جیهانێ.
كاتدرائیا نۆتردام ژی وێ 854 ساڵه‌ و ب داری هاتیه‌ دروستكرن و دهێته‌ هه‌ژمارتن یه‌ك ژ كه‌ڤنترین دێرێن دیرۆكا مرۆڤایه‌تی و ئێكه‌ ژ دێرینترین ئاڤاهی كو ژ چاخێن ناڤین هاتیه‌ ئاڤاكرن.
پویته‌ و گرنگیدانا رێژه‌یه‌كا باش یا خه‌لكی ب ڤێ دێرێ ژ بۆ ئه‌ڤینا وان بۆ ئێك ژ شاكارێن ئه‌ده‌بیاتێن جیهانی دزڤڕیت ئه‌و ژی رۆمانا “پشت خویلێ نۆتردام ـ The Hunchback of Notre Dame ” یه‌ یا رۆماننڤیسی ناڤدارێ فره‌نسی ڤیكتۆر هوگۆ كو ئێك ژ چیرۆكێن رۆمانسی یه‌ ین ناڤدار د ئه‌ده‌بیاتێن جیهانی دا.
روودانێن رۆمانا هه‌نێ دنێڤ دێرا “نۆتردام ـNotr Dame” دا دقه‌وومن، قاره‌مانێ رۆمانێ” كوازیمۆدۆ ـ Quasimodo ” یه‌ كو كه‌سه‌كێ پشت خویل و سقه‌ته‌ و خوه‌دی دێم و سه‌رچاڤه‌كێن كرێته‌ لێ دله‌كێ باش و دلۆڤان هه‌یه‌، و وه‌كو لێده‌رێ زنگان د دێرێ دا كاردكه‌ت. كازیمۆدۆ ب داڤێن ئه‌ڤینه‌كا بهێز ل گه‌ل كه‌چه‌كا رند یا قه‌ره‌چ بناڤێ ” ئه‌زمیراڵدا ـ Esmeralda ” دهێته‌ گرێدان، لێ ده‌ورووبه‌ر و جڤاك ل هه‌مبه‌ر وان، ب دلره‌قیه‌كا زۆر رادوه‌ستن. به‌ریا 188 ساڵان هوگۆی رۆماننڤیس، د ڤێ چیرۆكێ دا به‌حسی پره‌نسیبێ هه‌ڤدوو په‌ژراندنێ زێده‌باری جوداهین ره‌نگ و ره‌گه‌زان كریه‌ و چیرۆك ئه‌ڤینا كوازیمۆدۆ و ئه‌زمیراڵدا كو گازیه‌كه‌ هه‌مبه‌ر توندوتیژی و پاشگوهكرنا ی دی و ره‌تكرنا مێتنكاری (ئیستیغلالێ) یه‌ د چه‌مكێ ده‌ستهه‌ڵاتی دا، د شاكارا خوه‌ دا ب روهنی به‌رچاڤ كریه‌..
هه‌ر چه‌نده‌ ڤیكتۆر هوگۆ رۆمانا ” پشت خویلێ نۆتردام – The Hunchback of Notre Dame ” ل ساڵا 1831ێ نڤیسی یه‌ لێ هێشتا جهێ پویته‌دان و ڤه‌كۆلێنێن ره‌خه‌یا ئه‌ده‌بی یه‌ل سه‌ر ئاستی ناڤه‌ندێن ئه‌كادیمی ین جیهانی. چیرۆكا ڤێ رۆمانێ بۆ چه‌ندین جاران بوویه‌ فیلمێن سینه‌مای، هه‌روه‌سا كومپانیا ناڤدارا به‌رهمێن فیلمێن كارتوونی ” واڵت دیزنی – Walt Disney” ژی كریه‌ فیلم كارتوونه‌كێ سه‌رنجراكێش.
هوگۆ، د ڤی رۆمانێ دا بڕیارێ دده‌ت كو كاتدرائیا نۆتردامێ بكه‌ته‌ ستیجا چیرۆكا ته‌په‌سه‌ریا كاوازیمۆدۆ ی كرێت كو كه‌سایه‌تیه‌كا ئاشۆپی یه‌ و كه‌سێ مینا وی وه‌كو كه‌توار نه‌بوویه‌ لێ ئه‌ڤ كه‌سایه‌تی نامۆ وپشت خویل و نه‌ جوان، خوه‌دی ناخ و روحه‌كا گه‌له‌ك جوان یا هوندڕی یه‌.
چاخێ من دیمه‌نێن ئاگرتێبه‌ربوونا دێرا نۆتردام،ل سه‌ر ئه‌كرانێن (تی ڤی) یان دیتین، یه‌كسه‌ر بیرا من ژ چه‌ند بڕگه‌ین رۆمانا هوگۆی هاته‌ڤه‌، ده‌ما ل ده‌ستپێكا ساڵین نۆتان ل سه‌ده‌ی بۆری من خواندی، پاشڕا چووم من ئه‌و رۆمان داونلۆدكر و تێكستا وان بڕگه‌ین به‌حسی ئاگرتێبه‌ربوونێ دكه‌ن بۆ خوه‌نده‌ڤانان وه‌رگڕان:
” هه‌موو چاڤ ژێهه‌ل به‌ر ب بلنداهیا دیرێ بلند بوون. ل وێرێ دیمه‌نه‌كێ جودا هه‌بوو. ل لۆتكه‌یا بلندترین سڤكا ئاڤاهی، بلندتر ژ په‌نجه‌را گولا ناڤه‌ندی، پێته‌كا ئاگری یا مه‌زن دنیڤبه‌را هه‌ردو تاوه‌راندا بلند دبوو، و گۆرزێن چریسكێن ئاگری ژێ دپه‌شین. ئاگره‌كێ به‌رفره‌ه و ب تنگژین و تۆڕه‌، ئه‌زمانێن پێتێن ئاگری بای لگه‌ل خوه‌ دهه‌لگرتن، ل بن ئاگرێ سه‌ره‌كی، ل ژێر كوریدۆرێن تاری ین دێرێ، سێ ئاگرێن دی ین مه‌زن هلدبوون و ئه‌و جه روهن دكرن، دو مارپیچ ژ ده‌ڤێ هۆڤی ده‌ردكه‌ڤتن. بێ راوه‌ستیان، ئه‌ڤ بارانا دهاته‌ سۆتن، تیرۆژكێن وێ ین زیڤی ل هه‌مبه‌ر سیبه‌را سینگێ ژێری ی ئاڤاهی د راوه‌ستای بوون.”
هوگۆ ل بڕگه‌یه‌كا دی یا رۆمانا خوه‌ دبێژیت:
” تاوه‌رێن دیرێ ل هنداڤی پێتێن ئاگری گه‌ش خوه‌یا دبوون، ئالیه‌كێ تاوه‌ران ی ره‌ش بوو، و ئالی دی ب ته‌ڤاڤی ژبه‌ر ئاگری ی سۆر بوو .”
دیسا ڤیكتۆر هوگۆ ل جهه‌كی دی ی رۆمانی دبێژیت:
” وی ئاگری په‌یكه‌ر بۆ هژماره‌كا زۆر یا ئه‌ژده‌ها و هۆڤان ب پێتین خوه‌ دروست كرن، و ل به‌ر چاڤان مینا خه‌تیرێن ئازری دهاتن و دچوون. پێتێن ئاگری شێوه‌ی گیاندارێن سه‌یر دروست دكرن كو هنده‌ك جاران پف دبوون و مه‌زن دبوون و هنده‌ك جاران دن ژی د بێهنژین و ڤاڵا دبوون”
ل ڤێره‌، بۆ مه‌ خوه‌یا دبیت كو ڤیكتۆر هوگۆ، وه‌كو داهینانه‌ك و ب ئاشۆپا خوه‌ یا ده‌وله‌مه‌ند، ئه‌ڤ دیمه‌نێ ئاگرتیبه‌ربوونی ل كاتدرائیا نۆتردام دروستكریه‌ یانكو دكارین بێژین پێشبینیه‌ك بوو و بجیهات.!

https://books.google.iq/books?isbn=9791097338053

ـ

شه‌مال ئاكره‌یی

ئاكرێ ل نه‌ورۆزا ئه‌ڤ ساڵه‌، و ل گۆڕی وان داتایێن ل به‌رده‌ستێن سه‌رپه‌رشتێن ئاهه‌نگا نه‌ورۆزێ، هه‌مبیزا نزیكی 60 شیست هزار نه‌ورۆزڤانان كر كو پتر ژ نیڤا ڤێ هه‌ژمارێ ژ ده‌رڤه‌ی ئاكرێ هاتبوون و رێژه‌یه‌كا به‌رچاڤ یا مێهڤانان ژی ژ ده‌رڤه‌ی هه‌رێمێ تێدا پشكدار ببوون، هه‌ر هه‌موو ب دیتنا دیمه‌نێن ئاگرێ نه‌ورۆزێ و جۆش و خرۆشا جه‌ماوه‌ری سه‌رسورما و مه‌نده‌هۆش مابوون.
راستییه‌كا گۆمان نه‌هه‌لگره‌ كو ته‌بۆگرافییا ئاكرێ یا نه‌مازه‌، و دیرۆكا وێ یا كه‌ڤنار و گه‌رموگۆڕییا خه‌لكێ وێ ژبۆ هه‌لكرنا ئاگرێ نه‌ورۆزێ، وه‌سا ل نه‌ورۆزا ئاكرێ كریه‌ كو یا جودا بیت ژ نه‌ورۆزێن جه و وارێن دی. له‌وڕا ژی ساڵانه‌ ب شێوازه‌كێ به‌رفرهتر و رندتر ژ ساڵێن بووری، كه‌رنه‌ڤالا نه‌ورۆزێ ل ئاكرێ دهێته‌ گێڕان.
مژارا من دڤێت ل ڤێره‌ بئازرینم، ئه‌وه‌ كو ل گه‌ل هه‌ر نه‌ورۆزه‌كێ داخوازی دهێنه‌كرن و ده‌نگبلند دبن كو بایه‌خه‌كێ پتر ب كه‌ڕنه‌ڤاڵا نه‌ورۆزا ئاكرێ بهێته‌دان و ئه‌ڤ باژێڕێ دێرین و ره‌سه‌ن ببیته‌ پایته‌ختێ نه‌ورۆزێ و ئێدی ئه‌ڤ نه‌ورۆزه‌ نه‌مینیت ل سه‌ر چاكیا كۆمپانیایه‌كێ كو ب سوپاسیڤه‌ سپۆنسه‌ریێ بۆ دكه‌ت، له‌وڕا گه‌ڕه‌كه‌ ژ ئالیێ په‌رله‌مانێ كوردستانێ ڤه‌ قانوونه‌ك پێ ده‌ربكه‌ڤیت و گرنگیه‌كا باشتر ب رێخستنا كه‌رنه‌ڤاڵێ نه‌ورۆزا ئاكرێ بهێته‌دان. لێ ئه‌ڤ داخوازی و ده‌نگه‌، ل گه‌ل رۆژێن نه‌ورۆزێ یانكو ب دروستی پشتی ب دووماهیهاتنا رێوره‌سمێن هه‌لكرنا ئاگرێ نه‌ورۆزێ، ب ئاڤی دا دچن و ل گه‌ل بای دفڕن هه‌تا ساڵه‌كا دی (خودێ كه‌ریمه‌)!!.
دڤێت ژبیر نه‌كه‌ین ژی كو جڤاتا پارێزگه‌ها دهۆكێ، ئاكرێ وه‌كو پایته‌ختی نه‌رۆزێ ناساندی یه‌، لێ ب دیتنا من، دڤێت هه‌وڵێن رژدتر، نه‌مازه‌ ژ ئالیێ په‌رله‌مانتارێن ده‌ڤه‌رێ ل په‌رله‌مانی كوردستانێ بهێنه‌ هاڤێتن و وه‌كو پرۆژه‌ یاسایه‌ك گه‌نگه‌شه‌ ل سه‌ر بهێته‌كرن و بهێته‌ په‌سه‌ندكرن و ساڵانه‌ ژ ئالیێ حوكمه‌تا هه‌رێمێ ڤه‌ بۆدجه‌یه‌كا دیاركری بۆ كه‌رنه‌ڤالێ نه‌ورۆزێ ل ئاكرێ و پلان بهێنه‌ دارێژتن بۆ به‌رفره‌هكرنا كه‌رنه‌ڤاڵێ نه‌ورۆزێ داكو نه‌بتنی ئاگر هه‌لكرن و ته‌قینا یاریێن ئاگری بیت، به‌لكو فه‌ستیڤاڵه‌كا هونه‌ری یا گشتگیر بیت و تیپێن هونه‌ری و كونسیرتێن هونه‌رمه‌ندێن ناڤدار بخوه‌ڤه‌ بگریت.
هیڤی دكه‌ین ساڵه‌كا دی و پشتی ب دووماهیهاتنا نه‌ورۆزێ، ئه‌م هه‌مان خۆزی و داخوازیان نه‌كه‌ین و ئاكرێ ب فه‌رمی ببیته‌ پایته‌ختی نه‌ورۆزێ و نه‌ورۆزه‌كا ب پشته‌ڤانیا په‌رله‌مان و حوكمه‌تا هه‌رێمێ ببینین.

د ڤێ گێله‌شۆكا مژاوی یا سیاسی و ئیمناهی دا كو ئه‌ڤرۆ كوردستان و كوردستانی تێدا ده‌رباز دبن، گه‌له‌ك پرسیار هه‌نه‌، د سه‌رێ من دا گه‌ڵاله‌ بوونه‌ و هندی دكه‌م و ناكه‌م و پێكۆلا دیتنا به‌رسڤان ژێڕا ببینم لێ تا نها من نكاریه‌!!.
ئه‌ڤرۆ كو سه‌ردمێ ته‌كنه‌لۆژیا ونێت و سۆشیال میدیایێ یه‌، چ تشته‌ك نه‌ما دبن به‌ڕكێدا ڤه‌شارتی بمینیت، به‌لێ چاخی مرۆڤ تێهزرینه‌كێ د ڤێ هه‌ڤكێشه‌یا د قاد و رۆژه‌ڤێ دا به‌رپا بووی دكه‌ت، ره‌نگه‌ سه‌رسۆرما بمینیت!
ناخوازم ب درێژایی به‌حسا روودانێن ڤێ داویێ بكه‌م، چونكی گه‌له‌ك و گه‌له‌ك یێن هاتینه‌ ڤه‌جوون و گه‌له‌ك سیناریۆ و شرۆڤه‌ و ئه‌نالیز بۆ هاتینه‌كرن، لێ هند ستاسیۆن هه‌نه‌ گه‌ره‌كه‌ ل سه‌ر رابوه‌ستین داكو ئه‌ڤ هه‌ڤكێش د سه‌رێ مرۆڤی دا بهێته‌ په‌ژراندن و وه‌رگرتن.
مه‌ زانی كا چاوا سیناریۆیا داگیركرنا كه‌ركووكێ و دۆزخۆرماتۆ و ناڤچه‌یێن دی هاتبوو داریشتن و ب سه‌رپه‌رشتی و جێبه‌جێكرنا كێ بوو! لێ مه‌ نه‌زانی چاوا هه‌لویست د شه‌ڤه‌ك و رۆژه‌كی دا هاتنه‌ گوهۆڕین. چاوا لایه‌نگرێن هند باڵ و كه‌سان ره‌نگێ بالێن خوه‌ و وێنه‌یێن سه‌ر په‌یجێن خوه‌ یێن فیسبووك و تۆیته‌رێن خوه‌ گوهۆڕین؟! و هند پۆستێن خوه‌ یێن به‌رێ كو ره‌نگه‌ ل گۆرێ به‌رژه‌وه‌ندى و پێشهاتێن نوو نه‌ گونجن، لابرن؟!!.
كی دكاریت ڤێ هه‌ڤكێشه‌یێ شرۆڤه‌ بكه‌ت؟!.
مه‌ دیت هند ناڤ د لیسته‌كێ دا هه‌بوون كو بۆ گرۆپێ كه‌ركووك فرۆتی ئیمزاكربوو، وه‌لێ هێشتا ل سه‌ر ئه‌كرانێن (تی ڤی) یان وه‌كو نیشتیمانپه‌روه‌ر و به‌رپرس دهێته‌ خواندن!!، چما ؟ و چاوا؟ ما خیانه‌تێ چه‌ند روو هه‌نه‌؟!
هند ناڤ هه‌نه‌، دچارچووڤێ حزبه‌كێ دا ب پله‌ و پایه‌نه‌ و د هه‌مان ده‌م دا كار بۆ لیسته‌كێ دكه‌ن كو د سیما و به‌رنامێ خوه‌ دا ركابه‌رێ وی حزبێ یه‌!
ره‌نگه‌ ل رۆژێن داهاتی، په‌رده‌ ل سه‌ر گه‌له‌ك ژ ڤان مژارێن مژاوی بهێته‌ هلدان و گه‌نم و زیوان ژێك بهێنه‌ ڤاڤارتن یان بهێنه‌ سه‌راد و بێژینگ كرن، چونكو نه‌ یا به‌رئه‌قله‌ خوینا شه‌هیدان و خه‌بات و تێكۆشینا چه‌ندین ساڵێن ئالیه‌كێ سیاسی یێ كوردستانی، بێی ئاڤڕی لێڤه‌دانه‌ك هه‌رهۆ ب خۆڕه‌ڤایی (ب فێڕۆ) بچن و لێپێچینه‌ڤه‌ ل گه‌ل هند سیاسی یێن سنێله‌ یێن سه‌رگه‌رم كو خه‌نجه‌ر د پشتێڤه‌ ل دۆزا ملله‌تی دای و كه‌ركووكا (قودسا كوردستانێ) بێ به‌رگری راده‌ستی هێزێن ره‌شێن داگیركه‌ران كری، نه‌هێته‌ كرن!!
ئه‌گه‌ر نها ژی دادگه‌ها ویژدانا كوردایه‌تیێ بێ ده‌نگ بمینیت ژبه‌ر ره‌وش و كاودانێن رۆژه‌ڤێ، ئه‌ز قه‌ت باوه‌ر ناكه‌م ئه‌وێن ل پشت راده‌ستكرنا ئاخا كوردستانێ بۆ داگیركه‌ران و ئه‌ڤ كاره‌سات و زڤراندنا دۆزێ بۆ چارگۆشه‌یا ئێكێ، به‌رهه‌مئینای بێ سزا ببووریت!

گه‌له‌ك ژ شرۆڤه‌كارێن سیاسی وه‌ها دبینن كو ئه‌وا ل ڤێ داویێ ل هن باژارێن ئه‌ورۆپایێ چێبووی ژ ده‌رئه‌نجامێ وێ ده‌مۆكراسی و ئازادیێ یه‌ ئه‌وا ل ئه‌ورۆپا به‌رپا، لێ ب دیتنا من، پره‌نسیپ و بهایێن پایه‌ بلند ئه‌وێن ل رۆژئاڤایا ئه‌ورۆپا به‌رقه‌رار، ئه‌گه‌را یه‌كانه‌ نینه‌ بۆ درۆستبوونا ڤی گێله‌شۆكێ به‌لكۆ رێژه‌یه‌كا زۆر یا په‌یدابوون و سه‌رهه‌لدانا وێ ره‌وشێ ژ ده‌رئه‌نجام و ڤه‌رێژا خه‌مساری و ساویلكه‌ییا ئه‌ورۆپییان بخوه‌ یه‌، دیسان ژ خواندنا شاش و نه‌ درۆستا وانه‌ ژبۆ ئایدۆلوژیایا ئیسلاما جیهادی.
دۆزا ئه‌سمیله‌بوون و بۆهژینا ره‌ڤه‌ندێن موسلمانان د ناڤ جڤاكێن ئه‌ورۆپایی دا، جهێ بایه‌خ و گرنگیدانا گه‌له‌ك ژ ناڤه‌ندێن ڤه‌كۆلینایه‌. ل وڵاتین ئه‌ورۆپا ب ده‌هان ملله‌ت و ره‌ڤه‌ند و گرۆپێن په‌نابه‌ران یێن جودا جودا هه‌نه‌، و هه‌ر هه‌موو مفای ژ وێ ئازادی و ده‌مۆكراسی و مافێن مرۆڤی، هه‌ر چه‌ند نه‌ ب ره‌نگه‌كی ره‌هایی نه‌، وه‌ردگرن. گرۆپێن ئایینی و فه‌لسه‌فی و سیاسی ژ سه‌رانسه‌ری جیهانێ ل ئه‌ورۆپا دهێنه‌ دیتن و گه‌له‌ك ژ ئه‌ندامێن وان ژ وه‌لاتێن خوه‌ ژبه‌ر ره‌وشا خراپ و نه‌بوونا ده‌لیڤه‌ و كه‌توارێن ساخله‌م بۆ پراكتیزه‌كرن و ده‌ڕبڕینا هزر و بۆچوونێن خوه‌ یێن نه‌مازه‌، ره‌ڤییانه‌ و كۆچبه‌ربووینه‌ و په‌نا خوه‌ بۆ ئارامییا هه‌مبێزا ئه‌ورۆپایێ و دلۆڤانییا خه‌لكێ وێ بریه‌ كو ب گرنژین و دلساهیڤه‌ پێشوازی لێ كریه‌ و پاریێ نانی خوه‌ ل گه‌ل وان پار ڤه‌كریه‌.
وه‌كو دیده‌ڤانه‌ك و ژ ڤه‌رێژا نێزیكی ١٠ سالێن كو ئه‌ز ل ئه‌ورۆپا ژیایمه‌، بۆ من خوه‌یا بوو كو رێژه‌یه‌كا بلند یا په‌نابه‌ر و ره‌ڤه‌ندێن موسلمان ب تایبه‌تی یێن باكوورێ ئه‌فریقیایێ و یێن عه‌ره‌ب بگشتی ل سه‌ر ئالیكاریێن مرۆڤی و دراڤێ بێ كاریێ ژیانا خوه‌ دبه‌نه‌ سه‌ر و هه‌ر فه‌رسه‌نده‌كا دبینن دكه‌نه‌ به‌هانه‌ داكو ژ كاركرنا فه‌رمی بره‌ڤن و نانی ته‌مبه‌لیێ بخۆن، و گه‌له‌ك ژ وان دهه‌مان ده‌مدا كاری ره‌ش یێ نه‌ ده‌ستووردایی دكه‌ن!.
به‌رۆڤاژییا گرۆپێن دی یێن ئایینی یێن كو مل ب ملی موسلمانان ل ئه‌ورۆپا دژین مینا جوهی، سیخ، هندۆسی، بۆزی، به‌هایی و.. تد ، رێژه‌یه‌كا بلند یا موسلمانان ل ئه‌ورۆپا نه‌كاریه‌ تێگه‌هێ ئه‌ورۆپی بۆ ده‌مۆكراسی و ئازادییان وه‌ربگرن، به‌لكۆ خوه‌ د سه‌نگه‌رێ دژایه‌تیكرنێ دا دبینن و هنه‌ك ژ وان كارین دزیێ و فرۆتنا تریاك و هه‌شیشێ ژی ب ره‌وا دزانن و دبێژن، ژبۆ لاوازكرنا دۆژمنی یه‌!!.
ئه‌وا ره‌وش پێتر ته‌شه‌نه‌كری، گه‌له‌ك داعشی و رێكخستیێن دن یێن ته‌رۆریستی، ئه‌ڤ پێلێن كۆچبه‌ریێ یێن ل ڤان سالێن بووری، ب هه‌ل و ده‌لیڤه‌ زانی و كه‌سێن هه‌لگرێن هزر و ئایدۆلۆژییا خوه‌ ژبۆ ئاڤاكرنا شانه‌یێن نڤستی ل ئه‌ورپایێ هنارتن، و ب مفا وه‌رگرتنێ ژ وان پره‌نسیپێن ئه‌ورۆپی مینا مارێن سڕێ بری، ده‌ما ده‌لیڤا خوه‌ دبینن دێ ب وان ڤه‌ده‌ن!.
من د سه‌ربۆرا خوه‌دا ل ئه‌ورۆپا، هن حاله‌ت و دیارده‌ دیتن كو به‌رژه‌نگین ئیرۆ تێدا خوه‌یا دبوون، لڤیره‌ ته‌نی دێ ئاماژێ ب دوو ژ وان دیارده‌یان ده‌م:
یه‌ك: ل ساڵا ٢٠٠٢ ئه‌ز ل له‌نده‌ن بووم، ل گه‌ل هه‌ڤاله‌كی مه‌ سه‌را هاید پاركHyde Park دا، ل وێ پاركێ جهه‌ك هه‌یه‌ بناڤی كوژیێ په‌یڤداران Speakers Corner كو بیاڤه‌كێ ئازاده‌ و ته‌نێ ئه‌و كه‌سێ بڤێ ب ئاخاڤه‌ دكاره‌ بلندی كورسیكه‌كێ یان سه‌ندۆقه‌كێ ببه‌ت و په‌یاما خوه‌ ب ئاوایێ دلێ وی دخوازت بێژت. من كه‌سه‌كێ ئیسلامی یێ خوه‌دی ریهێن درێژ كو دكارم بێژم ١٠٠% سه‌ر ب رێكخستییا ته‌رۆریستییا ئه‌لقاعیده‌ ڤه‌ بوو، ل سه‌ر سه‌ندۆقه‌كێ یێ راوه‌ستییایی بوو كو ته‌نی ٢٠ هه‌تا ٣٠ سه‌نتیمه‌تران ژ ئه‌ردی بلندتربوو. خوه‌دیێ ریها ب زمانه‌كی ئینگلیزی یێ ره‌هوان، هه‌ر چی یێ دهاته‌ سه‌ر ئه‌زمانێ وی دگوت. ژ وان په‌یڤ و هه‌ڤۆكێن ل بیرا من ماین: ” ڤی وه‌ڵاتێ كوفرێ دێ ب شیرێ ئیسلامێ ئینینه‌ سه‌ر رێیا حه‌ق!”، “ لسه‌ر وێست منسته‌رMinster The West * دێ ئاڵایێ ئیسلامی هه‌لده‌ین!؟”، ” دێ رۆژه‌ك هێت و هوون ب رێز، دێ هێنه‌ دناڤ دێنێ خوه‌دێ دا”. .. تد، ژ ڤان جۆره‌ رسته‌و په‌یڤێن بانگخوازییا توندرێ.
ئه‌ڤ رسته‌یێن بانگخوازیێ ب ره‌نگه‌كی رۆژانه‌ دناڤ خه‌لكی دا ب ئاشكه‌ریایی و ل پێش چاڤ و گوهێن ده‌ستهه‌ڵاتێ ب ئازادی دهاتنه‌ گوتن، ئه‌ڤجا تۆ چ دبێژی، بۆ وان پلان و دارێژتنێن لبن په‌ردێ و ئه‌وێن بانگخواز لگه‌ل ئالیگرێن خوه‌ دبێژن!.
دووه‌م: ل سالا ٢٠٠٥ێ، ل ده‌ما كو سوپایێ عیراقێ و یێ ئه‌مریكایێ د شه‌ڕه‌كێ گه‌رم دابوون لگه‌ل چه‌كدارێن ئه‌لقاعیده‌ ل فه‌لۆجه‌ ل ناڤه‌راستا عیراقێ، من ل باژێرێ ئۆترێخت Utrecht یێ هۆڵه‌ندی كار دكر. ناڤێ جاده‌یا كو كارێ من لێ بوو، جاده‌یا كه‌ناڵ سترات بوو Kanal Straat ، ژبه‌ر كو ئه‌و جاده‌ یا ناسیار بوو ب هه‌بوونا هژماره‌كا زۆر یا دوكان پیشانگه‌ه و جهێن رۆژهه‌لاتییان ژ عه‌ره‌ب و كورد و تركان، رۆژانه‌ ئه‌و جاده‌ یا مشتبوو ب موسڵمانان ژ هه‌موو ره‌گه‌زان. گه‌له‌ك ریكلام بۆ چالاكیێن جڤاكی و كارێن خێرخوازی یێن گرێدایی ب ره‌ڤه‌ندێن موسڵمان ل هوڵه‌ندا ل وێ جاده‌یێ د‌هاتنه‌ به‌ڵاڤكرن. ل ئێڤاره‌كێ من سێ كه‌سێن ب جلوبه‌رگێن ئه‌ڤغانییان دیتن، یه‌كی ژ وانا پارچه‌ كارتۆنه‌كا بێ سه‌روبه‌ر یا بلندكری و ب عه‌ره‌بی لسه‌ر نڤیسابوو ” تبرعوا فی سبیل المجاهدین فی الفلوجه‌”! ئانكو ” د رێیا خوه‌دێ دا، كومه‌كێ ژبۆ موجاهیدێن فه‌لۆجه‌ بكه‌ن”. ل وی ده‌می من پۆلیسێن هۆڵه‌ندی هایداركرن، لێ یا سه‌یر ئه‌وبوو ده‌ما پۆلیسان گوتیه‌ من: ” ژێ ڤه‌به‌ ئه‌و ل ڤی وه‌ڵاتی د ئازادن!! “، من هه‌وڵ دا پۆلیسان تێبگه‌هینم كو ئه‌ڤ تۆخمه‌ كه‌سه‌ بۆ وه‌ڵاتێ وان ژی دێ بنه‌ به‌لا، لێ گوهدارییا من نه‌كرن و چوونه‌ سه‌ر رێیا خوه‌!!.
له‌وڕا ده‌ما رۆژانه‌ په‌یامێن ته‌قین و كوشتنێ دبهیسم، ب تشته‌كی پێشبینیكری دهه‌ژمێرم، و بیرا من ژ وێ تێگه‌هشتنا شاش و ساویلكه‌یی و دلساهییا ئه‌ورۆپییان دهێت!!.