غیاس خـالد زێباری

رەنگە زۆر جاران هاتبینە گۆتن كو زێدەتر ژ پێدڤیبوونێ كوردان كەنال و دەزگەهێن راگەهاندنێ هەنە، ب تایبەت كەنالێن ئاسمانێ. لێ روودانێن رۆژئاڤایێ كوردستانێ و ئەو پیلانێن نیڤدەولەتی و هەرێمایەتی و هێرشێن هۆڤانە یێن لەشكرێ عەرەبیێ دەولەتا سووریا دژی رۆژئاڤایێ كوردستانێ و وان بنپێكرنێن قانوونی و مرۆڤاتی د ژی خەلكێ وان دەڤەران دیاركر، چەند كەنالێن راگەهاندنا نشتیمانی و نەتەویی هەبن هەر كێمە، چونكی دیاربوو كو هێزا راگەهاندنێ ل هێزا دبلۆماسی و سیاسی و ئابووری و لەشكری بهێزتر و كاریگەرترە. ژمارەكا كەنالێن راگەهاندنا كوردستانی ل سەرانسەرێ جیهانێ شۆرەشەكا بەرفرەه بەرپاكر، ژلایەكێ هەستا نەتەوەیی و نشتیمانی د ناڤ خەلكێ كوردستانێ بهێزتر كر و هەر وەلاتیەكی ئەكاونت و پێگەهێن خوە یێن سۆشیال میدیایێ كرنە چەپەر و سەنگەرێن پاراستن و بەڕەڤانیكرنێ ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ، بێ لبەرچاڤگرتنا ژێیاتی و ناكۆكیێن حزبایەتی. ژلایەكێ دیتر وان كەنالێن راگەهانێ و پەیامنێرێن وان ب هەستەكا نشتیمانی دەنگ و رەنگێ وێ زۆرداریا ل خەلكێ رۆژئاڤایێ دهێتەكرن، گەهاندە سازیێن نیڤدەولەتی و سەنتەرێ وەڵاتێن بریار بدەست و كاریگەر ل سەر ئاستێ جیهانێ نەخاسمە ئەمریكا و ئەورۆپا و نەتەوەیێن ئێكگرتی. ڤێ هەوا كەنالێَن ڕاگەهاندنا نشتیمانیا كوردستانێ و سۆشیال میدیایێ، هەر زوو خەلكێ كورد یێن نشتیمانپەروەر ل باژارێن كوردستانێ و پڕانیا وەلاتێن جیهانێ ئینانە سەر جاددەیان بۆ پشتەڤانیا خەلكێ رۆژئاڤایێ كوردستانێ و ماندەلكرنا وێ زۆرداریا لێ دهێتە كرن و كاریگەریەكا باش هەبوو و شیان هەلوەستێن زۆر وەڵاتان بگوهۆڕن و نەچار بكەن پشتەڤانیا مافێن خەلكێ كوردستانێ بكەن و هەلوەستێ دەولەتا سووریا نەرمتر بكەن و بەر ب ئاشتەوایێ و رێكەفتنێ ڤە بهێن.
ژلایەكێ دیتر ڤان روودانێن رۆژئاڤایێ كوردستانێ و ڤێ شۆرشا ڕاگەهاندن و سۆشیال میدیایا نشتیمانیا كوردستانی، ئەو پڕ و پاكندە نە ڕاست دیاكرن كو هەستا نەتەوەی و نشتیمانی د ناڤ خەلكێ كوردستانێ دا لاواز بوویە، بەروڤاژی خەلكێ كورد خەلكەكێ نشتیمانپەروەر و خۆدان هەستەكا بلندا نەتەویی یە. ئەڤ هەلوەستێن كەنالێن راگەهاندنا كوردی ب تایبەت كەنالێن ئاسمانی و پەیامنێرێن هێزا راستا راگەهاندنێ دیاركر و تەكەز كر كو چەند كەناڵێن راگەهاندنێ هەبن هەر كێمە و پێدڤییە هەرێما كوردستانێ و ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ ل سەرانسەرێ كوردستانێ گرنگیەكا زێدەتر بدەنە كەناڵ و سازیێن راگەهاندنێ و هەمی پێكڤە راگەهاندنێن خوە بكەنە راگەهاندنێن نشتیمانی و بڤی رەنگی لسەر ئاستێ جیهانێ شۆرشێن گەهاندنا دەنگ و مافێن خەلكێ كوردستانێ و وێ زۆرداریا بەرانبەر دهێتەكرن بگەهیننە سەرنتەرێ بریارێن نیڤدەولەتی و پشتەڤانیێ بۆ ماف و ئازادیا كورد و كوردستانێ دابین بكەن.

غیاس خـالد زێباری

بزاڤا رزگاریخوازیا كوردستانی پشتی خیانەتا نیڤدەولەتییا جەزائیر یا سالا 1975 ل شۆرەشا مەزنا ئیلۆنێ و رێكەفتنا پیرۆزا 11 ێ ئادارا سالا 1970 یێ، كەفتە د قۆناغەكا نوو یا خەباتێ دا و پارتیێن نوو یێن هەلگرێن ئایدیۆلۆژیێن جودا هاتنە دامەزراندن، هەر چەندە پارتی دیموكراتی كوردستانێ وەكی پێشەوا و بەرپاكەرا شۆرشێن كوردستانی و قوتابخانا كوردایەتیێ و نەتەوایەتیێ، شیا ب سەرفیرازی و كێمترین زیان ل وێ پلانا خیانەتكاری دەرباز ببیت و هەر زوو خەتیرا شۆرشێ ب رەنگەكێ سەردەمانەتر و بۆ گەرم و گۆڕەكا باشتر ب ناڤێ شۆرەشا گولانا پێشكەفتنخواز بەرپا بكەت و دەستكەفت و داستانێن مەزن بدەستڤە بینیت و تۆمار بكەت، لێ ئاستەنگا مەزن و یا جهێ دلتەنگیا خەلكێ كوردپەروەر و شۆرشگێرێن كورد نەتفاقیا وان حزب و رێكخستنێن كوردستانی بوو. لێ پارتی دیموكراتی كوردستان و رێبازا بارزان هەردەم خۆدان ئەو سەركردە و كاریزمایە ئەوێن دشێن هەمی ئاستەنگان دەرباز بكەن ژپێخەمەت بەرژەوەندیێن گشتی یێن كورد و كوردستانێ، سەركردە و كارێزما كاك ئدریسێ جانەمەگ ژبەركو ل بەردەستێ بابێ خوە و بابێ دیرۆكی و كنیاتیێ نەتەوا كورد بارزانیێ نەمر پەروەردە بوو و پێگەهشتبوو، ب هەڤپشكی ل گەل سەرۆك مەسعود بارزانی شیا ب سەر زۆر ئاستەنگا دەرباز ببیت و د هەمی بیاڤێن لەشكری و مرۆڤایەتی و سیاسی و دبلۆماسی و رێكخستنێ و ئێكگرتنی و ئاشتەوایی یێ سەركەفتنێن مەزن تۆمار بكەن. ئاشتی و ئاشتەوایی یا د ناڤبەرا پارتیێن كوردستانێ ئاستەنگەكا مەزن بوو بەرانبەر پێشڤەچوونێن بزاڤا رزگاریخوازیا كوردستانی، لێ كاك ئدریسێ هەردەم ساخ شییا ل دەستپێكا سالا هەشتێیێن سەدێ بووری حەز و هزرێن خۆ یێن ئاشتی و ئاشتەوایێ بكەتە كریارێن بەرهەمدار بۆ كۆمكرنا ژمارەكا زۆرا پارتیێن كوردستانی بن چادرا بەرەیێ (جۆد) ئەڤە دەستكەفتەكێ زۆرێ مەزن بوو بۆ وی سەردەمی، لێ هیڤیێن كاك ئدریسێ جانەمەرگ زۆر ژ ڤێ چەندێ مەزنتر بوو و پاشی ب هەولێن وی بەرەیێ شۆرشا ئیراقی ل چەند ئالیێن ئیراقی هاتە دامەزراندن، ژبەركو ئارمانجا وی زۆر مەزنتربوو و ب دیتنا وی ئاشتەوایی و پێكڤە كاركرن پێدڤییەكا زۆرا فەرە و هەولێن زێدەتر بۆ بەرجەستەكرنا ڤێ چەندێ دان ب تایبەت ل گەل ئێكەتیا نشتیمانیا كوردستانێ و خۆدێ رەحمەتی مام جەلال تالەبانی و ل 18/11/1986 ئەو هیڤیا وی بجهـ هات و هزرێن وی بوونە كریار ئاشتەوایا د ناڤبەرا پارتی و ئێكەتیێ دا هاتە راگەهاندن و ل سەر ڤی پرۆژە و هەولێن جوانەمەرگی ل 2/5/1988 بەرەیێ كوردستانی ل 8 پارتیێن باشوورێ كوردستانێ هاتە راگەهاندن و ب ڤێ ئێكگرتن و ئێكرێزی و ئاشتەوایێ بزاڤا رزگاریخوازیا كوردستانی ئاستەنگەكا مەزن دەربازكر و دەستكەفتێن مەزن تۆماركرن؛ ژ وان نەكوشتنا كوردان ب دەستێ كوردان و سەرپەرشتیا سەرهەلدانا پیرۆزا ل سالا 1991. راستە كاك ئدریسێ هەردەم ساخ بەرهەمێ داویێ یێ ڤێ ئێكگرتنێ نەدیت، چونكی ل 31/1/1987 وەغەرا داویێ كر، لێ ئەو بەرهەم هەتا هەتا جهێ شانازیێ یە . ئەڤرۆ پشتی 39 سالان ب سەر وەغەركرنا وی، رەوشا سیاسی و جڤاكییا ئەڤرۆ و سوبەهی یا كوردستانێ پێدڤی ب هەمان هزر و بزاڤێن ئدریس بارزانی هەیە بۆ ئاشتی و ئاشتەوایێ د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی ییَِن كوردستانێ و كۆمڤەكرنا هەمیان دبن چادرا پەرلەمانێ كوردستانێ مینا بەرەیێ كوردستانی، بۆ پڕكرنەڤا وێ ڤالاهیێ، چونكی نەیار و نەحەزێن كوردستانێ ئەڤ نەسەقامگیریا كوردستانێ ب دەلیڤە زانییە بۆ ژێكدووركرنا ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ ب تایبەت پارتی و ئێكەتیێ بۆ لاوازكرنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ، هەرچەندە پارتی دیموكراتی كوردستان و خۆدێ سەرۆك بارزانی درێغی بۆ ئاشتێ و پێكڤە كاركرنێ نەكریە و بەردەوام ب هەمان هەست و هزرێن ئدریس بارزانی هەولان بۆ ددەت لێ پێدڤیە ئالیێن دیتر ژی ڤەگەرێنەڤە بۆ هزرێن سەركردەیێن خوە یێن بەرێ و بەرژەوەندیێن گشتی ل سەر هەمی بەرژەوەندیان دبنێن، ئەز باوەرم ئەگەر ئیرادەیا ڤێ چەندێ هەبیت، گاڤەكا ب ساناهی یە، چونكی رەوش و تێگەهشتنا خەلكێ كوردستانێ ڤەكریترە و نەگەهشتیە سەردەمێن بەرێ و ئەڤ ناكۆكیە تنێ ل سەر ئاستێ سیاسی یە و جڤاكێ كوردستانێ نەكەفتینە ل بن باندۆرا هندەك كەس و لایەنان و ئێكگرتن و تفاقا خەلكێ كوردستانێ ل هەمی دەمەكی موكومترە، ئەڤ پشتەڤانیا خەلكێ كوردستانێ ل سەرانسەرێ جیهانێ بۆ پشتەڤانیا رۆژئاڤایێ كوردستانێ باشترین بەلگەیە كو خەلكێ كوردستانێ خەلكەكێ وەلاتپارێز و ئێكگرتی یە و ئێكگرتن و ئێكرێزا حزبێن كوردستانی دڤیت بۆ پاراستن و پێشڤەبرنا دەستكەفتێن نەتەوی و نشتیمانی.

غیاس خـالد زێباری

چ پێنەڤێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هژمارەكا زۆرا پرۆژەیان د كەرتێن جوداجودا دا ئەنجامداینە و كەفتینە د خزمەتا خەلكی دا و زۆر ئاسانكاری بۆ وەلاتیان كرینە، ئەڤە ژی نیشاا دلسۆزی و خەمخۆریا حوكمەتا هەرێمێ یە، كەرتێ ئاڤێ ئێكە ژ وان كەرتێن گرنگ و پێدڤی كۆ ئاریشەیا ئاڤێ و چاندنێ دابین دكەت، سەرەرای گەشتیاریێ، چونكی كاریگەریەكا زۆرا ئەرێنی و باش دكەت سەر ڤەژاندنا ئابووری. دروستكرنا هژمارەكا بەنداڤ و گۆمبەندان ئەوێن ڤان سالان هاتینە دروستكرنا، ژ وان پرۆژەیانە ئەوێن بووینە جهێ دلخۆشیا وەلاتیان، چونكی مفایێن گشتی تێدا هەنە. لێ مخابن هندەك ئەو گۆمبەندێن حوكمەتا هەرێمێ ل سەر بۆدجێ خوە چێكری نەكەفتینە د خزمەتا وەلاتیان دا، چونكی ژلایێ كەسان هاتینە داگیركرن و دۆرماندورێن وان هاتینە پەرجانكرن و چاندن، ئێخستینە د بەرژەوەندیا خوەدا، گەهشتینە وی راددەی مەڕ و مالات ژی نەشێن قورمەكا ئاڤێ لێ ڤەبخۆت..! ئەگەر دەستهەلات هەبا وەنەدكر تەیر و تەوال ژی ئاڤێ لێ ڤەبخۆن. ئەگەر ئەو ئەردێ ل دۆرماندۆرێن وان مولكێ وان یێ تایبەت و تاپۆكری بیت؛ ئەڤە مافێ وانە و چاوا بكاردئینن، لێ ئەگەر مولكێ حوكمەتێ بیت و ب قانوونا مافێ بكارئینانێ د دەستان دا بیت و ئەڤ دەستهەلاتە دابیتێ، پێدڤی یە ئەڤ قانوونە بهێتە راستڤەكرن و دەستهەلاتەكا ب ڤی رەنگی یا زۆر نەبیت، چونكی مینا (ملك صرف) سەرەدەریێ ل گەل وی ئەردی دكەن و خەلكێ گوندی چ مفای ل وان گۆمبەندان نابینیت، ئەگەر ب ڤی رەنگی بیت پێدڤی ناكەت حوكمەت هندە خەرجیا ل ڤان گۆمبەندان بكەت، بلا خۆدانێن ئەردان ل سەر داهاتێ خوە دروست بكەن، ئەگەر قانوورنێ ئەو دەستهەلات پێ نەدابن، ئەڤە سەرپێچیە و پێدڤی یە رێك لێ بهێتەگرتن، ئەڤە نموونەیەكا بچویكە ل چەندین نموونەیان، چەنكی خەلكەك هەیە ب دەهان سالە ب سەدان دۆنەمێن ئەردێ چاندنێ یێن حوكمەتێ ب ناڤێ پێدانا مافێ بكارئینانێ ل بەردەستی و ب نیڤەیی یان سویكێ‌ ددەتە جۆتیاران و وەكی خۆدان مولك سەرەدەریێ ل گەل دكەت، پێدڤییە پێداچوونەك ب بابەتی بهێتەكرن و ئەڤ ئەردێ حوكمەتێ بۆ بكارئینانێ ل سەر جۆتیاران بهێتە دابەشكرن و ل بەرانبەر جۆتیاركریێ بدەتە حوكمەتێ، ئەڤە دێ بیتە مفایەكێ باش بۆ هەردو ئالیان، نهۆ ژی جۆتیارێن شەهرەزا ل كوردستانێ دێ شێن داهێنانێ تێدا كەن و بەرهەمی زێدەتر بكەن، بۆ ڤی سەردەمێ قەیرانا ئابووری ل سەر كوردستانێ هاتیە سەپاندن دێ بیتە فاكتەرێ ئەرزانبوونا متای و دابینكرنا دەلیڤەیێن كاری و بارێ حوكمەتا هەرێمێ ژی دێ سڤكتر بیت.

غیاس خـالد زێباری

هەڤكاریكرنا ئێكودو كلتوور و پەشەركێ گرنگیێ مرۆڤایەتیێ یە، ب تایبەت ل دەمێن روودان و كارەساتا، قەدەرا كوردان وەسا بوویە ژبەر روودانێن سیاسی و وێ زۆداریا رژێمێن داگیركار كارەساتێن مەزن بسەر كوردا هاتینە، مینا ئەنفال و كیمیاباران و وێرانكرنا گوندا و ئاوارە و دەربدەبوونێ، لێ ژبەر هەبوونا گیانێ هەڤكاریكرنێ د ناڤ جڤاكا كوردستانێ دا ئەو بارێ گران یێ كەفتیە سەر خێزان و مالباتان هاتیە سڤككرن، هەر وەكی هاریكاریا خەلكێ هەولێرێ بۆ وان خێزانێن كورد یێن لێقەومایی ل ئۆدۆگایێن دەوروبەرێ هەولێرێ ل ئەنفالێن سالا 1988 ب تایبەت یێن بارزانیان و ئەنفالێن بەهدینان و یێن بەری وان ژی، هەر وەسا یێن خێزانێن كیمیابارانكری ل هەلەبجە و دەڤەرێن دیتر، هەڤكاریكرن زۆر د كەڤندا دناڤ جڤاكێ كوردستانی دا هەبوویە چ بۆ چارەسەركرنا ئاریشەیەیان یان ئاڤاكرنا خانی و ژن ئینانێ، یان ژی زبارەكرنێ و هەتا نهۆ ژی یا بەردەوامە، كارەساتا لەهیێن ڤێ دۆماهیێ ل چەمچەماڵ و دەڤەرێن دور و بەر كو زیانێن مەزن گەهاندنە ژمارەكا زۆرا خێزانا، تەكەز كر كو گیانێ هەڤكاریكرنێ دناڤ جڤاكێ كوردستانی دا یێ زیندی یە، چونكی ل دەمژمێر ئێكێ خەلكێ دەڤەرێن كوردستانێ مینا هەولێر و دهۆك و سلێمانیێ و رێكخراوێن خێرخوازی زۆر هەڤكاری بۆ كۆمكرن و گەهاندنە زیان ڤێكەفتیان، ب تایبەت دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی و روانگەه و كوردستان فاوەندێشن شیان ڤێكارەساتێ زۆر ل سەر وان سڤككبكەن، دڤێرەدا نابیت رۆلێ راگەهاندنێ و سۆشیال میدیایێ بۆ كۆمكرنا هاریكاریا ژبیر بكەین چونكی د رێكا وان را دەنگێ وان گەهشت و زۆر سەرمایەدارێن كوردستانێ ب مەردانە پشكداربوون و ب ملیاران دینار بۆ هاتنە كۆمكرن، ئەڤە ژی جهێ دەستخۆشیێ یە و نیشانێ ئێكگیانی و ئێكرێزیا خەلكێ كوردستانێ . یا جهێ حیبەتیێَ ئەوە هندەك ئالیێن سیاسی پرسا هاریكاریا هندەك دەڤەرا بۆ خەلكێ زیان ڤێكەفتی كرە پرسەكا سیاسی و ئاستەنگ ل هەنبەر گەهاندنا وان دروستكرن، پێدڤیە خەلكێ چەمچەمال و دەڤەرێن دیتر یێن زیان دیتی رێگریێ لهەمبەر ب سیاسیكرنا ڤێ پرسێ بگرن، چونكی جڤاكێ كوردستانێ ئێك جڤاكە و خوەدێ ئێك حوكمەت و دەستهەلاتە و هەڤكاریكرنا ئێكو دوو ئەركەكێ مرۆڤایەتی و نشتیمانی یە، هەر وەسا سەرۆكێ حوكمەتێ رێزدار مەسرور بارزانی هەمی بەرهەمی بۆ هاریكاریكرنا وان تەرخانكرن و سازیێن حوكمەتێ یێن پەیوەندیدار راسپاردن بۆ داربینكرنا پێدڤیێن وان، ئەڤە ژی نیشانێ دلسۆزی و خەمخۆریا جەنابێ وی یە، پێدڤی یە خەلكێ كوردستانێ و سازیێن راگەهاندنێ ب گیانەكێ نشتیمانی سەرەدەریێ لگەل ڤان رەنگە بوویەرا بكەن و حوكمەتا هەرێمێ ژی رێكێ ل دووبارەكرنێ بگرین ئەگەر كێماسی و فاكتەر هەبن.

غیاس خالد زێباری

ب ڕاگەهاندنا ئەنجامێ راپرسییا باشترین جەماوەر لسەر ئاستێ جیهانێ کو ژلایێ فدراسیۆنا فوتبۆلا جیهانێ فیفا هاتبوو رێکخستن و یانەیا زاخۆ یا کوردستانی شیا پلا ئێکێ بهێت و ببیتە خودان باشترین هاندەر لسەر ئاستێ جیهانێ، راستە ئەڤە پرۆسەیەکا وەرزشی بوو، لێ پەیاما وێ یا نشتیمانی و مرۆڤایەتی بوو، چونکی ئەڤ سەرکەفتنا زاخۆ ژ ئەنجامێ پشکداریا بەرفرەهــ یا خەلکێ کوردستانێ بوو ل سەرتاسەرێ جیهانێ ب هەستەکا نشتیمانی و نەتەوایەتی و مرۆڤایەتی، سەرکەفتنا یانەیا زاخۆ پەیامەک بوو بۆ ئیراقێ و جیهانێ کو خەلکێ کوردستانێ د هەمی بواران دا خەلکەکێ داهێنەر و مرۆڤ دۆستە، پەیامەکێ کو وەرزشا کوردستانێ و یانەیا زاخۆ تنێ سازیەکا وەرزشی نیە، بەلکی سازیەکا پەروەردەیی و مرۆڤایەتی یە و درێکا وەرزشێ ڕا دەستێ هاریکاریێ بۆ کەسێن نەساخ و خۆدان پێدڤیێن تایبەت درێژ دکەت، ئەڤ ڕەوشتێ جوانێ هاندەرێن زاخۆ ئێک بوو ل فاکتەرێن سەرەکیێن بدەستڤەئینانا ڤی خەلاتی جیهانی، هەروەسا پەیامەک بوو بۆ تەڤ جیهانێ کو ئەگەر خەلکێ کوردستانێ خوەدی دولەتەکا سەرخوە بانە دا شێت د بوارێن دیتر ژی دا داهێنانا بکەت و پێشبکەڤیت، لسەر ئاستێ ئیداری ژی سەرکەفتنا زاخۆ پەیام دا جیهانێ کو حوکمەتا هەرێما کوردستانی ب تایبەت کابینا نەهێ بسەرۆکاتیا مەسرور بارزانی ژێرخانەکا وەرزشییا موکۆم ل کوردستانێ ئاڤاکریە و گرنگیەکا زۆر دایە کەرتێ وەرزشی ل کوردستانی، ئانکۆ حوکمەتەکە گرنگیێ ددەتە هەمی کەرتان .
سەرکەفتنا یانەیا زاخۆ وەکی باشترین هاندەر بەرامبەر یانەیێن خوەدی دیرۆکەکا درێژ و پڕی دەستکەفت مینا ئسپانیا و ئەرژەنتین و ببیتە خودانا خەلاتێ نیڤدەولەتیێ(زەبێست) روودانەکا مەزنە بۆ کوردستانێ، چونکێ ئێکەم یانەیا ئیراقی و کیشوەرێ ئاسیایە ڤی خەلاتی بدەست د ئینیت، لەوما جهێ شانازیێ یە وهەمی کورد لسەر ئاستێ جیهانێ سەربلند کرن، ب تایبەت ئەڤ سەرکەفتنە یا هەڤدەمە دگەل رۆژا ئاڵایێ کوردستانێ، فەرە ئەڤ سەرکەفتنا زاخۆ ببیتە فاکتەرەک کو حوکمەتا حەرێما کوردستانێ و یا ئیراقێ و فدراسیۆنا فوتبۆلا ئیراقێ گرنگیەکا زیدەتر بدەنە وەرزشا کوردستانێ و ژێرخانا وەرزشی موکۆمتر و بهێزتر بکەن و دەلیڤێن باشتر بۆ پێشڤەچوون دابین بکەک وەک یاریگەهــ و قوتابخانەیێن تایبەت و خۆشترترکرنا ژیانا وەرزشڤانا، چونکی وەرزشڤانێن کوردستانێ شیانێن پێشڤەچوونێ هەنە و دشێن سەرکەفتن و دەستکەفتێن مەزن بدەست بینن و جەماوەرێ وەرزشی ژی ب گیانەکا وەرزشی و دووری زڤراتیێ و کەرب و کینێ هارندەریا یانەیێن خوەبکەن و سیمایەکێ جوانتر یێ مرۆڤایەتیێ نیشا جیهانێ بکەن و کورد و کوردستان ب سیمایەکێ جوان و شارستانی نیشا جیهانێ بدەن چونکی هەروەکی جەنابێ سەرۆک مەسعود بارزانی ئەمر کری(رۆلێ وەرزشێ ل چ لایەنێن سیاسی کێمتر نینە بۆ ناساندنا کوردستانێ ب جیهانێ) ئەڤ سەرکەفتنا یانەیا زاخۆ پشتراستیا گۆتنا جەنابێ سەرۆکی یە و کوردستان ب جیهانێ ناساند چونکی هەمی جیهانێ زانی کو یانەیەکا کوردستانێ بناڤێ زاخۆ خوەدی باشترین هاندەرە.

غیاس خـالد زێباری

گومان تێدانیە كابینەیا نەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب سەرۆكاتیا مەسرۆر بارزانی د سالێن كاركرنا خوەدا زێدەیی شیانێن خوە پیرۆژێن خزمەتگۆزاری ل سەرانسەرێ هەرێما كوردستانێ ئەنجامداینە و هندەك ژ وان پیرۆژەیێن ستراتیژی ب دەهان سالا پێدڤیێن خەلكی دابینكرنە و ئاریشەیێن وان چارەسەركرینە، ئەڤ هەمی كار و پرۆژەیێن ڤێ كابینێ ل دەمەكی دانە كو هەرێما كوردستانێ و كابینەیا حوكمەتێ د قەیڕانێن مەزن یێن ئابووری و دارایی دا بوو، چونكی چەندین سالن حوكمەتا فیدرال هەرێم بێ بۆدجە كریە، مووچە ژی ب مەرجێن گران و دووری رەوشت و تیتالێن وەلاتیبوونێ و دەولەتداریێ ب گڤاش و گیرۆبوونەكا زێدە دهنێرن، نەفتا كوردستانێ و بەشەكێ زۆرا هاتێ ناڤخوە ژی ڤەگەراندیە خەزینا فیدرالی. ئەڤ هەڤی كار و بریارێن دەولەتا ئیراقێ ژبووی لاوازكرنا هەرێما كوردستانێ و راگرتنا كاروانێ ئاڤەدانی و پێشڤەچوونێن وێنە ل سەر دەستێ مەسرۆر بارزانی و كابینا وی . لێ چونكی كابینەیەكا دلسۆز و خزمەتكارە و خوەدی پلانێن درێژخایەن و ڤەبڕە بۆ چارەسەركرنا ئاریشەیێن وەلاتیان و دابینكرنا پێدڤییا و بهێزكرنا ژێرخانا ئابووری ل كوردستانێ، ب راستی ژی زۆر ب سەركەفتیانە پلانا خوە بجه ئینایە و بەردەوامیێ ددەتە كاروانیێ ئاڤەدانیێ و پێشڤەچوونێ و ب سەر وان هەمی پیلانان دا زالبوویە، ئەڤە ژی جهێ دلخۆشیا وەلاتیانە، لێ ئەوا ئەڤرۆ بوویە جهێ گازندێ، بریار ل سەر هندەك پرۆژەیان دهێتەدان و پشتی چەند سالان هێشتا نەكەفتیە د وارێ بجهئینانێ دا، یان هندەك پرۆژەیێ‌ هاتینە دەسپێكرن و ب نیڤەرۆ مانە، ڤێ چەندێ گومان بۆ وەلاتیان چێكریە و خەلك دخواز دكەت ل دەمێ بریار ل سەر ئەنجامداما پرۆژەیان دهێتە دان، بەرهەمێ وێ بریارێ ببینیت و دەست ب وان پرۆژەیان بهێتەكرن، هندەك پرۆژی هند گیرۆبوونە ئەگەر ل دەمێ بریار لسەردانێ هاتبانا دەسپێكرن، هەتا نهۆ دا بداوی هێن و كەفنە د خزمەتا وەلاتیان دا. راستە حوكمەتا هەرێمێ د قەیرانەكا مەزنا ئابووری و دارایی یا دەستكرد دایە، لێ پێدڤییە ل دویڤ شیانێن ل بەردەست هەی، بریارێ ل سەر ئەنجامدانا پرۆژەیان بدەن و ئەو پرۆژەیێن بریار ل سەر دهێتەدان بلەز بهێنە بجهئینان و خەلك بەرهەمێ وان بریاران ببینیت، هەر وەكی زۆر پرۆژەیێن مەزن و ستراتیژی بەری دەمێ خوە یێ دیاركری ب داوی هاتینە، ئەڤە سەركەفتنەكا مەزن یا كابینا نەهێ یە، بتایبەت سەرۆك حوكمەتێ، هەر وەسا سەركەفتنەكا مەزنا وان كۆمپانیێن ناڤخوەیە ئەوێن وان پرۆژەیان بجهـ دئینین.

غیاس خـالد زێباری

لاجان پەیڤ و رامانەكا جوانە، ب هەبوونا كۆمپانیا لاناز یا پالاوتنا نەفتێ و دابینكرنا پانزینێ؛ ژبلی خزمەتەكا زۆر بۆ كوردستانێ، زۆر هاریكاریا وەلاتێن گۆندێ لاجانێ و وێ دەڤەرێ كریە كو بوویە ئەگەرێ قورتالكرنا زۆر خێزانا ل بێكاریێ و دابینكرنا خزمەتێن گۆتی بۆ گوندێ لاجان مینا كارەب و بنگەهێ ساخلەمی و ئاڤ و چارەسەركرنا نەساخێن وان چ بۆ دەرڤەی كوردستانێ یان باژارێن دیتر یێن كوردستانێ. لەوما پێدڤییە خەلكێ وێ دەڤەرێ ب تایبەت خەلكێ گوندێ لاجان سوپاسداریا كۆمپانیا لاناز و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بكەت ژبۆی وان هاریكاریێن بۆ دهێنەكرن و زێدەتر ل هەر دەڤەرەكێ ببنە پارێزەرێن وی بۆ پاراستنا ئارامیی سەقامگیریا وێ و هەمی كوردستانێ. ئەز باوەرم خەلكێ گوندی هەست ب ڤێ بەرپرسیاریەتیێ دكەت، لێ مخابن جارجار ژبۆی مەرامێن سیاسی و حزبی دەستێن دەرەكی گەهشتینە ناڤا وی گوندی و وێ دەڤەرێ. ژبۆی جوانتر ڕاگرتنا ناڤێ لاجان پێدڤییە خەلكێ گوندی زێدەتر هەر كەس و لایەنەكی پشتەڤان و هەڤكارێن حوكمەتا هەرێمێ و هێزێن ئێمناهیێ بن چونكی ئارامی و سەقامگیریا گوندی و دەڤەرێ بەری هەر كەسەكی د بەرژەوەندیا وان دایە و فەرە ئێك رێز و ئێك دەنگ ببن بەرامبەر وان كەس و لایەنێن هەوڵ ددەن ناڤێ لاجان كرێت بكەن و بۆ مەرامێن تایبەت و سیاسی, ئارامیی و سەقامگیریێ تێكددەن و ئاڤاهیێن میری د شەوتینن و ژێر خانا ئابووری د كەنە ئارمانج و بۆ سەرگرتنا پیلانێن خوە بانگەوازیا چەكدارێن بیانی و دەرڤەی قانوونێ دكەن. ژلایەكێ دیتر ئەو كەس و لایەنێن پیلانگێر هەولان ددەن هەستا عەشیرەتگەری د ناڤ واندا ل هەستا نەتەوایەتی و نشتیمانی بلندتر و بهێزتر بكەن بۆ هاندانا لاوێن خوینگەرم، ئەگەر وان كەس و لایەنا ڤیانا وان و گوند و دەڤەران وان هەبا ئاگر بۆ گەنج و لاوێن وان نە هەلدكر كو تێدا بهێنە سۆتن و ئەو ژی ژ دۆرڤە لبەر شاشێن كەنالێن راگەهاندنێ و سۆشیال میدیایێ سەمایێ لبەر ئاوازێن ئاگرین بكەن و دەستكەفتێن ماددی بدەستڤە بینن. لاجان ناڤەكێ جوانە و خەلكەكێ جوان لخوە هەمبێز كریە و ب دۆر كەفتنا وان ل پیلانێن تێكدەر و سۆشیال میدیایەكا نە جڤاكی، لاجان دێ جوانتر بیت و خزمەتێن باشتر دێ بۆ هێنەكرن، چونكی جوانتركرن و خزمەتێن باشتر ڤەرێژا ئارامیی و سەقامگیریێ و ئێكرێزیێ یە، پێدڤیە حوكمەتا هەرێمێ ژی سنوورەكی بۆ دیاردا چەكهەلگرتنێ دابنیت.

غیاس خـالد زێباری

ژ بۆی هێزێن دیموكراتخواز و باوەردارێن ب سیستەمێ دیموكراسیێ، ئەنجامێن هەلبژارتنا بریارا خەلكی یە و رێز لێ دهێتەگرتن، ئەڤ رێزگرتنە ژی ب دانپێدان ب هەلبژارتناندا دیار دبیت، دانپێدان ب ئەنجامێن هەلبژارتنان رێزگرتنە ل ئیرادەیا خەلكی و رەوشتەكێ سروشتیێ دیموكراسیەتێ و مرۆڤایەیێ یە، هەلبژارتن مینا راپرسیەكێ یە ژلایێ خەلكێ وەلاتی ڤە؛ بۆ هەلسەنگاندنا هێز و ئالیێن سیاسی یێن دەستهەلادار و دەرڤەی دەستهەڵاتێ. هەر هەول و رەفتار و كارڤەدانەكا دژی ئەنجامێن هەلبژارتنان، دچیتە د چارچووڤێ بێرێزیێ دا ل بریارا خەلكی و نەباوەربوونێ ب سیستەمێ دیموكراسیێ، ژبووی هێزێن دەستهەلاتدار ئەڤ رەنگە رەفتارە دچنە چارچووڤەیێ دكتاتۆریەتێ. پشتی هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ یێن بەری سالەكێ زێدەتر، هێشتا ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ نەشیاینە بگەهنە چ رێككەفتن و لێتێگەهشتنان بۆ پێكئینانا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ژبەكو چ ئالی نەشیاینە و پارتی دیموكراتی كورستان ژی وەكی هێزا سەركەفتیا ئێكێ سەرەرای چەندین گەڕێن دانوستاندنان ب تایبەت ل گەل ئێكەتیێ نەشیایە دگەل چ ئالیێن دیتر بگەهیتە رێكەفتنێ، چونكی مەرجێن زۆر زێدەتر ل سەنگا وان، نەهاتنا پێشیا ئێكەتیێ و هندەك ئالیێن دیتر نیشانێ پاشڤەچوونا وانە ب باوەریبوون ب دیموكراسیەتیێ و ئەنجامێن هەلبژارتنا ب تایبەت وێ باوەریا خەلكێ كورستانێ دایە پارتی ب تایبەتتر پشتی وێ سەركەفتنا مەزنا پارتی ل هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ. تشتەكێ نۆڕمالە پشكداری حوكمەتێ ببن یان نە لێ ئەوا نە نۆرمال ئەوە تۆڵڤەكرنێ ل خەلكێ كوردستانێ بكەن، هەر وەكی گەفێن بڕینا ووزێ لسەر خەلكی، ئەو لێدانا شەڤا پێنج شەمبی ل زەڤێن غازا كۆرمۆر كو ژێدەرێ سەرەكیێ كارەبا كوردستانێ ئاماژێن تۆڵڤەكرنا وانە ل وێ باوەریا خەلكێ كوردستانێ دایە پارتی و پرۆژێ رۆناهیا كارەبا بەردەواما حوكمەتا هەرێمێ یە، ئەگەر ئێكەتی ژی نەبیت ئەو كەفێن وان بریارا پێشوەختا دیار دكەن. ئەڤە ژی جهێ مەترسیێ یە و پێتڤییە ئێكەتی بەر پارتی و حوكمەتا هەرێمێ ئەنجامدەرێن ڤێ تاوانێ ئاشكرا بكەن چونكی ل سنوورێ وایە و باوەریا خەلكێ كوردستانێ ب وان دێ لاوازتر بیت، چونكی كارەكێ تیرۆرستیێ مەزنە دژی پێدڤییێن رۆژانە یێن خەلكی و ژێر خانا ئابووریا كوردستانێ و وان كۆمپانیێن جیهانی ئەوێن ل كورڕستانێ كار دكەن. ژلایەكێ دیتر ئەركێ دەولەتا ئیراقێ یە سنوورەكی بۆ ڤان كارێن تیرۆرستی دابنێت و ئەنجامدەر بهێتە دادگەهكرن چونكی بێ رێزیە بەرامبەر سەروەریا وێ و زیانێ دگەهینتە ئابوورێ وێ ژی. پێدڤییە خەلكێ كورستانێ زێدەر برگریێ ل سیستەمێ دیموكراسیێ بكەت و لایەنێن بەڕەڤانكارێن وێ ل گەل دژبەرێن بێ ژێك جودا بكەن و رێكێ نەدەن هیچ لایەنەك ب هێزا خوە خۆ بسەپینیت و هەر دەمێ ڤیان خەلكێ كوردستانێ بێ خزمەت و سامانێن گشتی ب سامانێ تایبەت هژمار بكەت و بكەتە كارتەكا سیاسی.

غیاس خالد زێباری

هەمی وەلاتێن جیهانێ ب ناڤێن جودا جڤاتێن تایبەت یێن دارشتنا قانوونا و چاڤدێریا دەستهەلاتێ هەنە، ل وەلاتێن دیموكراسی ئەڤ جڤاتە نوونەرێن خەلكێ خوەنە و ژلایێ خەلكی دهێنە هەلبژارتن، ل هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ پەرلەمان و جڤاتا نوونەران هەیە و راستەوخۆ ژلایێ خەلكی دهێنە هەلبژارتن و ب ئەركێن خوە رادبن، لەوما پێدڤی یە ئەندامێن ڤان جڤاتا ب درۆستی نوونەرایەتیا جڤاكی بكەن و دەلیڤا گەهشتن ب ئەندامبوونێ بۆ هەمی وەلاتیان بێ جوداهی هەبیت، راستە ل كوردستانێ و ئیراقێ چ مەرجێن گران و زەحمەت نینە بۆ خوە كاندیدكرنا وەلاتیان، لێ ل ڤان سالێن داویێ ژبەر دیاردەیا پارەدانێ و خەرجێن زێدە یێن بانگەشا هەلبژارتنا لسەر ئاستێ هەرێمێ و ئیراقێ ب رەنگەكێ نە راستەوخوە دەرگەهـێ بەربژێركرنێ لسەر چینا هەژار هاتیە گرتن، گەهشتیە وی ئاستێ كەسێن زەنگین و بازرگان و خوەدی كۆمپانیێن زەبەلاح نەبن شیانێن خوە كاندیدكرنێ نینە، ئەڤەژی بەرفرەهترین چینا جڤاكی كۆ خەلكێ هەژار و قوربانیدەر دبینە قوربانی رەوشا خوە یا دارایی و ل ئەندامەتیا پەرلەمانی یان جڤاتا نوونەران بێ بەهر دبیت . یا ژڤێ چەندێ خراپتر سەرهەلدانا هەڤڕكیێن عەشیرەتی یە د هەلبژارتنێن ڤان جڤاتاندا و لسەر بنەمایێ عەشیرەتگەریێ دەنگ دهێتەدان نەك لسەر بنەمایێ شیان و دلسۆزیا . ژبەر ڤان دیاردا ل هەلبژارتنێن داهاتیدا خەلكێ ئەكادیمی و رەوشەنبیر و هەژار و خودان شیان، ئەگەر ژلایێ پارتیا ویڤە ژی بهێتە دەستنیشانكرن بۆ كاندیدكرنێ، نەوێریت و نەشێت خوە كاندید بكەت، چونكی پڕانیا خەلكێ دەنگدەر فێری پارەوەرگرتنێ و دەستكەفێت تایبەت بووینە، نموونەژی هەنە كەسایەتیێن رەوشەنبیر و ئەكادیمی و دلسۆز ل هەلبژارتنا بەرانبەر كەسایەتیێن جڤاكی و زەنگین و دەولەتەمەند نەشیاینە هەڤڕكیێ بكەن. هەبوونا ڤان دیاردا مینا ڤایرۆسەكێ كۆژەكە دناڤ جڤاكێ مەدا و پێدڤی یە رێك لێ بهێـەگرتن بەری زێدەتر بهێتە تەشەنەكرن، ب تایبەت دیاردا پارەدانێ ژلایێ كاندیدان . باشترین چارەسەریا ڤێ چەندێ ل كوردستانێ گۆهڕینا قانوونا هەلبژارتنا یە ل لیستا ڤەكری بۆ لیستا گرتی و كۆ دەنگدەر تنێ دەنگی ب لیستێ بدەت و حزب ژی كەسانێن ئەكادیمی و رەوشەنبیری و خوەدا نشیان و دلسۆز د ناڤ لیستا خودا دەستنیشان بكەت، داكۆ ئەڤ جڤاتە ب درۆستی ببیتە جڤاتێن نوونەران و جهێ هەمی تەخ و چینا تێدا هەبیت، مەبەست ئەو نینە كۆ كەسێ، زەنگین ودەولەتمەند و جڤاكی ب كێر نەهاتینە، وان ژی وەكی هەر چینەكێ كەسانێن زیرەك و خوەدان شیان هەنە و مافێ وانە بهێنە كاندیدكرن، لێ نابیت مافێ خەلكەكێ دیتر بهێـە خوارن.

غیاس خـالد زێباری

سالەك زێدەتر ب سەر هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ دەرباز بووینە، پشتی چەندین كۆمبوونێن د ناڤبەرا پارتی دیموكراتی كوردستان وەكی هێزا سەركەفتیا ئێكێ و ئێكەتیا نشتیمانیا كوردستانێ وەكی هێزا دوویێ، هێشتا چ ئاماژەیێن رۆن یێن پێك ئینانا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و دەستبكاربوونا پەرلەمانێ كوردستانێ و دەستنیشانكرنا سەرۆكێ هەرێمێ دیار نینە، ئەو هەمی كۆمبوونێن هاتینە كرن دبێ ئەنجام بوونە و وەكی دهێتە دیتن ئێكەتیا نشتیمانیا كوردستانێ ئەگەرێ سەرەكیێ ڤێ گیرۆبوونێ یە و د هەوا بانگەشەیا هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، ئێكەتیا نشتیمانی ئەڤ گیرۆبوونە ب دەستكەفت زانییە..!.
هەرچەندە ل مەهێن بۆری پارتی دەسپێشخەریێن باش هەبوونە لێ لایەنێ بەرامبەر ب مەبەست نەهاتیە پێش ، ئەڤێ گیرۆبوونا كارابوونا پەرلەمانێ كوردستانێ زیانەكا مەزن بۆ هەرێما كوردستانێ هەیە و ب گیرۆبوونا زێدەتر زیانێن وێ دێ مەزنتر بن و دوور نینە شەرعیەتا هەرێما كوردستانێ لسەر ئاستێ نیڤدەولتی زۆر لاوان ببیت، لەوما پێدڤی یە پارتی دیموكراتی كوردستان وەكی هێزا سەركەفتیا ئێكێ و هێزا راگرتن و پاراستنا قەوارێ هەرێما كوردستانێ گاڤێن ب لەز بۆ كاراكرنا پەرلەمانێ كوردستانێ و پێكئینانا كابینا دەهێ یا حوكمەتێ بهاڤێژیت و دەستكەفتێن گەلێ كورد نەكەتە قەوربانی بەرژەوەندێن ئالیێن دیتر یێن سیاسی و داوی ئاگاداری بدەتە ئێكەتیا نشتیمانی و ب راشكاری بەرسڤێ لێ وەربگریت، ئەرێ دێ پشكداری كابینا داهاتی بیت یان نە ..؟ نابیت پارتی زێدەتر خەلكێ كوردستانێ د چاڤەرێبوونێ دا بهێلیت و ئەگەر ئێكەتیێ چ بەرسڤێن ئەرێنی نەبن، پێدڤیە پارتی ل دووڤ ئەلتەرناتیڤەكی بگەڕێت و لایەنەكێ دیتر یێ سیاسی رازی بكەت بۆ كاراكرنا پەرلەمانی و پێكئینانا كابینا دەهێ. چونكی گیرۆبوون زێدەتر د بەرژەوەندیا هەرێما كوردستانێدا نیە و ئەز باوەرم ئیراق ژی لسەر ڤێ گیرۆبوونێ دێ هێتە دەنگ و ئەگەر ئیراق د رەوشا هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەران دا نەبا دبیت د رێكا دادگەها فیدرال ئەنجامێن پەرلەمانێ كوردستانێ هەلوەشاندبان و ڤالاتیەكا قانوونی و دەستووری درۆست ببا و ئەرەبێن شۆفینی یێن ئیراقێ دا هەولا هەلوەشاندنا قەوارێ هەرێما كوردستانێ دەت. بەردەوامیا ڤێ رەوشا كوردستانێ پێگەهێ وێ لسەر ئاستێ ئیراقێ دێ لاواز كەت و دوور نیە قەیران و ئاستەنگێن زێتەر ل داهاتی بۆ دروست بكەت. فەرە ئێكەتیا نشتیمانی ژی داخوازیێن زێدەتر ل بەركەفتیێن خوە یێن هەلبژارتنا بكەت و ژبۆ بەرژەوەندیا گشتی یا كوردستانێ لدویڤ ئەنجامێن هەلبژارتنا هەر لایەنەك ب پشكا خوە ل دەستهەلاتێ رازی ببیت.