غیاس خـالد زێباری

سەرۆك و رێبەر دو پەیڤێن نێزیكی ئێكن و زۆر جاران بۆ ناسناڤێ كەسەكی یان چەند كەسان دهێنە تێكەلكرن، د جیهانێ سیاسەتێ دا، زۆر كەس دگەهنە كۆپیتكا دەستهەلاتێ و ناڤێ سەرۆكی ل سەر دهێتە دانان، لێ دیرۆك ب تنێ جهێ وان كەسان دپارێزیت ئەوێن دبنە رێبەر، چونكی سەرۆك پۆستەكێ فەرمییە ل ناڤ سیستەمێ دەولەتێ یان سازیەكێ، چ ب قانوون بیت یان دەستوور و هەلبژارتن. دەستهەلاتێن وی د یار و نڤیسنە، دشێن ب ساناهی بهێنە گوهۆڕین یان لێ وەرگرتن، خەلك هند گوهداریا وان دكەت هەتا ل دەستهەلاتداریێ دایە، ب كورتی سەرۆك پشتبەستنێ ب پۆستی و كورسیكێ دكەت، هەر دەمێ ل دەستهەڵاتێ نەما دبیتە كەسەكێ نۆرمال، كەس ل دەور و بەر نامینت. لێ مەرج نینە رێبەری چ پلە و پۆستێن فەرمی هەبن و چ دەستهەلاتێن دیاركری و نڤیسكی نینە، بەلكی ب رەنگەكێ سروشتی باوەریێ ل خەلكی و كەسایەتیا خوە یا كاریزمایی وەردگریت و گوهۆڕینا وی زۆرا ب زەحمەتە؛ چونكی خەلكی و جڤاكی باوەری پێ هەیە و بەرهەمێ‌ كەد و خەبات و قوربانیێن وی ژبۆی مرۆڤایەتیێ و ئازادیا گەل و وەلاتێ وی كریە رێبەر، لەوما خەلك باوەری گوهداریێ لێ دكەت و لدویڤ دچیت نەك ب تەعدایی و نەچاری، هەر كار و رەوش و روودانەكا ئەو بچیتە د ناڤدا، ب ئەرێنی دێ هێتە چارەسەركرن و دادوەری دێ دهێتە وەشاندن، ئانكۆ خەلكی ب پشتراستی باوەریا پێ هەی. مەسعوود بارزانی ئێكە ژ رێبەرێن دەگمەنێن دەڤەرێ كو ل سەنگەرێن بەرگریێ و بەرەڤانیێ ل خەلك و وەلاتی بەرە ب سەنتەرێ بریارێ ڤە چوویە، مینا هەلگرتنا ناسنامەیا پێشمەرگایەتیێ، كو ئێكە ل ساخلەتێن رێبەریێ، ژ لایەكێ دیتر ڤە پێشەوا مەسعود بارزانی ئەو رێبەرێ گەلێ كوردە یێ هەردەم ئارمانجێن بلند هەلدگریت و هەلوەستێن وێرەكانە وەردگریت بۆ بەرژەوەندیێن كورد و كوردستانیان و هەردەم یێ بەرهەڤە هەمی تشتەكی بكەتە قوربانی بریار و بەرژەوەندیێن گەلێ خوە، مینا راوەستان بەرانبەر پیلان و گەفتێن دوژمنێن بهێزێن كوردان و ئەنجامدانا راپرسیا سەرخوەبوونا كوردستانێ و گەماروویێن سیاسی و ئابووری و مانەڤە وەكی سیمبۆلێ ئاشتی و ئارامیێ ل روودانێن گەرم و دژوارێن دەڤەرێ و گەرمەگەرا شەڕێ دژی تیرۆرستێن داعش و هەڤكاری و پاراستنا كوردێن بەشێن دیتر یێن كوردستانێ وەك رۆژئاڤایێ كوردستانێ. تایبەتمەندیەكا دیتر یا مەسعود بارزانی راگرتنا هەڤسەنگیێ یە د ناڤبەرا دبلۆماسیەتا نیڤدەولەتی و جەماوەری دا. ب پشتراستی ڤە دبێژین مەسعود بارزانی چ پۆست هەبن یان نەبن، رێبەرەكێ مەزنە و خەونێن نەتەوا كورد بۆ پاشەرۆژەكا گەش پێ هاتینە ئاڤاكرن.

غیاس خـالد زێباری

هه‌رچه‌نده‌ هه‌رێما كوردستانێ قه‌واره‌یه‌كێ سیاسی یێ سه‌ربخۆ نینه‌ لێ زۆر جارا لسه‌ر ئاستێ جیهانێ پێگه‌هه‌كێ مه‌زنتر ل هنده‌ك وه‌لاتێن سه‌ربخۆ دگێریت، كۆربه‌ندێ نیڤده‌وله‌تیێ یێ ئەولەهیێ ل میۆنشن ئێكه‌ ژ بلی كو چالاكیه‌كا ئێمناهیێ و سه‌قامگیریێ یه‌، خرڤه‌بوونه‌كا سیاسی و دبلۆماسییا یا نیڤده‌وله‌تی یه‌، سه‌رۆك و نوونه‌ر و به‌رپرسێن وه‌لاتان پرسێن ئێمناهیێ تێدا گه‌نگه‌شه‌ دكه‌ن و دهه‌لسه‌نگینن. ده‌مێ چه‌ند سالایه‌ سه‌رۆك نێچیرڤان بارزانی به‌رهه‌ڤیه‌كا به‌رچاڤ و به‌رده‌وام تێدا هه‌یه‌ و مینا سه‌رۆكێن وه‌لاتان پێشوازی لێ دهێته‌كرن و گوهداریا دیتن و بۆچوونێن وی دهێته‌ گرتن. راسته‌ ئه‌ڤ پشكداریا به‌رچاڤ یا سه‌رۆك نێچیرڤان بارزانی ل ڤی كۆنفرانسیێ نیڤده‌وله‌تی وه‌كی نوونه‌رێن هه‌رێما كوردستانێ، نیشانێ سه‌نگ و مه‌زناهیا پێگه‌هێ هه‌رێما كوردستانێ و گرنگیپێدانا جیهانێ یه‌ و دانپێدانه‌كا نیڤده‌وله‌تی یه‌ ب سه‌رۆك نێچیرڤان بارزانی وه‌كی كه‌سایه‌تیه‌كێ كاریگه‌ر بۆ راگرتنا بالانسێ ئاسایش و سه‌قامگیریا ده‌ڤه‌رێ، كۆ ئاسایشا جیهانی بڤێ ده‌ڤه‌رێڤه‌ یا گرێدایی یه‌. كۆنفرانسێ ئه‌ڤ ساله‌ یێ میۆنشن ژبه‌ر گۆهڕینێن سیاسی و ره‌وشا ده‌ڤه‌رێ تایبه‌تمه‌ندی هه‌نه‌، مینا ره‌وشا ئارامی و نه‌سه‌قامگیریا ل سووریا و فه‌له‌ستین و لبنان و ئیرانێ و په‌یوه‌ندیێن ئه‌مریكا و به‌شه‌كێ وه‌لاتێن ئه‌ورۆپا ل گه‌ل ئیراقێ و مه‌ترسیێن سه‌رهه‌لدانه‌ڤا داعشێ، هه‌رێما كوردستانێ و كه‌سایه‌تیا نێچیرڤان بارزانی ب یاریكه‌رێن بهێز و كاریگه‌ر دهێته‌ دیتن بۆ راگرتنا به‌شه‌كێ نه‌ سه‌قامگیریا ده‌ڤه‌رێ بتایبه‌ت رۆلێ جه‌نابێ وی بۆ راگرتنا وان كریارێن له‌شكری د ناڤبه‌را له‌شكرێ سووریا و هێزێن قه‌سه‌دێ ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ، ئه‌گه‌ر د به‌رده‌وام بانه‌ ره‌نگه‌ ببانه‌ ئه‌گه‌رێ تێكدانا سه‌قامگیریا ده‌ڤرێ ب گشتی و پێلێن وێ گه‌هشتبانه‌ ئه‌ورۆپا و كاریگه‌ری لسه‌ر ئابووریێ وه‌لاتان ژی كربا، هه‌ر وه‌سا راگرتنا هه‌ڤسه‌نگیێ دناڤبه‌ر هه‌رێما كوردستانێ و حوكمه‌تا ئیراقێ و به‌ره‌ڤ چاره‌سه‌ریێن ناكۆكیان. ژبلی پرسێن ئارامی و سه‌قامگیریێ كۆنفرانسێ‌ میۆنشن په‌نجه‌ره‌یه‌كا مه‌زنا ڤه‌كریا دبلۆماسی و سیاسی یه‌ بۆ په‌یوه‌ندیێن دناڤبه‌را وه‌لاتان و تێكه‌لكرنا به‌رژه‌وه‌ندیان، نێچیرڤان بارزانی شیایه‌ ب ڤان پشكداریا په‌یوه‌ندیێن هه‌رێما كوردستانێ ل گه‌ل زۆر وه‌لاتێن جیهانێ ب تایبه‌ت یێن زلهێز و كاریگه‌ر خۆرتر بكه‌ت و به‌رژه‌وه‌ندێن وان بینه‌ كوردستانێ و بئێخیته‌ د خزمه‌تا به‌رژه‌وه‌ندیێن پرسیا سیاسی و ئابووری و سه‌قامگیریا كوردستانێ دا، ئه‌و هه‌لسه‌نگاندنا ئه‌رێنی یا وه‌لاتێن جیهانێ بۆ هه‌رێما كوردستانێ ب گشتی و رۆلێ سه‌رۆك نێچرڤان بارزانی هه‌ی ل وارێ دبلۆماسیه‌تێ و ئارامی و سه‌قامگیریێ، گه‌ره‌نتیا به‌ره‌ڤ بهێزبوونا هه‌رێما كوردستانێ و گه‌شه‌بوون و سه‌قامگیریه‌كا زێده‌تره‌.

غیاس خالد زێباری

هەمی نەتەوە و جڤاكا پیرۆزیێن خوە هەنە مینا ئاخ، ئالا، زمان، ئایین، سروودا نشتیمانی، كولتوور، دابونەریت و ..هتد. پاراستنا ڤان پیرۆزیان ئەركێ هەمی وەلاتیێن جڤاكینە بێ جوداهیێن ئایینی و نەتەوەی، هەر بێ رێزیەكا بەرانبەر وان دچیتە د چارچووڤەیێ تاوانێ دا. ل پتریا وەلاتان پاراستنا وان ئێخستیە د چارچووڤێ دەستووری و قانوونی دا و سزا بۆ هەر كەس و لایەنەكی دانانە ئەوێن بێرێزیێ بەرانبەر دكەت. د ناڤ زۆر جڤاكان دا، هندەك كەسایەتی هەلكەڤتینە و رابوونە ئەوێن ژ پێخەمەت پاراستنا وان پیرۆزا خەبات كری و قوربانیدای و گیانێ خوە ئێكستینە د مەترسیێ دا، هندەك كەسایەتی بەرانبەر رەفتارەكێ یان داهێنانەكێ بووینە سیمبۆلێن جڤاكی و ب درێژاهیا دیرۆكێ؛ سیمبۆل دمینن و رێز لێ دهێتەگرن. دینا گاندیێ هندی وەك سیمبۆلێ بەرگریێ، نێلسۆن ماندێلایێ ئەفریكا باشوور وەك سیمبۆلێ تێكۆشینێ دژی رەگەزپەرستیێ، دایكە تێرسیا، سیمبۆلێ مرۆڤدۆستیێ، مارتن لۆسەر سیمبۆلێ وەكهەڤیێ، ئەلبێرت ئاینشتاین، سیمبۆلێ، زانستی، جی گیڤارا سیمبۆلێ شۆرش و راپەرینێن ل دژی زولم و زۆرداریێ و..هتد. ئەگەر ئەڤ كەسایەتیە ژ بەر كارەكی یان داهێنانەكێ ببنە سیمبۆلێن جڤاكا خوە و هندەك ژێ یێن مرۆڤایەتیێ، بارزانیێ نەمر ب رەنگێ سروشتی ب خەبات و قەربانیدانێ و بەرەڤانیێ ل مافێن گەلێ كورد و مرۆڤایەتیێ كو پرانیا وان بواران ڤەگرتبوون؛ بوویە سیمبۆلێ نەتەوا كورد و كوردستانێ، چونكی بارزانی، ئەو رێبەر و سەركردە بوو، ئەوێ هەمێ ژیانا خوە تەرخانكری بۆ پاراستنا ئاخ، ئالا، زمان، ئایین، سروودا نشتیمانی، كلتۆر، داب و نەریتێن كوردستانێ و رێبەرایەتیا شۆرشێن نشتیمانی و رزگاریێ كریە ل دیرۆكا مە یا هەڤچەخ دا، یا ژ هەمیێ گرنگتر، داكۆكیكرنا بارزانی نەمر بوو ل دادوەری و مرۆڤپەروەریا د وان گاودانێن دژواردا كو بەری وی ل كوردستانێ نەهاتیەكرن. لەوما بارزانی نەمر بوویە ئێك ژ سیمبۆلێن گەش و مەزنێن جڤاكا كوردستانێ و ناسنامەیەكا زیندی بۆ كوردان ل سەر ئاستێ جیهانێ، ئەگەر كورد خۆدان دەولەتەكا سەربخوە هەبا، بارزانیێ‌ نەمر دابیتە ئێك ژ سیمبۆلێن مرۆڤایەتیێ و شۆرشگێریێ و دادپەروەریێ ل سەر ئاستێ جیهانێ. چونكی بارزانی د ناڤ ژینگەهەكا مالباتیا شۆرشگێر و مرۆڤپەروەر ژ دایكبوویە و هەلكەفتیە و ژیانا وی هەر ل زارۆكینیێ هەتا وەغەركرنی خەبات و قوربانی و داكۆكیكرن بوویە ل ئازادیێ و رزگاریا وەلاتی، بن سیبەرا وی ئەو پیرۆزیێن نشتیمانی و جڤاكیێن مە دیار كری هاتیە پاراستن. ل سێ سالی هاتیە زیندانیكرن و ل گەنجاتیێ ل گەل برایێ خوە شێخ ئەحمەد بارزانی پشكداری ل بزاڤێن بارزان كریە و بەرەڤانی ل پاراستنا ئاییندارێن دیتر كریە و پارچەكرنا كوردستانێ و جڤاكێ قەبوول نەكریە و ل هەمی پارچەیێن كوردستانێ بەڕەڤانی كریە، سنوورێن وەلاتان بڕینە، رێبەرایەتیا شۆرشا كریە، نە بندەستی قەبوولكریە، نە رادەستی داگیركەران بوویە، ئێكگرتنەكا نەتەوی د ناڤ هەمی چین و توێژێن كوردستانێ دروستكر و رێ نەدا شەڕێن كوردان ل گەل رژێمان ببنە شەڕێن د ناڤبەرا كورد و مللەتێن وان. تایبەتمەندیێن كاریزمایی بارزانی نەمر كرە سیمبۆل، تنێ سیاسەت و شۆرشگێری نەبوو، بەلكی ساخلەتێن مرۆڤایەتی بوون، مینا سادەیی ل سەركردایەتیێ و بریاردانا وێرەكانە و ل دەمێ خوە، هەڤپشكی ل گەل ژیانا پێشمەرگەهی و جڤاكێ‌، سەرەدەریەكا جوان ل گەل دۆست و دوژمنان، راگرتنا هەڤسەنگیێ د هەمی قووناغان دا، ژدەستنەدانا باوەریێ و باوەری هەبوون ب خۆدایێ مەزن، رەدنەكرنەڤا هەولێن ئاشتی و ئاشتەواییێ. ژ بەر ڤێ خەباتێ بارزانی بوویە سیمبۆلەكێ نەتەوی و نشتیمانی ل دەڤ هەمی كورد و كوردستانیێن مرۆڤپەروەر ل سەرتاسەرێ جیهانێ. لەوما پێدڤییە سیمبۆلیبوونا وی بكەڤیتە د چارچووڤەكێ قانوونی دا و مینا زۆر وەلاتان سزا بۆ هەر بێرێزیەكا هەنبەری پیرۆزیێن نشتیمانی و سیمبۆلان هەبن.

غیاس خـالد زێباری

رەنگە زۆر جاران هاتبینە گۆتن كو زێدەتر ژ پێدڤیبوونێ كوردان كەنال و دەزگەهێن راگەهاندنێ هەنە، ب تایبەت كەنالێن ئاسمانێ. لێ روودانێن رۆژئاڤایێ كوردستانێ و ئەو پیلانێن نیڤدەولەتی و هەرێمایەتی و هێرشێن هۆڤانە یێن لەشكرێ عەرەبیێ دەولەتا سووریا دژی رۆژئاڤایێ كوردستانێ و وان بنپێكرنێن قانوونی و مرۆڤاتی د ژی خەلكێ وان دەڤەران دیاركر، چەند كەنالێن راگەهاندنا نشتیمانی و نەتەویی هەبن هەر كێمە، چونكی دیاربوو كو هێزا راگەهاندنێ ل هێزا دبلۆماسی و سیاسی و ئابووری و لەشكری بهێزتر و كاریگەرترە. ژمارەكا كەنالێن راگەهاندنا كوردستانی ل سەرانسەرێ جیهانێ شۆرەشەكا بەرفرەه بەرپاكر، ژلایەكێ هەستا نەتەوەیی و نشتیمانی د ناڤ خەلكێ كوردستانێ بهێزتر كر و هەر وەلاتیەكی ئەكاونت و پێگەهێن خوە یێن سۆشیال میدیایێ كرنە چەپەر و سەنگەرێن پاراستن و بەڕەڤانیكرنێ ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ، بێ لبەرچاڤگرتنا ژێیاتی و ناكۆكیێن حزبایەتی. ژلایەكێ دیتر وان كەنالێن راگەهانێ و پەیامنێرێن وان ب هەستەكا نشتیمانی دەنگ و رەنگێ وێ زۆرداریا ل خەلكێ رۆژئاڤایێ دهێتەكرن، گەهاندە سازیێن نیڤدەولەتی و سەنتەرێ وەڵاتێن بریار بدەست و كاریگەر ل سەر ئاستێ جیهانێ نەخاسمە ئەمریكا و ئەورۆپا و نەتەوەیێن ئێكگرتی. ڤێ هەوا كەنالێَن ڕاگەهاندنا نشتیمانیا كوردستانێ و سۆشیال میدیایێ، هەر زوو خەلكێ كورد یێن نشتیمانپەروەر ل باژارێن كوردستانێ و پڕانیا وەلاتێن جیهانێ ئینانە سەر جاددەیان بۆ پشتەڤانیا خەلكێ رۆژئاڤایێ كوردستانێ و ماندەلكرنا وێ زۆرداریا لێ دهێتە كرن و كاریگەریەكا باش هەبوو و شیان هەلوەستێن زۆر وەڵاتان بگوهۆڕن و نەچار بكەن پشتەڤانیا مافێن خەلكێ كوردستانێ بكەن و هەلوەستێ دەولەتا سووریا نەرمتر بكەن و بەر ب ئاشتەوایێ و رێكەفتنێ ڤە بهێن.
ژلایەكێ دیتر ڤان روودانێن رۆژئاڤایێ كوردستانێ و ڤێ شۆرشا ڕاگەهاندن و سۆشیال میدیایا نشتیمانیا كوردستانی، ئەو پڕ و پاكندە نە ڕاست دیاكرن كو هەستا نەتەوەی و نشتیمانی د ناڤ خەلكێ كوردستانێ دا لاواز بوویە، بەروڤاژی خەلكێ كورد خەلكەكێ نشتیمانپەروەر و خۆدان هەستەكا بلندا نەتەویی یە. ئەڤ هەلوەستێن كەنالێن راگەهاندنا كوردی ب تایبەت كەنالێن ئاسمانی و پەیامنێرێن هێزا راستا راگەهاندنێ دیاركر و تەكەز كر كو چەند كەناڵێن راگەهاندنێ هەبن هەر كێمە و پێدڤییە هەرێما كوردستانێ و ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ ل سەرانسەرێ كوردستانێ گرنگیەكا زێدەتر بدەنە كەناڵ و سازیێن راگەهاندنێ و هەمی پێكڤە راگەهاندنێن خوە بكەنە راگەهاندنێن نشتیمانی و بڤی رەنگی لسەر ئاستێ جیهانێ شۆرشێن گەهاندنا دەنگ و مافێن خەلكێ كوردستانێ و وێ زۆرداریا بەرانبەر دهێتەكرن بگەهیننە سەرنتەرێ بریارێن نیڤدەولەتی و پشتەڤانیێ بۆ ماف و ئازادیا كورد و كوردستانێ دابین بكەن.

غیاس خـالد زێباری

بزاڤا رزگاریخوازیا كوردستانی پشتی خیانەتا نیڤدەولەتییا جەزائیر یا سالا 1975 ل شۆرەشا مەزنا ئیلۆنێ و رێكەفتنا پیرۆزا 11 ێ ئادارا سالا 1970 یێ، كەفتە د قۆناغەكا نوو یا خەباتێ دا و پارتیێن نوو یێن هەلگرێن ئایدیۆلۆژیێن جودا هاتنە دامەزراندن، هەر چەندە پارتی دیموكراتی كوردستانێ وەكی پێشەوا و بەرپاكەرا شۆرشێن كوردستانی و قوتابخانا كوردایەتیێ و نەتەوایەتیێ، شیا ب سەرفیرازی و كێمترین زیان ل وێ پلانا خیانەتكاری دەرباز ببیت و هەر زوو خەتیرا شۆرشێ ب رەنگەكێ سەردەمانەتر و بۆ گەرم و گۆڕەكا باشتر ب ناڤێ شۆرەشا گولانا پێشكەفتنخواز بەرپا بكەت و دەستكەفت و داستانێن مەزن بدەستڤە بینیت و تۆمار بكەت، لێ ئاستەنگا مەزن و یا جهێ دلتەنگیا خەلكێ كوردپەروەر و شۆرشگێرێن كورد نەتفاقیا وان حزب و رێكخستنێن كوردستانی بوو. لێ پارتی دیموكراتی كوردستان و رێبازا بارزان هەردەم خۆدان ئەو سەركردە و كاریزمایە ئەوێن دشێن هەمی ئاستەنگان دەرباز بكەن ژپێخەمەت بەرژەوەندیێن گشتی یێن كورد و كوردستانێ، سەركردە و كارێزما كاك ئدریسێ جانەمەگ ژبەركو ل بەردەستێ بابێ خوە و بابێ دیرۆكی و كنیاتیێ نەتەوا كورد بارزانیێ نەمر پەروەردە بوو و پێگەهشتبوو، ب هەڤپشكی ل گەل سەرۆك مەسعود بارزانی شیا ب سەر زۆر ئاستەنگا دەرباز ببیت و د هەمی بیاڤێن لەشكری و مرۆڤایەتی و سیاسی و دبلۆماسی و رێكخستنێ و ئێكگرتنی و ئاشتەوایی یێ سەركەفتنێن مەزن تۆمار بكەن. ئاشتی و ئاشتەوایی یا د ناڤبەرا پارتیێن كوردستانێ ئاستەنگەكا مەزن بوو بەرانبەر پێشڤەچوونێن بزاڤا رزگاریخوازیا كوردستانی، لێ كاك ئدریسێ هەردەم ساخ شییا ل دەستپێكا سالا هەشتێیێن سەدێ بووری حەز و هزرێن خۆ یێن ئاشتی و ئاشتەوایێ بكەتە كریارێن بەرهەمدار بۆ كۆمكرنا ژمارەكا زۆرا پارتیێن كوردستانی بن چادرا بەرەیێ (جۆد) ئەڤە دەستكەفتەكێ زۆرێ مەزن بوو بۆ وی سەردەمی، لێ هیڤیێن كاك ئدریسێ جانەمەرگ زۆر ژ ڤێ چەندێ مەزنتر بوو و پاشی ب هەولێن وی بەرەیێ شۆرشا ئیراقی ل چەند ئالیێن ئیراقی هاتە دامەزراندن، ژبەركو ئارمانجا وی زۆر مەزنتربوو و ب دیتنا وی ئاشتەوایی و پێكڤە كاركرن پێدڤییەكا زۆرا فەرە و هەولێن زێدەتر بۆ بەرجەستەكرنا ڤێ چەندێ دان ب تایبەت ل گەل ئێكەتیا نشتیمانیا كوردستانێ و خۆدێ رەحمەتی مام جەلال تالەبانی و ل 18/11/1986 ئەو هیڤیا وی بجهـ هات و هزرێن وی بوونە كریار ئاشتەوایا د ناڤبەرا پارتی و ئێكەتیێ دا هاتە راگەهاندن و ل سەر ڤی پرۆژە و هەولێن جوانەمەرگی ل 2/5/1988 بەرەیێ كوردستانی ل 8 پارتیێن باشوورێ كوردستانێ هاتە راگەهاندن و ب ڤێ ئێكگرتن و ئێكرێزی و ئاشتەوایێ بزاڤا رزگاریخوازیا كوردستانی ئاستەنگەكا مەزن دەربازكر و دەستكەفتێن مەزن تۆماركرن؛ ژ وان نەكوشتنا كوردان ب دەستێ كوردان و سەرپەرشتیا سەرهەلدانا پیرۆزا ل سالا 1991. راستە كاك ئدریسێ هەردەم ساخ بەرهەمێ داویێ یێ ڤێ ئێكگرتنێ نەدیت، چونكی ل 31/1/1987 وەغەرا داویێ كر، لێ ئەو بەرهەم هەتا هەتا جهێ شانازیێ یە . ئەڤرۆ پشتی 39 سالان ب سەر وەغەركرنا وی، رەوشا سیاسی و جڤاكییا ئەڤرۆ و سوبەهی یا كوردستانێ پێدڤی ب هەمان هزر و بزاڤێن ئدریس بارزانی هەیە بۆ ئاشتی و ئاشتەوایێ د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی ییَِن كوردستانێ و كۆمڤەكرنا هەمیان دبن چادرا پەرلەمانێ كوردستانێ مینا بەرەیێ كوردستانی، بۆ پڕكرنەڤا وێ ڤالاهیێ، چونكی نەیار و نەحەزێن كوردستانێ ئەڤ نەسەقامگیریا كوردستانێ ب دەلیڤە زانییە بۆ ژێكدووركرنا ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ ب تایبەت پارتی و ئێكەتیێ بۆ لاوازكرنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ، هەرچەندە پارتی دیموكراتی كوردستان و خۆدێ سەرۆك بارزانی درێغی بۆ ئاشتێ و پێكڤە كاركرنێ نەكریە و بەردەوام ب هەمان هەست و هزرێن ئدریس بارزانی هەولان بۆ ددەت لێ پێدڤیە ئالیێن دیتر ژی ڤەگەرێنەڤە بۆ هزرێن سەركردەیێن خوە یێن بەرێ و بەرژەوەندیێن گشتی ل سەر هەمی بەرژەوەندیان دبنێن، ئەز باوەرم ئەگەر ئیرادەیا ڤێ چەندێ هەبیت، گاڤەكا ب ساناهی یە، چونكی رەوش و تێگەهشتنا خەلكێ كوردستانێ ڤەكریترە و نەگەهشتیە سەردەمێن بەرێ و ئەڤ ناكۆكیە تنێ ل سەر ئاستێ سیاسی یە و جڤاكێ كوردستانێ نەكەفتینە ل بن باندۆرا هندەك كەس و لایەنان و ئێكگرتن و تفاقا خەلكێ كوردستانێ ل هەمی دەمەكی موكومترە، ئەڤ پشتەڤانیا خەلكێ كوردستانێ ل سەرانسەرێ جیهانێ بۆ پشتەڤانیا رۆژئاڤایێ كوردستانێ باشترین بەلگەیە كو خەلكێ كوردستانێ خەلكەكێ وەلاتپارێز و ئێكگرتی یە و ئێكگرتن و ئێكرێزا حزبێن كوردستانی دڤیت بۆ پاراستن و پێشڤەبرنا دەستكەفتێن نەتەوی و نشتیمانی.

غیاس خـالد زێباری

چ پێنەڤێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هژمارەكا زۆرا پرۆژەیان د كەرتێن جوداجودا دا ئەنجامداینە و كەفتینە د خزمەتا خەلكی دا و زۆر ئاسانكاری بۆ وەلاتیان كرینە، ئەڤە ژی نیشاا دلسۆزی و خەمخۆریا حوكمەتا هەرێمێ یە، كەرتێ ئاڤێ ئێكە ژ وان كەرتێن گرنگ و پێدڤی كۆ ئاریشەیا ئاڤێ و چاندنێ دابین دكەت، سەرەرای گەشتیاریێ، چونكی كاریگەریەكا زۆرا ئەرێنی و باش دكەت سەر ڤەژاندنا ئابووری. دروستكرنا هژمارەكا بەنداڤ و گۆمبەندان ئەوێن ڤان سالان هاتینە دروستكرنا، ژ وان پرۆژەیانە ئەوێن بووینە جهێ دلخۆشیا وەلاتیان، چونكی مفایێن گشتی تێدا هەنە. لێ مخابن هندەك ئەو گۆمبەندێن حوكمەتا هەرێمێ ل سەر بۆدجێ خوە چێكری نەكەفتینە د خزمەتا وەلاتیان دا، چونكی ژلایێ كەسان هاتینە داگیركرن و دۆرماندورێن وان هاتینە پەرجانكرن و چاندن، ئێخستینە د بەرژەوەندیا خوەدا، گەهشتینە وی راددەی مەڕ و مالات ژی نەشێن قورمەكا ئاڤێ لێ ڤەبخۆت..! ئەگەر دەستهەلات هەبا وەنەدكر تەیر و تەوال ژی ئاڤێ لێ ڤەبخۆن. ئەگەر ئەو ئەردێ ل دۆرماندۆرێن وان مولكێ وان یێ تایبەت و تاپۆكری بیت؛ ئەڤە مافێ وانە و چاوا بكاردئینن، لێ ئەگەر مولكێ حوكمەتێ بیت و ب قانوونا مافێ بكارئینانێ د دەستان دا بیت و ئەڤ دەستهەلاتە دابیتێ، پێدڤی یە ئەڤ قانوونە بهێتە راستڤەكرن و دەستهەلاتەكا ب ڤی رەنگی یا زۆر نەبیت، چونكی مینا (ملك صرف) سەرەدەریێ ل گەل وی ئەردی دكەن و خەلكێ گوندی چ مفای ل وان گۆمبەندان نابینیت، ئەگەر ب ڤی رەنگی بیت پێدڤی ناكەت حوكمەت هندە خەرجیا ل ڤان گۆمبەندان بكەت، بلا خۆدانێن ئەردان ل سەر داهاتێ خوە دروست بكەن، ئەگەر قانوورنێ ئەو دەستهەلات پێ نەدابن، ئەڤە سەرپێچیە و پێدڤی یە رێك لێ بهێتەگرتن، ئەڤە نموونەیەكا بچویكە ل چەندین نموونەیان، چەنكی خەلكەك هەیە ب دەهان سالە ب سەدان دۆنەمێن ئەردێ چاندنێ یێن حوكمەتێ ب ناڤێ پێدانا مافێ بكارئینانێ ل بەردەستی و ب نیڤەیی یان سویكێ‌ ددەتە جۆتیاران و وەكی خۆدان مولك سەرەدەریێ ل گەل دكەت، پێدڤییە پێداچوونەك ب بابەتی بهێتەكرن و ئەڤ ئەردێ حوكمەتێ بۆ بكارئینانێ ل سەر جۆتیاران بهێتە دابەشكرن و ل بەرانبەر جۆتیاركریێ بدەتە حوكمەتێ، ئەڤە دێ بیتە مفایەكێ باش بۆ هەردو ئالیان، نهۆ ژی جۆتیارێن شەهرەزا ل كوردستانێ دێ شێن داهێنانێ تێدا كەن و بەرهەمی زێدەتر بكەن، بۆ ڤی سەردەمێ قەیرانا ئابووری ل سەر كوردستانێ هاتیە سەپاندن دێ بیتە فاكتەرێ ئەرزانبوونا متای و دابینكرنا دەلیڤەیێن كاری و بارێ حوكمەتا هەرێمێ ژی دێ سڤكتر بیت.

غیاس خـالد زێباری

هەڤكاریكرنا ئێكودو كلتوور و پەشەركێ گرنگیێ مرۆڤایەتیێ یە، ب تایبەت ل دەمێن روودان و كارەساتا، قەدەرا كوردان وەسا بوویە ژبەر روودانێن سیاسی و وێ زۆداریا رژێمێن داگیركار كارەساتێن مەزن بسەر كوردا هاتینە، مینا ئەنفال و كیمیاباران و وێرانكرنا گوندا و ئاوارە و دەربدەبوونێ، لێ ژبەر هەبوونا گیانێ هەڤكاریكرنێ د ناڤ جڤاكا كوردستانێ دا ئەو بارێ گران یێ كەفتیە سەر خێزان و مالباتان هاتیە سڤككرن، هەر وەكی هاریكاریا خەلكێ هەولێرێ بۆ وان خێزانێن كورد یێن لێقەومایی ل ئۆدۆگایێن دەوروبەرێ هەولێرێ ل ئەنفالێن سالا 1988 ب تایبەت یێن بارزانیان و ئەنفالێن بەهدینان و یێن بەری وان ژی، هەر وەسا یێن خێزانێن كیمیابارانكری ل هەلەبجە و دەڤەرێن دیتر، هەڤكاریكرن زۆر د كەڤندا دناڤ جڤاكێ كوردستانی دا هەبوویە چ بۆ چارەسەركرنا ئاریشەیەیان یان ئاڤاكرنا خانی و ژن ئینانێ، یان ژی زبارەكرنێ و هەتا نهۆ ژی یا بەردەوامە، كارەساتا لەهیێن ڤێ دۆماهیێ ل چەمچەماڵ و دەڤەرێن دور و بەر كو زیانێن مەزن گەهاندنە ژمارەكا زۆرا خێزانا، تەكەز كر كو گیانێ هەڤكاریكرنێ دناڤ جڤاكێ كوردستانی دا یێ زیندی یە، چونكی ل دەمژمێر ئێكێ خەلكێ دەڤەرێن كوردستانێ مینا هەولێر و دهۆك و سلێمانیێ و رێكخراوێن خێرخوازی زۆر هەڤكاری بۆ كۆمكرن و گەهاندنە زیان ڤێكەفتیان، ب تایبەت دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی و روانگەه و كوردستان فاوەندێشن شیان ڤێكارەساتێ زۆر ل سەر وان سڤككبكەن، دڤێرەدا نابیت رۆلێ راگەهاندنێ و سۆشیال میدیایێ بۆ كۆمكرنا هاریكاریا ژبیر بكەین چونكی د رێكا وان را دەنگێ وان گەهشت و زۆر سەرمایەدارێن كوردستانێ ب مەردانە پشكداربوون و ب ملیاران دینار بۆ هاتنە كۆمكرن، ئەڤە ژی جهێ دەستخۆشیێ یە و نیشانێ ئێكگیانی و ئێكرێزیا خەلكێ كوردستانێ . یا جهێ حیبەتیێَ ئەوە هندەك ئالیێن سیاسی پرسا هاریكاریا هندەك دەڤەرا بۆ خەلكێ زیان ڤێكەفتی كرە پرسەكا سیاسی و ئاستەنگ ل هەنبەر گەهاندنا وان دروستكرن، پێدڤیە خەلكێ چەمچەمال و دەڤەرێن دیتر یێن زیان دیتی رێگریێ لهەمبەر ب سیاسیكرنا ڤێ پرسێ بگرن، چونكی جڤاكێ كوردستانێ ئێك جڤاكە و خوەدێ ئێك حوكمەت و دەستهەلاتە و هەڤكاریكرنا ئێكو دوو ئەركەكێ مرۆڤایەتی و نشتیمانی یە، هەر وەسا سەرۆكێ حوكمەتێ رێزدار مەسرور بارزانی هەمی بەرهەمی بۆ هاریكاریكرنا وان تەرخانكرن و سازیێن حوكمەتێ یێن پەیوەندیدار راسپاردن بۆ داربینكرنا پێدڤیێن وان، ئەڤە ژی نیشانێ دلسۆزی و خەمخۆریا جەنابێ وی یە، پێدڤی یە خەلكێ كوردستانێ و سازیێن راگەهاندنێ ب گیانەكێ نشتیمانی سەرەدەریێ لگەل ڤان رەنگە بوویەرا بكەن و حوكمەتا هەرێمێ ژی رێكێ ل دووبارەكرنێ بگرین ئەگەر كێماسی و فاكتەر هەبن.

غیاس خالد زێباری

ب ڕاگەهاندنا ئەنجامێ راپرسییا باشترین جەماوەر لسەر ئاستێ جیهانێ کو ژلایێ فدراسیۆنا فوتبۆلا جیهانێ فیفا هاتبوو رێکخستن و یانەیا زاخۆ یا کوردستانی شیا پلا ئێکێ بهێت و ببیتە خودان باشترین هاندەر لسەر ئاستێ جیهانێ، راستە ئەڤە پرۆسەیەکا وەرزشی بوو، لێ پەیاما وێ یا نشتیمانی و مرۆڤایەتی بوو، چونکی ئەڤ سەرکەفتنا زاخۆ ژ ئەنجامێ پشکداریا بەرفرەهــ یا خەلکێ کوردستانێ بوو ل سەرتاسەرێ جیهانێ ب هەستەکا نشتیمانی و نەتەوایەتی و مرۆڤایەتی، سەرکەفتنا یانەیا زاخۆ پەیامەک بوو بۆ ئیراقێ و جیهانێ کو خەلکێ کوردستانێ د هەمی بواران دا خەلکەکێ داهێنەر و مرۆڤ دۆستە، پەیامەکێ کو وەرزشا کوردستانێ و یانەیا زاخۆ تنێ سازیەکا وەرزشی نیە، بەلکی سازیەکا پەروەردەیی و مرۆڤایەتی یە و درێکا وەرزشێ ڕا دەستێ هاریکاریێ بۆ کەسێن نەساخ و خۆدان پێدڤیێن تایبەت درێژ دکەت، ئەڤ ڕەوشتێ جوانێ هاندەرێن زاخۆ ئێک بوو ل فاکتەرێن سەرەکیێن بدەستڤەئینانا ڤی خەلاتی جیهانی، هەروەسا پەیامەک بوو بۆ تەڤ جیهانێ کو ئەگەر خەلکێ کوردستانێ خوەدی دولەتەکا سەرخوە بانە دا شێت د بوارێن دیتر ژی دا داهێنانا بکەت و پێشبکەڤیت، لسەر ئاستێ ئیداری ژی سەرکەفتنا زاخۆ پەیام دا جیهانێ کو حوکمەتا هەرێما کوردستانی ب تایبەت کابینا نەهێ بسەرۆکاتیا مەسرور بارزانی ژێرخانەکا وەرزشییا موکۆم ل کوردستانێ ئاڤاکریە و گرنگیەکا زۆر دایە کەرتێ وەرزشی ل کوردستانی، ئانکۆ حوکمەتەکە گرنگیێ ددەتە هەمی کەرتان .
سەرکەفتنا یانەیا زاخۆ وەکی باشترین هاندەر بەرامبەر یانەیێن خوەدی دیرۆکەکا درێژ و پڕی دەستکەفت مینا ئسپانیا و ئەرژەنتین و ببیتە خودانا خەلاتێ نیڤدەولەتیێ(زەبێست) روودانەکا مەزنە بۆ کوردستانێ، چونکێ ئێکەم یانەیا ئیراقی و کیشوەرێ ئاسیایە ڤی خەلاتی بدەست د ئینیت، لەوما جهێ شانازیێ یە وهەمی کورد لسەر ئاستێ جیهانێ سەربلند کرن، ب تایبەت ئەڤ سەرکەفتنە یا هەڤدەمە دگەل رۆژا ئاڵایێ کوردستانێ، فەرە ئەڤ سەرکەفتنا زاخۆ ببیتە فاکتەرەک کو حوکمەتا حەرێما کوردستانێ و یا ئیراقێ و فدراسیۆنا فوتبۆلا ئیراقێ گرنگیەکا زیدەتر بدەنە وەرزشا کوردستانێ و ژێرخانا وەرزشی موکۆمتر و بهێزتر بکەن و دەلیڤێن باشتر بۆ پێشڤەچوون دابین بکەک وەک یاریگەهــ و قوتابخانەیێن تایبەت و خۆشترترکرنا ژیانا وەرزشڤانا، چونکی وەرزشڤانێن کوردستانێ شیانێن پێشڤەچوونێ هەنە و دشێن سەرکەفتن و دەستکەفتێن مەزن بدەست بینن و جەماوەرێ وەرزشی ژی ب گیانەکا وەرزشی و دووری زڤراتیێ و کەرب و کینێ هارندەریا یانەیێن خوەبکەن و سیمایەکێ جوانتر یێ مرۆڤایەتیێ نیشا جیهانێ بکەن و کورد و کوردستان ب سیمایەکێ جوان و شارستانی نیشا جیهانێ بدەن چونکی هەروەکی جەنابێ سەرۆک مەسعود بارزانی ئەمر کری(رۆلێ وەرزشێ ل چ لایەنێن سیاسی کێمتر نینە بۆ ناساندنا کوردستانێ ب جیهانێ) ئەڤ سەرکەفتنا یانەیا زاخۆ پشتراستیا گۆتنا جەنابێ سەرۆکی یە و کوردستان ب جیهانێ ناساند چونکی هەمی جیهانێ زانی کو یانەیەکا کوردستانێ بناڤێ زاخۆ خوەدی باشترین هاندەرە.

غیاس خـالد زێباری

گومان تێدانیە كابینەیا نەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب سەرۆكاتیا مەسرۆر بارزانی د سالێن كاركرنا خوەدا زێدەیی شیانێن خوە پیرۆژێن خزمەتگۆزاری ل سەرانسەرێ هەرێما كوردستانێ ئەنجامداینە و هندەك ژ وان پیرۆژەیێن ستراتیژی ب دەهان سالا پێدڤیێن خەلكی دابینكرنە و ئاریشەیێن وان چارەسەركرینە، ئەڤ هەمی كار و پرۆژەیێن ڤێ كابینێ ل دەمەكی دانە كو هەرێما كوردستانێ و كابینەیا حوكمەتێ د قەیڕانێن مەزن یێن ئابووری و دارایی دا بوو، چونكی چەندین سالن حوكمەتا فیدرال هەرێم بێ بۆدجە كریە، مووچە ژی ب مەرجێن گران و دووری رەوشت و تیتالێن وەلاتیبوونێ و دەولەتداریێ ب گڤاش و گیرۆبوونەكا زێدە دهنێرن، نەفتا كوردستانێ و بەشەكێ زۆرا هاتێ ناڤخوە ژی ڤەگەراندیە خەزینا فیدرالی. ئەڤ هەڤی كار و بریارێن دەولەتا ئیراقێ ژبووی لاوازكرنا هەرێما كوردستانێ و راگرتنا كاروانێ ئاڤەدانی و پێشڤەچوونێن وێنە ل سەر دەستێ مەسرۆر بارزانی و كابینا وی . لێ چونكی كابینەیەكا دلسۆز و خزمەتكارە و خوەدی پلانێن درێژخایەن و ڤەبڕە بۆ چارەسەركرنا ئاریشەیێن وەلاتیان و دابینكرنا پێدڤییا و بهێزكرنا ژێرخانا ئابووری ل كوردستانێ، ب راستی ژی زۆر ب سەركەفتیانە پلانا خوە بجه ئینایە و بەردەوامیێ ددەتە كاروانیێ ئاڤەدانیێ و پێشڤەچوونێ و ب سەر وان هەمی پیلانان دا زالبوویە، ئەڤە ژی جهێ دلخۆشیا وەلاتیانە، لێ ئەوا ئەڤرۆ بوویە جهێ گازندێ، بریار ل سەر هندەك پرۆژەیان دهێتەدان و پشتی چەند سالان هێشتا نەكەفتیە د وارێ بجهئینانێ دا، یان هندەك پرۆژەیێ‌ هاتینە دەسپێكرن و ب نیڤەرۆ مانە، ڤێ چەندێ گومان بۆ وەلاتیان چێكریە و خەلك دخواز دكەت ل دەمێ بریار ل سەر ئەنجامداما پرۆژەیان دهێتە دان، بەرهەمێ وێ بریارێ ببینیت و دەست ب وان پرۆژەیان بهێتەكرن، هندەك پرۆژی هند گیرۆبوونە ئەگەر ل دەمێ بریار لسەردانێ هاتبانا دەسپێكرن، هەتا نهۆ دا بداوی هێن و كەفنە د خزمەتا وەلاتیان دا. راستە حوكمەتا هەرێمێ د قەیرانەكا مەزنا ئابووری و دارایی یا دەستكرد دایە، لێ پێدڤییە ل دویڤ شیانێن ل بەردەست هەی، بریارێ ل سەر ئەنجامدانا پرۆژەیان بدەن و ئەو پرۆژەیێن بریار ل سەر دهێتەدان بلەز بهێنە بجهئینان و خەلك بەرهەمێ وان بریاران ببینیت، هەر وەكی زۆر پرۆژەیێن مەزن و ستراتیژی بەری دەمێ خوە یێ دیاركری ب داوی هاتینە، ئەڤە سەركەفتنەكا مەزن یا كابینا نەهێ یە، بتایبەت سەرۆك حوكمەتێ، هەر وەسا سەركەفتنەكا مەزنا وان كۆمپانیێن ناڤخوەیە ئەوێن وان پرۆژەیان بجهـ دئینین.

غیاس خـالد زێباری

لاجان پەیڤ و رامانەكا جوانە، ب هەبوونا كۆمپانیا لاناز یا پالاوتنا نەفتێ و دابینكرنا پانزینێ؛ ژبلی خزمەتەكا زۆر بۆ كوردستانێ، زۆر هاریكاریا وەلاتێن گۆندێ لاجانێ و وێ دەڤەرێ كریە كو بوویە ئەگەرێ قورتالكرنا زۆر خێزانا ل بێكاریێ و دابینكرنا خزمەتێن گۆتی بۆ گوندێ لاجان مینا كارەب و بنگەهێ ساخلەمی و ئاڤ و چارەسەركرنا نەساخێن وان چ بۆ دەرڤەی كوردستانێ یان باژارێن دیتر یێن كوردستانێ. لەوما پێدڤییە خەلكێ وێ دەڤەرێ ب تایبەت خەلكێ گوندێ لاجان سوپاسداریا كۆمپانیا لاناز و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بكەت ژبۆی وان هاریكاریێن بۆ دهێنەكرن و زێدەتر ل هەر دەڤەرەكێ ببنە پارێزەرێن وی بۆ پاراستنا ئارامیی سەقامگیریا وێ و هەمی كوردستانێ. ئەز باوەرم خەلكێ گوندی هەست ب ڤێ بەرپرسیاریەتیێ دكەت، لێ مخابن جارجار ژبۆی مەرامێن سیاسی و حزبی دەستێن دەرەكی گەهشتینە ناڤا وی گوندی و وێ دەڤەرێ. ژبۆی جوانتر ڕاگرتنا ناڤێ لاجان پێدڤییە خەلكێ گوندی زێدەتر هەر كەس و لایەنەكی پشتەڤان و هەڤكارێن حوكمەتا هەرێمێ و هێزێن ئێمناهیێ بن چونكی ئارامی و سەقامگیریا گوندی و دەڤەرێ بەری هەر كەسەكی د بەرژەوەندیا وان دایە و فەرە ئێك رێز و ئێك دەنگ ببن بەرامبەر وان كەس و لایەنێن هەوڵ ددەن ناڤێ لاجان كرێت بكەن و بۆ مەرامێن تایبەت و سیاسی, ئارامیی و سەقامگیریێ تێكددەن و ئاڤاهیێن میری د شەوتینن و ژێر خانا ئابووری د كەنە ئارمانج و بۆ سەرگرتنا پیلانێن خوە بانگەوازیا چەكدارێن بیانی و دەرڤەی قانوونێ دكەن. ژلایەكێ دیتر ئەو كەس و لایەنێن پیلانگێر هەولان ددەن هەستا عەشیرەتگەری د ناڤ واندا ل هەستا نەتەوایەتی و نشتیمانی بلندتر و بهێزتر بكەن بۆ هاندانا لاوێن خوینگەرم، ئەگەر وان كەس و لایەنا ڤیانا وان و گوند و دەڤەران وان هەبا ئاگر بۆ گەنج و لاوێن وان نە هەلدكر كو تێدا بهێنە سۆتن و ئەو ژی ژ دۆرڤە لبەر شاشێن كەنالێن راگەهاندنێ و سۆشیال میدیایێ سەمایێ لبەر ئاوازێن ئاگرین بكەن و دەستكەفتێن ماددی بدەستڤە بینن. لاجان ناڤەكێ جوانە و خەلكەكێ جوان لخوە هەمبێز كریە و ب دۆر كەفتنا وان ل پیلانێن تێكدەر و سۆشیال میدیایەكا نە جڤاكی، لاجان دێ جوانتر بیت و خزمەتێن باشتر دێ بۆ هێنەكرن، چونكی جوانتركرن و خزمەتێن باشتر ڤەرێژا ئارامیی و سەقامگیریێ و ئێكرێزیێ یە، پێدڤیە حوكمەتا هەرێمێ ژی سنوورەكی بۆ دیاردا چەكهەلگرتنێ دابنیت.