NO IORG
نووترين نووچه
Authors Posts by زنار توڤي

زنار توڤي

49 POSTS 0 COMMENTS

6

زنار تۆڤی

سالڤەگەرا 38 یا ئەنفالێ یە، هەر ژ 25 تەباخێ هەتا 6 ئیلۆنا سالا 1988 ێ ئەنفالا دەڤەرا بەهدینانە و دووماهی قووناغا ئەنفالێ بوویە، رژێما بەعسا ژ ناڤچوویی، ب هەموو جۆرێن چەكی هێرش ئینا سەر باژار و گوندێن كوردستانێ و د ئەنجامدا چار هزار و 500 گوندێن كوردستانێ كاڤلكرن و سۆتن و خەلكێ كوردستانێ دەربەدەر بوو.
هەروەسا ب چەندین قووناغێن جودا گوندێن دەڤەرا بەرواری بالا ژ ئالیێ رژێما بەعس ڤە، هاتینە سۆتن و كاڤلكرن و خەلكێ وان گوندان ل كەمپێن زۆرە مللی هاتینە خۆجهـكرن، قووناغا ل دووڤ وان دا ژ گوندێ مە ژی گرت، ل سالا 1987 رژێما بەعس هێرشەكا مەزن و بەرفرەهـ ئینا سەر دەڤەرا بەرواری بالا، ل 16.4.1987 ێ، مە گوندێ گركا بجهـ هێلا و ئەم چووینە گوندێ هرۆرێ ل دەڤەرا بەرواری بالا، هەر وێ سالێ گوندێ مە و زەڤی و ئاقارێ مە ژ ئالیێ جاش و خۆفرۆشان ڤە هاتە سۆتن و كاڤلكرن، ل ناڤەراستا سالا 1987، مە خانیەك ل گوندێ هرۆرێ ئاڤاكر و بۆ دەمێ سالەك و چار هەیڤا ئەم ماینە ل گوندێ هرۆرێ، پاشی ل 25.5.1988 ێ، هەوا ئەنفالێن رەش دەستپێكر، ل هەمان شەڤا 25.8.1988 گوندێ هرۆرێ هاتە بەردان و هەر وێ شەڤێ مە قەستا دەڤەرێن سەر سنوورێ توركیا كر و ئەم سێ شەڤا ماینە ل خەنۆكەیی، ل نێزیكی سنۆرێ باكورێ كوردستانێ، وی خەلكێ دەربەدەر، بزاڤ دكرن بچنە د ناڤا سنوورێ توركیا دا، بەلێ جەندۆرمان و هێزێن سۆپایێ توركی نەهێلا كەس بچیتە د ناڤا سنوورێ وان دا، ل گەل هندێ سۆپایێ توركی گۆت ئەم ناهێلین هوین بهێنە د ناڤا ئاخا توركیا دا و دێ هەوە تەسلیمی رژێما سەدامی كەین و ڤێ چەندێ ترسەكا مەزن ل دەف خەلكێ پەیدا كر و چارەنڤیسێ وی خەلكی خرابتر لێ هات و سەرێن رێیان ل بەر خەلكی بەرزەبوون، دەنگێ گریێ و زەمەزیرا زارۆیان د چوو بەر ئەسمانی و رەوش گەلەك خراب بوو، پاشی ل رۆژا 28.8.1988 ل گەل تاڤدانێ، ئەو خەلكە چوونە د ناڤ ئاخا توركیا دا، ل باكورێ كوردستانێ و سەرۆك ـ كۆمارێ توركیا تورگۆت ئۆزالی بریار دا، وی خەلكی وەكو پەنابەر ل توركیا وەربگریت، لەوما هەر زوو خەلك چوونە د ناڤ ئاخا توركیا دا و چوونە گوندێن شیڤرەزانێ، گەرەمیسێ، ئاشیتێ، ئارووشێ و ئەلەمینێ و بێرمانێ، هەر ل ئێڤاریا 28.8.1988 سنوورێ ئیراقێ ژ ئالیێ سەرباز و جاشان ڤە هاتە گرتن و جاشان ل سەرێ وان گر و ملان، دكرە گازی و دگۆتە وی خەلكی، وەرنە بۆ خۆ حوكمێ زاتی، وەرن نەڕەڤن.ئەم حەفتیەكێ ماینە ل گوندێ ئارووشێ، پاشی بۆ دەمێ سێ رۆژان ئەم چووینە سەربەستا ل ئاشیتێ ل گوندێ ئاشیتێ، ل دووڤ دا حوكمەتا توركی ئەم ب قەلابان ڤەگۆهاستینە كەمپا سلۆپیا، بەری بگەهینە سلۆپیا شەڤەكێ ماینە ل گوندكێ مەلێ، پاشی چووینە سلۆپیا دو حەفتیان ماینە ل وێرێ، حوكمەتا توركیا ل بەربوو، ئەو خەلكێ چووینە كەمپا سلۆپیا تەسلیمی رژێما ئیراقێ بكەن، بەلێ پاشی ئەم تەسلیم نەكرین، پاشی ل سەرێ هەیڤا 10 سالا 1988 ێ، ئەم چووینە كەمپا مێردینێ و چار سالان ماینە ل بن چادران، ل وێرێ مە گەلەك نەخۆشی و دەردەسەری دیتن، چەندین حەفتیان د ماینە بێی ئاڤ، بێی كارەب، ل بەر سەرما، گەرما هاڤینێ، تۆزێ و هەری و تەقنا زڤستانێ.
هەروەسا د ناڤا وێ كەمپێ دا، دەستهەلاتا توركی ل گەل ئەمنا ئیراقێ رێككەفتن و ل ئێڤاریەكێ نانێ ژەهركری دا خەلكێ وێ كەمپێ، د ئەنجامدا دو هزار و 52 كەس ب وێ ژەهرێ كەفتن و چەندەكا ژ وان گیانێ خۆ ژ دەست دا، هەر سال برینێن ئەنفالێ ساخ دبن و ناهێنە دەرمان كرن.

7

زنار تۆڤى

ل هه‌ر ده‌ڤه‌ره‌كێ، جه و بهایێن خوارنگه‌هان ژێكجودانه‌، ئه‌ڤ چه‌نده‌ دمینیت، ل سه‌ر وى جهێ ئه‌و خوارنگه‌هه‌ لێ هاتینه‌ دروستكرن، ل گه‌ل چێكرنا خوارنێ ل وان خوارنگه‌هان، كو ئه‌ڤ چه‌نده‌ تشه‌كێ سروشتى یه‌، هه‌روه‌سا ل گه‌له‌ك خوارنگه‌هان لیستا بهایان هه‌یه‌ و ده‌مێ مرۆڤ دچیته‌ وان خوارنگه‌هان، دێ لیستا بهایان ده‌نه‌ف مرۆڤى و ئه‌و خوارنا مرۆڤى دڤێت، ل دووڤ وان بهایان دێ داخواز كه‌ت و چ تشتێن زێده‌تر بۆ مرۆڤى ل گه‌ل نائینن، ئانكو هه‌ر تشتێ مرۆڤ داخواز بكه‌ت و بخوت، دێ هێته‌ حسابكرن و چ تشتێ زێده‌تر بۆ مرۆڤى ناهێت و ل دووڤ وى تشتى مرۆڤى خوارى دێ پارێ خۆ ده‌ت، بێى داخوازیا مرۆڤى چ خوارنێ بۆ مرۆڤى نائینن و تشتێن زێده‌ ناهێنه‌ دانان و چ خوارن و به‌رمایكێن وێ ژى نامینن، ئه‌ڤه‌ كاره‌كێ گه‌له‌ك جوانه‌، ب ڤى ره‌نگى خوارن ژى ب هه‌روه‌ ناچیت.

4

زنار تۆڤی

دلشکەستن ب تنێ ئەزموونەکا دەروونی و سۆزداری نینە، بەلکو کارتێکرنەکا ئێکسەر و گران ل سەر فیزۆلۆژیا جەستەیی هەیە، دەمێ مرۆڤ تووشی دلشکەستنێ دبیت، لەش وەکو “برینەکێ” سەرەدەریێ دگەل دکەت.
دەمێ تو تەماشەیی وێنێ وی کەسی دکەی یێ تە دلێ وی شکاندی، ئەو دەڤەرێن مەژی چالاک دبن، ب تایبەتی کۆرتێکس و سۆماتۆسینسۆری، کو بەرپرسن ژ هەستکرن ب ئێشانا لەشی، ئانکو مەژی جوداهییێ دناڤبەرا سۆتنا دەستێ تە و شکاندنا دلێ تە دا ناکەت، بۆ مەژی هەردوو ئێشانەکا ڕاستەقینەنە.
دەمێ تو د پەیوەندیەکا سۆزداریدا بی، مەژی ڕێژەیەکا مەزن ژ هۆرمۆنێن کەیفخۆشیێ (دۆپامین و ئۆکسیتۆسین) بەرهەم دئینیت، ل دەمێ دلشکاندنێ، ئەڤ هۆرمۆنە ژ نشکەکێڤە دادکەڤن و ل جهێ وان هۆرمۆنێن ستریسێ (کۆرتیزۆل و ئەدرینالین) بلند دبن، ئەڤ ڕەوشە هەڤشێوێ کێشانا ماددێن هوشبەرە د لەشێ کەسێ ئالۆدەبوویی دا، کو دبیتە ئەگەرێ لەرزین و دۆدلیێ و خەمۆکیێ.
کۆنیشانێن دلشکەستنێ، کو ئەڤە دیاردەیەکا نۆشداری یا ڕاستەقینەیە، ژبەر بلندبوونا ژ نیشکەکێڤە یا هۆرمۆنێن سترێسێ، پشکەک ژ ماسولکێن دلی بۆ دەمەکی لاواز دبن. گەلەک نیشانێن وێ وەکو ڕەنگێ جەلتا دلی نە، ئێشانا سنگی و بێهن تەنگی، بەلێ جوداهی ئەوە کو دەمارێن دلی ناهێنە گرتن، بەلکو ب تنێ ماسولکە ژبەر خەمێ شۆک دبن.
ژبەر بلندبونا کۆرتیزۆلی، خوین ژ کۆئەندامێ هێرانێ بەرەف ماسولکان دچیت (وەکو خۆ بەرهەڤکرنەک بۆ شەری یان ڕەڤینێ)، ئەڤە ژی دبیتە ئەگەرێ، ژ دەستدانا حەزا خوارنێ، ئێشانا گەدەی، زکچوون یان قەبزی، هەستکرن ب هەبوونا “گرێیەکێ” د گەوری و سنگی دا.
هەروەسا دۆدليا بەردەوام یا پشتی دلشکەستنێ، دبیتە ئەگەرێ کێمبوونا تەپکێن سپی یێن خوینێ، ژبەر هندێ ئەو کەسێن دلێ وان شکەستی پتر دبنە جهێ تووشبوونێ ب هەلامەتان، کولبوون و نەخۆشیێن ڤایرۆسی، مەژی د ڕەوشا ئاگەهدارییا بەردەوام دایە، ئەڤە ژی دبیتە ئەگەرێ تێکچوونا خەوێ یان خەونان ب وی کەسیڤە دبینیت، هەروەسا بلندبوونا کۆرتیزۆلی دبیتە ئەگەرێ پەیدابوونا پرسکان و تێکچوونا ڕەنگێ پیستێ مرۆڤی.
دیسا دەمێ جەستە لبن فشارێدا بیت ماسولکە تێکدچن، ئەڤە ژی دبیتە ئەگەرێ سەرئێشەکا بەردەوام، ئێشانا ستوی و پشتێ، هەستکرن ب وەستیانەکا زۆر کو ب خەوێ ژی چارەسەر نابیت.
دلشکەستن خەیال نینە، بەلکو شۆکەکا لەشی و کیمیاییە، لەشێ مرۆڤی پێدڤی ب دەمی هەیە، هەتا هەڤسەنگیا هۆرمۆنان بزڤرینیتەڤە، باشترین چارەسەری د ڤی دەمیدا، وەرزشکرنە، بۆ بلندکرنا ڕێژا سروشتی یا دۆپامینی، وەرگرتنا پشتەڤانیا جڤاکی، ئاخفتن ل گەل هەڤال و کەسێن نێزیک بۆ کێمکرنا ئاستێ کۆرتیزۆلی.

11

زنار تۆڤی

زاڕۆكێن ڤی سەردەمی، جوداترن ژ یێن بەری نوكە، زاڕۆكێن بەرێ‌ پتر حەز ژ دەركەفتنێ‌ دكر و ل سپێدە و ئێڤاران ل كولانان ل گەل ئێك یاری دكرن و ژ دەرڤە بوون، بەلێ‌ زاڕۆكێن نوكە د وەسا نینن و پتر دمیننە ل مال و خۆ ب تەلەفۆنێ‌ ڤە مژوول دكەن، هەر چەندە د نوكە دا تەكنولۆژیا نوو و تۆرێن جڤاكی، هەموو تشت بەرۆڤاژی كرینە و جڤاك ب رەنگەكێ‌ گشتی ب هەموو تەخ و چینێن خۆڤە پێڤە هاتیە گرێدان و ئێك ژ وان تەخان ژی زارۆكن، هەروەسا د ئەڤرۆكە دا، پێدڤیێن ژیانێ‌ ژی پتر لێ‌ هاتینە و مەزاختنا رۆژانە ژی، ژ بەری نوكە زێدەتر لێ‌ هاتینە و هەتا رادەكی ئەڤە ژی بوویە بارگرانی. دیسا د نوكە دا پرانیا زارۆكان، ب مۆبایلێ‌ و بەرێخۆدانا یۆتیوبی و تیڤیان ڤە هاتینە گرێدان و پتر د ژوورڤەنە، ل گەل هندێ‌ ژی، خوارنا وان یا رۆژانە پتر بووینە ئەندۆمی و شەربەت و چپس و پسكێت و هند حەز ژ خوارنا مال ژی ناكەن. هەروەسا د بەرێ‌ دا، خەما دایكان ئەو بوو، دەمێ‌ زاڕۆكێن وان ژ مال دەردكەفتن، د چوونە دناڤ ئاخێ‌ و تۆزێ‌ دا یاری دكرن، دەمێ‌ د زڤرینە مال ژی، هەموو د بوونە تۆز، لەوما خەما دایكان پاقژكرن و شووشتنا جلكێن وان بوو، ل گەل هندێ‌ ژی دایك و باب ب زۆری دشیان زارۆیێن خۆ ببەنە د ژوورڤە، هەردەم بەرێ‌ زارۆیان ژ دەرڤە بوو. داكو بۆ خۆ ل گەل زارۆكێن دەردورێن وان یاریان ل گەل ئێك بكەن. بەلێ‌ نوكە ئەڤ چەندە بەرۆڤاژێ‌ لێ‌ هاتیە، هەبوونا شاشێن مۆبایل و ئایپادان وەكریە، ئێدی ب زۆری دایك و باب دشێن زارۆیێن خۆ ژ مال ببەنە ژ دەرڤە، یان پێكڤە ل گەل ئێك دەربكەڤن، لەوما جاران خەما دایكان ئەو بوو، دەمێ‌ زارۆك ژ مال دەردكەفتن و ئێڤاری د هاتنە مال، دناڤ ئاخ و تۆزێ‌ دابوون، بەلێ‌ نوكە ئەو چەندە هاتیە گوهۆرین و ئێدی زارۆك زوو ژ مال دەرناكەڤن و هەموو ب مۆبایل و ئایپادان ڤە د مژوولن و ئاگەه ژ دەرڤە نەمایە و ئێدی یێ‌ ژ یاریان و تۆزێ‌ ژی دووركەفتین، ئەرێ‌ چ بهێتە كرن، كو ئێدی زارۆك ژ شاشێن ئایپاد و مۆبایلان دوور بكەڤن و ل گەل هەڤالێن خۆ دەربكەڤن و یاریان بكەن.

4

زنـار تـۆڤـی

پشتی پەسەندكرنا دەستوورێ‌ ئیراقێ‌ ل سالا 2005 ێ‌، دۆسەیا نەفت و گازێ‌ وەك ئێك ژ هەستیارترین و ئالۆزترین پرسێن هەلاویستی مایە د ناڤبەرا هەولێر و بەغدا دا، سایتێ‌ (بەغداد ئەلیەوم) د راپۆرتەكا شرۆڤەكاری دا پرسیارا وێ‌ چەندێ‌ كرییە كا بۆچی پێنج خولێن پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌ شكەستن ئینا د ئێكلاكرنا ڤێ‌ قانوونێ‌ دا؟، كو نوكە ب « قانوونا مەحال» دهێتە بناڤكرن.
هەروەسا ئاماژە ب وێ‌ چەندێ‌ دایە، كو سامانێن نەفتی یێن ئیراقێ‌ ستوینا هەرە سەرەكی یا داراییا دەولەتێ‌ یە، هەتا نوكە ژی ب رێیا تێكەلیەكێ‌ ژ « قانوونێن كەڤن، بریارێن وەزاری و رێككەفتنێن سیاسی یێن دەمكی دهێنە برێڤەبرن، زێدەباری وێ‌ چەندێ‌ كو دەستووری تەكەزی ل سەر پێدڤیا قانوونەكا فیدرالی یا نوو كریە، ئەڤ ڤالاهییە نە ب تنێ‌ كێماسیەكا قانوونیە، بەلكو بوویە ژێدەرێ‌ ئالۆزیەكا بەردەوام و مەزنترین دەرگەهێ‌ كێشەیێن سیاسی و دارایی یێن دناڤبەرا هەولێر و بەغدا دا.
ل دووڤ وێ‌ راپۆرتێ‌، ناڤەرۆكا وێ‌ كێشەیێ‌ د دو پرسیارێن سەرەكی دایە، ئەو ژی « كی خۆدانێ‌ بریارا دوماهیێیە د برێڤەبرنا كێلگەهان دا و داهات چاوا د ناڤبەرا حوكمەتا فیدرالی و هەرێما كوردستانێ‌ و پارێزگەهێن بەرهەمهێنەر دا دابەش دبن؟.
د هەمان دەمدا وێ‌ راپۆرتێ‌ دیاركرییە، دەستووری مافێ‌ برێڤەبرنا كێلگەهێن نەفتی و ئیمزاكرنا گرێبەستان دایە هەرێما كوردستانێ‌، بەلێ‌ بەغدا ڤان دەقێن دەستووری پشتگوه دهاڤێژیت و بزاڤان دكەت، كو هەموو تشت ل ژێر دەستێ‌ وێ‌ دابن، ل گەل هندێ‌« ئەڤ هەڤركییە ب تنێ‌ نەمایە د چارچووڤێ‌ دانوستاندنان دا، بەلكو بەغدا پەنا بریە بەر دادگەها فیدرالی و چەندین بریار دەرخستن بۆ هەلوەشاندنا بنەمایێن گرێبەستێن هەولێرێ‌، ب ڤێ‌ چەندێ‌ ژی ئەو كێشە ژ پرسەكا سیاسی گوهۆری بۆ ئابلۆقەكا قانوونی و دارایی.
د پشكەكا دی یا وێ‌ راپۆرتێ‌ دا، كو لایەنەكێ‌ دی یێ‌ گرنگ دیاردكەت، ئەو ژی نەرازیبوونا پارێزگەهێن باشورە یێن ئیراقێ‌ (ب تایبەتی ژی بەسرا). ئەو ژی وەك هەرێما كوردستانێ‌ دبینن كو بریارا نەفتێ‌ د دەستێ‌ چەند « كەسێن دیاركری» دا ل وەزارەتێن فیدرالی دا هاتیە كۆمكرن، د دەمەكی دا باژێرێن وان ب تنێ‌ دووكێل و بێكاری و ژێرخانەكا وێران بۆ مایە، درووشمێ‌ « نەفتا مە بۆ كیڤە دچیت؟، دەربرینێ‌ ژ وێ‌ ستەمێ‌ دكەت یا كو ژ لایێ‌ حكومەتا فیدرالی ڤە بەرامبەر دەڤەرێن بەرهەمهێنەر دهێتە كرن، هەر چەندە حوكمەتا سوودانی سۆز دابوو د شەش مەهێن دەستپێكی یێن كابینەیا وی دا، قانوونا نەفتێ‌ پەسەند بكەت، بەلێ‌ ب تنێ‌ د بەرنامێ‌ كارێ‌ حوكمەتا وی دا هاتبوو جهگیر كرن، لەوما هەتا نوكە ب تنێ‌ وەكو سۆزەكێ‌ مایە و نەهاتیە بجهئینان.
هەروەسا قانوونا نەفت و گازێ‌ ب تنێ‌ داخوازا حكومەتا هەرێما كوردستانێ‌ نینە، بەلكو بەرژەوەندیەكا نیشتمانییە بۆ هەموو ئیراقییان، هەكە ئەڤ قانوونە دەربچیت، دێ‌ دووماهیێ‌ ب قۆرخكاریا بریارێ‌ ئینیت و چەندین دەرگەهێن گەندەلیێ‌ ل ئیراقێ‌ دێ‌ هێنە گرتن.
دیسا ژی، پاشخستنا ڤێ‌ قانوونێ‌ وەدكەت، كو دۆسەیا نەفتێ‌ هەردەم وەك «كارتەكا مامەلەیا سیاسی» بمینیت و هەر لایەنەك لدووڤ بەرژەوەندیا خۆ دەستووری لێك بدەت، ئەڤە ژی بەری هەر تشتەكێ‌ زیانێ‌ دگەهینیتە سەقامگیریا ئابۆری و باوەریا وەلاتییان، لەوما هێلانا قانوونا نەفت و گازێ‌ ب هەلاویستی، مفا بۆ وان لایەنان هەیە یێن كو دڤێن هەر جار د دەمێ‌ قەیرانان دا، بابەتێ‌ نەفتێ‌ و بودجەیی وەك چەكەكی بەرامبەر هەرێما كوردستانێ‌ بكار بینن، لەوما هندی ئەڤ قانوونە نەبیتە «دەقەكێ‌ جهگر یێ‌ قانوونی» كێشەیێن د ناڤبەرا هەولێر و بەغدا دا دێ‌ ب ڤەكری مینن و ناهێنە چارەسەر كرن.

5

زنار تۆڤی

د ئۆپەراسیۆنەكا سەربازی یا فرەرەهەند دا، هێزێن تایبەت یێن ئەمریكا (دەلتا فۆرس) شیان (نیكۆلاس مادۆرۆ) سەرۆكێ‌ ڤەنزوێللا و هەڤژینا وی د ناڤ حەشارگەها وان دا دەستەسەر بكەن، ب ڤێ‌ چەندێ‌ ژی، ئەمریكا دووماهی ب چەندین سالێن ئالۆزیا سیاسی و سەربازی یا د ناڤبەرا واشنتۆن و كاراكاس دا ئینا، هەروەسا بەرهەڤی بۆ ڤی كارێ‌ ئالۆز چەندین هەیڤان ڤەكێشابوو، ل دووڤ گۆتنێن دۆنالد ترەمپێ‌ سەرۆكێ‌ ئەمریكا و فەرماندەیێن لەشكری و دەزگەهێن هەوالگیری یێن ئەمریكا ل هەیڤا تەباخا بۆری، وان چاڤدێریەكا هویر یا هەمی هویركاریێن ژیانا مادۆرۆیی كرینە، هەر ژ خوارن و جۆرێ‌ جلكان، هەتا دگەهیتە گەشت و لڤین و گیانەوەرێن وی یێن د مال دا. هەروەسا یەكەیا (دەلتا فۆرس) ژ بۆ پشتراستبوون ژ سەركەفتنا وێ‌ ئۆپەراسیۆنێ‌، نموونەكا وەك مال و جهێ‌ مادۆرۆیی چێكرینە و چەندین هەیڤان پرۆڤەیێن هێرشكرنێ‌ تێدا ئەنجامداینە. بۆ ڤی بابەتی ژی، سیاسەتمەدارەكێ‌ عەرەب یێ‌ سوننی ل ئیراقێ‌ نڤێسینەك ب ترانە ڤە دەربارەی دەستەسەركرنا سەرۆكێ‌ ڤەنزوێللا ژ لایێ‌ ئەمریكا ڤە بەلاڤكریە و داخواز ژ وان كەسان كریە» یێن ل دەف ترەمپێ‌ سەرۆكێ‌ ئەمریكا ڤە دهێنە داخواز كرن، بلا هەڤژینێن خۆ ڤرێكەنە مالا بابێن وان، داكو ژ لایێ‌ ئەمریكا ڤە نەهێنەگرتن. ل ڤان رۆژێن بۆری ئەمریكا چەند هێرشەك كرنە سەر پایتەختێ‌ ڤەنزوێللا و پاشی سەرۆكێ‌ وی وەلاتی و هەڤژینا وی ژ لایێ‌ هێزێن «دەلتا فۆرس» یێن ئەمریكا ڤە هاتنە رەڤاندن و بۆ وی وەلاتی هاتنە ڤەگوهاستن، ل سەر ڤی بابەتی ژی، ناجح میزان، سیاسەتمەدارێ‌ ئیراقی چەندین پۆست بەلاڤكرن و تێدا ب رەنگەكی نەراستەوخۆ بەحسێ‌ وان میلیشیات و گرۆپان كر یێن كو ل دەف ئەمریكا هاتینە داخوازكرن، بۆ نموونە سەركردێن میلیشیاتێن ئیراقی یێن كو نوكە خۆ ب حاكمێن وی وەلاتی دزانن، ناڤهاتی نڤێسایە: ژ ئەڤرۆ و پێڤە پێدڤییە هەر كەسێ‌ ژ لایێ‌ ترەمپی ڤە هاتبیتە داخوازكرن، بلا هەڤژینا خۆ ڤرێكەتە مالا بابێ‌ وێ‌، ژ پێخەمەت پاراستنا كەرامەتا هەڤژینێن وان ژ دەستێ‌ هێزێن دەلتا فۆرس یێن ئەمریكا ڤە. ل گەل هندێ‌ ژی ئەو كەسە شیرەتان ل میلیشیاتان و گرۆپێن نێزیكی وان میلیشیاتان دكەت و دبێژیت: شیرەتێن من بۆ هەموو وان كلكە وەلائییان ئەوە، كو عەبایێ‌ (ئەمتار مەیاحی) بكەنە بەرخۆ، چونكی ئەمریكا ژ عەبایێ‌ ئەمتارێ‌ دترسیت، وەكو دیار ئەمتار مەیاحی، خانمەكا بەربژارا سەر ب حەشدا شەعبی ڤەبوو بۆ هەلبژارتنێن خولا شەشێ‌ یا پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌، ل دەمێ‌ بانگەشەیا هەلبژارتنان دا، میلیشیاتان د ناڤ خەلكی دا دگۆت: ئەمریكا ژ عەبایێ‌ ئەمتار مەیاحێ‌ دترسیت، بەلێ‌ ئەو خانما بەربژار دەرنەكەفت و نە شییا بچیتە پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌، داكو ئەمریكا ژێ‌ بترسیت.

12

زنار تۆڤی

سەرەدانا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ‌ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ بۆ قاهیرەیا پایتەختێ‌ مسرێ‌ و پێشوازیا گەرما عەبدولفەتاح سیسی، سەرۆكێ‌ مسرێ‌، دەنگڤەدانەكا مەزن و بەرفرەه د ناڤ راگەهاندنا مسری دا هەبوویە، ئەڤ چەندە كویراتیا پەیوەندیێن دیرۆكی و سیاسی یێن د ناڤبەرا وەلاتێ‌ مسرێ‌ و هەرێما كوردستانێ‌ دا دیار دكەن.
سەرەدانا سەرۆكێ‌ حكومەتا هەرێما كوردستانێ‌ بۆ قاهیرە ژ لایێ‌ ئاژانس و دەزگەهێن راگەهاندنێ‌ یێن ناڤدارێن وی وەلاتی وەكو (ئەهرام، یەوم ئەلسابع، ئەلوەتەن، ئەلدەستوور، سەوت ئەلئوممە) ژ بلی پەخشێن تەلەڤزیۆنی یێن كەنالێن مسری، كو یێ‌ ژ هەمیان دیارتر كەنالێ‌ (الحیاە) كو ب لەز و ب هویری ئەو سەرەدان و پێشوازییە ڤەگوهاست و رۆناهی خستە سەر ئاماژێن سیاسی یێن وێ‌ سەرەدانێ‌ و وان دیداران.
میدیایێن مسری د پەخش و راپۆرتێن نووچەیی دا رۆناهی خستە سەر پەیاما سیاسیا وێ‌ سەرەدانێ‌ و ئاستێ‌ هەماهەنگییا ئەمنی یا دناڤبەرا هەردو دامەزراوەیێن ئەمنی یێن مسرێ‌ و هەرێما كوردستانێ‌، وەكو هەولەكێ‌ بۆ پاراستن و ب هێزكرنا ئاسایش و سەقامگیریا دەڤەرێ‌ و بەرهنگاربوونا تەحەدییاتێن هەرێمایەتی، ب تایبەتی مەترسیێن تیرۆرێ‌.
هەروەسا (بەوابەی ئەهرام) ئاماژە ب ستایشا سەرۆكێ‌ حكومەتا هەرێما كوردستانێ‌ كر د رۆلێ‌ هەرێمیێ‌ مسرێ‌ وەك راگرەكا سەرەكی بۆ سەقامگیرییێ‌ د دەڤەرا عەرەبی دا و دیار كر: كو قاهیرە هەڤپشكەكا گرنگە د پشتەڤانییا ئاسایشێ‌ و سەقامگیریێ‌ و گەشەپێدانێ‌ دا.
دیسا سایتێ‌ (الیوم السابع) رۆناهی خستە سەر لایەنێ‌ ئابۆریێ‌ وێ‌ سەرەدانێ‌ و دیاركریە: سیسی داخواز ژ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ كر، كو مفایی د كۆمپانیێن مسری ببینن بۆ بجهئینانا پرۆژەیێن خۆ، وەك ئاماژەك بۆ حەزا مسرێ‌ بۆ ڤەگوهاستنا ئەزموون و شارەزایا پێشڤەبرن و ئاڤاهیان بۆ هەرێما كوردستانێ‌.
هەروەسا رۆژناما (ئەهرام) ل پێگەهێ‌ (ئیكس) دا ئەو دیمەنە بەلاڤكرینە كو تێدا ب گەرمی پێشوازی ل سەرۆكێ‌ حكومەتا هەرێما كوردستانێ‌ هاتییە كرن، ئەڤێ‌ بۆچوونەكا ئەرێنی لدەف رایا گشتیا مسری و عەرەبی دروستكریە دەربارەیی پەیوەندییێن ب هێز یێن دناڤبەرا هەردو ئالیان دا.
هەموو رۆژنامە و سایتێن وی وەلاتی بەحسێ‌ وێ‌ پێشوازی و سلاڤا گەرموگورا سەرۆكێ‌ مسرێ‌ ل سەرۆكوەزیرێن هەرێما كوردستانێ‌ و شاندێ‌ ل گەل دا كرینە و بەلاڤكرینە، وەك دەربرینەكێ‌ بۆ جددییەتا دانوستاندنان ل سەر ئەوان دۆسییەیێن ئێخستینە بەرنامێ‌ وێ‌ سەرەدانێ‌، ب تایبەتی كەنالێ‌ (ئەلحەیات) گرنگییەكا زۆر دایە وێ‌ سەرەدان و پێشوازیێ‌.
هەروەسا كەسێن شارەزا و بسپۆر دبێژن، گرنگیدانا میدیایا مسری ب ڤی رەنگێ‌ بەرفرەه بۆ ئەوێ‌ سەرەدانا سەرۆكێ‌ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌، ب تنێ‌ بۆ ڤەگوهاستنا پەخشێ‌ پرۆتۆكۆلی نینە، بەلكو د چارچووڤەیێ‌ پەخشێ‌ ستراتیژی دایە و ئارمانج ژێ‌ دوپاتكرنا ل سەر رۆلێ‌ مسرێ‌ یە بۆ سەقامگیریا ئیراقێ‌ ب هەموو پێكهاتێن وێڤە، ل گەل ڤەكرنا هیڤیەكا نوو بۆ هاریكاری و هەماهەنگییا ئەمنی و ئابۆری ل گەل هەرێما كوردستانێ‌.
ئەڤە د دەمەكی دایە، كو ل رۆژا شەمبییا بۆری 20 كانوونا ئێكێ‌ 2025 ێ‌، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ‌ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ ل گەل شاندەكێ‌ حوكمەتا هەرێمێ‌، ب سەرەدانەكا فەرمی گەهشتە قاهیرەیا پایتەختێ‌ مسرێ‌ و ژ لایێ‌ بەرپرسێن بلندێن وی وەلاتی ب گەرمی پێشوازی لێ‌ هاتە كرن.

8

زنار تۆڤی

د نوكە دا ب رەنگەكێ‌ دیار و بەرچاڤ چارچووڤێ‌ هەماهەنگیێ‌ ب سەر دو بالێن سەرەكی دا دابەشبوویە، كو ناكۆكیێن وان ل سەر سیاسەتا دەرڤە و هەلوەستێ‌ وان بەرامبەر ئەمریكا یێ‌ دیار و زەلالە، ئەو ژی رەوتێ‌ توندرەو (میلیشیاتێن چەكدار) ن، كو ئەو رەوتە ژ وان پارت و فراكسیۆنان پێكدهێت، یێن كو ب بالێ‌ سیاسی یێن گرۆپێن چەكدار ل ئیراقێ‌ دهێنە دانان، كو پارتێن سەرەكی وەكو، حقوق، سادیقوون، فەزیلە و سەنەد خۆدان هەلوەستەكێ‌ توندن، ب تایبەت ژی د وێ‌ دۆسییەیا پەیوەندی ب ئەمریكا ڤە هەیی، هەروەسا ئەو رەوتە ب گرنگ دزانن، كو بەرهنگاری فشارێن ئەمریكا ببن و داخواز دكەن، كو پەیوەندیێن ئیراقێ‌ ل گەل ئەمریكا د سنووردار بن، ل گەل هندێ‌ د پەیوەندیێن هەرێمی ژی دا، ب تنێ‌ ئەو رەوتە ب هەماهەنگیا ئەمنی ل گەل سووریێ‌ رازی دبن و ل دژی پێشڤەچوونا پەیوەندیێن دبلۆماسی و ئابۆرینە ل گەل سووریێ‌.
هەروەسا رەوتێ‌ میانرەو، ئەو بالە نوونەراتییا هێزێن سیاسی یێن مەزن یێن دناڤا وی چارچووڤەیی دا دكەن، وەكو دەولەتا قانوونێ‌ كو نوری مالكی سەرۆكاتیا وێ‌ دكەت، رەوتێ‌ حیكمە یێ‌ نیشتمانی ب سەرۆكاتیا عەمار حەكیمی و هەڤپەیمانیا نەسر ب سەرۆكاتیا حەیدەر عەبادی، ب رەنگەكێ‌ گشتی ئەو رەوتە داخوازا مامەلەكرنێ‌ و خۆگونجاندنێ‌ د ڤێ‌ قووناغا سیاسیا نوكە دا دكەن،ئەو دخوازن رەوشا ئیراقێ‌ و ڤێ‌ دەڤەرێ‌ یا ئارام بیت و پەیوەندیێن وان ل گەل ئەمریكا دباشبن، هەر چەندە وان ژی ئەو مەرجە هەیە، كو كاریگەرییا نەرێنی یا ئەمریكا ل سەر پەیوەندیێن وان ل گەل ئیرانێ‌ دا نەبیت، ئەو رەوتە پشتەڤانیێ‌ ل ڤەكرنا پەیوەندیێن دبلۆماسی و ئابۆری ل گەل حكومەتا نوو یا سووریێ‌ دكەت، ب مەرەما بدەستڤەئینانا بەرژەوەندیێن هەڤپشك بۆ ئیراقێ‌، لەوما نوكە ناكۆكی و دابەشبوون د ڤی چارچووڤەیی دا هەیە، هەروەسا د نوكە دا پەیوەندیێن وان ل گەل ئەمەریكا بوویە خالەكا ناكۆكیێ‌ دناڤبەرا نوری مالكی سەرۆكێ‌ دەولەتا قانۆنێ‌ و نوونەرێن هێزێن چەكدار، هۆكار ژی ئەوە، كو نوری مالكی دڤێت پەیوەندییەكا باش ل گەل ئەمریكا هەبیت، ل گەل هندێ‌ ئیران ژ ڤێ‌ پەیوەندیێ‌ بێزار نەبیت، چونكی ئیرانێ‌ نەڤێت هەست ب هندێ‌ بكەت، كو ژلایێ‌ ئەمریكا و وەلاتێن رۆژئاڤایی ڤە بهێتە گەمارۆ دان.
هەروەسا ل ڤێ‌ دەڤەرێ‌ ئیراق دووماهی جهە بۆ ئیرانێ‌ مایی، ب تایبەتی ژی پشتی ژناڤچوونا رژێما بەشار ئەسەدی ل 8 ی كانوونا ئێكێ‌ 2024 ێ‌، دیسا عەمار حەكیم سەرۆكێ‌ رەوتێ‌ حیكمە یێ‌ نیشتمانی ژی، بەردەوام پەیامان دگەهینیت و هۆشداریان ددەت، ژ لێكەفتێن بەردەوام یێن وێ‌ رەوشا دناڤبەرا گرۆپێن چەكدار و لایەنێن ئەمریكی و كاریگەریێن وێ‌ ل سەر رەوشا ئابۆریا ئیراقێ‌، د هەمان دەمدا حەیدەر عەبادی سەرۆكێ‌ هەڤپەیمانیا نەسر، د ڤەقەتیانێ‌ دایە ل گەل پرانیا گرۆپان، ئەڤە وێ‌ دگەهینیت، كو هەڤپەیمانیا چارچووڤێ‌ هەماهەنگیێ‌ ب توندی دابەشبوویە ب سەر هەلوەستێ‌ وان بەرامبەر رەوشا ژ دەرڤە، ب تایبەتی پەیوەندیێن وان ل گەل سووریا پشتی ئەسەدی، ل گەل هندێ‌ ژی لایەنێن عەرەبێن شیعی ب پێدڤی دزانن وان پەیوەندیەكا باش و بەرژەوەندیەكا هەڤپشك ل گەل حوكمەتا نوكە یا سووریێ‌ هەبیت.
هەروەسا ژ ترسا سزایێن واشنتۆنێ‌ چارچووڤێ‌ هەماهەنگیێ‌ ل دیوڤ كاندیدەكێ‌ «پەسەندكری دا دگەرن، چونكی پرۆسا هەلبژارتنا سەرۆكوەزیرەكێ‌ نوو بۆ ئیراقێ‌ یا ئالۆزبوویی و رووبروو بەربەستێن مەزن بوویە، ب رەنگەكی چارچووڤێ‌ هەماهەنگیێ‌ ل ژێر فشار و مەرجێن توند یێن ئەمریكا دایە و بژاردەیێن وان بەرتەنگ بووینە، ب تایبەتی ژی نوكە چارچووڤێ‌ هەماهەنگیێ‌ د رەوشەكا هەستیار دایە، ژ ئەگەرێ‌ مەترسیا سەپاندنا سزایێن دژوار ژ لایێ‌ ئەمریكا ڤە.

9

زنـار تـۆڤـی

رۆژێن نەخۆش و پری دەرد و ئێش و ژان، ئەو رۆژن چ جاران ژ پێش چاڤێن مە ناچن، ل هەوا ئەنفالا رەش، ل شەڤا 25 تەباخا 1988 ێ‌، بۆ جارا دووێ‌ ئەم ئاوارە بووین، ئەم ژ گوندێ‌ هرۆرێ‌ بەر ب سنوورێ‌ توركیا ل نیڤا شەڤەكا تاری و بێ‌ چارەنڤیس ب رێكەفتین، بۆ جارا ئێكێ‌ پشتێ‌ رژێما بەعس، خەتاسۆر دانایی ل سالا 1986، بۆ دەڤەرێن رزگاركری، یێن ل ژێر كونترۆلا پیشمەرگەیێن كوردستانێ‌ و ل ئیلۆنا سالا 1987، مە وەكو خەلكێ‌ گوندێ‌ گركا، گوندێ‌ خۆ چۆلكر، ژبەر هێرشێن بەعسیان، ئەم خەلكێ‌ گوندی بەلاڤەبووین و هەر هندەك بۆ لایەكی چوون، داكو خۆ و زارۆیین خۆ بپاریزن ژبەر هێرشێن جاش و بەعسیان، مە قەستا گوندێ‌ هرۆرێ‌ كر، كو ل وی دەمی دووری جادا سەرەكی بوو یاكو دچیتە ناحیا كانی ماسێ‌، هەروەسا وی دەمی ترۆمبێل ژی نە دهاتنە گوندی، ئەم و گەلەك مرۆڤێن مە ل گوندێ‌ هرۆرێ‌ ئاكنجی بووین، هەمان سال، ل 11/9/1987، داستانا كانی ماسێ‌ هاتە تۆماركرن و دەڤەرا كانی ماسێ‌ كەفتە ژێر كونترۆلا هێزێن پیشمەرگەیێ‌ كوردستانێ‌، بۆ دەمێ‌ چەندین رۆژان رژێما بەعسی ب هێزێن لەشكەری و ب هاریكارییا فرۆكان و تۆپخانەیان هێرش ئینانە سەر دەڤەرا كانی ماسێ‌، پشتی چەندین شەرێن دژوار، حوكمەتا ئیراقێ‌ جارەكا دی خۆ گەهاندە سەنتەرێ‌ ناحیا كانی ماسێ‌. ل 25 تەباخا 1988، ئەنفالا بەهدینان دەستپێكر، حوكمەتا ئیراقێ‌ ب فرۆكەیان چەندین گوندێن دەڤەرا دهۆكێ‌ كیمیا بارانكرن و چەندین وەلاتی هاتنە شەهید و برینداركرن، هژمارەكا مەزن یا خەلكی ژ دەڤەرێن جودا یێن دهۆكێ‌ قەستا سەر سنوورێ‌ توركیا كرن، مرۆڤ نەشێت دەڕبرینێ‌ ژ وان دیمەنێن نەخۆش بكەت، ترس و قیریێن زارۆیان و نالەنالا دانعەمران، دچوونە بەرپەرێن ئەسمانان، زێمار و گریا خەلكی ئەو گەلی و نهالە پڕكربوون، ژن و مێر لێك بەرزەبوون، زارۆك ژ دەیبابان ڤەقەتیان، ل شەڤا 25 تەباخا 1988، ئەم ژ گوندێ‌ هرۆرێ‌ دەركەفتین و بەرەف سنوورێ‌ توركیا ڤە چووین، وێ‌ نیڤا شەڤێ‌ ئەم ل وان چۆل و گەلیان سەركەفتین و ئەم گەهشتینە خەنۆكەیی، ئەم دو رۆژان ماینە ل وێرێ‌، رۆژا سێیێ‌ بەرێ‌ سپێدێ‌ بۆ هەوارا وی خەلكی و گۆتن، خۆ رزگار بكەن، ئەڤە جاش هاتنە هنداڤی سەرێ‌ مە، ل رۆژا 28/8/1988، ئەم ل گەل وی خەلكی پێكڤە تەڤلی بنێ‌ گوندێ‌ ئارووشێ‌ بووین ل باكۆر، ئەم نێزیكی پێنچ شەش هزار مرۆڤان بووین، جەندورمێن توركان هاتنە بەریكا مە و نەهێلا ئەم بچینە د ناڤ گوندێ‌ ئارووشێ‌ دا، ئەم ماینە د ناڤبەینا هەردو لەشكرێن حوكمەتا ئیراقێ‌ و توركیا، هندی وی خەلكی كرە هەوار و گازی، جەندورمێن توركا گۆت، چێنابیت هوون بێهنە د ناڤ ئاخا توركیا دا، خەلكی گەلەك بزاڤكر بچن، بەلێ‌ هەر وان نەهێلا ئەم بچینە د ناڤا ئاخا توركیا دا و وان گۆت، دێ‌ هەوە تەسلیمی ئیراقێ‌ كەینەڤە، هەتا بوویە مەغرەب چ چارە نەبوون و وان هەر گۆت، دێ‌ هەوە تەسلیم كەین و لەشكرێ‌ ئیراقێ‌ یێ‌ نێزیكی مە دبیت، وێ‌ شەڤێ‌ جارەكا دی ژ نەچاری پێشمەرگەیی چەكێ‌ خۆ راكرەڤە و خودانە چیایی و خاترا خۆ ژ زارۆك و خیزانین خۆ خواستن، بۆ رۆژا مان و نەمانێ‌، كەس نزانیت دێ‌ چارەنڤیسێ‌ مە چ لێ‌ هێت، ئەو رۆژە نەخۆشترین رۆژین ژیانا مە بوون، پاشی رۆژا پاشتر هاتە راگەهاندن، كو دەولەتا توركیا ئەم وەكو پەنابەر وەرگرتین و ئەو پێشمەرگە ژی ڤەگەریان و هاتنە ناڤ خێزان و كەسوكارێن خۆ. چەند رۆژان ئەم ماینە ل گوندێ‌ ئارۆشێ‌ و پاشێ‌ بۆ دەمێ‌ سێ‌ رۆژان ئەم ماینە ل سەربەستا ل دۆلا ئاشیتێ‌، ل دووڤدا ئەم ب قەلابان هاتینە ڤەگۆهاستن بۆ كەمپا سلۆپیا یا گریدایی باژێرێ‌ شەرنەخێ‌، ئەم هەڤدە رۆژان ماینە ل كەمپا سلۆپیا لبەر هەتاڤێ‌، ل وێرێ‌ خیڤەت ژی نەدانە مە، پشتی هینگێ‌ حكومەتا توركیا ل مەغرەبیەكێ‌ ترێلەكا چادركری ئینا و ئەم و هەشت مالێن مرۆڤین مە ژ كەمپا سلۆپیا برینە كەمپا مێردینێ‌، دەمێ‌ ئەم گەهشتینە كەمپا مێردینێ‌ مرۆڤێن مە ل وێرێ‌ بوون، هاتنە بەریكا مە و ئەم برینە مالێن خۆ هەتا بوویە سپێدە، پاشی ئیدارا كەمپێ‌ گازی مە كر و ئەم چووین مە بۆ خۆ خیڤەت و ئەرزاق وەرگرتن، ئەم ماینە ل كەمپا مێردینێ‌، دەوروبەرێن كەمپێ‌ هەموو د سیمەكری بوون، نێزیكی هەر سەد میتران جەندورمەك دانابوویێ‌، هەر وەكو ئەم زیندانكرین، ئەم نەچاربووین مە ژی ژیانا خۆ ب وی رەنگی دبۆراند، جاران ئەم دماینە بێ‌ كارەب و بێ‌ ئاڤ، ل زڤستانان ئەم د ماینە د هەری و تەقنێ‌ ڕا، ل هاڤینان ژی ئەم د ماینە د تۆزێ‌ ڕا ل بن خیڤەتان، چار سالان ب وی رەنگی مە ژیانا خۆ بۆراند، مە گەلەك نەخۆشی دیتن، دەولەتێ‌ ژی زۆریەكا مەزن ل مە دكر، هەر د ناڤا كەمپا مێردینێ‌ دا، دەولەتا تورك ژەهر كرە د ناڤ نانی و دامە، پتری سێ‌ هزار كەسان پێ‌ نەخۆش بوون و دو كەس ژی ب وی نانێ‌ ژەهر كری مرین، زێدەباری وان هەموو نەخۆشیان، مە دەست ژ خواندنێ‌ بەرنەدا و مە ل بن خیڤەتێن دڕیایی و ل سر و سەرما زڤستانێ‌ و ل بەر گەرما هاڤینێ‌ و ل سەر ئەردی د خواند، سۆپاس بۆ كەد و زەحمەتا هەوە، مامۆستایێن كەمپا مێردینێ‌ چ جاران ئەم قەنجیا هەوە ژبیر ناكەین، هەوە ژیانا مە رۆهنكر، هندی ئەم د ژیانێ‌ دابین، دێ‌ بەحسێ‌ كارێ‌ هەوە و خزمەتا هەوە یا مەزن بۆ نفشێن بهێت كەین. د هەوا ئەنفالێن رەش دا، گوند و وارێن مە هاتنە سۆتن و ئەم هەموو دەربەدەر بووین، 182 هزار كەس بێ‌ سەروشوین بوون، چ نەمایە حكومەتا ئیراقێ‌ ب سەرێ‌ مللەتێ‌ مە نە ئینایی، هێشتا ئەم نەهاتینە قەرەبۆكرن ژی، ئەڤ دەستهەلاتا ئیراقێ‌ یا شیعی یا نوكە ژی هەمان رێیا حوكمەتا بەعس پەیرەو دكەت، هەكە ژ دەستێ‌ وێ‌ بهێت، دێ‌ ژ رژێما بەعس خرابتر ب سەرێ‌ مللەتێ‌ مە ئینیت، لەوما هندی ئەم د ژیانێ‌ دابین، چ جاران ناڤێ‌ ئەنفالێ‌ ژ بیرا مە ناچیت.

12

زنـار تـۆڤـی

بابەتێ‌ ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی ب سەرۆكاتییا ئەمریكا ل بەغدا و هاتنا وان هێزان بۆ هەولێری، ژ ئالییەكێ‌ دیترڤە رێككەفتنا ئەمنی یا دناڤبەینا بەغدا و تەهرانێ‌ و فشارێن هەرێمی و (بەرەیێ‌ مقاوەمە) ل سەر دەربازكرنا پرۆژە قانوونا حەشدا شەعبی، رەوشا ئیراقی ئالۆزكریە» ل دووڤ ریككەفتنا ئەمریكا و ئیراقێ‌ هێزین ئەمریكا، ب رەنگەكی تەمام ژ بنگەهێ‌ (عەین ئەسەد) ل ئەنبار و ژ فرۆكخانەیا نیڤدەولەتییا بەغدا، ل بنگەهێ‌ ڤیكتۆریا، هەروەسا ل بارەگەهێ‌ فەرماندەیا ئۆپەراسیۆنین هەڤپشك، ل هەیڤا ئیلۆنا بهێت دێ‌ هێنە ڤەكێشان، ئەڤ ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانان دێ‌ ئیراقی ئێخیتە هەنبەر ئەزموونەكا نوو د بەرهنگاربوونا تەحەدییاتێن ئێمناهیی دا، زێدەباری هندێ‌ دێ‌ هێزێن ئەمریكا دێ‌ هێنە هەرێما كوردستانێ‌. هێشتا شەڕ و ئالۆزی ل ڤێ‌ دەڤەرێ‌ هەنە و ب دووماهی نەهاتینە و بابەتێ‌ ڤەكێشانا هێزێن ئەمریكا ل ئیراقێ‌ نەهاتیە گوهۆرین، هەر چەندە فشارێن سیاسی یێن ئەمریكا ل سەر بەغدا هەبوون، كو وان فشاران پەیوەندی ب بزاڤێن پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌ و ب تایبەتی ژی ئالیێن شیعی ڤە هەبوون، بۆ دەركرنا قانوونا حەشدا شەعبی، ب تایبەتی پشتی ئیمزاكرنا ریككەفتنناما ئەمنیا نوو یا د ناڤبەینا ئیراقێ‌ و ئیرانێ‌ دا، ل گەل هندێ‌ دەمی سەرەدانا عەلی لاریجانی، ئەمیندارێ‌ گشتیێ‌ جڤاتا ئاسایشا نیشتمانیا ئیرانێ‌ بۆ بەغدا، حوكمەتا ئیراقێ‌ بەرگری ژ وێ‌ رێككەفتنێ‌ كر» د هەمان دەمدا لاریجانی ئاشكرا كریە» كو ناڤەرۆكا وێ‌ رێككەفتنێ‌ ل سەر پابەندبوونا هەردو وەلاتایە» كو رێكێ‌ نەدەنە ئالیێ‌ سێیێ‌، دەستێوەردانێ‌ د كاروبارێن ئەمنی، یان دروستكرنا نە تەڤاهیێ‌ د ناڤبەینا وان دا بكەت. نوكە ئیراق ل هەمبەری خالەكا هەستیار دایە، كو هەڤكێشەك حوكمی د ناڤبەینا هەڤسەنگییا هەرێمی و بەرژەوەندیین نیشتیمانی دا دكەت، كو نە یا دیارە، پشتی هنگێ‌ دێ‌ چ روودەت و رەوشا ئیراقێ‌ دێ‌ بەرەف كیڤە چیت، هەر چەندە ب ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانیا نێڤدەولەتی، دبیت ڤالاهیەكا تەمام ل ئیراقێ‌ روونەدەت، بەلێ‌ دبیت ببیتە ئەگەرێ‌ لاوازبوونا شیانێن هەوالگێری و پشتەڤانیا ئەسمانی یا سوپایێ‌ ئیراقێ‌، چونكی ئەو هەردو خالان دا، هەڤپەیمانان بۆ هێزێن ئیراقی دابین دكرن و پشتی چوونا وان هێزان، ئیراقێ‌ ئەو شیان نینن وان هەردو خالان دابین بكەت. هەروەسا نوكە ئیراق د رەوشەكا ئالۆز دا دەرباز دبیت، یان دڤێت ب ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانان ببیتە ئەگەرێ‌ ب هێزكرنا سەروەریا وێ‌ و دڤێت ئیراق وێ‌ چەندێ‌ بسەلمینیت كو هێزێن وێ‌ یێن ئەمنی د ئامادەنە بۆ هەر بەرهنگاربوونەكێ‌، یان ژی دێ‌ بەرهنگاری مەترسیێن مەزن یێن ئەمنی بیت و دێ‌ ڤالاهیێن ئەمنی پەیدا بن و دێ‌ رەوش پتر ئالۆز بیت، ب تایبەتی ژی ل گەل هەبوونا وان شەڕ و ئالۆزیێن د ناڤبەینا ئیرانێ‌ و ئیسرائیلێ‌ دا و كاریگەریێن وان ئالۆزیان ل سەر ئیراقێ‌.
دیسا ب ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی ل ئیراقێ‌، مەترسیەكا مەزن هەیە، ب تایبەتی ژی ئەگەر قۆناغا ڤەگوهاستنا وان هێزان ب رەنگەكێ‌ رێكخستی نەهێتە ئەنجامدان، چونكی دێ‌ ترس و دودلی لدەف خەلكێ‌ ئیراقێ‌ دروست بیت. هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی ب سەرۆكاتیا ئەمریكا، ل سالا 2014 ێ‌، ب مەرەما پشتەڤانیا ئیراقێ‌ ل شەرێ‌ دژی رێكخستیا داعشێ‌ هاتبوو دامەزراندن، پشتی كو داعشێ‌ دەست ب سەر چەندین باژێر و دەڤەرێن یێن ئیراقێ‌ دا گرتین، زێدەباری راگەهاندنا سەركەفتنا سەربازیا ئیراقێ‌ ب سەر داعشێ‌ دا ل سالا 2017 ێ‌، بەلێ‌ هیشتا بەرمایكێن وێ‌ رێكخستیا تیرۆریستی ل هندەك دەڤەران ماینە، لەوما ڤێ‌ چەندێ‌ وەكربوو، كو هێزێن هەڤپەیمانان وەكو فاكتەرەكێ‌ گرنگ یێ‌ پشتەڤانیا هەوالگیری و لۆجستی بمیننە ل ئیراقێ‌، ئەرێ‌ پشتی چوونا هێزین هەڤپەیمانیا نیڤدەولەتی، دێ‌ رەوشا ئیراقێ‌ بەرەف كیڤە چیت و دێ‌ چ ل ڤی وەلاتی روودەت؟.

website security