NO IORG
نووترين نووچه
هه‌لبژارتى4

ئه‌ڤرۆ نیوز:

وه‌زیرێ پلاندانانێ یا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ دیاركر بێ ئاسایكرنا ده‌ڤه‌رێن كوردستانی یێن ده‌رڤه‌یی ئیدارا هه‌رێمێ سه‌رژمێرێ سه‌ركه‌فتی نابیت.

د. دارا ره‌شید وه‌زیرێ پلاندانانا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ راگه‌هاند: پێنگاڤ هاڤێتن بۆ برێڤه‌چوونا پرۆسا سه‌رژمێریا گشتی ل عیراقێ و هه‌رێما كوردستانێ به‌رده‌وامن، چه‌ند كۆمبوونه‌كێن گرنگ دناڤبه‌را هه‌رێم و به‌غدا دا هاتینه‌ ئه‌نجامدان، بۆ هه‌رێما كوردستانێ گرنگه‌ پرۆسه‌ ب سه‌ركه‌فتی برێڤه‌ بچیت و ده‌رئه‌نجامێن ئه‌وێ سه‌رژمێریێ بۆ پێشخستنا وه‌لاتی بیت.

د. دارا ره‌شید ئه‌و چه‌نده‌ ژی دازانین چه‌ندین ساله‌ سه‌رژمێریا گشتی ل عیراقێ نه‌هاتیه‌ ئه‌نجام دان و بۆ هه‌رێما كوردستانێ ئه‌ڤ پرۆسه‌ زۆرا گرنگ و دیرۆكی یه‌ بۆ زانین و پێشخستنا بیاڤێن جودا جودایێن كاركرنێ ل سه‌ر به‌رفره‌هكرنا خزمه‌تگۆزاری و بكار ئینانا دادپه‌روه‌ریا جڤاكی، د كۆمبوونێن ل گه‌ل شاندنێن به‌غدا دا ب روونی ئه‌و چه‌نده‌ مه‌ گۆتیه‌ كۆ بێ ئاسایكرنا ره‌وشا ده‌ڤه‌رێن ڤه‌قه‌تیایێن هه‌رێما كوردستانێ سه‌ركه‌فتی نابیت ته‌ڤایا پێكهاتێن عیراقێ ترس و داخوازیا وه‌ك كوردان هه‌یه‌.

وه‌زیرێ پلاندانانا حكومه‌تا هه‌رێما كوردستانی داخاز ژ نه‌ته‌وه‌یێن ئیكگرتی و رێكخراوێن نێڤ ده‌وله‌تی رۆل و به‌رپرسیاریا گرنگ بگێرن بۆ چاڤدێریكرن و هاریكرنا سه‌رخستنا پرۆسه‌یا سه‌رژمێریێ ل عیراقێ و هه‌رێما كورستانێ.

ئه‌ڤرۆ نیوز:

ئه‌ڤرۆ ل باژێرێ هه‌ولێری ب پشكداریا 30 ده‌زگه‌هـ و سازیێن عیراقی كۆنگرێ ده‌وله‌تا عیراقێ بۆ ئامارێ ده‌ست بكارێن خۆكر، كۆ تێدا دێ شرۆڤه‌یا پێنگاڤێن ئه‌نجامدانا سه‌رژمێریێ ل عیراقی كه‌ن، بۆ ماوه‌یێ دو رۆژان دێ به‌رده‌وام بیت.

مه‌هدی عه‌لاق سه‌رۆكێ ده‌سته‌یا ئامارا عیراقێ راگه‌هاند: ئه‌ڤ كۆنگره‌یه‌ ئینان ده‌ستبكاربوونا سازیێن ئه‌كادیمی و زانستینه‌ بۆ پرۆسیسه‌كا گرنگ كۆ سه‌رمژێریێ ل عیراقێ، ئه‌ڤه‌ ژی دبیته‌ ئه‌گه‌ره‌ك پرۆسه‌ بێ گرفت و لگۆری ستاندارێن جیهانێ بهێته‌ برێڤه‌برن.

ئدریس هادی سه‌رۆكێ كۆنگره‌یی راگه‌هاند: ناڤه‌ندێن ئه‌كادیمی ل ته‌ڤایا عیراقێ هه‌موویان پێكڤه‌ هێلا ڤه‌كۆلینان دروستكرینه‌ ژبوی ل سه‌ر ئه‌ڤێ پرسه‌یێ كار بكه‌ن كۆ ماوه‌یی 33 سالانه‌ سه‌رژمێرێ ل عیراقی نه‌هاتیه‌ ئه‌نجام دان، نوكه‌ عیراق پێنگاڤان د هاڤێژیت بۆ ئه‌ڤێ پرۆسه‌یێ و دڤێت هه‌می هه‌ڤكار و هاریكارێن حكومه‌تێ ببن.

لگۆری ئارمانجێن كۆنگره‌یی ژبلی دو پانێلین سه‌ره‌كی هه‌نه‌، 79 ڤه‌كۆلین ژی ده‌ربارێ سه‌رژمێرێ و ئامارێ دێ بنه‌ ته‌وه‌رێ سه‌ره‌كێ پانل و دانوستاندنان ل سه‌ر ئه‌نجامدانا سه‌رژمێریا گشتی یا ئاكنجیان و حكومه‌تا ئه‌لكترۆنی و ئامارێن فه‌رمی و پێنگاڤێن پێشكه‌ڤتنا ئاماری و سه‌رژمێرێ كه‌ن.

ئه‌ڤرۆ نیوز:

ئه‌ندامه‌كێ لژنا دارایی ل جڤاتا نوونه‌رێن عیراقێ پێشبینیا ئه‌وێ چه‌ندێ دكه‌ت كۆ ل هه‌یڤا نیسانا بهێت بودجا عیراقێ بهێته‌ ئێكلایكرن.

حه‌نین قه‌دو د داخویانیه‌كا رۆژنامه‌ڤانی دا راگه‌هاند: لژنا دارایی ل جڤاتا نوونه‌رێن عیراقێ چاڤه‌ریێ پێك ئینانا حوكمه‌تا نوو یا عیراقی دكه‌ت، ب مه‌به‌ستا سه‌روشنی دارشتنا پرۆژه‌یی یاسایا بودجا گشتی، پێشبینیا ئه‌وێ چه‌ندێ دكه‌م پێك ئینانا كابینا نوو بودجا گشتی یا سالا 2020 ل هه‌یڤا نیشانا بهێت بهێته‌ ئیكلایكرن.

ئه‌ندامێ جڤاتا نوونه‌رین عیراقی ئه‌و چه‌نده‌ ژی دیاركر پرۆژه‌یێ یاسایا بودجێ ل ماوه‌ێ بوری ب ئه‌گه‌ری قه‌یرانێن سیاسی ریب ری چه‌ندین ئاسته‌نگان بوو له‌ورا بۆ ئه‌وێ مه‌به‌ستێ ب پێدڤی زانی پرسا بودجێ ل ده‌مه‌كی نێزیك دا بهێته‌ ئیكلایكرن.

ئه‌ڤرۆ نیۆز، ئه‌میر ئه‌ترووشی

په‌نه‌له‌كێ‌ تایبه‌ت ل ژێر درۆشمێ‌ (جوانترین پارێزگه‌هـ، پیسترین ژینگه‌ه ل دهۆكێ‌) هاته‌ سازكرن و تێدا رێڤه‌به‌رێ‌ كارگه‌ها كواشێ‌ ئاشكرا كر كو بێهنا گلێشێ‌ كارگه‌هێ‌ چو مه‌ترسی ل سه‌ر ژینگه‌هێ‌ نینن.
ئه‌ندازیار حازم عه‌بدی، رێڤه‌به‌رێ‌ كارگه‌ها كواشێ‌ یا ژێك ڤاڤارتنا گلێشی بۆ ئه‌ڤرۆ نیۆز دیار كر، به‌ری نها راپۆرته‌ك ل سه‌ر پیسبوونا ژینگه‌هێ ب سه‌ده‌ما هه‌بوونا كارگه‌ها گلێشی ژ لایێ نۆژداره‌كێ دهۆكێ ڤه‌ هاتبوو به‌لاڤكرن، لێ پشتی وی نۆژداری سه‌ره‌دانا رێڤه‌به‌ریا گشتی یا باژێرڤانیان ل پارێزگه‌ها دهۆكێ كری دیاركر، مه‌به‌ستا وی كارگه‌ه ب خوه‌ نه‌بوو، به‌لكو مه‌به‌ست پێ دووكێلا گلێشی و دووكێلا وان كارگه‌هێن نه‌یاسایی و پارزینگه‌هێن په‌ترۆلێ یێن وێ ده‌ڤه‌را پیشه‌سازی نه‌ كو دبنه‌ سه‌ده‌ما پیسبوونا ژینگه‌هێ.
زێده‌تر گۆت: ل ده‌مێ‌ كاركرنا كۆمپانیا ئه‌لمانی، وێ كۆمپانیێ ژ بۆ مه‌ ته‌كه‌ز كربوو، جووداكرنا گلێشی چو مه‌ترسیه‌ك نینه‌، به‌لكو ل ده‌ما ئاگر به‌ربوونا گلێشی و دروست بوونا دووكێلێ مه‌ترسی دروست دبیت، هه‌ر ده‌ما دووكێل دروست ببا ڤێ كۆمپانیا ئه‌لمانی كار ب جه دهێلا و كار نه‌دكر.
فه‌رمانگه‌ها ژینگه‌ها دهۆك و ب هه‌ماهه‌نگی دگه‌ل په‌یمانگه‌ها ئارارات یا ئه‌هلی راببوون ب گێرانا په‌نێله‌كی ب ناڤ و نیشان (جوانترین پارێزگه‌هـ، پیسترین ژینگه‌ه ل دهۆكێ‌) ل هولا زانكویا دهۆك ب پشكداریا چه‌ندین و رێڤه‌به‌رێن فه‌رمانگه‌هێن دهۆكێ‌ و ماموستایێن زانكۆ و چالاكڤان و ژینگه‌ دوست و فه‌رمانبه‌ر و قوتابیان و رۆژنامه‌ڤانان.

ئه‌ڤرۆنیۆز، هه‌رهین محه‌مه‌د:

ژ بزاڤ و چالاكێن مالا لاوان یا ئێكه‌تیا لاوێن دیموكراتا كوردستانێ وب چاڤدێریا پارێزگه‌رێ دهۆكێ به‌رێز فه‌رهاد ئه‌مین ئه‌تروشى دێ فیسته‌ڤالا خوە یاسیێ یا لاوێن داهێنه‌رل روژا چارشەمبی رێکەفتی 2020/2/12 دەمژمێر(10)سپێدێ ل ھولا کونفرەنسان گێریت و دێ بۆ ماوێ دو رۆژان دێ یا بەردەوام بیت ئه‌ڤ ڤیسته‌ڤاله‌ دێ ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێماكوردستانێ هێته‌ كرن و دێ بیست لاوێن داهێنه‌ر تێدا هێنه‌ هه‌لبژارتن.

رێڤینگ شێخكى، به‌رپرسێ مالا لاوان یا ئێكه‌تیا لاوێن دیموكراتا كوردستانێ دیداره‌كێ دا بۆ ئەڤرۆ نیوز دیاركر كو به‌رى نوكه‌ مالا لاوان پیشانگه‌ها لاوێن داهێنه‌ر هه‌بوویه‌ و دو پیشانگه‌ه هه‌بووینه‌ و به‌لێ مه‌ هزر پتر پێشئێخستیه‌ و مه‌ كریه‌ فیسته‌ڤال و دێ ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێما كوردستانێ بیت و دڤێ ڤیسته‌ڤالى َدا دێ نێزیكى بیست لاوێن داهێنه‌ر ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێما كوردستانێ دێ هێنه‌ هه‌لبژارتن و دیسان دێ مه‌ په‌نه‌له‌ك هه‌بیت كا دێ چه‌وان شى شیانێن خوه‌ پێش ئێخیت و داهێنانێ كه‌ت و ب ئانه‌هیا خودێ ئه‌ڤ ڤیسته‌ڤاله‌ ل ده‌ستپێكا سالا نوو هێته‌ كرن و ئه‌م وه‌كو لژنه‌ و مالا لاوان دێ ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێمێ لێگه‌رین ل هه‌موو باژێرێن كوردستانێ ژبۆ هندى ئه‌م داهێنانێن لاوان بینین و بهێینه‌ دهۆكێ و پشته‌ڤانیێ لێبكه‌ین.

ئه‌ڤرۆ نیوز،بارزان مزووری، نەوزاد هلوری::

نازم محه‌مه‌د ئه‌مین ، سه‌رپه‌رشتێ‌ تیما رامالینا به‌فرێ‌ ل سه‌رۆكاتیا باژێرڤانیا دینارته‌ بۆ ئه‌ڤرۆ نیوز گۆت:ئه‌ڤرۆ سێدێ‌ رێكه‌فتی 8/2/2020 هاتینه‌ ئاگه‌هداركرن كۆ مه‌ترسیا هاتن و چونێ‌ ل سه‌ر رێكا چیایێ‌ پێرس دروست بوویه‌ ژ ئه‌گه‌رێ‌ هه‌رفینا ئاخێ‌ بۆ سه‌ر رێكێ‌ و پشكه‌ك ژ رێكێ‌ هاتیه‌ گرتن بتنێ‌ جهه‌ك هاتیه‌ ڤه‌كرن بۆ هاتن و چوونا ترۆمبێلا.

ناڤهاتی گۆت:ئه‌و جهێ‌ هه‌رفتی وی جهی مین یێن لێ‌ هه‌ین ئه‌ڤه‌ چه‌ندین ساله‌ هێمایێن هه‌بوونا مینا هاتینه‌ دانان ژلایێ‌ حزبا به‌عس ڤه‌ هات بوونه‌ دانان هه‌تا نها نه‌هاتینه‌ پاقژكرن له‌ورا بۆ تیمێن رامالینێ‌ گه‌له‌ك یا مه‌ترسیه‌ پێدڤی یه‌ تیمێن راكرنا مینان بهێن دا ژیانا تیمێن رێك و پرا و باژێرڤانیێ‌ بهێن پاراستن ژبه‌ركۆ ئه‌وی جهێ‌ مین لێ‌ هه‌ین رێژا مینا گه‌له‌ك یا زێده‌یه‌ ل وی جهێ‌ پێشبینی دهێته‌كرن كۆ ئه‌و مین دگه‌ل وێ‌ ئاخێ‌ هات بنه‌ د رێكێ‌ دا.

ردوان محیەددین، ژ باژێرڤانیا دینارتە بۆ ئەڤرۆ نیوز گۆت: ئەگەرێ بارینا بارانەکا زۆر و تێکچۆنا رەوشا کەش و هەوایی، پشکەک ژ چیایێ پیرس هەرفت و کەفتە د رێیا سەرەکی یا چیایێ پیرس دا، کێشە بۆ هاتن و چوونێ دروستکریە، بەلێ ژبەرکو ئاستەنگ دروستکریە، دێ تیمەکا باژێرڤانیا دینارتە ب ئەرکێ راکرنا وان بەرا و ئاخێ رابیت داکو شوفێر بێ کێشە بشێن هاتن و چوونێ بکەن.

دهێتە زانین کو رێیا چیایێ پیرس هەردو دەڤەرێن بارزان و دینارتە پێکڤە گرێددەت .

ئه‌ڤرۆ نیۆز، قائید میرۆ

به‌رپرسه‌كێ ئێكه‌تیا به‌لێنده‌ران ئاشكراكر، كو دێ به‌لاڤكرنا پارێ به‌لێنده‌ران به‌رده‌وامی هه‌بیت و دبێژیت، چه‌ندین پڕۆژه‌ دێ هێنه‌ ده‌ستپێكرن و كه‌رتێ ئابوری دێ جاره‌كادی ڤه‌ژیت.

دكتۆر سه‌رۆ دزه‌یی، ئه‌ندامێ ئێكه‌تیا به‌لێنده‌رێن كوردستانێ بۆ ئه‌ڤرۆ نیۆز دیاركر” گوره‌ی پلانا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ هژماره‌كا زۆرا پڕۆژان دێ بكه‌ڤنه‌ بیاڤێ بجه ئینانێ دا و بڤێ چه‌ندێ ژی دێ مفایه‌كێ زۆر بۆ كه‌رتێ ئابوورا هه‌رێما كوردستانێ، چونكه‌ هه‌م دێ پاره‌ كه‌ڤیته‌ بازاڕی و هه‌مژی دێ هژماره‌كا زۆرا خه‌لكی ده‌لیڤا كاری بۆ په‌یدا ببیت.

دكتۆر سه‌رۆ دزه‌یی ئاشكراكر” د كۆمبوونا رۆژێن بۆری دا مه‌ ته‌كه‌ست ل سه‌ر به‌لاڤكرنا پڕۆژه‌یان بۆسه‌ر هه‌موو ده‌ڤه‌ران كریه‌ و بڕیاره‌ژی به‌لاڤكرنا پارێ جۆتیاران ژلایێ حوكمه‌تێ ڤه‌ یا به‌رده‌وامبیت و قه‌ڕێ سالێن بۆری بۆ به‌لێنده‌ران بهێنه‌ ڤه‌گه‌ڕاندن ئه‌ڤه‌ژی پێنگاڤه‌كا باشه‌ بۆ چاره‌سه‌ركرنا ره‌وشا به‌لێنده‌ران.

ئه‌ڤرۆ نیوز:

لگۆری ئاژانسێن میدیایی یێن كوێتێ، عیراق 49.2 ملیار دۆلاران وه‌كو قه‌ره‌بوو بۆ كوێتێ ڤه‌گه‌راندینه‌، نوكه‌ بتنێ 3.2 ملیار دۆلاران قه‌ردارا ده‌وله‌تا كوێتێ یه‌ و پیدڤیه‌ د ماوه‌یێ بهێت بده‌تێ.

عیراق 52.4 ملیار دۆلاران قه‌ردارا ده‌وله‌تا كوێتی بوو، وه‌كه‌ قه‌ره‌بوویا شه‌ریێ كوێتێ و عیراقێ هه‌مبه‌ر زیانێن به‌ركوێتێ كه‌تین هاتینه‌ خه‌ملادن و بده‌ته‌ كوێتێ.

ل سالا 2020 ژ 52.4 ملیار دۆلاران 49.2 ملیار دۆلار هاینه‌ دان بۆ ده‌وله‌تا كوێتێ ئه‌ڤێن ماین بتنێ 3.2 ملیار دۆلارن.

ئه‌ڤرۆ نیوز، نیوار محه‌مه‌د سه‌لیم:
د دیداره‌كێ‌ دا بۆ ئه‌ڤرۆ نیوز، چاڤدێرێ‌ سیاسی، موئه‌یه‌د ته‌یب، به‌حس ل ره‌وشا سیاسی یا عیراقێ‌ دكه‌ت و دده‌ته‌ زانین كو ب دانانا محه‌مه‌د عه‌للاوی خوه‌نیشاندانێن ل عیراقێ‌ ناهێنه‌ راوه‌ستاندن. ئاشكه‌را ژی دكه‌ت كو هه‌كه‌ هه‌كه‌ هه‌لبژارتنێن پێش وه‌خت ل عیراقێ‌ نه‌هێنه‌ كرن سه‌رۆك وه‌زیرێ‌ راسپاردی نه‌شێت ماوێ‌ خوه‌ ته‌مام كه‌ت. ده‌رباره‌ی رێكه‌فتنا هه‌رێما كوردستانێ‌ ژی دبێژیت: “چ گوهۆڕین چێ‌ نابن”.
ئه‌ڤرۆ نیوز: ب ره‌نگه‌كێ‌ گشتی نها پێشبینیێن ته‌ بۆ ره‌وشا عیراقێ‌ چنه‌؟
موئه‌یه‌د ته‌یب: كێشێن عیراقێ‌ گه‌له‌ك مه‌زن بووین، پشتی وێ‌ چه‌ندێ‌ ژی ره‌وشا وێ‌ هه‌كه‌ ته‌ماشه‌ بكه‌ین ژ 2003ێ و هه‌تا نها رۆژ بۆ رۆژێ‌ خرابتر بوویه‌ و باشتر نه‌بوویه‌، ئه‌ڤه‌ ژی بۆ وێ‌ چه‌ندێ‌ دزڤریت كو ئه‌ڤێن ل به‌غدا ده‌سته‌لات وه‌رگرتین وه‌سان بزاڤ نه‌كریه‌، وه‌لاته‌كی ئاڤا كه‌ن ل دووڤ وی دستوورێ‌ هاتیه‌ نڤیسین و دانان كو وه‌لاته‌كێ‌ دیموكراسی هه‌بیت و بۆ ڤێ‌ چه‌ندێ‌ ژی هه‌ردو فاكته‌رێن ناڤخۆیی و ده‌ره‌كی هه‌بووینه‌. فاكته‌رێن ناڤخۆیی ئه‌وه‌ كو هه‌تا نها ناسناما عیراقیبوونێ‌ نه‌هاتیه‌ چه‌سپاندن، ئانكو شیعه‌، شیعه‌یه‌ و سوننه‌، سوننه‌یه‌ و كورد ژی كورده‌. ڤان هه‌رسێ‌ پێكهاتان ژی گۆمان یا ل سه‌ر ئێك هه‌یی، بێ باوه‌ریه‌ك ل ده‌ف وان هه‌یه‌، هه‌ر پێكهاته‌ك ژ ڤان سێیان ب نیه‌ته‌كا پاقژ تێكهه‌لی ل گه‌ل ئێك و دو نه‌كریه‌. كوردان ڤیایه‌ ب راستی ژی كو ب گۆره‌یی دستووری سه‌ره‌ده‌ریی بهێته‌ كرن و ئه‌و دستوور ژ مرنێ‌ رزگار كر. هه‌كه‌ پێكهاتێ‌ كورد ل مووسل و دیالا نه‌بایه‌، دستووری سه‌ركه‌فتن نه‌دئینا، ئه‌م دزانین ل تكریت، سه‌لاحه‌دین و ئه‌نبار دستووری ده‌نگ نه‌ئینان، هه‌كه‌ ل ئێك ژ پارێزگه‌هێن مووسل و دیالا ژی ده‌نگ نه‌ئینابان، دا ئه‌و دستوور كه‌ڤیت، به‌لێ‌ كوردان راگرت. كورد ل گه‌ل دیموكراسیێ‌ نه‌، هه‌رده‌م ژی شوره‌شێن كوردستانێ‌ ل پێشیێ گۆتیه‌ دیموكراسی بۆ عیراقێ‌، هه‌كه‌ دیموكراسی نه‌بیت، مافێن كوردان ل عیراقێ‌ نابن. ئه‌ڤان ل پشتی 2005ێ‌ حوكمه‌ت و په‌رله‌مان هاتیه‌ پێكئینان ب نوونه‌رێن هه‌رسێ‌ پێكهاتان، كێشێن خوه‌ چاره‌ نه‌كرن، خوه‌ دگرتن و هه‌ر كێشه‌كا دهاته‌ پێشیا وان پاش دئێخست و چاره‌ نه‌دبوو و ئه‌ڤه‌ هه‌موو ژی كه‌فتنه‌ سه‌ر ئێك و مه‌زن بوون، ژ به‌ر چاره‌نه‌كرنا كێشا و نه‌بوونا باوه‌ریێ‌ سه‌قایه‌ك ل عیراقێ‌ دروست بوو، ئێدی نه‌شیان ل گه‌ل ئێك كار بكه‌ن.
فاكته‌رێن ده‌ره‌كی ژی هه‌بوون؛ گه‌له‌ك ده‌ست هاتنه‌ د ناڤ عیراقێ‌ دا، ئه‌و ژی ژ به‌ر هندێ‌ كو باوه‌ری ب ئێكدو نه‌بوو، هه‌ر لایه‌نه‌كی پشتا خوه‌ ب جهه‌كێ‌ دی گه‌رم كر. مه‌ پشتا خوه‌ ب دستووری و سه‌ربه‌خۆیا عیراقێ‌ و دیموكراسیێ‌ گه‌رم كر. شیعان ژی پشتا خوه‌ ب ئیرانێ‌ گه‌رم كر و سوننیان ژی پشتا خوه‌ ب وه‌لاتێن عه‌ره‌بی. شه‌ر و ب هه‌ڤچوونا وان ده‌نگ ڤه‌ دا ل سه‌ر پێكهاتێن عیراقێ‌ و لایه‌نێن سیاسی یێن عیراقێ‌ و مه‌ دیت حوكمه‌تێن ئێك ل دووڤ ئێك یێن عیراقێ‌ چیا نه‌شیا سه‌ركه‌فتنێ‌ بینن و هه‌موویان شكه‌ستن ئینا. چو كێشه‌ چاره‌نه‌بوون، هه‌تا نها د وه‌لاته‌كێ‌ فیدرال دا، دستوور یێ‌ هه‌یی و دادگه‌ها فیدرال یا هه‌یی، به‌لێ‌ هه‌تا نها چو كێشه‌ یێن ناڤبه‌را هه‌رێم و عیراقێ‌ دا نه‌هاتینه‌ چاره‌سه‌ركرن. ده‌ما دولایه‌ن بن و كێشێن سیاسی دهێنه‌ پێش ب رێیا دستووری و دادگه‌ها فیدرال دهێنه‌ چاره‌كرن و وێ‌ ژی وه‌كو ده‌سته‌لاتا سیاسی كاركریه‌، كێشێن سیاسی و پارتیێن سیاسی ژ وان مه‌زنتر بووینه‌. هێزێن شیعه‌ ل ده‌ستپێكێ‌ و هه‌تا نها دخوازن عیراق نموونه‌كا ئیرانێ‌ بیت و پشكه‌ك بیت ژ وێ‌، سوننی ژی دبێژن هه‌ر ژ ده‌ستپێكێ‌ و هه‌تا نها عیراق یا سوننیان بوو و هه‌موو بزاڤێن وان ئه‌ون كو ب ڤه‌گه‌ریننه‌ بن ده‌ستێ‌ خوه‌. د ڤی شه‌ری دا كوردان بزاڤ كریه‌ كو بێ‌ لایه‌ن بن، ژ ئه‌گه‌رێ‌ ڤێ‌ چه‌ندێ‌ ژی هنده‌ك جاران بووینه‌ ئه‌گه‌رێ‌ وێ‌ چه‌ندێ‌ هه‌ردولا دژی كوردان بن و هاتنا داعش و 16ی ئۆكتۆبه‌رێ‌ باشترین نموونه‌ بوون. ل ده‌مێ‌ 16ی ئوكتۆبه‌ری مه‌ دیت، گه‌هشته‌ وی راده‌یی هنده‌ك ژ سیاسیان ناڤێ‌ كوردستانێ‌ هه‌ر نه‌دئینا و ئه‌ڤه‌ ژی وێ‌ چه‌ندێ‌ دگه‌هینیت كو ئه‌وان سیاسیان باوه‌ری ب دستووری نینه‌. ئه‌ڤا كوردان ب ده‌ست خوه‌ ئێخستی بۆ هێزا كوردان د ڤه‌گه‌ریێت. ئه‌و دبینن كو ئه‌ڤ دستووره‌ ب تنێ‌ د خزمه‌تا كوردان دایه‌. گه‌نگه‌شێ‌ ژی ل گه‌ل بكه‌یی و بێژیێ‌ چاوان د خزمه‌تا كوردان دایه‌ كو داخوازا عیراقه‌كا دیموكرات و مافێن هه‌موو پێكهاتان د پاراستی بن، وه‌كو كێماسیه‌كێ‌ یه‌ و مافێن وان یێن هاتینه‌ خوارن. وه‌سان تێ‌ ناگه‌هن كو دڤێت تایبه‌تمه‌ندیا هه‌موو تاكان بهێته‌ پاراستن. ئه‌ڤه‌ نه‌هاتیه‌ دیتن و نه‌ژی كار بۆ هاتیه‌ كرن.

ئه‌ڤرۆ نیوز: ئه‌گه‌رێ‌ چاره‌نه‌بوونا كێشان چیه‌؟
موئه‌یه‌د ته‌یب: كێشێن مه‌زن یێن ناڤبه‌را هه‌رێمێ‌ و عیراقێ‌ دا چێبووین، هه‌رده‌م ئه‌و بوویه‌ مه‌ نه‌زانیه‌ ل گه‌ل كیش لایه‌نی ب روونین. هه‌كه‌ ته‌ماشه‌ بكه‌ین ل سه‌ر ده‌مێ‌ شوره‌شا ئیلۆنێ‌ رێكه‌فتن دكر، ئێك جه بوو ئه‌و ژی سه‌رۆك كۆمار، ده‌ما رێكه‌فتن ل گه‌ل دهاته‌ كرن دكه‌فته‌ وارێ‌ بجهئینانێ‌، به‌لێ‌ نها تو نزانی دێ‌ رێكه‌فتنێ‌ ل گه‌ل كێ‌ كه‌یی و ده‌سته‌لاتا عیراقێ‌ د ده‌ستێ‌ كێ‌ دایه‌. ئه‌ڤ كێشه‌ رۆژ بۆ رۆژێ‌ مه‌زنتر لێ‌ هاتن و ئێدی گه‌هشته‌ گۆپیتكا هه‌ڤركیێ‌ و بوو شه‌ر.
ئێك ژ كێشێن دی یێن عیراقێ‌ ئه‌وه‌ كو ئه‌و پێكهاتێن شیعه‌ ب خوه‌ ژی ئێك نینن و ب هه‌ڤركی ته‌ماشه‌ی ئێكدو دكه‌ن و هه‌بوونا خوه‌ د نه‌مانا یێ‌ دی دا دبینن. مانا ئێكدو قه‌بوول ناكه‌ین.
پشتی سه‌رۆك وه‌زیریا عادل عه‌بدولمه‌هدی هاتیه‌ سه‌ر ده‌سته‌لاتێ‌ د ده‌مه‌كێ‌ گه‌له‌ك باش دا هاته‌ ده‌سته‌لاتێ‌ و په‌ره‌كێ‌ نوو ل گه‌ل كوردان ڤه‌كر. عادل عه‌بدولمه‌هدی دڤیا تشته‌كی بكه‌ت، به‌لێ‌ جاره‌كا دی هه‌موو بوونه‌ دژی عادل عه‌بدولمه‌هدی، د ده‌مه‌كی دا كو ئه‌ڤ كێشه‌ یێن به‌ری وی بوون و نه‌چار بوو كو ده‌ست ژ كارێ‌ خوه‌ به‌رده‌ت. پشتی بۆشاییه‌كا درێژ شیان محه‌مه‌د عه‌لاوی هاته‌ راسپاردن.
ئه‌ڤرۆ نیوز: تو دبینی كو سه‌رۆك وه‌زیرێ راسپاردی دێ‌ یێ‌ سه‌ركه‌فتی بیت؟
موئه‌یه‌د ته‌یب: سێ‌ فاكته‌ر هه‌نه‌ كو سه‌رۆك وه‌زیرێ‌ راسپاردی یێ‌ سه‌ركه‌فتی نابیت؛ فاكته‌رێ‌ ئێكێ‌ ئه‌وه‌ كو كێشێن عیراقێ‌ گه‌له‌ك یێن مه‌زن بووین. یا دویێ‌ هه‌تا نها ب تنێ‌ ته‌ڤگه‌را سه‌در پشته‌ڤانیا وی كریه‌، ئه‌وان پشته‌ڤانیا عادل عه‌بدولمه‌هدی ژی كربوو، هه‌رده‌ما پشته‌ڤانیا وی به‌ردا، كه‌س نینه‌ پشته‌ڤانیا وی بكه‌ت، ته‌ڤگه‌را سه‌در ژی دڤێت عیراق هه‌موو ل بن ده‌ستێ‌ وێ‌ بیت. یێ‌ سه‌در پشته‌ڤانیێ‌ لێ‌ بكه‌ت شكه‌ستنا وی یا مسوگه‌ره‌، چونكو دڤێت گوهێ‌ خوه‌ بده‌ته‌ وی و گوهێ‌ خۆ بده‌ته‌ وی دێ‌ هه‌موو دژی وی راوه‌ستن و گوهێ‌ خوه‌ نه‌ده‌تێ‌ ئه‌و دێ‌ دژاتیا وی كه‌ت و باوه‌ریێ‌ ژێ‌ وه‌رگریت. یا سیێ‌ ژی ئه‌وه‌ كو گه‌له‌ك سۆزێن مه‌زن داینه‌، ده‌ما مرۆڤه‌ك ڤان سۆزێن مه‌زن دده‌ت، ب تنێ‌ تشته‌كی نشیان دده‌ت كو مرۆڤه‌كێ‌ راستگۆ نینه‌ و بۆ وی نه‌خه‌مه‌ ژی دێ‌ هێجه‌تا گریت و كه‌ته‌ ستوویێ‌ هنده‌ك كه‌سێن دی. ژ به‌ر ڤان ئه‌گه‌ران یێ‌ گه‌شبین نینم كو دێ‌ سه‌ركه‌فتی بیت. دبێژیت دێ‌ هه‌موو تشتان پشت گوه هاڤێژم. د نیایێ‌ دا نینه‌ كه‌سه‌ك بهێته‌ سه‌ر ده‌سته‌لاتێ‌ و دژاتیا پارتیێن هه‌یی بكه‌ت. ئه‌ڤه‌ ژی نیشانه‌كه‌ كو حوكمه‌ت یا سه‌ركه‌فتی نابیت.نها هێزێن شیعه‌ ژبلی موقته‌دا سه‌در، یێن دی هه‌موو یێ‌ دبێژن نه‌ به‌ربژێرێ‌ مه‌یه‌، ئانكو هاریكاریا وی ناكه‌ن، هه‌كه‌ ئه‌و ژی پرسێ‌ ب وان هه‌موویان نه‌كه‌ت، ئه‌ڤه‌ ئه‌و هه‌موو كرنه‌ دوژمنێن خوه‌، هه‌كه‌ هه‌موو پشتا وی به‌رده‌ن دێ‌ چاوان سه‌ركه‌ڤیت. تشتێ‌ دی یێ‌ وی گۆتیه‌ ئه‌وه‌ دێ‌ د هه‌لبژارتنێن پێشوه‌خت كه‌ت، هه‌كه‌ هه‌لبژارتنێن پێشوه‌خت ژی بهێنه‌ كرن دێ‌ چ چێبیت، ئه‌ڤ خوه‌نیشاندانێن نها هه‌ین ژی چ هزر و سه‌ركرداتیا زه‌لال نینه‌ و هه‌موو ژی ئێك هزر نینن، دبێژن مه‌ وه‌لاته‌ك دڤێت، دڤێت هنده‌ك خالێن ده‌ست نیشانكری بێژن و سه‌ركرداتیه‌كێ‌ هه‌لبژێرن دا وان خالان ب جه بینیت. نها دخوازن دستووری راست ڤه‌ كه‌ن، ب تنێ‌ من دڤێت بزانم كا كیش ماددێ‌ دستووری بوویه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ كێشێن نها ل عیراقێ‌ رووداینه‌. كه‌نگی دستوورێ‌ عیراقێ‌ كێشه‌ بوویه‌. یا دویێ‌ هه‌وه‌ دڤێت چ ب گوهۆڕن. یا راست دستوورێ‌ عیراقێ‌ نه‌هاتیه‌ بجه ئینان و دادگه‌ها فیدرال رۆلێ‌ خوه‌ نه‌گێرایه‌ و ئه‌ڤه‌ هه‌موو به‌رهه‌مێ‌ وێ‌ یه‌ كو دستوور ب جه نه‌هاتیه‌. كه‌سه‌ك ب تنێ‌ نه‌شێت هه‌موو كێشان چاره‌ بكه‌ت، خۆ دارێ‌ موسا پێغه‌مبه‌ر د ده‌ستان دا نینه‌. ژ به‌ر هندێ‌ نه‌یێ‌ گه‌شبینم كێشه‌ بهێنه‌ چاره‌كرن.
ئه‌ڤرۆ نیوز: ئه‌ڤ به‌ربژاره‌ دێ‌ شێت خوه‌نیشاندانان راوه‌ستینیت؟
موئه‌یه‌د ته‌یب: ئه‌ڤه‌ دشێت وان خوه‌نیشاندانان رابگریت یێن موقته‌دا سه‌در دكه‌ت، ئه‌ڤی خزماتیه‌ك ژی یا ل گه‌ل سه‌در هه‌یی، سه‌در دزانیت نها یێن دی هه‌موویان دژاتیا خوه‌ بۆ وی دیاركر. ئه‌ڤه‌ هه‌كه‌ گوهێ‌ خوه‌ بده‌ته‌ سه‌در دێ‌ شكه‌ستنێ‌ ئینت و گوهێ‌ خوه‌ نه‌ده‌تێ‌ ژی دێ‌ هه‌ر شكێت. گوهێ‌ خوه‌ بده‌تێ‌ هێزێن دی هه‌موو دێ‌ دژی وی راوه‌ستن، هه‌كه‌ گوهێ‌ خوه‌ ژی نه‌ده‌تێ‌ دێ‌ پشته‌ڤانیا خوه‌ ژێ‌ كێشیت. ئه‌ز باوه‌رم دێ‌ ئه‌ڤه‌ گه‌له‌ك ژ عادل عه‌بدولمه‌هدی ژی لاوازتر بیت و ئه‌و ژی هه‌ر ژ لایێ‌ سه‌در ڤه‌ دهاته‌ پشته‌ڤانیكرن. یێن دی د وه‌سا نه‌بووینه‌ بنگه‌هه‌كێ‌ موكم د په‌رله‌مانی دا هه‌بوویه‌ و دشیان بابه‌تان د به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ دا ده‌رباز بكه‌ن. ئه‌ڤی ئه‌و چه‌نده‌ نینه‌ و ژبلی سه‌در كه‌س نینه‌ پشته‌ڤانیا وی بكه‌ت. ئه‌مریكا كه‌سه‌ك دڤێت ب تنێ‌ حوكمی ل عیراقێ‌ بگریته‌ به‌ر و رێكه‌فتنا ل گه‌ل بكه‌ت ب تنێ‌ حوكمه‌ته‌ك هه‌بیت. ئیران ژی دخوازیت حوكمه‌ته‌ك هه‌بیت، چونكو دی ببیته‌ سه‌رۆك وه‌زیر دێ‌ هه‌ر ل بن ده‌ستێ‌ وان بیت.
ئه‌ڤرۆ نیوز: ب ڤێ‌ چه‌ندێ‌ سه‌در خوه‌نیشانده‌ران ژ خوه‌ دوور ناكه‌ت؟
موئه‌یه‌د ته‌یب: سه‌در هێزه‌كه‌ وه‌كو هێزێن دی یێن شیعه‌، موقته‌دا سه‌در ئه‌و كه‌س نینه‌ یێن دێ‌ خه‌ونێن عیراقیان ل سه‌رده‌ستێ‌ وی بجه هێن. ئه‌وی هێزه‌ك یا هه‌ی ده‌ما دبێژیته‌ خه‌لكێ‌ خوه‌ هه‌رنه‌ سه‌ر جاددێ‌ دچنه‌ سه‌ر جاددێ‌ و چ دڤێت دكه‌ن. پێكهاته‌یا پشته‌ڤانێن سه‌در كه‌سانێن دژوار هه‌نه‌ و دشێن بهێنه‌ سه‌ر جاددێ‌ و ئه‌ڤه‌ وه‌سان دیار دكه‌ت كو سه‌در یێ‌ ب هێزه‌ د جاددێ‌ دا، به‌لێ‌ وه‌سا نینه‌، سه‌در تێكه‌لی ل گه‌ل كوردان و سوننه‌ و شیعان نینه‌. ئه‌وی دڤێت عیراق هه‌موو ل بن ده‌ستێ‌ وی بیت وه‌كو باژێرێ‌ سه‌در. ئه‌ڤه‌ ژی ل عیراقێ‌ ناهێته‌ بجهئینان.

ئه‌ڤرۆ نیوز: خوه‌نیشاندان دێ‌ د به‌رده‌وام بن؟
موئه‌یه‌د ته‌یب: خوه‌نیشاندان ل عیراقێ‌ درێژ بوون، هه‌كه‌ ته‌ماشه‌ بكه‌ین هنده‌ك ده‌ست یێن ل پشت هه‌ین، هه‌كه‌ ته‌ماشه‌ بكه‌ین ئه‌و كی نه‌؟ هه‌موو ل پشت سه‌در نینن و ئه‌وی خوه‌ ب سه‌ر دادایه‌. تشتێ‌ دی یێ‌ سه‌رۆك وه‌زیرێ‌ راسپاردی ئه‌وه‌ كو پشته‌ڤانیا خوه‌نیشاندانا دكه‌ت و دڤێت سه‌رۆكاتیا حوكمه‌تێ‌ بكه‌ت و ئه‌ڤه‌ ژی ل چو جهێن دنیایێ‌ نینه‌. خوه‌نیشانده‌ر ژی ب نوونه‌رێ‌ خوه‌ نزانن و نوونه‌راتیا وان ناكه‌ت و نوونه‌راتیا هێزێن سیاسی ژی ناكه‌ت. ئه‌ڤ خوه‌نیشاندان ژی نه‌ یێن سه‌در ب تنێ‌ بوویه‌ ژ به‌ر هندێ‌ ژی خوه‌نیشاندان ژی دێ‌ د به‌رده‌وام بن.

ئه‌ڤرۆ نیوز: په‌یوه‌ندیێن وی ل هه‌رێما كوردستانێ‌ دێ‌ د چه‌وا بن؟
موئه‌یه‌د ته‌یب: عه‌للاوی كار ژ بۆ هه‌رێما كوردستانێ‌ و ل گه‌ل هه‌رێما كوردستانێ‌ ناكه‌ت، ئه‌و دێ‌ ل سه‌ر شیعان كار كه‌ت و جاددا شیعی ژی وه‌سان یا هاتیه‌ ئاڤاكرن كو گه‌له‌ك دژی كوردستانێ‌ یه‌. ئه‌ڤجا ئه‌و نه‌شێت پشته‌ڤانیا هه‌رێما كوردستانێ‌ بكه‌ت و نه‌شێت دژی وێ‌ ژی ب راوه‌ستیت. هه‌رێما كوردستانێ‌ ژی پشتی ریفراندۆمێ‌ نه‌رمیه‌ك ل گه‌ل عیراقێ‌ هه‌بوویه‌ و دخوازیت كێشێن خوه‌ ل گه‌ل عیراقێ‌ چاره‌ بكه‌ت. ئه‌ڤه‌ نه‌ دشێت كێشێن مه‌ چاره‌ بكه‌ت و نه‌ژی ناڤبه‌را مه‌ و وی دگه‌هیته‌ ئاستێ‌ شه‌ری. دبیت چو گوهۆڕین د په‌یوه‌ندیا مه‌ و وی دا هه‌بیت.

ئه‌ڤرۆ نیوز: دێ‌ رێكه‌فتنا مه‌ و به‌غدا مینیت؟
موئه‌یه‌د ته‌یب: چو گوهۆڕین ل رێكه‌فتنێ‌ نابن، چونكو چو تشتێ‌ كێمتر نابیت بوودجه‌ كێم كریه‌ و هه‌رێمێ‌ ژی نه‌رمی نیشان دایه‌ و دێ‌ په‌ترۆلێ‌ راده‌ست كه‌ت و ژ ڤێ‌ كێمتر نینه‌.

ئه‌ڤرۆ نیوز: محه‌مه‌د عه‌للاوی دێ‌ شێت وه‌كو سه‌رۆك وه‌زیر خوه‌ راگریت؟
موئه‌یه‌د ته‌یب: هه‌كه‌ هه‌لبژارتنێن پێش وه‌خت ل عیراقێ‌ بهێنه‌ كرن، عه‌للاوی دێ‌ شێت هه‌تا وی ماوه‌یی مینیت، به‌لێ‌ هه‌كه‌ نه‌، باوه‌ر ناكه‌م ئه‌و بشێت ڤی ماوێ‌ ماوی ته‌مام بكه‌ت.

ئه‌ڤرۆ نیوز، عه‌لی حاجی :
سه‌نته‌رێ‌ زاخۆ بۆ ڤه‌كولینێن كوردی رێ‌ و ره‌سمێن ئیمزاكرنێ‌ ل سه‌ر 20 په‌رتوكان ل زانكۆیا زاخۆساز كر كو ئه‌و په‌رتوك نڤێسه‌رێن پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ ل دور مێژوویا زمانی و ئه‌ده‌بیات و جوگرافیا كوردی ئاماده‌كربوون .
د.عه‌بدولسه‌لام نه‌جمه‌ددین سه‌روكێ‌ سه‌نته‌رێ‌ زاخۆ بۆ ڤه‌كولینێن كوردێ‌ بۆ ئه‌ڤرۆ نیوز گۆت: بۆ ڤێ‌ قوناغێ‌ سه‌نته‌رێ‌ مه‌ 20 په‌رتوك كو ڤه‌كولینێن زانستی نه‌هاتینه‌چاپ كرن و ئه‌ڤ په‌رتوكه‌ ژلایێ‌ نڤێسه‌رێن پارێزگه‌ها دهۆكێ‌ ب دو زمانان هاتینه‌ به‌رهه‌ڤ كرن و ئه‌ڤ په‌رتوكه‌ ل وه‌لاتێ‌ توركیا ب شێوه‌یه‌كێ‌ باش هاتینه‌ دروست كرن و په‌رتوكێن ل ڤێ‌ گه‌رێ‌ ب دور زمان و ئه‌ده‌بیات و مێژوو و جوگرافیا كوردی هاتینه‌ نڤێسین و ماوه‌یێ‌ هه‌شت هه‌یڤان بوو ئه‌م مژوولی ڤه‌ پرۆژه‌یی بووین و د پرۆژه‌یێ‌ مه‌دا ژماره‌یه‌كا كێمتر یا په‌رتوكاندا هێنه‌ چاپ كرن به‌لێ‌ مه‌دیت په‌رتوكێن باش گه‌هشتینه‌ ده‌ستێ‌ مه‌ له‌ورا مه‌ هه‌ژمارا وان په‌رتوكان گه‌هانه‌ 20 په‌رتوكێن چاپ كری .
و گۆت ژی: هه‌كه‌ داهاته‌كێ‌ پێدڤی ل به‌رده‌ستێ‌ مه‌ هه‌بیت 10 په‌رتوكێن وه‌رگێرانێ‌ ل به‌رده‌ستن بۆ چاپكرنێ‌ كوتایبه‌تن ب زمان و مێژوویێ‌ و ژ زمانێ‌ ئینگلیزی رووسی هاتینه‌ وه‌رگێران و هه‌ردیسان به‌رهه‌مه‌كی چدیتر كو ژ ده‌نگێ‌ مه‌لا خه‌لیل مشه‌ختی نێزیكی هه‌شت ده‌مژمێرایه‌ كو د قوناغا پاقژكرنێ‌ دایه‌ و د به‌رنامه‌یێ‌ مه‌دایه‌ به‌لاڤ بكه‌ین و هه‌ردیسان پتری 20 ده‌ست نڤسكا كه‌ڤتینه‌ به‌رده‌ستێ‌ مه‌ كو مه‌ولودنامه‌نه‌ و هه‌می هاتینه‌ راستڤه‌ كرن و پشتی به‌لاڤ كرنا وێ‌ دێ‌ كاریگه‌ریا خوه‌ ل سه‌رئه‌ده‌بیاتا كوردی یا هه‌ڤ چه‌رخ كه‌ت .

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com