ئه‌ڤرۆ نيوز:

بسپۆرەکێ جوگرافی پێزانینێن نوو و گرنگ ل دۆر نەخشێ دەڤەرێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ ئاشکرادکەت و دبێژیت نەخشێ دەڤەرێ ژلایێ ئەمریکا ڤە یێ ھاتیە گۆھۆڕین و نەخشەکێ نوو بۆ رۆژھەلاتا ناڤین یێ ھاتیە دیارکرن، ئاماژێ ب ڕۆلێ کوردان و دروستبوونا دەولەتا کوردی دکەت د وی نەخشێ ئەمریکا دا و دبێژیت” ئەڤ نەخشە بەری 10 سالان یێ ھاتیە بەرھەڤکرن و من دانەک ژێ ل فرەنسا یێ دیتی”.
دکتۆر خەلیل ئیسماعیل، بسپۆرێ جوگرافی بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت” پشتی شەڕێ جیھانیێ ئێکێ و بەلاڤکرنا جوگرافیا دەڤەرێ ل سەر چەند دەولەتەکێن دیاریکری، ژ وێ رۆژێ وەرە ھەتا نوکە ئەمریکا بزاڤێن دەستکاریکرنا ڤی نەخشێ عوسمانیان دکەت، بێگومان دەستکاری د ڤی نەخشەی دا یێ ھاتیەکرن و نەخشەکێ نوو یێ ھاتیە دانان، ل فرەنسا من دانەک ژ ڤی نەخشی یێ دیتی و نەخشەکێ جۆدایە ژ نەخشێ نوکە ھەی”.
دکتۆر خەلیل زێدەتر گوت”ئەو نەخشێ ئەز بەحس لێ دکەم، ل سالا 1945 ێ وەرە کار ل سەر دھێتەکرن و ل سالا 2006ێ یێ ھاتیە بەرھەڤکرن، د نەخشەیێ نویێ رۆژھەلاتا ناڤین دا، دەستکاری د گەلەک وەلاتان دا یا ھاتیەکرن و ل سەر وی نەخشەی وەکو خوە نەماینە، د ھەمبەردا ھندەک وەلاتێن نوو یێن ھاتینە دیارکرن، ئەو گۆھۆڕینا نەخشێ دەڤەرێ وەلاتێن (عێراق، سووریا، تورکیا و وەلاتێن کەنداڤا عەرەبی) ڤەدگریت، ژوان دەولەتا کوردستانا ئازاد و دەولەتا لۆرستانا ئازاد و چەند دەولەتێن دی، من ب چاڤێن خوە دیتیە سنۆرێ دەولەتا کوردستانێ چاوان یێ ھاتیە دیارکرن.
ئەڤی بسپۆرێ جوگرافی گوت ژی” نوکە ئەمریکا یا کار بۆ بجھئینانا ڤی نەخشی دکەت، نەخشێ دەولەتا کوردستانێ، ھەر ئێک ژ کوردستانا عیراقێ و ئیرانێ و تورکیا و سووریێ ڤەدگریت، بەلێ یا دیار نینە دێ کەنگی ھێتە بجھئینان، ئەمریکا ستراتیژیەتا خوە یا ھەی و ھەردەمێ گونجایی بیت، دێ ئەمریکا پلانا خوە بجھئینیت”.
ب دیتنا دکتۆر خەلیلی” شەڕەکێ سار یێ دھێتەکرن، ئەوژی پشتی شەڕێ دویێ جیھانی دەستپێکر و ل سالا 1990ێ پشتی ژناڤچوونا بلۆکێ سۆڤیەتی ب دوماھی ھات، بەلێ نوکە دیارە رۆسیا یا بزاڤێن خوە دکەتڤەگەرینیت و بەرەیەک یێ دروستکری کو ژ عێراقێ و سوورێ و ئیرانێ پێک دھێت، ئەمریکا ژی بەرەیێ خوە ھەمبەر بەرەیێ رۆسیا یێ دروسیکری و ھەر ئێک ژ وەلاتێن سعودیێ و تورکیا و دەولەتێن کەنداڤا عەرەبی پشتەڤانن”.
دیارکر” ھەرێما کوردستانێ جھەکێ گرنگە ل دەڤەرێ و کوردان ڕۆلەکێ بەرچاڤ یێ ھەی بۆ ئەڤرۆ و بۆ داھاتی دێ دێ شێن ڕۆلێ خوە گێڕن”. بەلێ د ھەمان دەم دا گوت ژی” پێدڤیە ھەرێما کوردستانێ نەبیتە لایەنی سونی کو سعودی و تورکیا ب رێڤەدبەن، ھەروەسا نەبیتە لایەنێ شیعی کو ئیران و سووریا ب رێڤەدبەن، باشترە ھەرێما کوردستانێ بێ لایەنیا خوە بپارێزیت و ڕۆلێ ناڤبژیێ ببینیت، نەکو لایەنگریا لایەکی بکەت، ل بیرا منە د شەڕێ ئیرانێ و عێراقێ دا، کوردان پشتەڤانیا ئێک ژوان دەولەتان کر و و باجا وێ پشتەڤانیێ ژی دیاربوو، ھیڤیدارم کورد ڤێ شاشیا بەرێ دوبارە نەکەن و نەچنە چو بەرەکی دژی بەرەکێ دی”.

ئەڤرۆ نیوز، ئەیاد بەرواری:

سپێدەیا رۆژا شەمبی یا بۆری، وەلاتێ سعودیێ حوکمێ سێدارەدانێ ل سەر 47 کەسان بجھئینا کو 45 ژ وان سعودی بوون و ئێک مسری و ئێک ژی تشادی، ب تۆمەتا ئەنجامدانا کریارێن کوشتنێ و پەقاندنێ ل ناڤ و دەرڤەی سعودیێ دا، ژاون کەسێن ھاتینە سێدارەدان ژی کەسایەتیێ ئاینی یێ شیعی (نەمر باقر ئەلنەمر) و (فارس ئال شویل ئەلزەھرانی) ئێک ژ سەرکردێن ڕێکستیا قاعیدە.
سێدارەدانا (نەمر ئەلنەمر) بوویە ئەگەرێ تێکچوونا پەیوەندیێن سعودیێ و ئیرانێ و ھێرشکرنێ ل سەر بالیۆزخانا سعودیێ و کونسلخانا وێ ل تەھران و مەشھەد و ئیرانێ بالیۆزێ سعودێ دەرکر و حوکمەتا عیراقێ یا شیعی ژی داخۆیانیێن توند دژی سعودیێ داینە، د بەرسڤا ھێرشێن ل سەر بالیۆزخانە و کونسلخانا وێ و داخۆیانیێن بەرپرسێن ئیرانی ل سەر سێدارەدانا ئەلنەمری، سعودیێ بالیۆزێ ئیرانێ دەرکر و پەیوەندیێن خوە یێن دبلۆمسی ل گەل ئیرانێ بڕین و گرفت د ناڤبەرا ھەردو وەلاتان دا پتر بەر ب ئالۆزیێ دچیت.
نەمر ئەلنەمر، کەسایەتیەکێ ئاینی یێ شیعی یێ سعودی یە، ژیێ وی 57 سالن و ل دەڤەرا (عەوامیە) ل پارێزگەھا (قەتیف) ل ڕۆژھەلاتا سعودیێ ژدایکبوویە، ل سالا 1980 خواندنا خوە یا ئاسایی ل سعودیێ ب دووماھی ئینایە و ئێکسەر چوویە باژێرێ (قوم) یێ ئیرانی بۆ خواندنا زانستێن ئایینی و پاشی چوویە حەوزا زانستی یا شیعی دیمەشقێ ل سووریێ ، بۆ دەمێ چەندین سالان رێڤەبەرێ ھەردو حەوزێن زانستی ل تەھرانێ و دیمەشقێ بوو، دیسا ئێک ژ کەسایەتیێن ھەرە نێزیکی سیستەمێ حوکمڕانیێ بوو ل ئیرانێ.
پشتی ل سالا 1994 ێ زڤریە سعودیێ، د وارێن جڤاکی و سیاسی یێ چالاک بوو و بو ئیمامێ مزگەفتا (عەوامیە) و بۆ بارەگایەکێ سیاسی و ھەفتیانە گوتارێن سیاسی تێدا ددان و وەلاتیێن سعودی دژی (سەحابا) و حوکمەتا سعودی ھانددان و د وی بارەگایێ خوە یێ سیاسی ڤە چەندین داخوازی بەرچاڤکرن کو دەستھەلاتێن سعودیێ ئەو داخوازی ب ھەڤشێوێ ئارمانجاێن تیرۆرستان و وەلاتێن دژی سعودیێ، ھژمارتن.
ل 8 تیرمەھا 2012 ێ، نەمر ھاتە دەستەسەرکرن ب تۆمەتا دروستکرنا فتنێ دناڤ جڤاکێ سعودی دا و سەرەدانێن بەردەوام بۆ ئیرانێ ژبۆ وەرگرتنا فەرمانان ژ سەرکردایەتیا ئیرانی و مایتێکرنا وی د کاروبارێن وەلاتێ بەحرێنێ دا و ھاندانا وەلاتیێن بەحرێنی دژی دەستھەلاتێ.
دەستەسەرکرنا ئەلنەمری پشتی ھندەک خوەنیشادانان ل قەتیف ل ڕۆژھەلاتێ سعودیێ ھات کو بنگەھێ شیعێن سعودیێ یە، کو د ھەڤدەم بوون ل گەل خوەنیشادانێن بەحرێنێ ل شوباتا 2011 ێ و ل سالا 2012 ێ خوەنیشادان دژوارتر لێھاتن.
د پرۆسا دەستەسەرکرنا ئەلنەمری دا ھژمرەکا چەکداران تەقە ل پۆلیسان کر و ئەلنەمری بزاڤا ڕەڤینێ کر و پشتی ب گوللەکێ بریندار بووی ھاتە دەستەسەرکرن، دادگەھەکا سعودی ل 15 چریا ئێکێ 2015 ێ حوکمێ سێدارەدانێ دژی نەمر ئەلنەمر دەرکر، ب چەندین تۆمەتێن گرێدای تیرۆرێ.
پشتی حوکمێ سیدارەدانێ بۆ ھاتیە دەرکرن، ئیرانێ چەندین بزاڤ کرن بۆ نە بجھئینانا وی حوکمی و سەرۆکێ دەسنیشانکرنا بەرژەوەندیێن ئیرانێ (ھاشمی رەفسنجانی) نامەک بۆ شاھێ بەرێ یێ سعودیێ (عەبدوللا کۆڕێ عەبدولعەزیز) ی ھنارت و داخوازا راوەستاندنا وی حوکمی کر و گوت” نە بجھئینانا سێدارەدانا نەمر ئەلنەمر، دێ ئێکگرتنا شیعان و سونان زێدەتر لێکەت”.
نەمر ئەلنەمر کۆڕەک و سێ کچ یێن ھەین، ھەڤژینا وی ب نەخوەشیا پەنجەشێرێ ل 2012 ێ گیانێ خوە ژدەستدابوو، کۆڕێ وی و دو کچێن وی ل ئەمریکا دخوینن.