ئەڤرۆ نیوز:
د راپۆرتەکێ دا کو ھۆشەنگ تاجر بۆ رۆژناما ئەڤرۆ بەرھەڤکریە، ئاماژە ب وێ چەندێ ھاتیە کرن کو دانوستاندنێن ئیرانێ ل گەل وەلاتێن رۆژئاڤا سەبارەت ب چارەکرنا پرسا ئەتۆمی بەردەوام دکەن و پارتێن سیاسی یێن رۆژھەلاتێ کوردستانێ ژی دیار دکەن کو ئیران مفایێ ژ دەمێ وەردگریت و دخوازیت ب رێیا دانوستاندنێن ل گەل ئەمریکا و وەلاتێن رۆژئاڤا رایا گشتی مژوول بکەت و ل ئالیێ دی ئیران نھا ب ھەموو رەنگەکێ بزاڤا ژناڤبرنا دەنگێن دژبەر دکەت و رایا گشتی یا جیھانی ژی مژوولی بەرنامێ ئەتۆمی بوویە و ئەو یەک زیانەک مەزن دگەھینتە پرسا کوردی و دانوستاندن د بەرژەوەندیا کوردان دا نینن.
رۆستەم جیھانگیری ئەندامێ مەکتەبا سیاسی یا پارتی دیموکراتی کوردستان/ ئیران بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار کر کو ئیران ئالۆزیێن مەزن ل دەڤەرا رۆژھەلاتا ناڤین دروست دکەت، ئیران ل رەخەکێ یاری ب کارتا سووریێ کرن و نھا ژی مفایەکا باش ژ کارتا داعشێ وەردگریت و دخوازیت ئەمریکا و وەلاتێن رۆژئاڤا ب ڤان قەیرانان مژوول بن دا کو ئیران بشێت گڤاشتن و سزایێن ل سەر خوە کێم بکەت، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی ھەتا نھا ئیران ھەلویستەکێ ئاشکرا ل ھەمبەر شەرێ دژی داعشێ دیار نەکریە و چاڤەرێ ھندێ دکەت ھەتا ئەمریکا ھندەک داخوازیێن ئیرانێ قەبوول بکەت و گۆت: “ھەتا نھا سەبارەت ب چارەکرنا پرسا ئەتۆمی یا ئیرانێ چو پێنگاڤێن بەرچاڤ نەھاتینە ئاڤێتن و وەلاتێن رۆژئاڤا ژی دزانن کو ئیران رۆلەک مەزن د ئالۆزکرنا دەڤەرێ دا دگێریت و وان ژی دڤێت ل گۆر بەرژەوەندیێن خوە سەرەدەریێ ل گەل پرسا ئەتۆمی بکەن، واتە یاریەکا مەزن د ناڤبەرا ئیرانێ و رۆژئاڤا دا ھەیە و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی بابەتێ مافێ مرۆڤی و زۆرداریا ئیرانێ ل سەر کوردان و کێم نەتەوێن دی نھا د رۆژەڤا جڤاتا نێڤدەولەتی دا نینە و ئەو یەک ژی زیانەکا گەلەک مەزن دگەھینتە خەباتا نەتەوێن بندەست ل ئیرانێ کو ب سالانە شەرێ ئازادیێ دکەن”.
ناڤھاتی د بەردەوامیا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر کو نھا پرسا خەلکێ ئیرانێ نە پرسا ئەتۆمی یە، بەلکو پرسا سەرەکی یا خەلکێ نەبوونا ئازادیێ، نەبوونا سیستەمەکێ دیموکرات و راگەھاندنا ئازاد و گەلەک بیاڤێن دی یێن ژیانێ نە کو دەستھەلاتا نھا ل ئیرانێ رۆژانە د ڤان بیاڤان دا مافێ خەلکێ بنپێ دکەت و جڤاتا نێڤدەولەتی ژی نھا ل ھەمبەر ڤان کریارێن ئیرانێ بێدەنگە و ل گۆر نێرینا من ئەڤە دێ مەترسیەکا گەلەک مەزن ل سەر خەلکێ ئیرانێ ب گشتی و ب تایبەتی ژی یێ کورد دروست کەت، چونکو دەولەتا ئیرانێ دخوازیت رایا گشتی مژوول بکەت و بزاڤا ژناڤبرنا ئیرادا سیاسی یا گەلێ کورد بکەت و گۆت: “ئەڤە نێزیکی سیە رۆژانە کو ٢٩ گرتیێن کورد ل زیندانا ئورمیێ دەست ب مانگرتنا ژ خوارنێ کرینە و مەترسی ل سەر ژیانا چەند گرتیان ژی دروست بوویە، لێ مخابن ھەتا نھا نە وەلاتێن ئورۆپا و نە ژی سازیێن کو بەحسێ مافێ مرۆڤی دکەن، ھەلویستەک ئاشکرا ل ھەمبەر ڤێ رەوشێ دیار نەکرینە، بەلکو نھا دەمێ بەحسێ ئیرانێ دھێتە کرن چاڤێ ھەموویان ل دانوستاندنێن ئیران ل گەل وەلاتێن رۆژئاڤایە و کەس پرسا ڤێ یەکێ ناکەت کو ل ناڤخوەیێ ئیرانێ دا چ دھێتە کرن”.
ل ئالیێ دی کۆمەلا زەحمەتکێش و خەبات و چەندین پارتێن دی یێن کوردی ژی د داخۆیانیێن جودا جودا دا دیار کرن کو مەرەما ئیرانێ یا درێژکرنا ماوەیێ دانوستاندنان ل گەل ئەمریکا و وەلاتێن رۆژئاڤا ئەڤە دا کو ئیران بشێت دەنگێ نەرازیبوونێن جڤاکی ژناڤ ببەت و دەستھەلاتا خوە ل سەر ھەموو تاخ و چینێن جڤاکێ دروست بکەت و دژبەرێن خوە ژی ژناڤ ببەت و ژ بەر ڤێ یەکێ پرۆسا نھا یا دانوستاندنان دەلیڤەکا دی ددەتە رژێما ئیرانێ دا خوە ب ھێز بکەت و ئەڤە ژی ب ھەموو رەنگەکێ دژی بەرژەوەندێن خەلکێ کوردستانێ یە ل ئیرانێ و دڤێت ئەمریکا و وەلاتێن رۆژئاڤا سیاسەتا خوە ل ھەمبەر ئیرانێ بدەنە گوھۆرین و نەبنە ئەگەر دا ژیێ رژێما نھا ل ئیرانێ دژێرتر بیت.

ئه‌ڤرۆ:

پارێزەرەک دبێژیت: یەسکانی د قانوونێ دا، د ناڤبەرا ھەردو رەگەزان دا، ھەر ژ کەڤن دا ھیڤیا ھەموو ئافرەتان بووە، و گەلەک جاران ژی زەلامان ژی کارکریە ژبۆ بەرجەستەکرنا ئەڤێ یەکسانیێ، ژبەر ھندێ بابەتێ یەکسانیێ ھەموو دەمان ئاستەنگ ل بەرامبەر دروست بووینە و نھا ژی د بەردەوامن و ئەگەر ژی د زوورن. د ڤی دەربارەی دا پەرلەمان تارەک دبێژیت: قانوونێن کوردستانێ پێنگاڤێن باش ھاڤێتینە، لێ ھێشتا یەکسانی د ناڤبەرا ژن و مێران دا پەیدانەکریە.
پارێزەر سامی سدقی دیارکر کو ئەو قانونێن پەرلەمانێ کوردستانێ دەرکرین، ھەر ژ سالێن نوتان دا وھەتا نھا، قانوونێن ژ ئالیێ یەکسانیا د ناڤبەرا ھەردو رەگەزان دا دباشن و پێنگاڤێن باش د ڤی باری دا ھاتینە ھاڤێتن، لێ ھێشتا دکێمن. ناڤھاتی گۆتژی: ئەڤ بابەتە پێدڤی ب دەمینە و پلانێن ئاشکرا و دووم درێژن بۆ نموونە، قانونێن پشتی سالا ٢٠٠٤ ھاتینە دارێشتن، یێن بووینە شورەشا چاکسازیا ڤەدینا ماف و یەکسانیا مافان د ناڤبەرا ژن و زەڵامان دا و ھەتا گەھشتینە قوناغەکا باش و ل سەر پەرلەمانی یا پێدڤیە بەری ھەر قانونەکێ دەربێخیت، تێگەھشتنەکێ بەڵاڤ بکەت، ئەڤجا چ ب رێیا رێکخراوێن جڤاکێ سڤیل یان ژی ب رێیا کەرتێ پەروەردێ کو کەرتەکێ زورێ گرنگە بۆ گوھرینا ھندەک داب و نەریتان ،لێ ئەو تشتێ گەلەک باش کو پەرلەمانێ کوردستانێ کری راستڤەکرنا قانونا بارێ کەسایەتی بوو ئەوژی ل سالا ٢٠٠٨ێ کو شیا یەکسانیێ د ڤێ قانوونێ دا بزڤرینیت.
ل دۆر ھەمان بابەت، ئامینا زکری ئەنداما پەرلەمانا کوردستانێ خویاکر کو، ئافەرەت یا شیایی رۆلەکێ باش د بڕیاردانێ و دەرئەنجامێن قانوونی دا ببینیت، لێ ھەکە ب گشتی تەماشە بکەین، ئەڤە نامینیت ل سەر ملێن پەرلەمانی، بەلکو دکەڤیتە ل سەر ملێن جڤاکی کو یەکسانیێ بەرجەستە بکەت و گۆتژی: ئەو قانوونێن پەرەلەمانی دەرکرین ھەتا نھا پشکەک ژ وان یا شیایی پێنگاڤان بەرەف پێشڤەچوونێ بھاڤێژیت، لێ نەشیایە رولێ یەکسانیێ ببینیت، ئەڤەژی ڤەدگەریت بو فەرھەنگا جڤاکی.
ئەندام پەرلەمانا کوردستانێ ئاماژێ ددەتە نموونەکێ و دبێژیت: ئەو سزایێن ھاتینە دارێشتن د قانوونێ دا ژبۆ دیارکرنا بکوژێن ئافرەتان، ب دروستی ناھێن جێ بەجێ کرن، لەورا دڤێت گوھوڕین د فەرھەنگا جڤاکی دا بھێتەکرن و ھوشیارکرنا جڤاکی ھەبیت و خوە ل باخچێ ساڤا دەست ب ھندێ بھێتەکرن، دیسا پێدڤیە ئەو بابەتێن دھێنە خواندن رۆلێ ئاشتیا جڤاکی ببینیت و ئەو وێنێن کو توندوتیژیێ بەلاڤ دکەن، نابیت د ناف سیستەمێ خواندنێ دا بمینن، ب تایبەت ئەوێن جوداھیا رەگەزی دروست دکەن و توندوتیژیێ د ناڤبەرا ئاینان دکەن و گۆتژی: ئەڤ بابەتە دێ ھێتە چارەسەرکرن ب پروژە قانونەکێ کو نھا ل پەرلەمانیە ژبۆ ھندێ کو ئەو ڤالاتیێن ل کەرتێ پەروەردێ ھەین بھێنە پرکرن.
ژ رەخێ خۆڤە، پارێزەر سامی دبەردەوامیا ئاخفتنا خودا رەخنە ل قانونا توندوتیژیا خێزانی گرتن و گۆت: قانوونا توندوتیژیا خێزانی، زیانەکا مەزن ب ئاشتەوایا جڤاکی گەھاند، ژبەر کو کێمترین لێکتێنەگەھشتن د ناڤبەرا ژن و زەڵامان دا پەیداکریە.

ئالايێ كوردستانێ، ئالايێ هه‌رێما كوردستانا فيدراله‌ و ل هه‌موو ئه‌و جهێن ل ژێر ده‌سته‌لاتا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ دهێته‌ دانان، ل سه‌ر داموده‌زگه‌هێن حكوومى و ئۆرگانێن فه‌رمى يێ بلنده‌.

ل سالا 2009 په‌رله‌مانێ كوردستانێ بڕيار دا، رۆژا 1712 وه‌كو رۆژا ئالايێ كوردستانێ بهێته‌ دياركرن و د وێ رۆژێ دا هه‌موو ئه‌و ئالايێن ل سه‌ر داموده‌زگه‌هێن حكوومى بهێنه‌ گوهۆڕين و نووكرن. ئه‌ڤه‌ ژى بۆ وێ مێژوويێ د ڤه‌گه‌ريته‌ ڤه‌ كو ل 17 كانوونا ئێكێ ل سالا 1945 د رێ و ره‌سمه‌كى دا ئالايێ كوردستانێ هاته‌ بلند كرن.

ئالايێ كوردستانێ ژ سێ ره‌نگێن سه‌ره‌كى پێك دهێت و هێمايه‌كێ د ناڤ ئالايى دا.

ره‌نگ

ئالايێ كوردستانێ يێ پێكهاتيه‌ ژ سێگۆشه‌كا لاكێشه‌يى، لاكێشا سه‌رى ره‌نگێ سۆره‌، يا ناڤێ ره‌نگێ سپى يه‌ و يا خوارێ ره‌نگێ كه‌سكه‌، به‌رێ ئالايێ دو ل سه‌ر سيێ يێ درێژه‌. ل سالا 2009 په‌رله‌مانێ كوردستانێ بڕيار دا، رۆژا 17 كانوونا ئێكێ ل هه‌موو سالان بيره‌وه‌ريا رۆژا ئالايێ كوردستانێ ل هه‌موو باژێر و باژێركان ل هه‌رێما كوردستانێ بهێته‌ كرن.

هێمايێ نه‌ته‌وى

هێمايێ نه‌ته‌وى يێ ئالايێ كوردستانێ رۆژه‌كا زێرينه‌، ئه‌ڤێ رۆژێ 21 په‌ڕێن “تيشك” وه‌كهه‌ڤ و هندى ئێك هه‌نه‌. ب به‌رچاڤ وه‌رگرتنا دو ل سه‌ر سيێ يا ئالايى، رۆژا زێرين ب په‌ڕێن خوه‌ ڤه‌ ب ئێك پيڤه‌ر و بێ په‌ڕ نيڤ پيڤه‌ر، ئه‌ڤ په‌ڕه‌ ب ره‌نگێ خوه‌ د راستن و ژ ده‌رڤه‌ خاله‌كا تيژ دروست دكه‌ن. رۆژ دڤێت ئێكسه‌ر ژ چه‌ق(ناڤه‌ند)ا ئالايێ كوردستانێ بنه‌جهـ بيت. رۆژ ب ره‌نگه‌كێ بنه‌جهكرى ل ستوونا ناڤه‌ندا ئالايێ ب ناڤ خالێن تيرێن بلندترين په‌ڕ(تيشك) دا دبۆريت.