بیاڤێن جینۆلۆجیا

بیاڤێن جینۆلۆجیا

105

كوجیتۆ یێ فۆگۆیی یێ هه‌ڤچه‌رخ ـ د هه‌رسێ بیاڤێن خوه‌ دا ـ ڤه‌دگه‌ریته‌ جینالۆجیا (سێ بیاڤێن هه‌نه‌ چێدبن بۆ نفشبوونان ـ جینالۆجیات ـ : ئێك . ئه‌نتۆلۆجیا دیرۆكى یا د ناڤا مه‌ دا د په‌یوه‌ندیا مه‌ دا ل گه‌ل راستیێ، زه‌مینێ بۆ مه‌ خۆش دكه‌ت كو ئه‌م خوه‌ وه‌سا به‌رپابكه‌ین وه‌كو ئافرینه‌رێن زانست و زانینێ. ئه‌نتولۆجیا دیرۆكى یا ده‌روونێن مه‌ د په‌یوه‌ندیێن مه‌ دا د ناڤا بیاڤه‌كێ زالبوویى دا، ئه‌م خوه‌ وه‌سا پێیگه‌هینین وه‌ك خوه‌دى كه‌سێن ب باندۆر ل سه‌ر خه‌لكێ دیتر. ئه‌نتۆلۆجیا دیرۆكی یا ده‌روونا مه‌ ل گه‌ل ره‌وشتان كو بۆ مه‌ بیاڤى خۆش بكه‌ن ئه‌م خوه‌ پێبگه‌هینین وه‌كو خوه‌دیێن ره‌وشتین)!. ئه‌ڤه‌ كۆجیتۆ وه‌كو ره‌نگه‌ك ژ ره‌نگێن زانینا خوه‌یه‌تى بزاڤێ دكه‌ت ته‌كنیكێن خوه‌یه‌تى ل به‌رامبه‌ر ده‌سهه‌لاتێ بۆ سێ ئاسۆیان دهێته‌ پارڤه‌كرن:
ئه‌ز ل دراستیێ دگه‌یێم، ئه‌ز زانینێ به‌رهه‌مدده‌م. ئه‌ڤ به‌رهه‌مه‌ كریاره‌كا به‌رده‌وامه‌.
ئه‌زێ گریداى ده‌سهه‌لاتێ مه‌، من ده‌سهه‌لات هه‌یه‌، پێرابوون ب ده‌سهه‌لاتێ كریاره‌كا به‌رده‌وامه‌.
ئه‌زێ گرێداى ره‌وشتى مه‌ ب پێگوهۆركانا كریارێ ل گه‌ل مێشكى، پێرابوون ب ره‌وشتى كریاره‌كا به‌رده‌وامه‌. به‌لێ ده‌روون هه‌كه‌ بهێته‌ ئافراندن یان زانینێ چێكه‌ت فه‌ره‌ ل سه‌ر كو ده‌روونه‌كا زانا بیت، و زانین ژ ده‌وروبه‌ران وه‌رگرتیه‌. به‌رى كو كارتێكرنێ ل سه‌ر خه‌لكى بكه‌ین وه‌كو ده‌روونێن كاریگه‌ر. ببینه‌ ده‌روونێن تۆره‌بووى ره‌نگه‌ ئه‌م ب بیاڤێ زالبووى یێ ده‌سهه‌لاتێ داخبار بووینه‌، ئه‌وه‌ یێ كو ئه‌م ل ژێر سیبه‌را ده‌سهه‌لاتا وى دژین، بیاڤێ زالبووى ب رامانا وى یا به‌رفره‌ه (مال، خویندنگه‌ه، مزگه‌فت، زانكۆ، ئاسۆیێ زانینێ و ره‌وشه‌نبیریێ .. هتد) ئه‌و ب خوه‌ هه‌مان بیاڤه‌ كو زانین وه‌رگرتبیت ژ ئه‌نجامێ كریاره‌كا به‌رده‌وام ژ ده‌روونا ره‌وشتی وه‌رگرتیه‌. فۆگۆ دزانیت (به‌لێ ئه‌وا ئه‌ز دیاردكه‌م “ئه‌ز هزر دكه‌م “خه‌ندقینه‌ د ئه‌سمانه‌كێ تیر دا دبیت ئه‌و تێدا نه‌بیت، خوه‌ ئێدێ نه‌ دشیان دایه‌ كو گرێبده‌ین ب په‌یڤینا ئه‌زێ هه‌ییم) جاك لاكان زانینا خوه‌ ته‌كه‌ز دكه‌م (ئه‌ز هزردكه‌م هه‌ر وه‌كو ئه‌ز نینم، هه‌ر وه‌سا ئه‌زێ هه‌ریم هه‌ر وه‌كو ئه‌ز هزر ناكه‌م. ئه‌ز نینم و ئه‌ز له‌یستۆكا هزرا خوه‌مه‌، به‌لێ ئه‌ز یێ هه‌یم و ئه‌ز له‌یستۆكه‌كم د ده‌ستێن بێ هه‌ستبوونێ). ئه‌ڤ هه‌بوونا ئاماده‌ یا به‌ندكری یا ناسناما “ئه‌ز” ل سه‌ر هاتیه‌ چێكرن به‌حسێ به‌ڤلێ خوه‌ هابرماس دكه‌ت (هه‌كه‌ ناسناما هه‌بوونا ب شه‌نس هاتى بهێته‌ مه‌یزاندن وه‌كو دیارده‌كا بابه‌تی، د شیا ندا نه‌بوو كو ناسنامه‌ “ئه‌ز” ل سه‌ر بهێته‌ پێكئینانان. تووشبوونا به‌رژه‌وه‌ندیێ ب ڤه‌شارتن و بزمتكرنێ تشته‌كه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیێ بخوه‌ دزڤریت). ئه‌ڤ رسته‌ په‌یڤه‌ ژ دو بڕگان پێكدهێت: ئێك: ژ جه‌رگێ میافیزیكى. دیسا هه‌بوونا ب شه‌نس تشته‌كێ مفابه‌خشه‌ بكاملانیێ و گرنگیێ و شیانا خۆیه‌تى هه‌یه‌، ناهێته‌ به‌ندكرن ب تشته‌كێ خۆجه هه‌ر وه‌سا ژى نابیت بكه‌ڤیته‌ ل ژێر سه‌ربۆره‌كێ یان مه‌یزاندنه‌كێ، به‌لێ ناسناما “ئه‌ز” یێ ب پشكه‌كیا خوه‌ ڤه‌ و گوهۆرینێ شیانان و زانینێن وه‌رگرتى. قه‌له‌قا هه‌بوونێ یا میتافیزیكى پشكدار دبیت د پێكئینانا “ئه‌ز” یێ دا، بۆ هه‌ڤركیا خوه‌ لگه‌ل تشته‌كێ نه‌دیار كو یێ چاڤه‌رێ یه‌. یا دویێ: ژ جه‌رگێ فیزیكى هه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیه‌كا به‌ڤلیا خوه‌ و هه‌ڤدژیا خوه‌ د ناڤا خوه‌ دا ڤه‌دشێریت: ئاشتى شه‌ره‌كه‌ به‌لێ ب هنده‌ك شێوازێن دیتر. ژیان مرنێ پاشدئێخیت. هه‌بوونا هشیاری یان زانینێ پێدڤیه‌كا ده‌ستنیشانكرى هه‌یه‌ ب ره‌نگه‌كێ پێشده‌مى كارى ل سه‌ر ئاراسته‌كرنا زانینێ دكه‌ت، به‌لێ هه‌ڤجودایا به‌رژه‌وه‌ندیێن نه‌ وه‌كهه‌ڤ یێن مێشكى به‌رده‌وام هه‌ڤركیێ د ناڤبه‌را ئێكدا دكه‌ن ژ بۆ لێگه‌ریا رێككه‌فتنكێ كو ئه‌و به‌حس ژێ بكه‌ن و یا قه‌ده‌غه‌ بیت ژ به‌ر نه‌بوونا فاكته‌رێ پیڤه‌رێن به‌رژه‌وه‌ندیێ یا به‌خشكریه‌ ب لڤین و هه‌مه‌جۆری و ژێكجوداهیێ هه‌نه‌، دا د ناڤ گۆتاره‌كا عه‌قلانی و پراكتیكى دا یا راستڤه‌كرى بیت (رامانا وێ كاملانا زانینێ كو ل ده‌مێ بیاڤێن بابه‌تان مه‌رجێن دوباره‌ به‌رهه‌مئینانا جۆرى و دیمه‌نێ ژیانا ره‌وشه‌نبیرى یا جڤاكى بجه دئینیت، پرسگرێك ل دۆر بنگه‌هێ به‌رژه‌وه‌ندیێ دزڤریت، چونكو ستراتیژیێن ئیدراكێ بۆ به‌رهه‌مئینانا زانینا دروست و قابلى گوهۆرینێ بیت ب ته‌كنینكى، ب پراكتیتكى و تحریری هه‌ما ئه‌و سه‌ر ب ته‌خێن گشتى ڤه‌یه‌ ژ ئاریشێن دوباره‌ به‌رهه‌مئینانا ژیانێ ده‌ستنیشانكرى یه‌ پێشده‌م ل گه‌ل ئافرینا وه‌رارێن جڤاكى).
و: ئه‌ڤرۆ

کۆمێنتا تە