خـواكـوڕك؛ ئـەفسانـەیا ئیرادەیا نـەتـەوەیی و بنەمایێ دەولـەتبوونا كوردستانـێ
دلـۆڤـان ئـاكـرەیی
د نوكە دا بیرەوەریا ئێك ژ دیارترین و گرنگترین داستانێن بەرەڤانیا مللەتێ كورد دەربازدبن كو داستانا خواكوڕكێ یە، ئەڤ داستانە د دیرۆكا خەباتا رزگاریخوازا كوردستانێ دا ب وێنەیەكێ كێم دهێتە هژمارتن، كو تێدا پێشمەرگێن كوردستانێ د ماوەیێ كێمتر ل دو مەهان دا، هێرشێن بەرفرهێن سوپایێ ئیراقێ تێكشكاندن كو ئەڤە د دەمەكێ دا بوو كو رژێما بەعس، ل گەل هەموو شیانێن لەشكری و چەكێ كیمیاوی، دخواست ئیرادەیا پێشمەرگەی بشكێنیت.
ل ١٩ێ تەمموزا ١٩٨٨، رژێما بەعس ب مەرەما ڤالاكرنا دەڤەرێن ئازادكری یێن شۆرشا كوردستانێ، هێرشەكا بەرفرەه بۆ سەر خواكوڕكێ دەستپێكر و پێشمەرگێن لەشكرێ شۆرشگێرێ كوردستانێ ب سەركردایەتیا راستەوخۆ یا سەرۆك مەسعود بارزانی، ل هەنبەر سوپایەكێ راوەستان كو د وی دەمی دا ب «پێنجەم سوپایا جیهانێ» دهاتە ناساندن.
پێشمەرگەی ژبلی شكاندنا هێرشێ، دەستكەفتێن مەزن د وارێ چەك و تەقەمەنیان دا بدەستڤەئینان و وێ تێگەهشتنا بەغدا پوچ كر كو دخواستن ب راگرتنا شەڕێ ئیراقێ – ئیرانێ، شۆرشا كوردستانێ ژی دویماهی پێ بینن و د دەمەكی دا كو رژێمێ زنجیرە هێرشێن ئەنفالێن بێ رەوشت و كیمیا بارانكرنا هەلەبجە ئەنجامدابوون و خواكوڕك بوو مزگینیا مان و نەمانێ و سەرەرای كاڤلكرنا گوندان و ئاوارەكرنا خەلكی، بەرەڤانیا پێشمەرگەی ل خواكوڕكێ، ب هێزترین پەیاما بەرخۆدانێ بوو بۆ هەموو جیهانێ كو پەیاما سەربەخۆیا خەباتا رەوا یا كورد و گیانێ بەرەڤانیێ تێدا دەركەفت.
ل ١٤ێ تەباخا ١٩٨٨، د ناڤ سەنگەرێن بەرەڤانیێ دا، پەیڤا سەرۆك بارزانی بۆ پێشمەرگەی بوو خالەكا وەرچەرخانێ و سەرۆك بارزانی پێشبینیا وێ چەندێ كر كو د ماوەیەكێ كێم دا رەوشا ناڤخۆیی یا ئیراقێ ب گشتی دێ هێتە گوهۆرین و رژێم دێ تووشی قەیرانێن ئابووری و جڤاكی بیت و یان دێ ناچاربیت ب خۆدا بچیت یان دەست ژ سوپایێ خۆ بشۆت و ئەڤ پەیڤە نەبتنێ رێنماییەكا لەشكری بوو، بەلكو دیتنەكا سیاسی یا دویربین بوو، كو گڕوتینەكا مەزن دایە بەر دلێ پێشمەرگەی بۆ سەركەفتنێ ل هەنبەر ستەمكاریێ.
داستانا خواكوڕكێ دیتنا سیاسی یا شۆرشا كوردستانێ سەلماند كو ئیرادەیا مللەتێ كورد، چەند زۆرداری ل سەر بهێتەكرن، هەر یا بەردەوامە و دێ هەر یا سەركەفتنێ بیت و ئەڤڕۆ، كو هەرێما كوردستانێ وەك كیانەكێ فەرمی و دەستووری ل سەر نەخشەیێ سیاسی یێ جیهانێ دیارە، ئەم دشێین بێژین كو ئەڤ ئیرادەیا ل خواكوڕكێ ل هەنبەر رژێمەكا دیكتاتۆر راوەستیای، بوویە بنیاتێ دەولەتبوونێ و پێشكەفتنێ و سیاسەتا حەكیمانەیا سەرۆك مەسعود بارزانی، كو ل خواكوڕكێ ب ئیرادەیا شەڕی دەستپێكری، ئەڤڕۆ ب رێكا دپلۆماسیەتێ، پاراستنا ئێكگرتنا هەرێمێ، و ئاڤەدانكرنا ڤێ ئاخێ یا بەردەوامە و ئەو ئازادیا ئەم ل كوردستانێ دبینین، د ناڤ رەوشەنبیری، ئازادیا دەربڕینێ و پێشكەفتنا ئابووری دا، هەموو د درێژاهیا وێ خەباتێ دانە كو سەركردایەتیا سەرۆك بارزانی ب دیتنا خۆ یا ستراتیژی، كوردستان ژ قەیرانێن نێڤدەولەتی پاراست و ب رێیەكا ئارام بەر ب پاشەرۆژەكا گەشتر بر.
