دێ چاوا زانی تە ڤاکسینێ مێلاکێ ژ جۆرێ B دانایە؟
جگەر (مێلاک) ئێکە ژ ئەندامێن هەرە گرنگێن لەشێ مرۆڤی. ئەڤ ئەندامە چەندین کارێن گرنگ دکەت، وەک پاقژکرنا خوینێ ژ مادەیێن زیانبەخش، هاریکاریکرنا هەرسکرنا خوارنێ، کۆمکرنا وزەیێ و چێکرنا هندەک پرۆتینێن پێدڤی بۆ لەشی. و ئەگەر جگەر تووشی ڤایروسێ ببیت، دێ کارتێکرنەکا مەزن ل سەر تەندروستیا هەمی لەشی هەبیت. و دبیت گەلەک جارا تە ل سوشیال میدیا کەسەک دیت بیت کو مێلاکا خو ژ دەست دای و پێدڤی ب چاندنا مێلاکێ هەیە کو نەشتەرگەرییەکا ب بها و زەحمەتە کەواتە خوپاراستن باشترین چارەسەرە!
هەوکرنا جگەرێ ژ جۆرێ B نەخۆشییەکا ڤایرۆسییە، کو ب ڤایرۆسا (HBV) پەیدا دبیت.
ئەڤ ڤایرۆسە دشێت ب ڕێکا خوینا کەسێ تووشبووی، دەرزیێن پیس، ب رێکا کەل و پەلێن چارەسەریا ددانان یێ کو نە هاتینە پاقژ کرن ب رێکێن زانستی ، پەیوەندیێن سێکسی و ژ دایکێ بۆ زارۆکی ل دەمێ ژدایکبوونێ بهێتە ڤەگوهاستن، هەروەسا ئەڤ هەوکرنا ڤایروسی دبیتە ئەگەرێ نەخوشیێن تێکچوونا جگەرێ (تليف الكبد – Cirrhosis) و شێرپەنجەیا جگەرێ.
ڤاکسینا جۆرێ B ئێک ژ باشترین ڕێکێن پاراستنا لەشیە ژ ڤێ نەخۆشیێ. ئەگەر هەر ٣ دوزێن وێ ب تەمامی بهێنە وەرگرتن، دشێت ب ڕێژەیا ٩٨–١٠٠٪ پاراستنێ پێشکێش بکەت.
و لگۆر ڕێنماییێن ڕێکخراوا تەندروستیێ یا جیهانی (WHO)، پێدڤییە زارۆک د ٢٤ دەمژمێرێن ئێکەم یێن پشتی ژدایکبوونێ دا دۆزا ئێکەم وەربگریت، پاشی دۆزێن دیتر یێن پێدڤی تەمام بکەت.
ل عیراقێ و هەرێما کوردستانێ ژ مێژەیە ئەڤ پرۆگرامێ ڤاکسین دانانێ بو خەلکێ خو بەرهەڤ کرییە بەس ب تایبەتی ل هەرێما کوردستانێ ل سالێن ٨٠ و ٩٠ زاینی و بەری وان دبیت ب تمامی نەگەهشت بیتە هەمی دەڤەران و هەمی کەسان ئەڤ ڤاکسینە نەدانا بیت. بەس ئەوێن پشتی سالا ٢٠٠٠ ژ دایکبووی ب رێژەیەکا زوور گەهشتیە هەمی کەسان.
کەواتە چەوا مرۆڤ دێ زانێت کا ڤاکسین ب تمامی وەرگرتییە ؟ و کا هێشتا ڤاکسین لناڤ لەشی وی چالاکە یان نە؟
– ئێکەم پێنگاڤ سەحکرنا کارتێن ڤاکسین دانانێ یێن کەڤنن… بەس ئەگەر ئەڤ کارتە لبەردەست نەبن دشێن ب رێکا پشکنینەکێ کو ب رێکا خوینێ دهێتە کرن بناڤێ (Anti-HBS) بزانی ، ئەگەر ئەنجام:
Anti-HBs ≥ 10 mIU/mL: کەواتە تو یێ پاراستی و ڤاکسین لەشێ تە دا چالاکە بەس ئەگەر:
Anti-HBs < 10 mIU/mL
دڤێت سەرەدانا ئێک ژ نێزیکترین بنگەهێن تەندروستی لنێزیک مالا خو یان رێڤەبەریا خوپاراستنێ بکەی بو راوێژ وەرگرتن و دانانا ڤاکسینێ کو بێ بەرامبەر دهێتە کرن.
هەروەسا ئەگەر کەسەک پێشتر ڤاکسین نەدانابیت، دشێت ل هەر تەمەنەکی ڤاکسینێ وەربگریت. ئەڤ ڤاکسینە ب تایبەتی بۆ پزیشک، پەرستار، کارمەندێن تەندروستیێ و قوتابیێن بەشێن پزیشکی و کەسێن کو پەیوەندییا وان ب خوینێ ڤە هەیە، گەلەک گرنگە.
کەسێن کو پێشتر دۆزێن ڤاکسینێ تەمام کرین و سیستەمێ بەرگریێ وان ساخلەمە، ب گشتی پێدڤی ب دووبارەکرنا ڤاکسینێ نینە. لێ بۆ کەسێن مەترسیدار، وەک کارمەندێن تەندروستیێ، دشێت پشکنین و دۆزێن زێدە ب پێی ڕێنمایێن پزیشکی وەربگریت.
ڤاکسینا Hepatitis B نە بتنێ پاراستنە ژ نەخۆشییەکا ڤایرۆسی، بەڵکو ڕێکەکا گرنگە بۆ ڕێگرتن ژ تێکچوونا جگەرێ و شێرپەنجەیا وێ. ژ بەر هندێ دانانا ڤاکسینێ ل دەمێ گونجای و تەمامکرنا هەر ٣ێ دۆزێن وێ، پێنگاڤەکا گەلەک گرنگە بۆ پاراستنا تەندروستیا تاک و جڤاکی.
