زمانێ كوردی د راگههاندنا فهرمی یا عیراقی دا
پشتی ئهنجامدانا ریفراندۆمێ ل ههرێما كوردستانێ، تۆرا راگههاندنا عیراقی یا حكومى، ب شێوهكێ نهچاڤهرێكری، زمانێ كوردی ل سهر سهبتایتلێ شاشا كهنالێ (العراقیه) هاته زێدهكرن، زێدهبارى ههبوونا زمانێ عهرهبی. دهمێ بۆ جارا ئێكێ من ئهو سهبتایتلێ كوردی خواندی، هژمارهكا مهزن یا شاشیێن رێنڤیسێ و شێوێ دارێشتنا دهنگوباسان من تێدا دیت كو ب راستى جهێ حێبهتیێ و راوهستیانێ بوو، نه تنێ ئهڤه، بهلكو ههتاكو شێوێ نڤیسینێ ژى یێ یێ رۆهن و دیارنهبوو و رۆژانه ئهو شاشى دوباره دبوون و مهزنتر دبوون، دهمێ من خواستى پهیوهندیێ ب هندهك رۆژنامهڤانێن ههڤالێن خوه یێن كهنالێ ناڤبری ل بهغدا بكهم، كو دهمێ 9 سالان من پهیامنێریا كهنالێ ناڤبری ل پارێزگهها دهۆكێ كریه، دا ب وان شاشیان ئاگههدار بكهم و بێژمێ یان راستڤهكهن، یان ژی ههما سهبتایتلێ كوردی راكهن گهلهك باشتره. بهلێ یا سهیر ئهوبوو بهرى دو رۆژان من دهنگوباسهكێ بلهز ل سهر شاشا كهنالێ العراقیه دیت كو تێدا دیاردبیت تۆرا راگههاندنا عیراقی بریار دایه دهنگوباسێن خوه یێن دهمژمێر 7 ئێڤاری ل كهنالێن خوه ب تایبهتى ل كهنالێ العراقیه و رادیۆیان ب زمانێ كوردى ببهخشیت. كو ئهڤه ژی دیاردبیت پێنگاڤهكه نه ژبۆ رێزگرتنێ ل زمانێ كوردی، بهلكو بۆ بێرێزیكرنێ یه ل زمانێ كوردی، چونكی ل تۆرا راگههاندنا عیراقی كهنالهك ب ناڤێ (ئهتیاف) ههبوو كو بهخشێ وی ب زمانێن كوردی و ئینگلیزی و سریانی و توركمانی بوو و بۆ دهمێ دو سالان ب تنێ ما وپاشێ هاته داخستن، ههرچهنده ل دووڤ بۆچوونا من بهخشكرنا وى كهنالی ب چار زمانان ههڤدژیهك بوو ل گهل بهندێ ئێكێ ژ مادا (4) ژ دستوورێ عیراقێ یێ بهردهوام یێ سالا 2005 ێ كو تێدا هاتیه( زمانێ عهرهبی وزمانێ كوردی ههردوو زمانێن فهرمی نه ل عیراقێ) و ل دووڤ وێ مادا دستووری پێدڤی بوو تۆرا راگههاندنا عیراقی كهنالهكی ب زمانێ كوردی بهخش بكهت، كا چاوان كهنالهك ب زمانێ عهرهبی بهخش دكر ئهوژی كهنالێ (العراقیه) بوو، دیسا پێدڤی بوو كهنالێ (ئهتیاف) ب زمانێن دى یێن پێكهاتێن عیراقێ هاتبا بهخشكرن ئهوژی زمانێن ( توركمانی ـ سریانی) ههرچهنده وهكو من ئاماژه پێدای ژیێ وی كهنالی گهلهك یێ درێژ نهبوو و هاته داخستن، بهلێ یا سهیر ئهوه كهنالهك ب زمانێ توركمانی هاته ڤهكرن و ناڤێ وی كره (التركمانیه) كو ههتا نوكه ژی یێ بهردهوامه و ئهڤه ژی ههڤدژی بهندێ ئێكێ ژ مادا (4) یێ دستوورێ عیراقی یه كو ل دووڤ وێ مادێ پێدڤی بوو كهنالێ ناڤبری ب زمانێ كوردی هاتبا بهخشكرن نهكو ب زمانێ توركمانی، ئهڤه ژبلی رهتكرنا تۆرا راگههاندنا عیراقی بۆ چهندین داخوازیێن ژ ههرێما كوردستانێ بۆ چووین ل دۆر ڤهكرنا كهنالهكێ عیراقی یێ حكومی ب زمانێ كوردی.
دیسا خالا ئێكێ ژ بهندا (أ) ژ مادا (4) ژ دستوورێ عیراقێ دبێژیت (رۆژنامهیا فهرمی دێ ب ههردو زمانێن عهرهبی وكوردی هێته دهركرن) بهلێ رۆژناما (الصباح) كو رۆژناما فهرمی یا دهولهتێ بوو بۆ دهمێ چهندین سالان ب زمانێ عهرهبی دهردكهت ل گهل دهركرنا چهندین رۆژنامێن دی ژلایێ تۆرا راگههاندنا عیراقێ ڤه ل پارێزگههێن عیراقێ بێ بێ دهركرنا رۆژنامهكێ ب زمانێ كوردی، ژبلی بۆ دهمهكێ كێم ل سالا 2007 رۆژنامهك ب ههردو زمانێن كوردی و عهرهبی ل ههولێرێ ب ناڤێ (نوێ) هاته دهركرن، بهلێ ژیێ وێ گهلهك یێ كورتبوو وهاته داخستن، بهری سالهكێ دووباره رۆژنامهك ب زمانێ كوردی ب ناڤێ (شمس الصباح) هاته دهركرن، ئهو ژی ل بهغدا نهكو ل ههولێرێ كو ب چ شێوهكی ناگههیته ئاستێ رۆژناما (الصباح) ئهوا ب زمانێ عهرهبی دهێته دهركرن، نه ژ روویێ بابهت و راپۆرتان ڤه و نه ژلایێ پشتهڤانیێ ڤه و نه ژلایێ دیزاین و هونهرى ڤه و ههتاكو پتریا رۆژنامهڤانێن تێدا كاردكهن ژى دبهرنیاس نینن كو پتریا وان ل بهغدا نه، نهكو ل ههرێما كوردستانێ نه.
ههرچهنده ددستوورێ عیراقێ دا دانپێدان ب زمانێ كوردی هاتبوو كرن وهكو زمانێ فهرمی ل گهل زمانێ عهرهبی و حوكمهتا عیراقێ و كهسانێن ل سهر تۆرا راگههاندنا عیراقی دزال ب ههمان عهقلیهتا حزبا بهعس رهفتارل گهل زمانێ كوردی كر دراگههاندنا حكومى دا، بهلێ دڤێت بهێته گۆتن ژی كو ئهندامێن كورد د جڤاتا نوونهرێن عیراقێ دا ب تایبهتی ئهو پهرلهمانتارێن كورد یێن ئهندام دلیژنا راگههاندن و رهوشهنبیری یا جڤاتا نوونهرێن عیراقێ دا دخهمسار بووینه ل بهرامبهر پهراوێزخستنا زمانێ كوردی د ناڤ راگههاندنا فهرمی یا عیراقی دا.
