فەرسەندەكا دن یا دیرۆكـی و گـازیـەك
عومەر سندی
ئەم هەمی دزانین دیرۆك خوە دوبارە دكەت، ئەم هەمی دزانین هەڤالێن كوردان نینن ژ بلی چیاێین سەر بلندێن كوردستانێ، ئەم وێ ئێكێ ژی دزانین چەندین جاران ئەمێن هاتین فرۆتن ژ ئالیێ رۆژئاڤا ڤە ب تایبەت ئەمەریكا و ئەم هەمی دزانین دوژمنێن مە قەد جارەكێ د مەیدانا شەری دا نە شیاینە مە تنێ برێكا حەسن خەیریان نەبە. ئیرۆكە ژی رێكا حەسەن خەیریان ل گەل مە بكارئینن ژبۆ ژناڤبرنا كوردان و بێبەهركرنا وان ژ سادەترین مافان ب رێكا داخوازكارێن (برایەتیا گەلان) ژ بۆ هەتا هەتایێ.
جەنابێ سەرۆك بارزانی: هوینێن رێزدار ژ هەركەسەكێ باشتر دزانن ئەڤە پلانەكا هەری قێزەوەن و قرێژە سۆر و سۆر یا ل دژی گەلێ كوردێ ئازادیخواز دئێتە دارشتن و هوین باش ل ئەنجام و دەرهاڤێژێن وێ دگەهن و هوین ئاگەهدارن كانێ ئاڤ د سەر چ ڕا دەربازدبە و ئارمانج ژ ئەڤێ ئوینێ چیە ئەگەر هات و جەنابێ وە هێلا سەر بگرە و ئەگەر ئوینا دوژمنێن مە ئارمانجا خوە هنگافت دڤیا فاتیحەكێ ل سەر مافێن رەواێێن گەلێ كورد بخوینن هیچ نەبە ژبۆ سەد سالێن دنێن داهاتی. ئیرۆكە كوردستان (هەر چار پارچە) د رەوشەكا هەستیار و نازك دا دەرباز دبە كو سەد سالێن دەربازبووی، كوردستان نە كەفتیە ئەڤێ رەوشێ، مەترسیا ئەڤێ جارێ بێئومێدكرنا گەلێ مەیە ب رێیا حەسەن خەیریان و هەڤئاوازێن وان، د هەمان دەمدا ڤێ رەوشا نالەبار و پێكۆلێن دوژمنان ژبۆ بێبەهركرنا گەلێ كورد ژ سادەترین مافێن ژیانێ ب فەرسەندەك مەزن و زێڕین دبینم ژ بۆ راگەهاندنا ئازادیا كوردستانێ پشتی هەڤگرتنا تەڤایا ئالی و هێزێن كوردی ل باشورێ كوردستانێ، ئیرۆكە دیسا دیرۆكێ خوە نووژەنگكر و دوبارە بوویەڤە، ل سالا 2026 یان دا، ئەمەریكا كورد ل دو پارچەیێن كوردستانێ ب ئاشكەرا فرۆتن و د نیڤا رێكێ دا ژبۆكێلبێن تیژێن ترك و عەرەبان هێلان. كورد ب خەونێن خوەڤە, ب ئۆمێدێن خوەڤە ل پێش چاڤێن وان هاتنە سەرژێكرن و ئەوان بۆ خوە خۆشیەك ژ ئەڤێ سەرژێكرنێ ددیت، وەسا خۆیایە دیتنا رشتنا خوینا زارۆ و كالێن كوردان ژبۆ وان خۆشیەك تایبەتە، ئەرێ ما پشتی ل دەستپێكا ئیسال ئەمەریكا د گەرما شەڕی دا ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ دەریێ كوگەیێن چەكی ل كوردان گرتین و دەستێن دوژمنان بەردای كو هەر تشتەك ناڤێ وی كوردە بكۆژن و ژناڤببەن، گوندان وێران بكن پیر و كال و زارۆیان سەرببرن, كەزیێن قیزێ تەرەجانێن كوردان ببرن و لاشێن وان ژ گوپیتكا ئاپارتمانان بهاڤیژن خوار و شۆرشەك ژ ناڤ برین ئیرۆكە چاڤێن خوە بەرداینە سەر ئەودندكا ئازادیا ل باشورێ كوردستانێ و دخوازن وێ ژی ب رێكا نێردەرێ ئەمەریكا تۆم باڕاكی ژناڤ ببن و چاڤێن وان لێ یە، پێشمەرگەی ب دەردێ هێزێن سووریا دیموكراتیك ببن، ئەرێ ما نە هەر تشت زەلالە؟ ئەرێ ما ئێدی گەرەكە مرۆڤ ل ئارمانجێن وان ب گۆمان بكەڤە؟ یان ما ئێدی گەرەكە مرۆڤ رێزێ ل بریارێن وان بگرە؟ مانە ب ئاشكەرە دبێژنە مە ئەم دوژمنێن وەنە؟ وە هیچ مافەك ل هیچ جهەكێ نینە و هوین دێ هەر كۆلە و خزمەتكار و بندەستێن تورك و عەرەبان بن هەتا هوین هەنە. گەلۆ بەرسڤا مە چبە باشە دڤیا بەرسڤا مە ب قاسی وێ ئیخانەت و ئیهانەتا ل مە هاتیەكرن بە . مە وەكو كورد پێش هەمی جیهانێ ڤە چ ل باشورێ كوردستانێ چ ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ شەڕێ درندەترین رێكخراوا تیرۆرستیا بناڤێ دەولەتا ئیسلامی ل ئێراقێ و شامێ كر و مە شكاند و ژناڤبر ل دەمێ كو ئەمەریكا و ئورۆپا ژبەر ڤێ رێكخراوا تیرۆرستی داد و بێ داد بین و شانێن خوە یێن نڤستی د ناڤ جەرگ و دل و مالێن وانا چاندبین, كوردان ب مێرانی و عەگیدی و قەهرەمانیا پێشمەرگێن كوردستانێ و شەڕڤانێن كورد شیان دویماهیێ ب ئەڤێ سەهمێ بینن، ئەو سەهما كو ئێدی نە دهێلا خەوەك شیرین بكەڤە چاڤێ رۆژئاڤایێ ب تایبەت ئەمەریكا, گەلۆ خەلاتێ مە كوردان چبوو؟ ل سالا 2017 دەمێ گەلێ كورد بریار دای وەكو هەمی گەلێن جیهانێ ب سەربەستی و ئازادی بژی و بلا ئێدی كۆلەتی و بندەستی بەسبە، ئها هینگێ رویێ خوە یێ راستەقینە نیشا مە دان، ئها هینگێ نەخێر و نابە ب هیچ رەنگەكێ ژ بندەسیێ قورتال ببن و سەرخوەبوون ژبۆ وە قەدەغەیە ئەڤێ بەرسڤا كەمەرشكێن و بێ وژدانانە ئەوگۆری و ئۆمێدان د دلێ ملیۆنان كوردان دا ڤەمراند و بێهیڤی كرن، لێ بریارەكا تام ب دلێ حەسن خەیریان و هەڤئاوازێن وانبی دانپێدان بئەنجامێن ریفراندۆما گەلێ كوردستانێ نەكرن.
گەفێن ئومبارگ و ژناڤبرن و برسیكرنا گەلێ مە دان, هەڤپەیمانێن دوهی مل دانە ملێ دوژمنێن گەلێ مە و ل سەر مە بینە ئێك بەند, جیهان و هەمی هێزێن پاشڤەرۆ و جیهانا ئیسلامی و عەرەبی ل مە هاتن دەنگ هەروەكو مە تشتەك نە یاسای ئەنجامدای، یانژی بریارەكا نێڤدەولەتی پێشێلكری، هۆسا خەونا 92.73% ژ خەلكێ باشورێ كوردستانێ ل پێش چاڤێن وان و هەمی جیهانا بێ وژدان سەرژێكرن، د هەمان دەم دا ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ دەست دانە سیناریۆیەكا مەترسیدارتر پشتگیریا گەلێ كورد كرن. ئەم بلند كرین 35% ژ ئاخا سووریا ئێخستنە بن دەستێن مە ب رێكا وان نوینەراتیا شۆرشا كوردان ل رۆژئاڤا ل پڕانیا پایتەختێن گرنگ و خوەدی بریار هاتنە ڤەكرن ل سەر بێئومێدیا مە ڕا ل سەر هەلوەستێ وان ل هەمبەری ریفراندۆما گەلێ كوردستانێ، دیسا ل كۆرنەتەكێ رۆناهیەك ژبۆ گەلێ مە پەیدابوو، ئەم ب ئەڤێ پرۆسێسێ پڕ دلشاد و كەیفخۆش بین، مە ئومێد ل سەر ئاڤاكرن، لێ دەما بوویە دەما شكاندن و لێكڤەكرنا كێكێ، دیسا گەلێ مە ب دروندەترین شێوازهاتە بێ بەهركرن, دیسا دیرۆك ل مە نووژەن كرن. دیسا هەمان هەلوەستێ ل هەمبەر ریفراندۆما كوردستانێ وەرگرتین دوبارەكرن. دەستێ مە كەلەبچە كرن و یێ دوژمنێ مە بەردان سەربڕین و كۆمكوژیا مە هاتەكرن. ل پێش چاڤێن وان و ب ئالیكاری و تاگیری و دەستەكا وان ب ئاراستە و رێنماێن وان هەمی مەدیایا جیهانی و یۆئێن و ئێكەتیا زانایێن ئیسلامی, كۆمكارا عەرەبی بێدەنگكرن، خوەزی بەس بێدەنگیبا بەروڤاژی عەلی قەرەداغی و هەڤئاوازێن وی بەردان دەڤولێڤێن گەلێ مە و ئەم ب بێ ئول بناڤ كرین داكو هیچ هێزەكا ئیسلامی ل سەر كۆمكوژی و جینۆسایدا كوردان نەئێتە دەنگ، هەر چەندە هەر ژ سەردەمێن شۆرشێن باكورێ كوردستانێ یان ژی شۆرشا مەزنا ئیلۆنێ و دامەزراندنا كۆمارا مەهابادێ ل رۆژهەلاتێ كوردستانێ هەلوەستێ دەولەتێن موسلمان ل هەمبەر كوردان و مافێن وان یێ خۆیایە كو بێ ئالیژی نەبینە هەر تم دژ بینە و ئالیگرێ دوژمنێ گەلێ كورد بینە داكو زێدەتر درێژ نەبە دخوازم پەندەكا پێشینانێن كوردان ل بیر بینم كو دبێژە (شەڤێن تاری ژ هنگۆڕان خۆیانە)، ئەڤە ئەمەریكا وەكو جاركێن جاران وەكو هەمی جاران ئەم ل نیڤا رێكێ هێلاین نها، دیسا مان ئەم و چیایێن سەربلندێن كوردستانێ، لەوما ژی وەزارەتا كاروبارێن پێشمەرگە داخۆیانیەك بلەز دا و تێدا نیگەرانیا خوە ل سە ڤەكێشانا هەڤپەیمانان ئانی زمان، لێ بەری نیگەرانیا وەزارەتا كاروبارین ب وە یێن رێزدار نیگەرانیا خوە ئانی بوو زمان و پاشێ سەرۆكێ حوكمەتا كوردستانێ هەرهەمان هەلوەستێ جەنابێ وە هەبوویە كو هەلوەستێ هەر كوردەكێ یە كو هەست ب بەرساتیێ بكە هەلوەستێ جەنابێ وە هەلوەستێ كەسەكێ یە كوئەزمۆنەك دویر و درێژ ل گەل دۆزا كوردی و ستەم و فیلبازی و لیئبولویتێن دوژمنێن كوردستانێ هەی، لەوما ژی وە نیگەرانیا خوە نەڤەشارت ب تایبەتی كو سیستەمێ بەرگریێ ژبۆ هەرێما كوردستانێ فەراهم نەكرن. بەلێ نیگەرانیا جەنابێ وە د جهێ خوەدابیە بۆچی؟ چونكی هێشتا نها گرۆپێن چەكدارێن ئیراقێ یێن سەر ب دەولەتەك ئەقلیمی ڤە، یێن كێلبێن خوە ل هەرێما كوردستانێ قیچ دكن, دا ئەم ژبیر نەكین لهەڤهاتنا توركیا و ئیراقێ ژبۆ ڤەكێشانا جەندرمێن ترك ژ باشیكێ قووناغ ب قووناغ پاشێ ژ هەمی دەڤەرێ هەروە نەهاتیەكرن ئەز پشتراستم ئەڤ لهەڤهاتنە دیسا یا ل سەر خوینا گەلێ كورد هاتیەكرن، هیچ نەبە تركان یا گۆتیە بەرپرسێن ئیراقێ ئێك ژ مەرجێن مە كو ژ باشیكێ ڤەكێشین گەرەكە سۆپایێ ئێراقێ وەرە سنوورێ د ناڤبەرا مەدا، بگرە ژبلی كانێ چ مەرجێن دن هەنە كو هەمی ژی ل دژی گەلێ كوردن، بتایبەت هەرێما كوردستانێ ئانكو دیسا یێن ل سەر خوینا مە پێكهاتین و قوربانی ئەمین وەكی هەرجار. باشە نها ئەم كورد ل بەندا چنە؟ ئەگەر رۆژئاڤا و ئەمەریكایە مە ژبۆ وان خوین رشت، ئەم ل نیڤا رێكێ هێلاین ب ئەزمۆنا چەندین جاران. ئەگەر دوژمن و داگیركارێن كوردستانێنە، بلا ئەم ل بەندێ نەبین كو دێ وژدانا وان بلڤت, دلێ وان نەرم بت هندەك بەزەیێ بمە ببن, ئەگەر جیهانا ئیسلامیە سۆڕ و سۆڕ ل دژی كوردان و ئاڤاكرنا دەولەتەك كوردییە. ئانكوچارەنڤیسێ گەلێ كورد د مەترسیێ دایە مەترسیا بنپێ‌كرنا سادەترین مافێن گەلێ كورد ل بەر دەرێ دەرازینكێ یە و نێزیكتر بلا ژبیر نەكین كو ئەڤە قووناغەك نینە، هەم ژبۆ مە هەم ژبۆ هەمی دەڤەرێ چونكی ئەڤ قووناغە نەتنێ قووناغا ڤەكێشانا لەشكرێ هەڤپەیمانانە ژ دەڤەرێ، بەلكو د هەمان دەم دا كێشانا نەخشەیا جیهانێ یا ئەنەرژی و بازرگانییە، هەروەسا گوهۆرینە د هەڤسەنگیا سیاسی و دیپلۆماتی دا، ل ڤێرە بلا رێك ل بەر مە هندا نەبە، چونكی گێلەشوكەكە ئەڤە رەوشەكا تاری و مژاویە دڤێ ب لۆژیك و دیپلۆماتیەتەك هویر و تیژ رەفتار ل گەل وەورە كرن، ئەگەر نە وەك مە گۆتی هەمی ژی ژبۆ مە سویندخوارینە. مە كوردان ل باشورێ كوردستانێ دو رێك یێن ل بەر، یا سێیەم نینە رێكا ئێكێ: د ئەڤێ رەوشا هندە نازك و مەترسیدار دا جەنابێ سەرۆك بارزانی وەكو لێڤەگەرێ گەلێ كورد گازیەكێ بدە هەمی هێزێن كوردی ل باشورێ كوردستانێ ب مەزن و بچویكێن وان ڤە ل هەڤ بجڤن و داگێرانێ ژبۆ هەڤدو بكن و برایێ مەزن و بچویك نەمینت و د دیڤدا ب زویترین دەم پەرلەمانێ كوردستانێ بێتە كاڕاكرن و حوكمەتەكا هەمەئالی بێتە پێكئانین، ئێكەمین كارێ ڤێ حوكمەتێ دروستكرنا باشترین و بهێزترین پەیوەندی بە ل گەل بەغدا ژبۆ كێشانا بەڕكێ ژبن پێن ئەوێن كێلبێن خوە ژبۆ گیانێ هەرێمێ د هەسوین. ئەڤە رێكا یەكەمە ئەگەر ئیرادە و خۆنەویستی وگوهنەدانا بەرژەوەندیێن حزبی وكەساتی هەبە ب ساناهی وێ وەرە جه وهیچ ریسیكەكا وێ نینە و نیڤا زیانێ یە و د بەرژەوەندیا گەلێ كورد دایە و بێ زیانە. رێكا دوەمین: رێكەك دویر و درێژە لێ باشترە ژ رەوشا كو نها گەلێ كورد تێدە كو هەردەم د نیگەرانیێ دە دژیت و نزانن سەرێ وان ل سەر كیژان بالیفكێ یە و چاڤ ل بەزەییا دوژمنی یە و چارەنڤیسەك تاری ونەدیار. جەنابێ سەرۆك مەسعود بارزانی سەروەریەكا دن تۆمار بكە، ئەوژی راگەهاندنا دەولەتا كوردیە و ئەوا نەبوویە بلا ببە ئەگەر زیندانن گەلێ كورد یێن دیتین. ئەگەر ئەنفال و كیمیابارانن، گەلێ كورد یێ دیتین، ئەگەر مالوێرانی و دەربدەریە هەر د ئەزەلدایە ئەز نزانم ئەگەر دەولەت بێتە راگەهاندن چ تشتەك و كارەساتەك ژ یێن مە ل سەری دیاركرین مەزنتری وان وێ وەرە سەرێ مە؟ حەفتێ ملیۆن كورد ل گەل چیایێن سەربلندێن كوردستانێ ل بەندا بریارا جەنابێ وەنە یان دێ دەولەتا كوردستانێ بدەستڤەئێت وگەلێ كورد ژبۆ هەتا هەتایێ وێ ژ ڤێ دەردەسەریێ قورتال و ئارام ببە و سوپاسدارێ وەبن، یانژی جەنابێ وە وێ ببە قازی محەمەدێ دویەم، دیسا ژی هوین وێ ببنە سیمبۆلا ئازایەتی و مێرانی و دلسۆزیێ ژبۆ هەمی گەلێ كورد ژبۆ هەتا هەتایێ، چونكی مە و ئەڤان رۆژەكا هەی چی زوی و چی درەنگ لێ ب دیتنا من فەرسەندا ئیرۆ دوبارە نابە بلا ژبۆ سەرۆك بارزانی دەستكەفت و سەروەریا دویەم بە پشتی ریفراندۆما گەلێ كوردستانێ و جەنابێ وی د بەرفرەهترین دەرگەه دا بكەڤە د دیرۆكێ دا ڤێ پیرۆزی و سەربلندیێ ژی بدەستڤەبینە.
