ل بارەگایێ‌ فرقا زاخۆ یا لەشكرێ‌ ئیراقێ‌ سێ‌ هەیڤان ئەز دئەشكەنجە و...

ل بارەگایێ‌ فرقا زاخۆ یا لەشكرێ‌ ئیراقێ‌ سێ‌ هەیڤان ئەز دئەشكەنجە و قوتانـێ‌ دا بووم

2

هەڤدیتن: رەمەزان دەشتمری/ زاخۆ

1-6

دەمێ‌ مرۆڤ بەرەڤ بەر ڕویبارێ‌ خابیری ڤە دچیت و چاڤ ب هندەك دیمەنێن بالكێش دبیت و سەرنجا مرۆڤی بۆ ئەوێ‌ دەڤەرێ دكەڤیت، ئەوژی دێ‌ گوندێ‌ بارهولێ‌ ل بەراهیكا خۆە بینت و چەم و بیستان و ڕویباری دكەڤیت، ژبەر كو گوندەكە ل سەر هنداڤی ئاڤا خابیری هاتیە ئاڤاكرن، و گوندەكی یێ‌ داپوشییە ب دار و باری و سروشتێ‌ وێ‌ گەلەك سەرنجراكێشە ژ بۆ دیتنا ئەڤان دیمەنێن زور جوان. گوندێ‌ بارهولێ‌ ل ناڤ هۆزا گوللییا سەر ب قەزا باتیفا ڤەیە، ئەو ژی دكەڤیتە دناڤبەرا گوندێ‌ پاسێ‌ و گوندێ‌ ئاڤهێ‌ و گوندێ‌ بلێجانێ‌ دایە.
هەر ل سەر دەمێ‌ بەرێ‌ دا هاتن چوون دناڤبەرا باژێڕێ‌ ئامێدیێ‌ و باژێڕێ‌ جزیرا بۆتا ل دەراڤێ‌ ڕویبارێ‌ خابیری ل گوندێ‌ بارهولێ‌ دا دەرباز دبین. هەر وەسا ل تەنشتا گوندێ‌ جهەكی ب ناڤودەنگ و خوەش گوزەرانێ‌ هەیە دبێژنێ‌: كەڤڕا خاتینا، ل وەرزێ‌ هاڤینێ‌ جهەك دلڤەكەر و هوینكاتی و خەلكێ‌ گوندێ‌ دەمێ‌ وەزرێ‌ گەرمێ‌ ل ئەڤی جهی هازینا خۆە لێ‌ دبوراندن.
د سەرەدانەكا مەیدانی مە قەستا مالا پێشمەرگەیی دێرین تاهر بارهۆلێ‌ كر، و ب ئەڤی شێوەیی بەرسڤا پرسیارێن مە دا و گوت: ناڤێ‌ من تاهر سەعدوللا تاهر یێ‌ ناسیار ب تاهر بارهۆلی، ل سالا 1956ی ل گوندێ‌ بارهۆلێ‌ ل دەڤەرا گوللییا سەر ب قەزا باتیفا هاتیمە سەردونیایێ‌ و گوت: بیرا من دهێت ل دەستپێكا شۆڕشا مەزن ئەیلونێ‌ بابێ‌ من و دگەل هەژمارەكا زەلامێن گوندێ‌ بارهۆلێ‌ كو ل ئەوی دەمێ‌ بابێ‌ من سەرقولێ‌ لەشكری یێ‌ گوندێ‌ بوو، و بابێ‌ من ڕابوو زەڤیەكا مە یاچاندنێ‌ فرۆت و ب ئەوان پاران تڤەنگەك ژ جورێ‌ بڕنو پێ‌ كڕی و دا ملێ‌ خۆە و بی پێشمەرگە و دگەل چەكدارێن ئەڤان گوندێن دەور و بەرێن گوندێ‌ مە بوینە پێشمەرگە، و ل ئەوی دەمی ئەركێ‌ بابێ‌ من یێ‌ پێشمەرگایەتیێ‌ دگەل هێزا زاخۆ ل دەڤەرا چیایێ‌ سپی بو. هەر وەسا هەژمارەكا بەرچاڤ ژخەلكێ‌ گوندێ‌ بارهۆلی و دگەل خەلكێ‌ گوندێن دەڤەرا مە یا گوللیان پێشمەرگەبوون و ئەركێ‌ ئەوان ل چیایێ‌ سپی دگەل هێزا زاخۆ پێشمەرگەبوون.
بیرا من لێ‌ دهێت ل سالا 1962ی فرۆكەیێن جەنگی یێن حكومەتا ئیراقێ‌ یا ئەوی سەردەمی گوندێ‌ بارهۆلێ‌ بومبەبارانكرن، و ل ئەوێ‌ سالێ‌ دەخل و دانێ‌ خەلكێ‌ گوندی سۆتن و زەرەر و زیان گەهاندنە چەم و باغ و بیستان و جنیكێن گوندییان هەمی سۆتن.
بەلێ‌ ل ئەوی دەمی مورالا خەلكێ‌ دەڤەرێ‌ نەهات خوار و پتر هەستا نەتەوەیی و نیشتمانی ل دەف پێشمەرگەیی پەیدابوو. هەر دیسان بیرهاتنەكا دیتر یا گەلەك نەخوشی و دلتەزین ل هاڤینا سالا 1966ی خودێ‌ ژێ‌ ڕازی بابێ‌ دگەل فەرماندە مەلا حەسەن سادق برو بەهنینەیی بۆ و ئەركێ‌ ئەوان یێ‌ پێشمەرگایەتیێ‌ ل دەڤەرا چیایێ‌ مەتینی بوو. ل ئەوی دەمی ئەز ژی دچووم بەر بزنێ‌ و شڤانداریێ‌. ئەڤجا ڕۆژا بەری هینگێ‌ بابێ‌ من ل هیڤیا هەڤالێ‌ خۆە بنیامێن یوسف محەمەد بۆ كو دا دگەل ئێك بۆ ئەركێ‌ پێشمەرگایەتیێ‌ بۆ سەرێ‌ چیایێ‌ مەتینی بچن. بەلێ‌ ل ئەوێ‌ ڕۆژێ‌ هەڤالێ‌ بابێ‌ من گیرو بوو و نەهات و بابێ‌ ل ئەوێ‌ ڕۆژێ‌ ژی ل مالێ‌ ما و بۆ ئەركێ‌ پێشمەرگایەتیێ‌ نەچوون. بۆ ئەوێ‌ قەدەرا بابێ‌ من تەمام بوو كو ل ئەڤی جهی بهێتە شەهیدكرن. ژبەر رەمیا فڕوكەیێن جەنكی مالێن مە هاتبین بەرلیڤا ئاڤا ڕویبارێ‌ خابیری جهەكێ‌ دگوتنێ‌: كەڤرا خاتینا و ل وێرێ‌ خەلكێ‌ گوندێ‌ بوخوە كولك و ئاڤاخی دروستكر بوون، و خوە لێ‌ دپاراستن و مە خوە ل ئەوی جهی دپاراست. ل ناڤەراستا هەیڤا ئەیلونێ‌ بۆ جارا دووێ‌ فڕوكەیێن جەنگی یێن حكومەتا ئیراقێ‌ ب ناپالما گوندێ‌ مە بارهۆلێ‌ بومبەبارانكرن. ئەو كەڤرێن مالێن مە ل بەر دەنگێ‌ ناپالما هاتن هەژاندن و ژ جهێن خۆە بەردان. ئەو بوو ئەو كەڤرێ‌ مالا مە دبنڤە هڕیا و ب سەر مالا مەدا هاتە خوار و د ئەگەرێ‌ دا بابێ‌ من د ئەڤێ‌ ڕویدانێ‌ دا چوو بەردلوڤانیا خودێ‌ و هات شەهیدكرن، و پێنج كەس ژ مالا مە و ئەوژی ئەز ب گرانێ‌ برینداربووم و دگەل برایێ‌ من ماهر و شەوكەت و دگەل دوو خویشكێن من هاتن برینداركرن. هەر وەسا ل ئەوی دەمی دایكا من یا دوو گیان بو ئەو ژی بریندارببوو. پشتی بورینا سێ‌ هەیڤان برایێ‌ من موسلح پاشباب خودێ‌ دا وهاتە سەر دونیایێ‌. پشتی شەهیدبوونا بابێ‌ من ئەركێ‌ ب ڕێڤەبرنا مالا مە كەفتە سەرملێن من و خودێ‌ ژێڕازیا دایكا من. دناڤ كاودانێن گەلەك دژوار دا ئەم ب خودانكرن و پەروەردەكرن. دهێتە بیرا من دایكا ل دچوو بۆ ناڤ ئاقاری و چیایی ل پشتا گوندی كەزوان و سماق و گل و گیا دئینان و هەتا شیابا دەبارا ژیارا مە یا ڕۆژانە یا ئەوی سەردەمی پێ‌ ب ژین و مەزن ببین. هەلبەت د ئەوان چەند سالاندا مە گەلەك نەخوەشی و دەردەسەری دیتن و ئەركێ‌ مالێ‌ كەفتە سەرملێن من و نەچار بووم خویشك و برا و دایكا خۆە ب خودان بكەم و كارێ‌ ناڤ مالیێ‌ و كولانا باغ و بیستانی و تەرشی ب خودان بكەم. ژیانا مە ل ئەوی دبن ڕەمیا فروكەیان دا دەربازبوو هەتا بەیانا یازدەیی ئادارا سالا 1970ی دناڤبەرا سەركردایەتیا شۆرشا ئەیلونێ‌ و حكومەتا ئیراقێ‌ یا وی سەردەمی هاتیە موركرن. ل ڤێرێ‌ ئەو پێشمەرگەیێن هاتین شەهیدكرن مووچەیەكێ‌ هەیڤانە بۆ ئەوان هات دروستكرن. خودێ‌ ژێڕازیێ‌ بابێ‌ منژی ئێك ژ ئەوان پێشمەرگەیان بوو وەك شەهیدەكێ‌ شۆڕشا ئەیلونێ‌ مووچەیەك بۆ هات تەرخانكرن. پشتی ئەو مووچێ‌ شەهیدی بۆ مە هاتی مەزاختن، پیچەكێ‌ دەبارا ژیارا مە ساناهیتر بو و پتر منژی پتر شیا هاریكا مالێ‌ بكەم، و خویشك و برایێن خۆە ب خودان بكەم.
هەر ل سالا 1971ی ئەز دناڤ ڕێزێن پارتی دیموكراتی كوردستان دا هاتم ڕێكخستن. ل ڤێرێ‌ هەیڤانە مە ئابونێن هەیڤانە یێن پارتی ڕادەستی بەرپرسێ‌ گوندی دكرن، و هەر وەسا ل ئەوی دەمی خودێ‌ ژێ‌ ڕازی مەلا تەها بوسەلی و مەلا عەبدوللا شولینی و ماموستا میخائیل مەسیحی وەك كادرێن پارتی هاتنە دەڤەرێ‌، و كۆمبونێن پارتایەتی دگەل مە ئەوێن پارتی كۆمبون ل گەل مە دكرن. دەمێ‌ ل سالا 1974ی كاودانێن شۆرشا ئەیلونێ‌ و حكومەتا ئیراقێ‌ تێكچوین و جارەكادیتر شۆڕشا ئەیلونێ‌ دەستپێكرەڤە و من بڕیاردا ئەز دەست باڤێژم چەكێ‌ خەباتێ‌ و ببمە پێشمەرگە، بارەگایێ‌ هێزا زاخۆ ل دەڤەرا گەلیێ‌ گوندێ‌ ئەرمشتێ‌ هاتیم و ل ئەوی دەمێ‌ خودێ‌ ژێ‌ ڕازی عێسێ‌ سوار گوتە من برازا: تو هێشتا تەمەنێ‌ یێ‌ بچویكە و پێشمەرگایەتی گەلەكا ب زەحمەتە و هەمان تو هەڕە مال و خویشك و برایێن خوە ب خودان بكە، و خزمەتا مالا خوە بكە. ئەز نەچاربووم ب دل نەخوەشی و مەلویل بۆ مالێ‌ زڤڕیم، ل ڤێرێ‌ دلێ‌ دایكا من گەلەك ب من سۆت و بۆ من قەهری ژبەر كو من دڤیا ئەز چەكێ‌ پێشمەرگایەتیێ‌ ب هەلگرم و خەباتێ‌ بۆ مللەتێ‌ خۆە بكەم.

کۆمێنتا تە