مەترسیا مەدیایا كوردی

موسا خالد

ل ڤان سالێن دووماهیێ بوویە جهێ دلگرانیا رەوشەنبیر و شارەزایێن جڤاكی. میدیا وەك (دەسهەلاتا چارێ) دهێتە نیاسین، لێ هەكە ب دروستی نەهێتە ئاراستەكرن، دشێت ببیتە ئەگەرێ هەلوەشاندنا شیرازێ جڤاكی.
ل خوارێ هندەك ژ مەترسیێن هەرە دیار یێن مەدیایا كوردی (ب تایبەت یا ئەلیكترۆنی و سۆشیال مەدیا) د دەمێ نوكە دا هاتینە دیاركرن:
١/ بەلاڤكرنا دژبەری و پارچەبوونا جڤاكی
مەدیا، پتر كار ل سەر جەمسەربەندیێ دكەت، ل شوونا كو ببیتە پرەك بۆ لێكتێگەهشتنێ، زۆربەی جاران دبیتە ئەگەرێ:
خۆرتكرنا رق و كینێ: د ناڤبەرا تەخ و چینێن جڤاكی و ئالیێن سیاسی دا.
بەلاڤكرنا ناڤچەگەریێ: كو مەترسیێ ل سەر ئێكگرتن و ئێكرێزیا نەتەوەیی پەیدا دكەت.
٢/ تێكدانا زمانێ كوردی
ئێك ژ مەترسیێن هەرە مەزن یێن كو جەستێ نەتەوەی دكەتە ئارمانج، لاوازبوونا زمانێ ستانداردە:
بكارئینانا پەیڤێن بیانی و وەرگێڕانا دەستبەجێ (Literal Translation) یا شاش.
تێكەلكرنا شێوەزاران ب شێوەیەكێ كو زمانێ ئەدەبی و رۆژنامەڤانی وندا دببیت.
٣/ بەلاڤكرنا كلتۆرێ (فەیك نیوز) و شێواندنا راستیان
ژبەر نەبوونا یاسایێن توند و ئیتیك (ئەخلاقێ رۆژنامەڤانی)، مەدیایا كوردی كەفتیە بن كارتێكرنا:
پۆپۆلیزم: بكارئینانا هەستێن خەلكی بۆ كۆمكرنا لایك و ڤیوێس (Views).
نووچەیێن نەدروست: كو دبنە ئەگەرێ دوو دلیێ (Panic) د ناڤ خەلكی دا، ب تایبەت د بوارێن ئابووری و ئەمنی دا.
٤/ كێمبوونا ئاستێ هشیاریا رەوشەنبیری
مەدیایا كوردی پتر گرنگیێ ددەتە (ترێند) و بابەتێن بێ مفا یێن سۆشیال مەدیایێ:
گرنگیدان ب ژیانا تایبەت یا (بلۆگەر و فۆد بلۆگەران) ل شوونا گرنگیدان ب زانست، فەلسەفە و داهێنانێ.
پەراوێزخستنا كەسایەتیێن ئەكادیمی و زانستی.
٥/ مەترسی ل سەر خێزان و نفشێ‌ نوو
بێی چاڤدێری، مەدیایا كوردی هندەك دیاردەیان بەلاڤ دكەت كو دگەل نەریت و كلتۆرێ كوردی ناگونجن:
نیشاندانا توندوتیژیێ ب شێوەیەكێ ئاسایی.
تێكدانا پەیوەندیێن خێزانی ب رێكا بەرنامەیێن (سۆشیال مەدیایێ‌) یێن كو تنێ بۆ ناڤودەنگیێ هەموو پیرۆزیان تێكدەن.
ئەنجام و چارەسەری
مەدیایا كوردی پێدڤی ب رێكخستنەكا یاسایی و كۆدەكا ئەخلاقی یا نیشتمانی هەیە و پێدڤی یە وەرگر (خەلك) ژی هشیار بن و هەموو تشتێ دببینن و گوه لێ‌ دبن وەك راستی وەرنەگرن.
مەدیا چەكەكێ دوو سەرە دشێت ببیتە پالدەرێ گەشەكرنێ، یان ژی ببیتە ئەگەرێ وێرانكرنا ناسنامەیا نەتەوەیەكێ.

کۆمێنتا تە