نێچیرڤـان بـارزانـی و دیپلۆماسییا واقعبینانە
مووسا خالد
د دیرۆكا سیاسییا نوویا هەرێما كوردستانێ دا، نێچیرڤان بارزانی وەك ئەندازیارێ سەرەكی یێ پەیوەندیێن دەرڤە و دیپلۆماسییەتەكا كاڕا دهێتە ناسین. سیاسەتا وی ل سەر بنەمایێ «واقعبینیا سیاسی» هاتیە ئاڤاكرن، كو رامانا وێ ئەوە مرۆڤ بشێت د ناڤبەرا بەرژەوندیێن بلند و ئالۆزیێن جیوپۆلیتیكی دا هەڤسەنگیەكێ پەیدا بكەت. نێچیرڤان بارزانی شیایە وێنەیەكێ مودێرن و ئاشتیخواز بۆ هەرێما كوردستانێ ل سەر ئاستێ جیهانی نیشابدەت، ب شێوەیەكێ كو دژوارترین قەیرانێن سیاسی و ئابووری نەبووینە رێگر ل بەرانبەر ڤەكرنا دەرگەهێن دیپلۆماسی ل پایتەختێن بڕیارێ.
خالەكا ب هێز د دیپلۆماسییا نێچیرڤان بارزانیدا، دوویركەفتنە ژ درووشمێن بێ كریار و كاركرنە ل سەر ئەردێ واقیعی. ئەو د سیاسەتا خۆدا باوەریا تەمام ب دیالۆكێ هەیە وەك رێكەك بۆ چارەسەركرنا كێشەیان، چ دگەل بەغدا بیت یان دگەل ولاتێن جیران. ئەڤ جۆرە دیپلۆماسییە شیایە ل دەمێن گەلەك هەستیار دا هەرێمێ ژ مەترسیێن مەزن بپارێزیت و وێ بكەتە ناڤەندەكا گرنگ بۆ ئارامیا ناڤچەیێ. هەروەسا شیایە باوەریەكا مەزن ل دەڤ نەتەوەیێن ئێكگرتی و وەلاتێن زلهێز پەیدا بكەت، كو كوردستان وەك فاكتەرەكێ ئارامیێ ببینن نەك وەك پشكەك ژ كێشەیان.
ژ لایەكێ دیڤە، سەرۆك نێچیرڤان بارزانی ب زمانێ بەرژەوندیێن هەڤپشك دگەل جیهانێ د ئاخڤیت. ئەو تێگەهشتنەكا كوویر بۆ هەڤكێشەیێن هێزێ ل رۆژهەلاتا ناڤین هەیە، ژبەرهندێ بەردەوام هەول ددەت پەیوەندیێن هەرێمێ لسەر بنەمایێ رێزگرتن و بەرژەوندیا دولایەنە بن. شیایە نێزیككرنا لایەنێن سیاسی و كۆمكرنا وان ل سەر مێزا گفتوگۆیێ، نیشانا ژیری و سەبرەكا دیپلۆماسییە. ئەڤە ژی وێ چەندێ دیار دكەت كو دیپلۆماسییا وی نە بتنێ بۆ پاراستنا دەستكەفتانە، بەلكو بۆ ئاڤاكرنا پاشەرۆژەكا گەشترە كو تێدا كوردستان پشكەكا كاڕا بیت ژ جڤاكێ نێڤدەولەتی.
ب كورتی، نێچیرڤان بارزانی ب رێكا دیپلۆماسییا واقعبینانە شیایە پێگەهێ هەرێما كوردستانێ پارێزگاریێ لێ بكەت و وێ وەك قەوارەیەكێ سیاسی و قانوونی یێ ب هێز ل جیهانێ بدەتە ناسین. ئەو ب زمانێ ئاشتیێ و لێبۆرینێ دئاخڤیت، لێ د هەمان دەم دا ل سەر مافێن نەتەوەیی یێن گەلێ خوە یێ رژدە. ئەڤ هەڤسەنگییە د ناڤبەرا «نەرمییا دیپلۆماسی» و «پێگیری ب پرەنسیپان» وەلێ كری ببیتە كارەكتەرەكێ سەرەكی و یێ قەبوولكری ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی، ئەقلیمی و نێڤدەولەتی و ئەڤە ب خوە ژی مەزنترین سەركەفتنا دیپلۆماسییا واقعبینانەیە.
