نەخۆشیێن بەربەلاڤیێن هاڤینێ ل دەڤ زارۆکـان: هـۆکـار، نیشان و ڕێکـارێن خـۆپاراستنێ
بەرپەڕێ ساخلەمیێ:
د. عیسام سمۆ مزۆری، تایبەتمەندێ نەخۆشیێن زارۆکان و نوی بوویان دیارکر کو نەخۆشیێن ل دەف زارۆکان ل هاڤینێ ل سەر چەند پشکان دابەش دبن. تیشکا ڕۆژێ ڕاستەوخۆ کار دکەتە سەر ساخلەمیێ و پیستێ زارۆکی کو دەمەکی دبتە ئەگەرێ سۆتنێ یان بلندبوونا تا یا لەشی هەتا ٤٠ پلەیان. ژ لایەکێ دی ڤە، بەربەڵاڤترین نەخۆشی ل نەخۆشخانەیان هەودانا مەعیدێ و ڕویڤیکانە کو %٨٠ ئەگەرێ وێ «ڕۆتا ڤایرۆس»ە و پتر تووشی زارۆکێن شیرخۆر یێن عەمرێ وان کڕمتر ل دو ساڵان دبیت.
هەروەسا ئەگەڕێ ژەهراویبوونێ ژی هەیە ب ڕێکا خارنا نەساخلەم یا ئاشکرا ل بەر گەرمێ و مێش و مۆران. ئەڤە زێدەباری هەودانا چاڤان و گوهان ژبەر مەلەڤانیێ د مەلەڤانگەهـ و ڕووباراندا، و نیشانێن پەرسیڤ و کۆخکێ کو ژ بەر سپلیتێ و ئامرازێن تەزیکرنێ پەیدا دبن.
د. عیسام سمو مزری، دیارکر پتریا حالەتێن هەۆدانا مەعیدێ و ڕویڤیکان ل ڕۆژا ئێکێ ب تایێ دەستپێدکەن، ڕۆژا دوێ ب دلرابوونێ، و پاش زکچوونێ. مەترسیدارترین ئاریشا ڤێ نەخۆشیێ پەیدابوونا هشکاتیێ یە د لەشێ زارۆکیدا و گۆت: هەگە زکچوون پتر ژ ١٠ هەتا ١٥ جاران د ڕۆژەکێدا، یان زکچوون یا ب خوین بوو، یان زارۆک گەلەک بێ هێز بوو و ل دەمێ گریێ ڕوندک ژ چاڤان نەهاتن، ئەڤە نیشانا هشکاتیێیە و پێدڤییە ب لەز بهێتە گەهاندن بۆ پشکا تەنگاڤیان دا شلەمەنی و ئەنتی بایۆتیک بۆ بهێنە دانان.
بۆ ڕێکارێن چارەسەریێ ل مالێ، دکتوری دیارکر، پێدڤییە دایک تەعویضا ئاڤێ ب زێدەکرنا دانا ئاڤێ و شۆربا برنجی بکەت. بکارئینانا گیراوەیا (ORS) کو ئاڤ و خوێ و شەکرێ تەعویض دکەت، ڕێگریێ ل هشکاتیێ دگریت. بۆ حالەتێن گەرمابوون ب تیشکا ڕۆژێ ژی، دارێژتنا ئاڤا سار، بکارئینانا کریما مرطب، و دانانا کەمامێن تەزیککرنێ ل سەر ئەنیا زارۆکی دهێنە ئامۆژگاریکرن.
دکتۆر عیسام ژ بۆ پاراستنا زارۆکان چەندین ڕێنماییێن پاراستنێ دانە دایک و بابان. بەردەوامیدان ب شیرێ دایکێ سیستەمێ بەرگریێ بەهێز دکەت، و هەکە شیرێ قۆدیکا بیت پێدڤییە بۆتلا شووشەیی و سەرکێ وێ ڕۆژانە بهێنە تەعقیمکرن. نەدەڕکەڤتنا زارۆکان ل دەمێن گەرمتر یێن ڕۆژێ کو ل ناڤبەرا سەعەت ١١ی سپێدێ هەتا ٤ی ئێڤارییە گەلەک گرنگە. د دەمێ دەڕکەڤتنێدا بکارئینانا جلکێن سڤک، ڕەنگێن ڤەبوویی، کولاڤ، و کرێمێن دژە-ڕۆژ پێدڤینە. دڤێت ئاڤ بەردەوام بیت هەر نیڤ سەعەتەکێ جارەکێ بێتە دانێ. بۆ چوونا مەلەڤانگەهان ژی بکارئینانا بەرچاڤکان و گوپکێن گوهان ڕێگریێ ل هەودانا چاڤ و گوهان دکەت. ل دووماهیێ، سنێلەیێن دچنە هولێن وەرزشێ ژی پێدڤییە ل سەر هەر نیڤ سەعەت هەتا سەعەتەکا ڕاهێنانێ ٣٠٠ CC یێن ئاڤێ ڤەخۆن دا کو تووشی هشکاتیێ نەبن.
