هەڤپشكی بنەمایێ وەلاتیبوونێ یە وێرەكی رێیا سەركەفتنێ یە
عەدنان یوسف
د دەمەكێ هەستیار یێ بزاڤێن سیاسی ژ دیرۆكا ئیراقا نوی دا، سەرۆك مەسعود بارزانی ل هەولێرێ، بانگەشەیا هەلبژارتنێن پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ پشكداریێ د هەلبژارتنێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ یێن خولا شەشێ دا راگەهاند. گۆتن و پەیڤێن جەنابێ وی نە بتنێ گۆتارەكا ئاسایی یا هەلبژارتنان بوو، بەلكو وەكو پەیامەكا فكری و دیرۆكی هات كو دیتنەكا كویر بۆ پاشەرۆژا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ بخۆڤەدگریت و دوپاتیا وان پرەنسیپان دكەت یێن ئەڤە چەندین سالە پارتی دیموكراتی كوردستان ل سەر راوەستیای: هەڤپشكی و هەڤسەنگی و لهەڤكرن. ئەڤە چەند وێستگەهەكن ژ ڤێ گۆتارا گرنگ:
هەڤپشكی بنەمایێ هیز و فرەرەنگیێ یە
پەیاما ئیكێ یا سەرۆك بارزانی ئەو بوو كو دوپاتی ل سەر لیستەیا پارتی دیموكراتی كوردستان (ژمارە 275) كر، نە بتنێ نوونەراتیا كوردان دكەت، بەلكو د ناڤ رێزێن خۆ دا خووشك و برایێن عەرەب و توركمان ژی ڤەدگریت، ئەڤ چەندە وەكو ژێدەرێ هیزا پارتی و بجهئینانا كریاری بۆ رێبازا وێ یا نەتەوی ل قەلەم دا.
ئاماژەپێدان ب ڤێ چەندێ دەربڕین بوو ژ باوەریەكا كویر كو ئیراق نەشێت ل سەر قەدەغەكرن یان قۆرخكاری بهێتە ئاڤاكرن، بەلكو ل سەر فرە رەنگی و هەڤپشكیا وەكهەڤ د ناڤبەرا هەمی پێكهاتان دا. پارتی دیموكراتی، ل گۆرەی دیتنا بارزانی، نە حزبەكا هەرێمەكا دیاریكری یە، بەلكو پرۆژەیەكێ نەتەویی یە كو هەول ددەت بهایێ وەلاتیبوون و وەكهەڤیێ د ناڤبەرا هەمیان دا بچەسپینیت.
بانگەواز بۆ بەربژاران: ژ كەسێ نەترسن
د گوپیتكا گۆتارا خۆ دا، سەرۆك بارزانی پەیامەكا راستەوخۆ و ئاشكەرا ئاراستەی بەربژارێن لستەیا پارتی كر، و داخواز ژ وان كر بۆ باوەریەكا تەمام ب خۆ و هەلوەستەكێ نەگوهۆر هەبیت و گۆت كو ئەو نوونەراتیا دۆزەكا دادپەروەر دكەن و دڤێت ترس د فەرهەنگا وان دا نەبیت. ئەڤە بانگەوازە بۆ وێرەكیا سیاسی كو هەردەم یا گرێدای بزاڤێن پارتی دیموكراتی كوردستان بوویە هەر ژ رۆژێن شۆرشا ئیلۆنێ و هەتا ئەڤرۆ.
سەرۆك بارزانی ڤیا بەربژاران ئاگەهدار كەت كو كریارا سیاسی نە گۆرەپانا ترس یان دودلیێ یە، بەلكو مەیدانا بەرپرسیاری و شەرەفێ یە و ئەوێ نوونەراتیا ئیرادەیا كوردان دكەت دڤێت بەرانبەر چ فشار یان دوژمناكاریەكا سیاسی راوەستیت.
هەروەسا دوپات كر كو سەركەفتنا راستەقینە نە د ناڤان یان كورسیان دایە، بەلكو د سەركەفتنا لیستێ و دیتنا وێ یا هەڤپشك دایە، ژ بەر كو پارتی د بنەمایێ خۆ دا نە كۆمبوونا تاكەكەسانە، بەلكو سیستەمەكە ژ بهایان و خەباتا كۆمی.
بیرەوەریا دیرۆكی وەكو رێبازەك بۆ پاشەرۆژێ
سەرۆك بارزانی تەكەزی ل سەر وێ چەندێ كر كو دەولەتا ئیراقێ ل سەر بنەمایێ هەڤپشكیا عەرەب و كوردان ل پاش شەڕێ جیهانیێ ئێكێ هاتیە دامەزراندن، لێ ئەو هەڤپشكی ب بۆرینا دەمی بو پشتگوهاڤێتن و پەراوێزكرن و رەتكرنا مافان. ب رێكا ڤێ بیرئینانێ، جەنابێ وی ڤیا ئەڤرۆ ب دیرۆكێ ڤە گرێبدەت و پشكداری د هەلبژارتنان دا نە بتنێ ركابەریەكا سیاسی یە، بەلكو بەردەوامیا خەباتەكا درێژە بۆ چەسپاندنا پرەنسیپێ هەڤپشكیا راستەقینە د ناڤ دەولەتا ئیراقێ دا.
مرۆڤایەتی بەرانبەر دوژمنكاریێ
ئێك ژ كاریگەرترین پارچێن گۆتارێ ئەو بوو دەمێ سەرۆك بارزانی ئاماژە دایە هەلوەستێ كوردان ل سالا 1991ێ، دەمێ ب هزاران لەشكرێن ئیراقێ یێن پشكدار د ئەنفالان دا ئازاد كرین، سەرەرای وان تاوانێن وان ئەنجامداین. د ڤی هەلوەستی دا، روویێ مرۆڤایەتیێ یێ گەلێ كوردستانی دیار دبیت، كو بێدادی ب دلۆڤانی و دوژمنكاری ب مێرخاسی بەرسڤ دایە.
سالا 2003… دەلیڤەیا ب كار نەهاتی
سەرۆك بارزانی ئاماژە دا سالا 2003، دەمێ رژێما بەعس كەفتی و قۆناغەكا نوی ل ئیراقێ دەستپێكری.
جەنابێ وی وەكو «دەلیڤەیەكا زێرین» بۆ ئاڤاكرنا ئیراقەكا دیموكرات و فیدرالی وەسف كر، لێ برێڤەبرنا خراب و ژدەستدانا روحا هەڤپشكیێ ئەو دەلیڤە ژ دەست چوو. سەرۆك بارزانی ب ئاشكەرا ئاماژە دا كو دەستوورێ ئیراقێ یێ سالا 2005، كو پارتی پشكدار بوو د دانان و ئاڤاكرنا وی دا، دەلیڤەك بوو ببیتە بنەمایەكێ باش بۆ ئاڤاكرنا دەولەتا قانوونێ و مافان، ئەگەر ب راستی هاتبا بجهئینان، لێ پشتگوهخستنا بڕگەیێن وێ ئیراق بۆ قەیرانێن وێ یێن كەڤن زڤراند.
پەیامەك بۆ بەغدایێ: دەستوور نە هەلبژاردەیە
سەرۆك بارزانی ژی پەیامەكا ئاشكەرا بۆ هیزێن سیاسی ل بەغدایێ فرێكر و داخواز ژ وان كر بۆ دەقێن دەستوورێ فیدرالی بزڤرن، كو فرەرەنگیا نەتەویی و ئایینی پەسەند دكەت و دوپات دكەت كو ئیراق دەولەتەكا فیدرالی و نە ناڤەندی یە. جەنابێ وی ئاماژە دا كو چ هەولەك بۆ زڤراندنێ بۆ سیستەمێ ناڤەندی پاشڤەچوونە ژ روحا هەڤپشكیا نەتەوی. گۆتارا سەرۆك بارزانی نە بتنێ بەرگریكرن بوو ژ هەرێمێ، بەلكو ژ فیكرا ئیراقا نوی كو ل پاش سالا 2003 هاتیە دامەزراندن و كو ئەڤرۆ پێدڤی ب وان كەسایە كو وێ رامانا راستەقینە بۆ وێ ڤەگەرینیت.
قانوونا هەلبژارتنان د ناڤبەرا دادپەروەری و بەرژەوەندیا نەتەویی دا، سەرۆك بارزانی ژی بەحسی پرسا قانوونا هەلبژارتنان كر، و دیار كر كو ئەڤ یاسایە نە یا دادپەوەرە و هەڤسەنگە و رەنگڤەدانا دروست نینە بۆ هێزێن سیاسی ل ئیراقێ و دوپات كر كو پارتی دیموكراتی كوردستان، سەرەرای چەندین تێبینیان، پشكداریێ د هەلبژارتنان دا دكەت ب باوەریەكا ب هێز ب پرەنسیپێ دیموكراس و ب ڤێ رێكێ گوهۆرینا راستەقینە ژ سندۆقا دەنگدانێ دەستپێدكەت نە ژ بایكۆتێ.
دویماهی
گۆتارا سەرۆك مەسعود بارزانی د ڤەكرنا هەلمەتا هەلبژارتنان دا نە بتنێ راگەهاندنەكا سیاسی بوو، بەلكو بەیاننامەیەك بوو د وێرەكی و بەرپرسیاریێ دا. جەنابێ سەرۆكی داخوازێ ژ بەربژاران دكەت د وێ باوەرێ دا بن كو ئەو نوونەراتیا حزبەكا ئاسایی ناكەن، بەلكو بزاڤەكا نەتەویی یە كو دیرۆكا كوردستانا نوی ئاڤا كری و پێدڤیە ب هزرەكا نەگوهۆر و باوەریەكا موكم د ڤێ رێبازێ دا بەردوام بن. «ژ كەسێ نەترسن» — نە گۆتنەكا ب سەرڤە چوویە، بەلكو پرەنسیپەكێ سیاسی و ئەخلاقی یە كو رۆخسارێن قۆناغا بهێت دكێشیت، قۆناغەكا كو تێدا دەنگێ كوردستانێ ئاشكراتر بیت، و هەلوەست وێرەكتر بیت و باوەری ب پاشەرۆژێ موكمتر بیت.
