چه‌ند مامۆستایه‌كێن ئایینی ل دۆر گونه‌هكرنا وان بۆ جه‌ژنا نه‌ته‌وه‌یا نه‌وروزێ

چه‌ند مامۆستایه‌كێن ئایینی ل دۆر گونه‌هكرنا وان بۆ جه‌ژنا نه‌ته‌وه‌یا نه‌وروزێ

103

وه‌كو دزانین گه‌له‌ك هه‌لكه‌فتێن جه‌ژنان د ناڤ ملله‌تێن جیهانێدا هه‌نه‌، هه‌ر ملله‌ته‌ك ل دووڤ دابونه‌ریته‌یێن خوه‌ رێوره‌سمێن ڤان جه‌ژنان نوو دكه‌ن، لێ دڤێت ل هزرا مه‌ بیت هه‌می ملله‌ت و نه‌ته‌ویه‌یا ژی جه‌ژنێن ئایینی ژی هه‌نه‌ و یێن نه‌ته‌وه‌یی و ژی گه‌له‌ك هه‌لكه‌فتێن دی ژی و بیروباوه‌ری ب هه‌ر جه‌ژنه‌كێ یان هه‌لكه‌فته‌كێ ژی دمینته‌ ل سه‌ر تاكه‌ كه‌سی یان گرۆپه‌كی ژ كه‌سان و رێژه‌یا باوه‌ریێ ب هه‌ر جه‌ژنه‌كێ بیت ژ كه‌سه‌كی بۆ كه‌سه‌كێ دی جودایه‌ و نه‌یا ره‌وایه‌ ئێك ژ وان ژی هزرا خوه‌ ل دۆر هه‌ر جه‌ژنه‌كێ بیت ل سه‌ر هزرا ئێكی دی بسه‌پینیت، چنكی دڤێت رێز ل هزروبیرێن تاكه‌كه‌سی بهێته‌كرن و ل دووڤ ئایدۆلۆژیا وی جڤاكێ تێدا دژیت.
د ڤی بابه‌تیدا و ژ به‌ر ئه‌و ره‌خنه‌یێن هه‌می سالان ب چه‌ند رۆژه‌كان به‌ری هاتنا هه‌لكه‌فتا نه‌وروزێ ژ لایێ هنده‌ك مامۆستانێن ئایینی مه‌ گوه لێ دبیت و دبنه‌ جهێ نه‌رازیبوونا پتریا خه‌لكێ مه‌، دڤێت ئه‌و ب رێز جوداهیێ دنێڤبه‌را جه‌ژنێن ئایین و نه‌ته‌وه‌یی دا بكه‌ن. وه‌كو تێده‌ زانین، گه‌له‌ك ئایینێن وه‌كو بوزی و هیندو و ئێزیدی و دیسا یێن ئه‌سمانی ژی وه‌كو جوهی و كریستیانی و موسلمان، هه‌ر ئێك ژ وان سالانه‌ ژماره‌یه‌كا جه‌ژنێن ئایینی هه‌نه‌ و ساخ دكه‌ن، ل به‌رامبه‌ر چه‌ندین جه‌ژنێن نه‌ته‌وه‌یی ژی هه‌نه‌، مینا بوزیان كو ئێك ژ كه‌ڤنترین ئایینه‌ ل دونیایێ جه‌ژنا بوونا بوزای هه‌یه‌ ل مه‌ها ئادارێ و دیسا جه‌ژنا مزگینی یێ ژی ل تیرمه‌هێ ل ده‌مێ هه‌یڤ خڕ دبیت. یان ل ده‌ف كریستیانیان جه‌ژنا قیامه‌تێ ئانكو رابوونا پێغه‌مبه‌رێ وان عیسای سلاڤ ل سه‌ر بن ژ ناڤ مریان، هه‌روه‌سا جه‌ژنا بوونا وی (كریسمس) و جه‌ژنا هالۆێنێ و هنده‌كێن دی. یا خوه‌یایه‌ ل ده‌ف موسلمانان ژی یا ره‌مه‌زانێ و حاجیان، دیسا هنده‌ك بوونا پێغه‌مبه‌ری ژی سلاڤێن خودێ ل سه‌ر بن ب جه‌ژن دزانن. ده‌رباره‌ی جوهیان ژی ژ لایێ ئایینی ڤه‌ وان جه‌ژنا سه‌رێ سالێ هه‌یه‌ و دیسا جه‌ژنا لێبۆرینێ یان غوفران كو گرنگترین جه‌ژنه‌ و دكه‌ڤیته‌ دووماهیا مه‌ها ئیلۆنێ، هه‌روه‌سا جه‌ژنا سه‌رده‌مێ كه‌ڤن و هنده‌كێن دی.
به‌لێ دڤێت ژبیر نه‌كه‌ین ڤان هه‌ى ئایینان گه‌كه‌ جه‌ژنێن دیژی هه‌نه‌ و ژوان ژی نه‌ته‌وه‌یی و چ په‌یوه‌ندی ب ئایینێن خودێ ڤه‌ نینن و كه‌سه‌ك ژی نكاریت ل گه‌ل وان جه‌ژنان هه‌ڤدژ بیت، بۆ نموونه‌ پشتی جوهیان سه‌ربه‌خوه‌یا خوه‌ وه‌رگرتی و كیانێ خوه‌ ل فله‌ستینێ دانایی ل ١٩٤٨ و دووڤرا ده‌وله‌تا خوه‌ راگه‌هاندی، گه‌له‌ك هه‌لكه‌فتێن نه‌ته‌وه‌یی ل ده‌ف وان سه‌رهلدان و د سه‌ر هشكباوه‌ریا جوهیان بۆ ئایینێ خوه‌ و چ ئایینان ژی قه‌ده‌ر وان ئایینێ ئولی نینن، به‌لێ رێزی ل جه‌ژنێن نه‌ته‌وه‌یی دگرن ژ وانژی جه‌ژنا سه‌رخوه‌بوونێ پشتی هولوكوستا شه‌رێ جیهانا دووێ و قوربانیێن كۆمكوژیێ ل سه‌رده‌ستێ ئه‌لمانی ئه‌دۆلف هیتله‌رى.
كریسیرتیانیا ژی هه‌ور وه‌كو وان كو پرانیا ئه‌ورۆپیان ئه‌ڤ ئاینه‌یه‌ دبینین ل ڤی سه‌رده‌می گه‌له‌ك هه‌لكه‌فتێن نه‌ته‌وه‌یی سالانه‌ هه‌نه‌ و تایبه‌ت ساخكرنا رۆژێن پشتی شه‌رێن جیهانی و رێزگرتن بۆ گیانێ قوربانیێ خوه‌ كو ئه‌ڤرۆ ب رێیا وان بووینه‌ خوه‌دان ئازادی و دیمۆكراسی. لێ ژبیر نه‌كه‌ین ل هه‌می وه‌لاتێن موسلمان ژی و ژ وان وه‌لاتێن عه‌ره‌بی كو هه‌ر وه‌لاته‌ك بته‌نشت هه‌ردو جه‌ژنێن گرن یێن مه‌ها ره‌مه‌زانا پیرۆز و حاجیا، جه‌ژنێن خوه‌ یێن نه‌ته‌وه‌یی ساخ دكه‌ن.
لێ یا مه‌دڤێت پتر تیرۆژكا خوه‌ بێخینه‌ سه‌ر ئه‌م وه‌كو گه‌لێ كوردستانێ و رێزگرتنا مه‌ بۆ ئایینێ ئیسلامێ و هه‌ردو جه‌ژنێن پیرۆز، د سه‌ر بۆرینا پتر ژ هزار و چار سه‌د سالان ل سه‌ر كو پتریا كوردان بووینه‌ موسلمان، جه‌ژنێن خوه‌ یێن نه‌ته‌وه‌یی تایبه‌ت هه‌لكه‌فتا پیرۆز یا نه‌ورۆزێ ژبیر نه‌كریه‌ و پێدڤی ناكه‌ت ژی ب كویراتی به‌رێ خوه‌ بده‌ینێ ئه‌رێ كورد پتر حه‌ز جه‌ژنا نه‌ورۆزێ دكه‌ن یان یێن ئه‌سمانی و كا رێزێ پتر ل كیژكا دگرن چنكی وه‌كو من ئاماژه‌پێكری ئه‌ڤه‌ دمینته‌ ل سه‌ر هزرا تاكه‌كه‌سی و باوه‌ریا و یا كه‌سی. مخابن هنده‌ك ژ مامۆستایێن مه‌یێن ئایینی هه‌می سالان و نێزیكی ڤێ هه‌لكه‌فتێ ل سه‌ر مینبه‌را كارێ خوه‌ كریه‌ بارانه‌كا ره‌خنه‌یا دژی خه‌لكێ خوه‌ یێ كورد ده‌مێ ڤێ هه‌لكه‌فتێ ساخ دكه‌ن یانژی جه‌ژنا نه‌ورۆزێ ل ئێك پیرۆز دكه‌ن و یا خراپتر ژی ده‌مێ پیرۆزكرنا ڤێ جه‌ژنێ ب گونه‌هیه‌كا مه‌زن بۆ خه‌لكی ل خامه‌ دده‌ن. من وه‌كو نڤێسه‌ره‌ك د ڤی بابه‌تیدا بابه‌تێ خوه‌ ئاراسته‌ی وان كه‌سان ناكه‌م كو تنێ ب ناڤ مامۆستایێن ئایینی وه‌كو هنده‌ك خه‌لكێ مه‌ ب رێیا تۆرێن جڤاكی مامۆستایه‌ك ب مه‌ڵا عنته‌ر ناڤكری چونكی كه‌سێن هۆسا ژ ئاڵچاخ و ڤالییوا موسلمانان ژی كێمكریه‌ هه‌ر چاوا داعشه‌كی چ ئاڵجاخ بۆ موسلمانان نه‌هێلای، به‌لكو مه‌به‌ستا من هنده‌ك به‌رێزێن دیێن مامۆستایێن ئایینینه‌ كو د راستیدا پستر جهێ رێزێنه‌ و جه‌ماوه‌ره‌كێ گه‌نجێن مه‌ ل دۆر خوه‌ كۆمكرینه‌، به‌لێ مخابن ل ڤان دووماهیان ئه‌و ژی یێ هێرشان دكه‌نه‌ سه‌ر جه‌ژنێن نه‌ته‌وه‌یی تایبه‌ت نه‌ورۆزێ.
دڤێت ئه‌و به‌رێزێن مامۆستایێن ئایین بزانن ئه‌ڤرۆ نه‌ به‌ری سه‌رده‌مێ رۆژێن ئێكێ یه‌ ژ ئیسلامێ به‌لكو ئه‌ڤرۆ ژ سه‌رده‌مێ شۆره‌شا ته‌كنۆلۆژیایێ یه‌، ئه‌ڤرۆ خه‌لك نه‌ تنێ جه‌ژنێن ئایینی یان هه‌تا جه‌ژنێن نه‌ته‌وه‌یی تنێ ساخ دكه‌ن به‌لكو ئه‌ڤرۆ جه‌ژنا دادێ هه‌یه‌، جه‌ژنا بابۆی هه‌یه‌، یا ڤیانێ هه‌یه‌، یا كرێكاران، قوتابیان، یا ژنێ.. و گه‌له‌كێن دی ناهێن هه‌ژمارتن و ئه‌ڤرۆ و ل دونیایێ هاتیه‌ هه‌تا یێن ئایینی ژی بن خه‌لكه‌ك ب رێیا تێكست مه‌سج و ئه‌نترنێتى پیرۆزباهیا ئێك دكه‌ن، پا هوون بۆ ڤێ چ دبێژن؟!.
دڤێت ئه‌و مامۆستایێن به‌رێز وێ ژی هه‌رده‌م بزانن كو هه‌لكه‌فته‌كا وه‌كو نه‌ورۆزێ تایبه‌تمه‌ندیا خوه‌ هه‌یه‌ ل ده‌ف گه‌لێ مه‌یێ كوردستانی ژ به‌ر ئه‌و سته‌می و نه‌ ده‌سته‌ڤه‌ئینانا ئازادیێ ژ لایێ دوژمنێن فارس و ئۆسمانیان و ئه‌ڤ جه‌ژنه‌ بوویه‌ هێمایه‌كێ مه‌زن بده‌سڤه‌ئینانا ئازادیێ ژ سته‌مكارێن دیرۆكێ و ژیانه‌كا نوو بۆ تاكه‌كه‌سێ كورد. ل ده‌مێ مه‌لایه‌كێ مه‌ ل سه‌ر مینبه‌رێ گازی دكه‌ت و دبێژیت ئه‌ڤ هه‌لكه‌فته‌ حه‌رامه‌ و گونه‌هه‌، ئه‌و یێ هه‌ستا سه‌د هزاران یان به‌لكو ب ملیۆنان كوردان بریندار دكه‌ت و هه‌ر وه‌كو گازی دكه‌ت حه‌رامه‌ ئه‌م ژ زۆلم و سته‌میا دوژمنێن كورد ئازاد بووین، دڤێت ئه‌و به‌رێز بزانن ئه‌ڤرۆ جه‌ژنا نه‌ورۆزێ بویوه‌ هێما و درووشمێ سه‌ركه‌فتنێ و ئازادیا گه‌لێ كوردستانێ و نابیت تنێ میتولۆژیا ئایینێ بكه‌نه‌ بوهانه‌ و مه‌به‌ست ژێ نه‌ تنێ چیرۆكه‌كا ئه‌فسانه‌یه‌ به‌لكو نامه‌یه‌كه‌ بۆ هه‌می مرۆڤاتیێ و نه‌ تنێ گه‌لێ كورد. ب ته‌نشت كو بیره‌وه‌ریه‌كا سیاسی ژی بیت، رۆژا نه‌ وروزێ كو ٢١ێ ئادارێ ژ هه‌می سالان رۆژا ئێكێ یه‌ ژ رۆزناما كوردی و ئه‌و رۆژه‌ كو شه‌ڤ و رۆژ ته‌مه‌ت ئێك لێ دهێن و سروشتێ كودستانێ جوان دبیت و سه‌رما و سه‌قه‌ما به‌فرێ باردكه‌ت، خه‌لك پێشوازیا بوهاره‌كا ره‌نگین دكه‌ن و ب شۆخ و شه‌نگی و جلكێن كورده‌واری و گرنژینه‌كا جوان پشتی زوڵم و سته‌میێ. بۆ ئه‌وان به‌رێزێن دبێژن كورد ئاگر په‌رێسن یان گونه‌هه‌ ئاگرا هلكه‌ن، نه‌خێر ئه‌و ئاگر دیسا هێمایێ ئاشتی و ئازادیێ یه‌ و ده‌ربرینا كه‌یف و خۆشیێ یه‌ و ئه‌و كه‌سێن ڤی ئاگری هلدكه‌ن هه‌ر ئه‌ون ئه‌ڤێن موسلمان و نڤێژ و رۆژیا دگرن و زه‌كاتا خوه‌ دده‌نه‌ هه‌ژاران و پتر دخودان باوه‌رن ب خودێ و بپغه‌نبه‌ری وی ژ عه‌ره‌ب و فارس و توركێن ئوسمانی، به‌لێ نه‌ته‌وه‌یێ خوه‌ ژی ژبیرناكه‌ن و نه‌ڤین هه‌ر بمینن دووڤه‌لانكێن وان كو رۆژه‌كێ كورد هێلانه‌ ل بن سیبه‌را ئیمپراتوریه‌تێن خوه‌ و ئه‌ڤرۆ ب رۆناهیا وی ئاگرێ نه‌ورۆزێ ژ تاریستانا وان ئیمپراتوریه‌تا ده‌ركه‌تن. بۆ ئه‌وان به‌رێزێن ل سه‌ر مینبه‌را گازندا دكه‌ن، دبێژین: نه‌ورۆز دیرۆكه‌كا كه‌ڤنه‌ و هه‌بوونا گه‌لێ كوردستانێ یه‌ بۆ به‌ری هزاران سالا كو ل وی ده‌می چ ئیسلام نه‌بوو و دڤێت ئه‌م شانازیێ ب وێ دیرۆكێ ببه‌ین كو كورد ژ ده‌سپێكا هه‌بوونا خوه‌ ل سه‌ر هه‌می زولم و ته‌عداری و كۆمكوژیا ده‌ست ژ هه‌بوونا خوه‌یا نه‌ته‌وه‌ی به‌رنه‌دایه‌ و ئه‌ڤرۆ نه‌ورۆز بوویه‌ كه‌لتوره‌ك و كه‌له‌پۆره‌كێ ره‌وشه‌نبیریێ جوان و قه‌شه‌نگ و هه‌رده‌م نه‌یارێن مه‌ زكره‌شیێ ب مه‌ دبه‌ن.
بانگه‌وازیا مه‌ بووان هنده‌ك مامۆستایێن ئایینی بلا وه‌نه‌كه‌ن ره‌خنێن دژوار ب رێیا تۆرێن جڤاكی ژلایێ خه‌لكێ مه‌ بخۆن و ل ڤان هه‌لكه‌فتان دا ل به‌ر خه‌لكێ مه‌ به‌رزه‌كه‌ن یان هنده‌ك ساوێلكه‌ بدووڤ بكه‌ڤن و گوهێ خوه‌ بده‌نێ، بلا ل جهێ بێژن گونه‌هه‌ جه‌ژن پیرۆزكرن ل رۆژا نه‌ورۆزێ، شیره‌تان ل خه‌لكێ مه‌ بكه‌ن ژینگه‌هێ ل وێ رۆژێ تێكنه‌ده‌ن ل ده‌مێ سه‌یرانا یان ژینگه‌هێ ژ دویكه‌لا گه‌له‌ك ئاگرهه‌لكرنێ د ناڤ مالان دا بپارێزن، بلا بانگه‌وازیا وان بۆ ڤێ رۆژێ بۆ هێزێن سیاسی بیت و نه‌هێلانا گه‌نده‌لی كارێن نه‌ خزمه‌تا مرۆڤاتیێ بیت و بوهایێ ڤێ رۆژێ بهێته‌ نرخاندن و ب ڤی ره‌نگی و داخواز كه‌ن ئه‌ڤ هه‌لكه‌فته‌ ببیته‌ نامه‌یه‌ك بۆ مرۆڤاتیێ ل ته‌ڤ جیهانێ نه‌ك تنێ گه‌لێ كورد. دێ هۆسا جهێ رێز و ڤیانا خه‌لكێ خوه‌ بن نه‌ك هه‌ره‌شه‌یان ل سه‌ر رۆژه‌كا نه‌ته‌وه‌یی بكه‌ن.
كێ بڤێت یان نه‌ڤێت نه‌ورۆز دێ هه‌ر یا زیندی بیت ل گه‌ل زیندیبوونا لێدانا دلێ هه‌ر كورده‌كی و خه‌تیرا نه‌ورۆزێ دێ یا گه‌ش و رۆن بیت بپه‌یڤێن پیره‌مێردێ كورد و ئاواز و سترانا حه‌سه‌ن زیره‌كێ كورد و ئالایێ كوردستانێ دێ هه‌ر یێ بلند بیت.

کۆمێنتا تە