گوهۆڕینا هێزێ و زانیاریێ ل سەردەمێ ژیرییا چێكری (AI)
عومران میكائیل
ئەڤ بابەتە ئێكە ژ بابەتێن گرنگ و هەستیار یێن سەردەمە و هێزا زانیاریێ ژ كەڤندا هەتا نوكە ژ دەستپێكا دیرۆكا مرۆڤایەتیێ و هەتا ئەڤڕۆ درووشمەكێ نەگوهۆڕ هەبوویە و زانیاری هێزە د جیهانا كەڤن دا، ئەو كەس یان شارستانیەتێن كو دزانین كا چاوا چاندنێ بكەن ئەستێرەناسیێ بۆ دەستنیشانكرنا وەرزان بكاربینن، یان چەكێن پێشكەفتی چێبكەن هەردەم سەردەست و بهێزتر بووینە ژ وان یێن كو ئەڤ زانیارییە نەبووین، ئەڤ چەندە ل سەر بنەمایەكێ سادە كار دكەت زانیاری دۆخێ پێشبینی ددەتە مرۆڤی دەما تو بزانی دێ چ روودەت یان چاوا تشت كار دكەن تو دشێی ژینگەهێ كۆنترۆل بكەی و بڕیارێن دروستتر بدەی ژبەر هندێ هەردەم ئەوان كەسێن خۆدان زانیاری و سەرچاوە دەسهەلاتدار و بهێزتر بووینە ژ كەسێن بێ زانیاری، چونكی بێ زانیاری مرۆڤی دكەتە د ناڤ ترسا نەزانینێ دا و ترس مرۆڤی لاواز دكەت ل لایێ دی زانیاری كەرەستێ سەرەكی یێ ئاڤاكرنا دەستهەلاتێ و گەشەپێدانێ بووی چاوا ژیرییا دەستكرد هێزا سیاسی ژ نوو ڤە دنڤێسیتەڤە د سەردەمێ مە دا ژیرییا دەستكرد هاتیە دا كو پێناسەیا هێزا سیاسی ب تەمامی بگۆهڕیت د جیهانا دیمۆكراسی و دكتاتۆریەتێ دا هێز ئێدی بتنێ د تفەنگێ دا نینە، بەلكو د ناڤ سێرڤەری دا یە و ژیرییا دەستكرد ب ڤان ڕێكان هێزا سیاسی ژنوی دادڕێژیتەڤە و ب سۆشیال میدیا كو ب ژیرییا دەستكرد كار دكەن دشێن بزانن كا وەلاتی چ دڤێت و ژ چ دترسیت پارتێن سیاسی و دەولەت دشێن ڤان زانیاریان بكاربینن بۆ ئاراستەكرنا دەنگدەران و دروستكرنا وێ وێنەیا سیاسی یا كو دڤێت ئەڤڕۆكە بەرهەمئینانا ڤیدیۆ و دەنگێن ساختە ب لێهاتیبوونەكا ئێكجار مەزن هاتینەكرن ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەرێ تێكدانا هێزا سیاسی یا نەیاران دابەزاندنا باوەریا گەل ب سەركردەیان و دروستكرنا پشێویێ د دەمێ هەلبژارتنان دا.
دەستهەلاتێن سیاسی دشێن ب ڕێكا سیستەمێن نیاسینا دەڤ و چاڤان و شیكاركرنا داتایێن مەزن چاڤدێریا هەر لڤینەكا وەلاتیان بكەن، ئەڤ چەندە هێزەكا بەرفرەه ددەتە دەستهەلاتێ بۆ بێدەنگكرنا هەر بزاڤەكا دژبەر پێش وێ چەندێ دەستپێ بكەت و گوهۆڕینا مەزن ل ڤێ دەڤەرێ مەزنترین مەترسی و گوهۆڕینا د جیهانبینیا مرۆڤی دا روودەت د سەردەمێ پێش ژیرییا دەستكرد دا ئارمانجا سەرەكی یا مرۆڤایەتیێ میدیایێ و سیستەمێن زانستی دۆزینەڤە و پاراستنا ڕاستیێ بوو بەلێ د سەردەمێ ژیرییا دەستكرد دا، ژبەر زۆری و لافاوا زانیاریێن دروست و ساختە پێكڤە مرۆڤ تووشی جۆرەكێ «سەرسوڕمان و پەرێشانیێ بوویە كەس نازانیت كا چ ڕاستە و چ خەیالە یان سە ختەیە ل ڤێ دەڤەرێ ئارمانجا جیهانێ ل شووینا دزینەڤەیا ڕاستیێ دگوهۆڕیت بۆ دۆزینەڤەیا سەقامگیریێ قوربانیدان ب ڕاستیێ بۆ ئارامیێ گەلەك جاران دەولەت و جڤاك ئامادەنە چاڤێن خۆ ل ڕاستیەكا تەحل بپۆشن یان تەنانەت قفلێ بێخنە سەر زانیاریان بتنێ بۆ هندێ دا كو جڤاك تووشی شەڕێ ناڤخۆ نەبیت پەنابرن بۆ هێزێن سەقامگیركەر مرۆڤ ژبەر ترسا ژ لافاوا فەوزایا دیتنێ و بهیستنێ یا ژیرییا دەستكرد پەنایێ دبەتە بەر سیستەمێن بهێز یێن كو ئاسایش و جێگیریێ دابین دكەن تەنانەت ئەگەر ئەو سیستەمە دیمۆكراسی و ئازادی ژی نەبن و پاشەڕۆژا هێزێ د دەستێ كێ دا یە دیرۆك خۆ دوبارە دكەتەڤە بەلێ ب ئامرازێن جیاواز هەردەم خودان زانیاری بهێزترن، بەلێ د سەردەمێ ژیرییا دەستكرد دا خودان زانیاری ئێدی ئەو كەسە نینە یێ كو گەلەك كتێب خواندین بەلكو ئەو دەولەت یان كۆمپانی یان لایەنە یێ كو كۆنترۆل و خۆدانایەتیا داتایێن ل ژیرییا دەستكرد دكەت د پاشەڕۆژێ د ناڤبەرا دیاركرنا ڕاستیێ و پاراستنا سەقامگیریێ دا، دێ یا بەردەوام بیت هێزا سیاسی یا نووی د دەستێ وی كەسی دا نابیت یێ كو ڕاستیێ ددەتە خەلكی، بەلكو د دەستێ وی كەسی دا بیت یێ كو دشێت د ناڤ ڤێ فەوزایا تەكنۆلۆژیێ دا جۆرەك ژ ئارامی و سەقامگیریێ پێشكێشی جڤاكێ بكەت.
