گیرۆبوونا پرۆژهیێ دهولهتێ.. بۆچی؟!
ههر ژ دهستپێكا ڤێ سالێ گهلهك ئاخفتن ل سهر بابهتێ دامهزراندنا دهولهتا كوردی دگهرمن و ریفراندومهك نزیكه بهێته كرن برههلكهفتا بۆرینا سهد سالان ل مهها گولانێ یا ئهڤ ساله ل ٢٠١٦ێ ل سهر رێكهفتنامهیا سایكس ـ پیكۆ ئهوا دنێڤبهرا بریتانیا و فرهنسا دا هاتیه ئهنجامدانێ و ل وی دهمی نهخشهیێ رۆژههلاتا ناڤین هاته داناندن و دهولهتا عیراقێ ل سهر بنیاتێ دابهشكرنا كوردستانێ بۆ چار پارچه هاته دامهزراندنێ و ئهڤه چاخهكه گهلێ كورد یێن ژههرا نه سهربهخووبوونێ ڤهدخۆن. بهلێ دڤێت ئهم گهلهك دهوور بین كو دامهزراندنا دهولهتا مه تنێ ب بوورینا سهد سالان ناهێته ئهنجامدان، ههروهسا نه بدرووشم و گۆتارێن ل بهرامبهر مایكۆیانه یان پهیڤێن ل سهر كاغهزكانه، بهلكو ههر ب هێز و ئیرادهیا مللهتێ مهیه و ئهو ئیراده ژی ژ باوهریا مللهتی بۆ دهستههلاتهكا زهلال بدهست ڤهدهێت كو ههردهم قانوون سهروهر بیت و دادپهروهری د ناڤ مللهتی ب گشت ههبیت نهخاسمه پشتگیری ب ئابوورهك و سهرمایهدارهكا ب هێز بهێتهكرن. بێگومان دهولهتبوون ژی ب مه ب تنێ ناهێتهكرن گهر پشتهڤانیا وهلاتێن زلهێز وهكو ویلایهتێن ئهمریكا ئێكگرتۆ و رۆسیا و بریتانیا و ئیسرائیلێ نهبن، لێ خالا گهوههری ههردهم ل بهر چاڤێن مهبیت كو راگههاندن و دامهزراندنا دهولهتا كوردی ههر دزڤریته پرۆژهیهكێ نهتهوهیی و ئهوژی ناهێته ئهنجامدان بێی ئێكگرتنا ههمی لایهنێن سیاسی و فراكسیۆنێن حیزبی ل كوردستانێ و كاركرن و تێكۆشین بۆ ئێك مهرهم ئهو ژی خزمهتا گهلێ كورد و نههێلانا گهندهلی و مهحسوبیهتێیه. مخابن د سهر ههرێمهكا ئازاد دا نوكه ئهم یێن د كاودانهكی دا تێپهر دبین، تنێ دهولهتبوون چارهیه و ئهو ژی بێی چاكسازی و ئێكگرتنا ههمی لایهنێن سیاسی چ ههرێما كوردستانێ و چ پارچهیێن دیێن كوردستانێ بدهستڤهناهێت. دا پتر ل سهر وان هۆكاران رابوهستین كه بووینه فاكتهرهك دهولهتا كوردی ههتا ئهڤان چركان ژی ههر بمینیت خهونهك: ژ ئهگهرێن گیرۆبوونا ڤی پرۆژهی نهدووڤچوونا هزرا نهتهوهییه و نه پهیرهوكرنا وێ ژ لایێ سهركردایهتیێن مللهتی و بهردهوامیا قهیرانێن ئابووری ژنهبوونا زهلالی و شهفافیهتێ د سهروهرێ گشتیدا. دیسا مللهتێ مه مللهتهكێ مووچهخۆر و بێ كاركرنه و ژكاری درهڤیت و لهو یێ بێ بهرههمه و ل بهرامبهر ژی دهستههلات هزرا خوه د پرۆژهیێن بهرههمئینانا ناڤخوهیی دا ناكهت داكو د ئاییندهیدا بشێن خوه ل بهر قهیرانێن ئابووری بگرن. نه پاراستنا مافێن رهوایێن گهلێ كورد ل ههر پارچهكی و بهرێخودانا مللهتێ مه ل پارچێن نهئازاد كری ژی گهلهك یا ساده و پاشكهفتیه و ئابوورهكێ ئیكجار لاوازه و تنێ ب هیڤیا هندهك تهرش و تهوالان ڤهنه و كاركرن وهكو شۆفێراتیێ و دوورن ژ فێرگهه و زانینێ ژ بهر پشتگوهاڤێتنا رژێمێن توركی و ئیرانێ و سووریێ و ئهڤه ژی هۆكارن بۆ گیرۆكرنا دهولهتێ، ههر چهنده ل باشوورێ كوردستانێ وهكو ههرێما كوردستانێیه ئازادیهكا تهمام بۆ سالێن درێژه بدهستڤه هاتیه، بهلێ مخابن دژایهتیا پرانیا هێزێن مهیێن سیاسی بۆ ئێكگرتنێ پتر رێك كرینه ههری ل ههمبهر سهرخوهبوونێ. دیسا مانا هندهك هێزێن سیاسی ل باكوورێ كوردستانێ ل سهر سیستهمێن رێخستنا سوشیالیستی یا لینینی و ستالینی بێی گوهۆرینهكا گونجای یا سهردهمی وهل وان هێزا كریه نه تنێ ل كوردستانێ بهلكو دنهجهماوهری بن ل سهرتا سهرێ جیهانێ ژی، هشكباوهریا وان ب چهپرهویێ ههردهم ڤهكشانهك ههبوویه ل گهل دهستههلاتا ههرێما كوردستانێ. ژ فاكتهرێ جڤاكی ژی جڤاكێ كوردی ههر مایه جڤاكهك پاشڤهمای و دائێخستی و گهلهك دهڤهرێن پارچێن دیێن كوردستانێ نهخاندهڤا ماینه، تنێ ههرێما كوردستانێ نهبیت، لێ ئهوژی د سهربۆرینا ٢٥ سالێن ئازادیێ ژ رێژێمێن عیراقێ هۆزێن عهشیری ههردهم ماینه زال ل سهر مهژیێ وهلاتیێن مه و مافێن ئافرهتێ ژی ب دورستی د ژیانێدا بدهستڤهنههاتینه. لێ ژبیر نهكهین فاكتهرێن ئایینی كارتێكرنهكا ئیكجار یا بهرچاڤ ههبوویه د نهدهولهتبوونا مهدا، د بهرێدا هندهك شێخ و مهلایێن كورد ژی فاكتهر بوون ئهم بهێینه پهراویز كرن ژلایێ جڤاتا نێڤدهولیڤه، دیسا تێكست و دهستنڤێسینێن ئایینی و ژوانژی ئایهتێن قورئانێ ب دورستی نههاتینه شرۆڤهكرن و و ئهو تشتێن هاتینه شرۆڤهكرن ههمی ل دژی دۆزا گهلێ كورد بووینه. ههروهسا فاكتهرێن رهوشهنبیری و پهروهردهیی ژكهڤندا وهره و تا نوكه كارتێكرنا خوه ل سهر نه ئێكپارچهیا كوردستانێ كریه نهمازه ل سووریا و توركیا و ئیرانێ و رژێمێن وان ههردهم دزانینێدا پاشئێخستینه و دووربووینه فێركرنێ ب زمانێ كوردی یێ دایك. لێ ئهم دزانین ل ههرێما كوردستانێ ل ڤان سالێن داویێ گهلهك دهزگههێن رهوشهنبیری و رۆژنامهگهری، ئهو دهزگههێن رهوشهنبیری و رۆژنامهگهری پتر خزمهتا ئایدیۆلۆژیا حیزبایهتی كریه، ل هۆرهی فێرگهه و زانكۆیان ژی تنێ گرنگی ب كهرتێن تایبهت هاتیهدانێ و ئهو ژی پتر تهخ و چینێن دهولهمهند و هندهكێن نیڤ دهولهمهند دكارن بۆ زارۆیین خوه دمفا وهرگربن. بهلی ب رهنگهكێ گشتی جڤاكێ مهیێ كورد چاڤ ل ئاییندهیهكێ ههڤپشكی یێ دوورتر نهكریه و هزر ل پێكهاتهیین سهرهكی یێن پتر نهتهوهیی و رێزگرتن ل وهلاتیبوونا خوه نهكرینه بۆ ئاڤاكرنا جڤاكهكی ژ كۆمهكا خێزانێن كوردپهروهر و ل سهر پهروهردهیهكا نهتهوهیی ب هاریكاریا خێزان و جڤاك و فێرگهها پێكهاتبیت. د راستیدا قهدهرا كوردان ژی ههر هۆسا بوویه ژ كهڤندا و ههتا نوكه، مه دیت چاوا بهری دو سالان بهحسا هنده ههولان بۆ دهولهتا كوردی هاتیهكرن، كێشهیا برینا مووچهیان ژ لایێ عیراقا فیدرال ڤه دهستپێكر بهری شهڕێ داعشا دژی پێشمهرگههێ كوردستانێ ل باشوور و رۆژئاڤای دهستپێبكهت و ههتا نوكه ژی بهردهوامه. ل داویێ و بۆ نهگیرۆكرنا پرۆژێ دهولهتێ، ههكه ئهم وهكو مللهت و دهستههلات شاشی و پرسگرێ یێن خوه یێن ناڤخوهیی چارهسهر نهكهین چ ژ لایێ گهندهلیێ و چ ژ لایێ نه ئێكگرتنا حیزبێن سیاسیێن كوردی ڤه، ههر د ناڤ ههرێمێ دا و ههر ل گهل پارچێن دیێن كوردستانێ، چ بیانی بۆ مه چارهسهر ناكهن. بلا هزر نهكهین ئهم نوكه ل ههرێما كوردستانێ د قووناغا ئاڤهدانكرنێ داینه بهلكو ئهم دڤێت مێشكێن خوه ئاڤا بكهین دا هنگافتنێن دیرۆكی ل سهر مهدا نه دوپات ببنهڤه و ئهو ژی دڤێت ئهم وهكو مللهت ل گهل دهستههلاتێ دهوور بین د چارهسهركرنا قهیرانان دا و نههێلانا گهندهلیێ دا. لهوا هێشتا مه گهلهك برین ههنه و رۆژئاڤا تنێ بهس نینه بۆ دهستدانانا ل سهر وان برینان تنێ پشتهڤانیا ماددی نهبیت بۆ پێشمهرگههێ كوردستانێ دسهنگهرێن بهرگریێ دا دژی دوژمنێن داعشێ. لێ ل دووڤ كاودانێن ئهڤرۆ و سهركهفتنێن مهزن یێن پێشمهرگههێ مه دبیت ئێك ژ كلیلێن چارهسهریێ بن ددامهزراندنا دهولهتا كوردی دا نهخاسمه ههلوهشیانا ههردو وهلاتێن عیراق سووریێ.
