یاداشتێن لێبۆکی وەک دەرمانێ ساربوونا مرۆڤاتییێ «پرا نهێنی یا دناڤبەرا جیهانا حەجی نەمرودی و لێبۆکی دا»
زانا واحد
دەمێ مروڤ ڕۆمانا «حەجی نەمرود، قەیدا رۆندکێن لێبۆکی» دخوینیت وەسان دیار دبیت کو د ڤێ ڕۆمانێ دا، نڤیسەری دو جیهانێن ئێکجار ژ ئێک جودا و بێ پەیوەندی دروستکرینە؛ ئێک ژوان جیهانەکا پاشەڕۆژی، کو جیهانا «نەمری»یێ یە و تێدا تەکنولۆژیا گەهشتیە لۆتکەیێ، و جیهانا دی جیهانەکا ڕیالیستی»واقعی» یا خەمگینە کو یا تژییە ژ پەراوێزخستنا جڤاکی و ئازارێن دێرین یێن مرۆڤان.
لێ ئەگەر مرۆڤ پتر دفکرا دەقیدا بچیتە خارێ، دێ بینیت کو ئەڤ هەردو جیهانە دو روویێن هەمان دراڤن. پەیوەندیا ڕاستەقینە یا د ناڤبەرا ڤان هەردو جیهانان دا، نە بتنێ پەیوەندیەکا فیزیکی یە کو ل سەر ئاستێ لۆژیکی یێ ڤەگێڕانێ هاتیە ئاڤاکرن، کو گەنجەکێ یاخی یێ سەردەمێ نەمریێ یاداشتێن لێبۆکەکی دخوینیت و خلاس، بەلکو پەیوەندیەکا دەروونی و فەلسەفی یا کویر پێکڤە هەیە…
ئەز دێ پیچەک لسەر وێ پەیوەندیێ راوەستم و هندەک ژ وێ گرێدانێ ب رەنگەکی ژ رەنگان دەمە دیارکرن:
د جیهانا حەجی نەمرودی دا، مروڤ تووشی جۆرەکێ «ساربوونا هەستان» بووینە، دەمێ مرن نەمینیت، ژیان رامانا خو یا ڕەسەن ژ دەست ددەت، تشتێ بهایی ددەتە هەر خۆلەکەکا ژیانێ، دەمکیبوونا وێ و ترسا ژ دەستدانێ یە.
د سیستەمێ نەمریێ دا، هەمی ڕۆژ وەک ئێکن، هەست دتێرن، و مرۆڤ بووینە کۆپی یێن بێدەنگ ل ژێر چاڤدێریا سێرڤەرەکێ گشتی.
ل ڤێرێ، یاداشتێن لێبۆکی یێن کو ژ لایێ ئێک ژ ئەندامێن گرۆپێ «نیۆ مایکل جاکسۆن» ڤە دهێنە خواندن، دەستپێشخەریەکا شوڕەشگێرانە یە. بۆچی یاخیبوویەکێ سەردەمێ تەکنولۆژیایێ پەنایێ دبەتە بەر خاندنا برینێن لێبۆکەکی؟ چونکە ئەو یاداشتە پاشماوەیێ «مرۆڤبوونا ڕاستەقینە» نە.
لێبۆک د جیهانا خو دا ب دژواری دکەتە گری، دئێشیت، حەز دکەت، بریندار دبیت و دهێتە تێکشکاندن.
ئەڤ ئازارێن لێبۆكی، سەرەرای تراژیدیبوونا خۆ، هێمانە بۆ هەبوونا ژیانێ. خاندنا وان یاداشتان ل سەردەمێ نەمریێ، وەک گەهشتنا ئۆکسجینێ یە بۆ مێشکەکێ مراربووی.
مرۆڤێ نەمر پێدڤی یا ب هەوارا لێبۆکی هەیە دا کو بیراوی بهێتەڤە کا «مرۆڤبوون چییە».
ئازار ل ڤێرێ نابیتە تشتەکێ کێم بها، بەلکو دبیتە رێکا رزگاربوونێ ژ بێدەنگی و ئێک دەستیا سیستەمی.
ئێک ژ خالێن گرنگ یێن هەردو جیهانان، چەمکێ «نهێنی یێ یە، د جیهانا حەجی نەمرودی دا، تەکنولۆژیا و سێرڤەرێ کونترۆلکەر هەمی نهێنیێن مرۆڤان ژ ناڤ برینە، مێشکێ مرۆڤی هاتیە داگیرکرن، و چ تشت ل پشت پەردەیێ نەماینە. نڤیسەر دیار دکەت کو سەرەڕای نەمریێ، مرۆڤ تووشی نەخوشیێن دەروونی یێن گران بووینە؛ چونکی «داخوازا مانا نهێنیێن خۆ دکەن، نهێنی زەڤیا پاراستنا «من»ا تاکەکەسی یە، بێی نهێنی، مرۆڤ دبیتە دیوارەکێ شوویشەی یێ زەلال کو سیستەم بکەیفا خو تێدا دگەڕیێت.
د جیهانا لێبۆكی دا، نهێنی وەک شهرمەکا جڤاکی دهێتە دیتن، دەیکا لێبۆکی د سەنتەرەکی دا دهێتە ڤەشارتن دا کو جڤاک دوگیانی و نەسەلماندنا بابی نەبینیت، نهێنی ل ڤێرە نە بو دیتنا ئازادیێ یە، بەلکو بو پاراستنا بهایێن جڤاکی و دەربازبوونێ یە ژ سزادانا دەوروبەران.
ل ڤێرێ تێکچوونەکا فەلسەفی یا جوان چێدبیت د جیهانا ئێکێ دا، مرۆڤ خەباتێ دکەن دا کو وان نهێنی هەبن و دا بشێن مرۆڤبوونا خۆ برێکا وان نهێنییا بپارێزن.
ل جیهانا دوێ، مرۆڤ دهێنە نەچارکرن نهێنیان چێکەن دا کو ژ لایێ جڤاکی ڤە نەهێنە کوشتن یان رسواکرن.
هەردو جیهان تێکۆشانێ ل سەر سنوورێن وێ نهێنیێ دکەن یا کو دەستهەلاتێ – چ دەستهەلاتا
دیجیتالی بیت یان دەستهەلاتا جڤاکی – دڤێت ژ ناڤ ببەت یان بکەتە کەرەستە.
هەروەسا شیکاریا دەروونی یا کەسایەتیا «حەجی نەمرود»ی ڕاستیەکا گەلەک مەزن دەربارەی دۆخێ مرۆڤی دئێخیتە بەر چاڤێن مە، حەجی نەمرود، کو سەرۆک و حاکمێ جیهانا نەمریێ یە، بۆچی دئاستێ سێکسی دا ماسۆشیە؟ ئەوی پێدڤی ب کچەکێ هەیە کو لەشێ وی بریندار بکەت و ددویڤ دا برینێن وی بکەوینیت؟
ئەڤ لایەنە نە بتنێ ئارەزوویەکا سێکسی یا ئاسایی یە، بەلکو نەساخیەکا دەروونی یا کویرە، د جیهانەکێ دا کو پیربوون و ئازارا فیزیکی یا ڕاوەستیایە، لەش بوویە پەرستگەهەکا سار و بێ دەنگ، حەجی نەمرودی دڤێت ئازارا بچێژیت؛ چونکە «ئازار» تاکە شایەتحالێ مانا وییە. بریندارکرنا لەشی ب نینۆکان و سوتاندنا برینێ بشەمایا شەمالکان، تاکە ڕێکا وی یە کو ئێدی ئەو هەست بکەت کو ئەو هێشتا ل سەر ژیانێ یە، و لەشێ وی خودان لێدانێن دلی یە نە بتنێ ئامێرەیەک یان روبۆتەکێ نەمرە.
حەجی نەمرود ژ دەرڤە دەستهەلاتەکا ڕەها یا ل سەر جیهانا نەمران هەیی، لێ د ناڤخۆیا خۆ دا ئەو کۆیلەیێ برینێن خویە، ئەڤ پارادۆکسە نیشا مە ددەت کو دەستهەلاتا دەرەکی چەندا مەزن بیت، نەشێت ڤالاتی و تاریاتیا ناخی تێر بکەت.
دەمێ ئەم ئەڤێ چەندێ دگەل رەوشا لێبرکی بەراورد دکەین، ئەم دبینین لێبرک ژی یێ تووشی ماسرشیزمەکا نەویست بووی، ئەو یێ هاتیە بەکارئینان ژ لایێ وێ کچا د تەزیاتیێ ڤە نیاسی بتنێ دا ببیتە قوربانیەکێ دەروونی بۆ ساڕێژکرنا برینا وێ کچێ، لێبۆک وەک ئامرازەکێ ئازارێ دهێتە بکارئینان و پاشی دهێتە هاڤێتن.
حەجی نەمرود بخۆ خۆ ئازار ددەت دا هەست ب هەبوونێ بکەت، و لێبۆک ژ لایێ جڤاکی ڤە دهێتە ئازاردان ب هەمان شێوە.
هەردو کاراکتەر د ناڤ بازنەیەکا ئازارکێشانێ دا لدۆر ئێک دزڤڕن، ئێک لسەر لۆتکەیا دەستهەلاتێ و یێ دی ل بنێ جڤاکی.
دەما من ڤیایی ڤێ رۆمانێ بخوینم من بەری رویدانان دڤییا لسەر ڤێ رۆمانێ بنڤیسم و یێ بمەرەق بووم من ژلایێ نەمریێ ڤە تێر بکەت و بزانم نڤیسەرێ وێ (ئەحمەد جاسم)ی چەوا تێگەهێ نەمریێ وەک تێگەهـ بکارئینایە و بەراوردیەکێ دناڤ بەرا نەمری یا وی و یا میلان کوندێرایی و یا گلگامێش و یا چیڕۆکێن ئاینی دا بکەم، لێ پشتی خواندنێ گەهشتمە وێ باوەرێ کو ئەحمەدی نەمری یا بکار ئینایی دا بەحسا هندەک ئازارێن مرۆڤی یێن بەردەوام بکەت کو هندەک ئازارێن حەتمی نە و ژ دویڤ مرۆڤی ڤەنابن نە دگەل نەمریێ و نە پشتی نەمریێ.
