دوبهرهكی و ههلبژارتن
عهبدولا جهعفهر كۆڤلى/ ماستهر ب قانوونا دهولى
ههلبژارتن پرۆسهكا بهرز و ههژى یه، دهربرینێ ژ رووبهرێ وهرارا هزرا مرۆڤى و حهزا وى چێكرنا بریارا سیاسى یا وهلاتێ وى دكهت و بهرگریێ ژ مافێن وى دكهت و هیڤیان بۆ ددانیت و یێ نموونهیى بۆ دههلبژیریت و یێ باشتر بۆ خزمهتا دۆزا گهلێ خوه و پاراستنا بهرژهوهندیێن بالا.
ههلبژارتن ب گۆر نهخشه و پلانان دهێته برێڤهبرن ل دهمهكێ دهستنیشانكرى كو بارا دبنه پتر ژ چار سالان، بهلێ قهدهرێ وهكر كو ههلبژارتن ببنه سیمایێ بهرزێ ژیانا سیاسى ل دهڤهرا رۆژههلاتا ناڤین، ژ بهر ههبوونا مشهیا جڤاتێن نوونهرانى و ناڤخوهیى، ژ بلى ههلبژارتنێن سهرۆكایهتى، ئهڤجا سالهك نابۆریت ههكه سهرێ مللهتى نهچیته د ناڤ زڤرۆكا ههلبژارتنان دا و بۆ چهندین جاران ژ بریارێ و ههلبژارتنا بهربژاران و ههوا ههلبژارتنان ل رۆژا دهنگدانێ و راگههاندنا ئهنجامان و راگههاندنا ئهنجامان و ل دووماهیێ دابرین و سكالا و پهسهندكرن. پتریا وان ژى ههما ب تنێ سهروچاڤێن نوو پهیدا دبن و د ژیوار دا ژى چو گوهۆرین نین، ب تنێ یا ئاسان، بهلێ تشتێ دبیته جهێ سرنجراكێشانێ ئهوه سهرگهرمیا وهلاتیان بۆ پشكداریكرن تێدا رۆژ بۆ رۆژا دیتر زێده دبیت.
ههلبژارتنێن رۆژههلاتا ناڤین ب رهنگهكێ گشتى یێن عیراقى و كوردستانى ب رهنگهكێ تایبهت، نهیا راوهستایى یه د ناڤبهرا بهربژاركرنێ و دانا سۆزان، ژێكجوداهیا نێرینان ژى د ناڤبهرا بهربژارى و ههڤوهلاتى و حزبان دا و بهرنامهیێن وێ ب رهنگهكى كو بازنهكا ژێكجودا یێن ههڤبڕى ئێك د ناڤبهرا وان دا، ل خالا دووماهیێ بدووماهى دئێن. بلا ڤێ رێكێ سهروژنوى دهسپێبكهین ب ههمان شێوهی ل گهل گوهۆرینێ د ناڤان دا و ژ ڤان ژێكجوداهیان: ـ
1ـ ژێكجوداهى و ناكۆكیا وهلاتیان ل گهل بهربژاران، ههتا كو لایهنێن فهرمى دهست ب راگههاندنا ناڤێن بهربژاران دكهت، ل وى دهمێ پهیوهندیا نیمچه دابڕى ب پێگههاندنێ و سهرهدانێن (مهكۆكى) ژ سهرێ بازنهیا ههلبژارتنێ و ههتا بنێ وێ ب زڤراندنا بیرهاتنێن كهڤن و ههلویستێن قارهمانى یێن بهربژارى و قوتان و ڤهكرنا دهرگههان یێن كو نه دهاتنه ڤهكرن ههكه بۆ خرڤهكرنا دهنگى نهبیت، ههر وهسا وهلاتیێ ساده و بێ چهك چاڤهرێ وى دبیت یێ دهرگههێ وى بقوتیت دا كو دهنگێ خوه بزڤرینتهڤه ل رۆژا دهنگدانێ ل بهرامبهرى ئهرێ یان نه، نادهركهڤیت ژى ب تنێ حهتا یێ دیتر دهێت، وهلاتى بهردهوام دبیت د سۆزێن خوه دا، ب پشتهڤانیا خوه ل گهل هندێ كو خوه دهنگهكێ ب تنێ ژى نهبیت، ب تایبهت ژى ئهم یێن د قووناغهكێ دا دژین، كارتێكرنا وێ ل سهر خهلكى یا كێمه و ههمى ژى دئازادن بۆ دهنگێن خوه، ئهڤه ژى وێ رامانى وێ چهندێ ددهت كو ئهو ل گهل ئاخفتنا خوه یێ ناكۆكه ل گهل بهربژارێن زۆر.
1ـ ژێكجودابوونا بهربژارى ل گهل وهلاتیان و بهربژار رادبیت ب بهرههڤكرنا لیستا پرۆژهیێن خزمهتگوزارى ئهوێن رهنگه بۆ وهلاتیان پێشكێش بكهت ل ههوا ههلبژارتنان یان ل دهمێ كورسیهكێ بدهستڤه دئینیت ل ناڤ جڤاتا ناڤخوهیى یان نوونهراتى ل گهل یهقینا وى یا رههایى كو ب جهئینانا ڤان پرۆژان د شیانین وى دا نینه، ژ لایهكێ دی ڤه چهندین سۆزان ددهت وهكو ڤۆلكانێن گهرم كو ههر ب لهز پشتى چهند سعهتهكان ژ دووماهیهاتنا فهرزا دهنگان یان راگههاندنا ئهنجامان، رامانا ڤێ ژى ئهوه كو یێ ل گهل خوه و تاگیرێن خوه و جادێ یێ ب ناكۆكه و گۆتنا وى یا ژێكجودایه.
ژێكجوداهیا بهرنامێن ههلبژارتنێ ل گهل ژیوارى ل ههر پرۆسهكا ههلبژارتنێ حزب و لیسته بهربژارێن سهربخوه ب لهزر قهستا بهرههڤكرنا لیستهكێ دكهن كو كۆمهكا پێنگاڤان ب خوهڤه دگریت د چهندین بیاڤان دا، كو ژیانا وهلاتیان دكهنه بحهشتا ل سهر دونیایێ نه نهساخ ببیت و نه ماندى و نه خاڤ دبیت، وى پێدڤى ههمى مافێن دابنیكرى و ئازادیان و و دهنگێ وى و پاریێ ژیانێ دابینكرى یه و تهریجێ بۆ دكهت ب رێیا ئالاڤێن راگههاندنێ و ل ناڤا رۆژێن ههوا ههلبژارتنێ، بهلێ زمانحا ناكۆكى ڤێ چهندێ یه، چونكو ژیان ههر دمینت، ههڤوهلاتى وهكو بهرێ دژیت د ناڤ باوهشا ههژاریێ و بێكاریێ دا و كێمیا خزمهتگوزاریان و ههمى بهرنامه د ئاڤێ دا دچن.
2. ژێكجوداهیا حزب و یستان ل گهل بهربژارێن وان، دبیت هێزهك و دهسههلاتهك بیت ههمى حزب و لیسته پتریا جاران د دهستنیشانكرینه و ههژمارا كورسیێن وێ د بهرنیاسن ب رهنگهكێ نێزیك بهلێ ژێكجوداهى و ناكۆكى یا د ڤى ههلویستى دا ئهو ههژمارا مهزنا بهربژارانه كو بگههیته دوجاركى یا گشت كورسیان یان كێمتر ب تشتهكێ كێم ل گهل راستیا وان حزب و لیستا نكو ههژمارا كورسیێن وێ ناگههنه تلێن دهستى بوون ئهڤ لیسته ئارمانجا وان ل پشتى لیستا درێژ كۆمكرنا ههژمارهكا مهزن ژ دهنگانه ب تایبهت د سیتهمێ لیستا نیمچه داخستى یان بۆ رازیكرنا هندهك كهسن و بدههستڤهئینانا حهزژێكرنا وان یان بهرسڤدانا وان، رهنگه ژى بێدهنگكرنا دهڤێن وان و دهنگێن وان كو ب پۆستان گازى دكهن و چاڤدێریا بهرفرههیا بنهكۆكا جهماوهرى دكهت بۆ خوه.
ئهڤ ژێكجوداهیه ب كۆمڤه جههكێ بهرفرهه بخوهڤه دگرن د پرۆسا ههلبژارتنان دا دبیته ئهگهرێ ئهنجامێن نهوهكو ئێك ل گهل هزركرنان و داتایێن دهێنهكرن ب سازیێن تایبهمهند، چونكو چو دهسههلات نینن ل سهر ئیرادهتا دهنگدهرى دهمێ دهنگێ خوه ددهت دوور ژ ههمى باندۆرێن رهخوروین و سۆزێن پێشین.
رهنگه ژى یا مه دیاركرى بۆ هندهك كهسان خۆش نینه، بهلێ ئهو ژیوارێ تهحله و دپتریا جاران دا ل گهل ههلسهنگاندنا دهنگێن راست و دورست و نیازێن پاك ژ مژارێن لاوهكى یێن جۆرهوجۆر بۆ پرۆسا ههلبژارتنان.
ل دووماهیێ ژى راستى و دلسۆزى د بهربژاركرنێ و داناسۆزان د دهنگدانێ دا دبیته ئهگهرێ ئهنجامێن راست د گوهۆرینێ و چاكسازیێ دا و باشكرنا ژیارا وهلاتیان دا، ئهڤجا راستى ههر راستیێ پهیدا دكهت ههر ژ وهلاتى دهسپێدكهت و ههر ل دهف وى بدووماهى دهێت.
و/ ئهڤرۆ
