شـۆڕشـا ئیلۆنـێ بەڕێ خۆدانا وەلاتێن زلهێز ل دۆر كوردان گوهۆڕی
د.كاروان سالح وەیسی
شۆڕەشا11ئەیلۆنێ دا ماوەیێ 14سال و سێ هەیڤان چاڤێن ڕاگەهاندنا جیهانی و هەڕێمی ب پڕسا كوردی ڤە گرێدان و بوو ئەگەرێ هندێ ل ئەیلۆنا 1962 ئەمەریكا بۆ ئێكەمین جار د دیرۆكێ دا ب شێوەیەكێ ئاشكەرا ب ڕێكا وەزارەتا خۆ یا دەرڤە باسێ پڕسا كوردی بكەت و هەلوەستێ خۆ ل دۆر كوردان دیار بكەت، ئەڤ چەندە بۆ ئەوێ فشارا ڕاگەهاندنا ئەمریكی دزڤریت یا كریە سەر ئەمریكا، ب تایبەتی پەیامنێرێ ڕۆژنامەیا نیۆیۆرك تایمز دانا ئادەم سمێدس ئێكەمین ڕۆژنامەڤانێ ئەمریكی بوو ب ڕێكا ئەحمەد توفیقی هاتیە د ناڤ شۆڕەشێ دا ل سالا1962 و چەندین ڕاپۆرت ل دۆر شۆڕەشا ئیلۆنێ د ڕۆژنامەیا نیۆیۆرك تایمز دا بەلاڤكرن ب تایبەتی ڕاپۆرتا ئەوی یا 9 ئەیلۆنا 1962ڕەنگڤەدانەكا گرنگ د ناڤ ڕاگەهاندن و دامودەزگەهێن ئەمریكا دا كر، ژ ڤەڕێژا ئەوێ ڕاپۆرتێ ل 10ئەیلۆنا 1962 وەزارەتا دەرڤەیا ئەمەریكا ب شێوەیەكێ ئاشكەرا ڕاگەهاندنا پڕسا كوردی پڕسەكا ناڤخۆیی یا وەلاتێن هەڕێمی یە، ئەمەریكا ماف نینە ماتێكرنێ د پڕسێن ناڤخۆیی یێن ئەوان وەلاتان دا بكەت و ئەمریكا دخوازیت پرسا كوردی ب شێوەیەكێ ئاشتییانە و دانوستاندنێ بهێتە چارەسەركرن. ئەڤ هەلوەستێ ئەمریكا بوو ئەگەرێ هندێ پتر ڕاگەهاندنا جیهانی و ئەمریكا بهێنە دەڤەرێ ڕاپۆرتان ل دۆر پڕسا كوردی بنڤێسن. ب ئەڤی ڕەنگی ڕاگەهاندنا ئەمریكا و جیهانێ ب ڕێكا شۆڕەشا ئیلۆنێ پڕسا كوردی كرە پڕسەكا نەتەوەیی و جیهانی، ژ هەمی لایانڤە ڕۆژنامەڤانێن جیهانی و دەولەتان شرۆڤەكرن ب ڕێكا ڕاگەهاندن و نوونەرێن خۆ ل دۆر كاریگەریا پڕسا كوردی ل ڕۆژهەلاتا ناڤین دان دیاركرن، ب تایبەتی ل دەمێ ل سالا 1963 ئێكەتیا سۆڤییەتی ب ڕێكا نوونەرێن خۆ و وەلاتێ مەنغۆلیا هەولدایی پڕسا كوردی ل ڕێكخراوا نەتەوەیێن ئێكگرتی باس بكەت، پتر ئەمریكا و بڕیتانیا هاتنە پالدان دووڤچوونا كاریگەریا پڕسا كوردی بكەت و ئەمریكا هەولدا هەر چ تشتەكێ ل دۆر كوردان هاتیە نڤێسین بدەستخۆڤە بینیت، داكو بزانیت ڕۆسیا چ ڕۆڵ د شۆڕەشا ئیلۆنی َدا هەبوو، ب ئەڤی شێوەیی شۆڕشا ئیلۆنێ هەڤكێشەیا هەڤڕكیا ئەمەریكا و سۆڤیەت ل دەڤەرێ بهێزتر كر و پتر هاتنە پالدان خۆ نێزیكی ئیراق و ئیرانێ بكەن، ب تایبەتی ئەمریكا ب شێوەیەكێ بەرفرەه ڤەكۆلین ل دۆر باشی و خرابیێن شۆڕشا ئیلۆنێ ل سەر دەڤەرێ كرن، چونكی ل ئەوێ دەمێ پەیامنێرێن ڕۆژنامەێن نیۆیۆرك تایمز و واشنتۆن پۆست وەك وێلیەم سافیر، جێمس هۆگلاند…هتدتر, ڕۆژانە ڕاپۆرت ل دۆر پێشهاتێن شۆڕشا ئیلۆنێ و سیاسەتا ئیراق و ئیرانێ بەرانبەری كوردان بەلاڤ دكرن و كۆنگرێسێ ئەمریكا د كۆمبوونێن خۆ دا زۆر جاران ڕاپۆرتێن ئەوان ڕۆژنامەیان گەنگەشە دكرن و داخواز ژ كارگێریێن ئەمریكا كرن ب ئەركێ خۆ یێ مرۆڤایەتی رابن.
* سەرۆكێ پشكا مێژوو، زانكۆیا زاخۆ
