شێخ ئـەحمەد بـارزانـی ڕێبەرێ مـرۆڤـایەتیێ و دامەزرێنەرێ قوتـابخانەیا نەتەوایەتی و ژینگەپارێزیێ
ئارام حاجی عەلی
د دیرۆكا گەلان دا، هندەك كەسایەتی پەیدا دبن كو ب تنێ سەركردە نینن، بەلكو دبنە سیمبولێن قۆناغەكا دیرۆكی و خۆدانێن فەلسەفەكا تایبەت كو نەوە ل دویڤ نەوەی مفا ژێ وەردگرن. شێخ ئەحمەد بارزانی، ناسیا ب (خۆدانێ بارزان)، ئێكە ژ وان مرۆڤێن مەزن یێن كو دیرۆكا نووژەن یا كوردستانێ ب بزاڤ و خەبات و هزرێن وی یێن پێشكەفتنخواز هاتە نەخشاندن. ئەڤرۆ، دەما ئەم بیرەوەریا سالڤەگەرا كۆچا وی یا دووماهیێ دكەین، ئەم ب تنێ بیرهاتنا سەركردەكێ عەشایری ناكەین، بەلكو ئەم رێزێ ل هزرەكا مرۆڤدۆستانە، ژینگەپارێز و نەتەوەیی دگرین كو هەتا ئەڤرۆ ژی بنەمایێ سەرەكی یێ بزاڤا رزگاریخوازا كوردستانێ یە.
قوتابخانەیا بارزان و رێبازا شێخ ئەحمەد شێخ ئەحمەد بارزانی، برایێ مەزنێ مەلا مستەفا بارزانی، پشتی شەهیدبوونا برایێ خۆ شێخ عەبدولسەلام بارزانی، ئەركێ رێبەرایەتیا دەڤەرا بارزان و تەریقەتا نەقشەبەندی گرتە ستویێ خۆ. لێ شێخی گوهۆڕینێن مەزن د هزرا ئایینی و جڤاكی دا كرن. وی باوەرەكا ب هێز ب وێ چەندێ هەبوو كو ئایین د خزمەتا مرۆڤایەتیێ دایە و مرۆڤایەتی ژی د ئازادی و دادپەروەریێ دا بەرجەستە دبیت. ژ بەر هندێ، قوتابخانەیا بارزان د سەردەمێ وی دا بوو ناڤەندەكا گرنگ بۆ پەروەردەكرنا مرۆڤێ كورد ل سەر بنەمایێن بلند یێن ئەخلاقی و نەتەوەیی.
دادپەروەری و یەكسانیا جڤاكی ئێك ژ خالێن هەرە دیار د ژیانا شێخ ئەحمەد بارزانی دا، هەولدانێن وی بوون بۆ نەهێلانا جوداهیێن چینایەتی و جڤاكی. وی دخواست جڤاكەكێ ئاڤا بكەت كو تێدا هەژار و دەولەمەند، ئاغا و رەعیەت وەك ئێك بن. ل دەڤەرا بارزان، ب فەرمانا وی، زۆلم ل كەسێ نەدهاتە كرن و هەر كەسەك وەك ئێك د ئەرك و مافان دا پشكدار بوون. ڤێ دادپەروەریێ وە ل خەلكی كر كو ب دل و گیان ل دەورا وی كۆم ببن و ئامادە بن بۆ پاراستنا ئاخ و كەرامەتا خۆ مەزنترین قوربانیان بدەن.
پێكڤەژیان و لێبۆرینا ئایینی؛ شێخ ئەحمەد بارزانی نموونەیەكا بلند بوو ژبۆ پێكڤەژیانا ئایینی. ل دەڤەرا بارزان، د سەردەمێ وی دا، موسلمان، مەسیحی و جوهی ب تەناهی و برایەتی دژییا. وی باوەری هەبوو كو خۆدێ هەمی مرۆڤ وەك ئێك چێكرینە و چو كەسێ فەزل ب سەر یێ دی دا نینە مەگەر ب كارێ چاك. ڤێ هزرا وی وەكر كو بارزان ببیتە پەناگەهەكا ئارام بۆ هەمی لایەنان، بێی كو جوداهی د ناڤبەرا ئایین و مەزهەبان دا بهێتە كرن. ئەڤە ژی بنەمایێ وێ پێكڤەژیانێ یە كو ئەڤرۆ ل هەرێما كوردستانێ ئەم شانازیێ پێ دكەین.
شێخ ئەحمەد و پاراستنا ژینگەهێ پێش هندێ كو جیهان ب گشتی باس ل مەترسیێن ژینگەهێ بكەت، شێخ ئەحمەد بارزانی ب دهان سالان بەری نوكە، هندەك رێسا و قانوونێن توند بۆ پاراستنا سروشتێ كوردستانێ دانابوون. وی بڕینا دارێن كەسك، نێچیرڤانیا ئاژەلێن كیڤی (ب تایبەت د وەرزێ زێدەبوونێ دا) و تێكدانا سروشتی قەدەغە كربوون. وی دگۆت: «سروشت دیاریا خۆدێ یە و تێكدانا وێ، تێكدانا ژیانێ یە.» ئەڤ هزرە نیشانا بلندیا ئاستێ رەوشەنبیریا وی و دلسۆزیا وی بوو بۆ ئاخا كوردستانێ.
خۆراگری و خەباتا سیاسی یا شێخ ئەحمەد بارزانی ب تنێ رێبەرەكێ ئایینی و جڤاكی نەبوو، بەلكو شۆڕشگێڕەكێ مەزن بوو دژی زۆلم و داگیركاریێ. وی چەندین جاران رویبرویبوونا سوپایێ بریتانیا و حوكمەتێن ئێك ل دویڤ ئێكێن ئیراقێ كر ل سالێن ١٩٣١ و ١٩٤٣ و ١٩٤٥. ژ بەر هەلوەستێن وی یێن نەتەوەیی، چەندین سالێن ژیانا خۆ د زیندانێن رژێما پاشایەتی و دویڤداتر دا دەربازكرن و تووشی دەربەدەری و نەخۆشیێن گران بوو، لێ چو جاران سەری بۆ دوژمنی نەنەواند و ل سەر مافێن رەوا یێن گەلێ كورد رژد بوو.
وەفاداری بۆ رێبازا وی ئەڤرۆ كو گەلێ كورد ب گشتی و خەلكێ دەڤەرا بارزان ب تایبەتی بیرهاتنا سالڤەگەرا كۆچا وی دكەن، پێدڤیە ئەم ب تنێ ب چاڤەكێ غەمگینی سەحا ڤێ رۆژێ نەكەین. بەلكو پێدڤیە ئەم وان بهایان د ناڤ جڤاكێ خۆ دا زیندی بكەین یێن كو شێخ ئەحمەد ژ پێخەمەت وان ژیا و خەبات كری. پاراستنا ژینگەهێ، بەرەپێدانا برایەتی و پێكڤەژیانێ، یەكسانی و دادپەروەری، و ب هێزكرنا هەستا نەتەوایەتی، ئەڤە هەمی وەفاداریێن راستەقینە نە بۆ رێبازا وی.
دووماهی شێخ ئەحمەد بارزانی مێژوویەكا پڕ ژ شانازی بۆ مە ب جهـ هێلایە. وی نیشا مە دا كو رێبەرێ راستەقینە ئەوێ كو خزمەتا مرۆڤایەتیێ دكەت و بەرگریێ ل هەژاران دكەت. هەرچەندە ئەو ب جەستە ل ناڤ مە نەمایە، لێ هزر و بنەمایێن وی د دڵ و مێشكێ هەر كوردەكێ نیشتیمانپەروەر دا د زیندی نە. سلاڤ ل گیانێ پاكێ شێخ ئەحمەد بارزانی و هەمی شەهیدێن رێكا ئازادیا كوردستانێ. مێژوو دێ هەر دەم ناڤێ وی ب پیتێن زێرین نڤیسیت وەك «خودانێ بارزان» و مامۆستایێ رەوشت و كوردایەتیێ.
