ئەگەر و چاوانیا خۆپاراستنێ ژ پەنجەشێرێ
د. ئەمیر ئیبراهیم ئەحمەد، تایبەتمەندێ نەخۆشیێن خوینێ دیار دکەت کو پهنجهشێر ب ئێکجار و ب ژ نشکەکێڤە چێنابیت، بەلکو پێدڤی ب دەمەکێ درێژ و بەرکەفتنا بەردەوام هندەک یفاکتەران هەیە، ژوانژی؛ شێوازێ ژیانێ و کارێن رۆژانە وەکو جگارەکێشان کو ئەگەرێ سەرەکی یێ هەمی جۆرێن پهنجهشێرێیە. چ جۆرێن جگارێ نینن کو بێ زیان بن و بلا کەس ب هێجەتا وێ کو “فلان کەسێ جگارەکێش چ تشت لێ نەهاتینە” خۆ رازی نەکەت.
هەروەسا، ڤەخوارنێن کحولی، ب چ رەنگان رێژەیەکا بێ مهترسی نینە؛ بەلکو کحولێ راستەوخۆ پەیوەندی ب پهنجهشێرا رووڤیکا و پرۆستاتێ ڤە هەیە، فاکتەرەکێ دی قەلەوی و تەمبەلینە، کێم لڤین و گرانبوونا کێشێ ژی ئەگەرێن بهێزن بۆ تووشبوونێ ب نەخۆشیێن دومدرێژ و پهنجهشێرێ.
ل دۆر سیستەمێ خوارنێ، د. ئەمیر ابراهیم، رێنماییا ددەت کو مرۆڤ بەرەف سروشتی بچیت و پشتبەستنێ ل سەر خوارنا مالێ بکەت و گۆت:
گۆشتێ پرۆسێسکری: وەک معلبات، سۆسج، باسترمە، رێژا پهنجهشێرێ زێدە دکەن.
هەروەسا گۆشتێ سۆر، ب تایبەت هەکە رۆژانە و ب رێژەیەکا زێدە بهێتە خوارن، ئەگەرێ پهنجهشێرا رووڤیکا زێدە دکەت.
دیسا، خوارنێن قەلاندی و بژارتی، سۆتنا گۆشتی یان زێدە قەلاندنا وی دبیتە ئەگەرێ پهنجهشێرا مەعیدەی و رۆڤیکا.
شرینی ژی هەر چەندە راستەوخۆ نەهاتیە سەلماندن کو پهنجهشێرێ چێدکەت، بەلێ ژبەرکو دبیتە ئەگەرێ قەلەویێ، دڤێت مرۆڤ یێ هشیار بیت.
د. ئەمیر دیارکر کو فاکتەرێن ژینگەهێ و کەشوهەوای ژی فاکتەرن وەکو تیشکا رۆژێ کو بەرکەفتنا بەردەوام و راستەوخۆ دبیتە ئەگەرێ پهنجهشێرا پیستی. پێدڤیە کرێمێن پاراستنێ بهێنە بکارئینان.
دیسا پێکهاتێن کیمیایی و نەفتێ، ئەو کەسێن د ناڤ بوارێن نەفت و پانزینێ دا کار دکەن، یان بەرکەفتنا وان دگەل هندەک ماددەیێن ئاڤاکرنێ (وەک هندەک جۆرێن بۆیاغ و قرمیتان) هەی، د بن مەترسیێ دانە.
ژلایەکێ دیترڤە، چەکێ کیمیایی و ئەتۆمی، کارتێکرنا وان یا دوپاتکریە ل سەر پەیدابوونا پهنجهشێرا خوینێ و گۆتژی: بۆ کێمکرنا رێژا پهنجهشێرێ، پێدڤیە ئەم ژ ڤان فاکتەران دویر بکەڤین و گرنگیێ بدەینە کەساتیێ و ژیانەکا ب لڤین.
