پرا مژێ، سەمایەک ل سەر لێڤا خەیالێ و هێزا ڕاستییێ
سەروان نهێلی
د جیهانا ئەدەبیاتا کوردی یا نوی دا، نڤیسەر “ئەدیب عەبدوللا” د کۆمەلا کورتەچیڕۆکێن خوە دا ب ناڤێ (پرا مژێ)، هەول ددەت جیهانەکێ ب ئافڕینیت کو تێدا سنوورێن د ناڤبەرا ڕاستی و خەیالێ تێکەل دبن. ئەڤ چیڕۆکە ب تنێ ڤەگێڕانەکا سادە بۆ رویدانان نینە، بەلکو ئاڤاکرنەکا فەلسەفی و سیمبۆلی یە بۆ کاودانێن مرۆڤی د ناڤبەرا هەبوون و نەبوونێ دا. نڤیسەر ل ڤێرە وەک ئەندازیارەکێ دەروونی کار دکەت، کو ژ تەم و مژ و خەونان “پرەکێ” بۆ دەربازبوونا مرۆڤی ئاڤا دکەت.
* مژ: سیبەرا نەدیارییێ و پەردەییا جوانییێ:
سیمبۆلێ “مژێ” د ڤێ چیڕۆکێ دا رەهەندەکێ دو لایەنی بخوەڤە دگریت. ل لایەکێ، مژ نیشانا وێ بەرزەبوونێ و تەم و مژێ یە کو ل سەر ژیانا مرۆڤێ کورد زال بوویە؛ تەم و مژەک کو ناهێلیت پاشەرۆژ ب روونی بهێتە دیتن. ل لایێ دی، مژ ل دەف نڤیسەری وەک “پەردەیەکا پاراستنێ” دهێتە وەسفکرن. ئەو مژا ل سەر چیایێن کوردستانێ و گوندێن وەک (ملێ گرکا) دهێتە خوار، برینێن ئەردی و تالاتیێن ژیانێ ڤەدشێریت و جوانییەکا خەیالی ددەتە سروشتی. ل ڤێرە مژ دبیتە سیمبۆلێ وێ “خاپاندنا جوان” کو مرۆڤ بخوە دئافرینیت داکو بشێت ل بەرامبەر ئێشێن ژیانێ خوەڕاگر بیت.
* پر: دەربازبوون ژ خوە بەرەف خوە:
ناڤونیشانێ “پرا مژی” بخوە پارادۆکسەکا ئەدەبی یا جوانە. پر هەردەم نیشانا ب هێزی و گەهشتن ب ئارمانجێ یە، بەس دەمێ ئەڤ پرە ژ “مژێ” بهێتە چێکرن، واتا ئەو ڕێکا ئەم ل سەر دچین یا خەمبار و خەیالی یە. نڤیسەری دڤێت بێژیت کو ژیان بخوە “پرەکا لەرزۆکە”؛ ئەم هەمی ل سەر وێ پرێ دەربازدبین بەس نائینینە بەر چاڤێن خوە کو ئەڤ ڕێکە چەند یا لاواز و دەمکی یە. “پرا مژی” سیمبۆلێ وێ ئۆمێدێ یە کو مرۆڤی ل سەر خوە پێ ڕادگریت، هەر چەندە ئەو ئۆمێدە ب خوە ژ خەیالێ هاتیە چێکرن.
* ناسنامە و ئەرد: برینەکا هەردەمی:
د ناڤ لاپەڕێن چیڕۆکێ دا، نڤیسەر گرێدانا مرۆڤی ب ئەردی ڤە وەک سیمبۆلەکێ پیرۆز نیشان ددەت. بەحسکرنا ژدایکبوونێ ب “ئێش و ژان” و پاشان پەیوەندیا دگەل چیایان، ئاماژەیە بۆ وێ ئێشا دیرۆکی یا مرۆڤێ کورد. ل دەف نڤیسەری، ژیان ب تنێ دەم بۆراندن نینە، بەلکو “گەڕیانە ل دویف خودێ خوە” د ناڤ تەم و مژا بەرزەبوونێ دا. برین ل ڤێرە نەک نیشانا لاوازییێ یە، بەلکو نیشانا هەبوونێ و ناسنامەیێ یە.
کۆمەلا چیڕۆکێن “پرا مژی” بانگەوازەکا ئەدەبی یە بۆ تێگەهشتن ل کویراتییا گیانێ مرۆڤی. (ئەدیب عەبدوللا) نیشان ددەت کو ئەگەر ژیان “مژ” بیت و رێک “پر” بن، یێ گرنگ ئەوە مرۆڤ بشێت د ناڤێ مژێ دا جوانییەکێ ببینیت و ل سەر وێ پرێ ب ئۆمێدەکا مەزن گاڤان باڤێژیت. ئەڤ گۆتارە ئەدەبییە مە دگەهینیتە وێ ڕاستیێ کو “پرا مژی” ب تنێ ناڤێ پەرتووکەکێ نینە، بەلکو نەخشێ ژیانا مە هەموویانە د ناڤبەرا ئەرد و ئاسمانی دا.
