ڕێزگـرتـن كلیلا چـارەسـەریانە
ئيحسان ئــامێدی
مرۆڤ چ تاك چ كۆم چ رەگەز چ ئەتن چ ئایین چ ئول چ رەنگ چ چین بیت، پێدڤی ب رێزگرتنێ یە و مرۆڤ ب ریزگرتنێ جوان و ب بها دكەڤیت و لێكتێگەهشتن و رێكەفتن و هەڤگرتنان چێدكەت.
ریزگرتن بەهایەكێ سنجیێ باشێ مرۆڤی یە و رەفتارەكا جڤاكیا شارستانی یە و ڤاژیكرنا بهادانێ یە ل خۆ و ل یێن دی و پرا ئاڤاكرنا پەیوەندیین جڤاكی و پیشەیی و سیاسی یە، هەستكرنە ب بهایێ خۆ و یێ دی، دەربرین لێ دهێتەكرن ب چاڤدان و پویتەدان و سەرەدەریكرنەكا باش و پاراستنا مافان. ئەڤ رەفتارە بەردەوامیێ ددەتە هەمی جۆرە پەیوەندیان.
رێزگرتنێ ل یێ دی بگرە دا رێزگرتن ل تە بهێتەگرتن، ئانكو سەردەریكرنا وەكهەڤ و دەمێ ئیك گەلەك رێزێ ل مرۆڤی دگریت كورد دبێژنێ جامێری گەلەك قەدرێ خۆ گرت.
رێزگرتن ل خۆ و ل یێ دی و ل زارۆكی و ل مەزنی و زمانی و زانستی و دابونەریتان و بیروباوەران و ل سروشتی و ل ژینگەهێ و دانپێدان ب ماف و هەستێن یێ دی، دێ ل هەنبەری وێ رێزگرتنێ وەرگری، وەكو كورد دبێژن تو چ دچینی دێ وێ هەلینی.
مرۆڤ هینگی ب بها دكەڤیت و خۆشتڤی دبیت دەمێ رێزێ ل یێ دی دگریت و هەر رێزگرتنەك، ل هەنبەری وێ رێزگرتنەك دهێت و هەر بێرێزیەك ل یێ دی بێرێزیەكێ ڤاژی دكەت.
نە مافان پێشیلكە و نە یاریان ب هەستان بكە، نە ستەمێ بكە و نە زوریێ بكە، و ژ مافێن خۆ یێن رەوا زێدەتر دلێ خۆ نەبێ و بۆ خۆ نە ئینە و داخواز نەكە، ل دویڤ قانوونێن ئاسمانی و مرۆڤی سەرەدەریێ بكە و ب دەستخۆڤە بینە.
كێشەێن مرۆڤان یێن جڤاكی و سیاسی و بیروباوەران سەرا بێرێزكرنێ یە، ستەم و زۆریا داگیركەر و دەستهەلاتدار و بالادەستا بێرێزكرنە ل مافداران و كارڤەدان ل سەر وێ بێریزكرنێ توندوتیژی لێ دكەڤیت و زیان ب هەمیان دكەڤیت.
و ژ بەركو خۆدێ مرۆڤ ب ژیری بەخشی یە، لەوا لێ دهێتە خواستن باشیێ و خرابیێ ژیكجودا كەت و باشیێ هەلبژێریت و خۆ ژ كەرب و كینێ و زێدەرویێ و ستەمكاریێ و گەندەلیێ دیركەت و یێ ب ویژدان و دادپەروەربیت و رێزێ ل مافێن مرۆڤان و مافێن بریاردانا چارەنڤیسا گەلان بگریت دا رازیبوونێ چێكەت و ئارامی چێگیربیت.
بارزانیێ نەمر د چەندین فەرموودەێن خۆدا یین بنەمایێن رێزگرتنێ تێدا، وەكو رینیشادەر گەلێ كوردستانێ ئاراستە و رێنما و پەروەردە دكەت، كو خۆ پێگیركەت و كەساتیەكا باش و چاك ژخۆ چێكەت و كارتیكرنەكا ئەرینی بكەت و ل جهێ رێزێ بیت.
بارزانی ب رێزڤە باسێ پیكهاتێن كوردستانێ دكەت و د فەرمۆت:
(كوردستان نیشتیمانێ هەموو نەتەوە و ئایینانە)، ل ڤێرە بنگەهێ پێكڤە ژیانێ و هەڤپشكیا تەڤ پێكهاتان د كوردستانێ دا دسەپینیت.
و ل سەر مافین رەوایێن گەلێ كوردستانێ ب رێزڤە دفەرمۆت:
(مە ئاخا كەسێ داگیرنەكریە و ژ مافێن خۆ پتر مە نەخواستیە)، ل ڤێرە خۆ یا دكەت كو مە زێدەگاڤی ل سەر ئاخا كەسێ نەكریە و مە تەماعی ژ د ئاخا كەسێ دا نینە، و ئەوا مە دڤێت مافی مە یێ رەوایە.
و سەبارەت گرنگیا هەڤگرتنێ ب رێزڤە ئامۆژگاریان ددەت و دبێژیت:
(یا باش ئەوە ئەم دلێن خۆ ژ كەرب و كینێ پاقژ بكەین و خۆ ژ ئێكودو نێزیك بكەین، ئێكبوونا خۆ موكوم و پایەدار بكەین)، ل ڤێرە داخواز دكەت ب دلەكێ پاقژ و دویر ژ كەرب و كینێ هەڤ بگرین و ئێكەتیا خۆ موكوم كەین و ناڤودەنگیا خۆ بلندكەین دا بشێن خۆ بپارێزین و سەركەفتنان تۆماركەین.
و سەبارەت تەماعیێ و ستەمێ و زۆریێ د فەرمۆت:
(ئەو كەسێ تەماعێ مال و نامووسا خەلكێ بیت، و زولم و زۆرداریێ دكەت، خۆدێ و خەلكێ ژ خۆ نەرازی دكەن، ئەو قەد ب مرۆڤ ناهێتە هژمارتن) د ڤێ رینمایێ دا خەلكی ئاگەهدار دكەت كو خۆ تەماعیا مال و نامووسا خەلكی دویر بكەن و ستەم و زۆریێ نەكەن، ئەوێن وان رەفتاران دكەن ب مرۆڤ ناهێتە هژمارتن و خەلك و خۆدێ ژ خۆ نەرازی دكەن.
هەروەسا خەلكی ئاراستە دكەت بۆ ریبازا دروست دەمێ د فەرمۆت:
(مرۆڤ دڤێت لایەنگیرێ دادپەروەریێ و ویژدانێ و یەكسانیێ بیت د ژیانێ دا)، ب ڤێ ژی كوردستانیان ئاراستەی رێبازا دروستا مرۆڤایەتیێ دكەت ئەژی پێدڤییە مرۆڤ لایەنگیرێ دادپەروەریێ و ویژدانێ و وەكهەڤیێ بیت و بجهبینیت.
و سەبارەت ب گرنگیا رێزگرتنێ و قانوونێ د فەرمۆت:
(مرۆڤ ب رێزگرتن و پێگیریێ ب یاسایێ جوانتر دبیت) ل ڤێرە خۆیا دكەت كو پێدڤییە مرۆڤ د جڤاكی دا یێ ب رێزگرتن بیت و پیگیریێ ب یاسایێ بكەت دا یێ جوان بیت كاروبار ب باشی برێڤە بچن.
د ڤان فەرمۆدەیان دا بارزانیێ نەمر رێزەكا مەزن دایە مرۆڤی و دەستنیشانكرنەكا دلسۆزانە بۆ پرسێن وی یێن بنەكی كرینە، و هەكە ئەم خۆ د ڤان فەرمۆدەیان بگەهینین و كاری پێ بكەین، فەرمۆدەیێن بارزانیێ نەمر تێرا هندێ هەنە كو مرۆڤێن چاك چێبن و كارین باش بكەن و كاروباران ب باشی برێڤە ببەن و كێشەیان چارەسەركەن و دادپەروەری و وەكهەڤی بجهبینن و دلێ خەلكی خۆش كەن.
هەروەسا ئەگەر هەمی دەستهەلاتدارین جیهانێ رێزگرتن هەبیت و ب رێزگرتن سەرەدەریێ بكەن، دێ هەمی شەڕ و ئالۆزی و كیشەرێیێن چارەسەریێ ب خۆڤە بینن و ئەولەهی و سەقامگیری جێگیربیت.
باوەردكەم رێزگرتن كلیلا ڤەكرنا هەمی گرێ و ئالۆزیانە و هەردەمێ رێزگرتن هەبیت چ ستەم و چەوساندنا رەگەزی و ئەتنی و ئایینی و چینایەتی نامینیت، لەوا گۆتیە ب ڤیان و دلۆڤانی سەرەدەریێ بكە.
رێزگرتن بەرێ بنیاتی یە بۆ ئاڤاكرنا خێزانەكا بەختەوەرو ئارام و جڤاكەكا هەڤگرتی و پەیوەندیێن ساخلەم یێن مرۆڤایەتی و سەقامگیریا جیهانی، ژبەر هندێ رێزگرتن ئەركەكێ مرۆڤی و سنجی و ئایینی و یاسایی یە، مافان دپارێزیت و ژینگەهەكا ئارام و باش دئافرینیت و تەنایا تاكی و كۆمێ و تەڤایی جێگیردكەت.
