ئەگـەرێن دەركـەفتنا ئیماراتـێ ژ رێكخراوا ئـۆپێك (OPEC)
عومران میكائیل
د ناڤ جیهانا ئابووری و سیستەمێ وزەیێ یا نیڤدەولەتی دا، رێكخراوا وەلاتێن هناردەكارێن پەترۆلێ (OPEC) وەكی كیانەكێ سەرەكی بۆ دیاركرنا بهایێ پترۆلێ و راگرتنا هەڤسەنگییا دابینكرن و داخوازیێ ل سەر پەترولێ دهێتە نیاسین، بەلێ د چەند سالێن دوماهیێ دا گوهۆرینێن مەزن د سیاسەتێن ئابووری یێن دەڤەرێ دا رویدان، تایبەت ل دەولەتا ئیماراتا عەرەبی یا ئێكگرتی بەحس ل ئەگەرێ دەركەفتنا ئیماراتێ ژ رێكخراوا ئۆپێكێ بوویە ئێك ژ گەرمترین و هەستیارترین بابەتێن پێشبینیێن ئابووری و سیاسی ل جیهانێ كو ئەڤ چەندە دشێت دەرەنجامێن كویر ل سەر بازاڕێن پەترۆلێ و ئابوورێ جیهانی ب گشتی بهێلیت
و ئەگەرێن سەرەكی یێن ناكۆكیان و هزرا دەركەفتنێ ئەوە ئیمارات وەك ئێك ژ هێزێن سەرەكی و خودان شیانێن مەزن یێن بەرهەمئینانا پەترۆلێ د ناڤ ئۆپێكێدا دهێتە هژمارتن بەلێ چەند ئەگەرەك هەنە كو دبنە سەدەما دروستبوونا ناكۆكیان و هزركرن د دەركەفتنێ دا:
1-داخوازا زێدەكرنا پشكا بەرهەمئینانێ ئیماراتێ د چەند سالێن بۆرین دا وەبەرهێنانێن مەزن د كێلگەهێن خۆ یێن پەترۆلێ دا كرینە بۆ زێدەكرنا شیانێن خۆ یێن بەرهەمئینانێ بۆ پتر ژ 4 ملیۆن بەرمیلان د رۆژەكێ دا، لێ قانوونێن ئۆپێكێ و رێككەفتنێن كێمكرنا بەرهەمئینانێ ژبەر راگرتنا بهایی رێگریێ ل ئیماراتێ دكەن كو ب تەمامی پشتبەستنێ ب ڤان شیانێن نوو بكەت ئیمارات دبینیت كو ئەڤ چەندە زیانێ دگەهینیتە پلانێن وێ یێن ئابووری.
2.ستراتیژیەتا پاشەڕۆژا بێ پترۆل و گەشەپێدانا بلەز یا ئابووری ئیمارات ب شێوەكێ بەرفره كار دكەت بۆ جۆراوجۆركرنا داهاتێ خۆ پلان وێ ئەوە كو د چەند سالێن دا هاتویی دا پترین مفا ژ داهاتێ پەترۆلێ وەربگریت دا كو پڕۆژەیێن مەزن یێن گەشتوگوزاری و تەكنۆلۆژیا و وزەیا نوو دابین بكەت بەری كو جیهان ب تەمامی بەرەف ب وزەیا پاقژ بچیت
3. سەربەخۆیی د بڕیارێن ئابووریدا: ئیماراتێ وەسا دڤێت ل دویڤ سیاسەتێن وێ یێن نەفتێ د دەستێ وێدا بن و یا گونجای بیت دگەل بەرژەوەندیێن وێ یێن نیشتمانی نە بڕیارێن كۆمەڵایەتی یێن رێكخراوێ كو گەلەك جاران ب سەركردایەتییا وڵاتێن دی یێن مەزن دهێنە ئاراستەكرن هەروەسا پەیوەندی دگەل قەیرانا پەترۆلێ و بازاڕێن جیهانی ئەگەر ئەڤ پێشڤەچوونە ب تەمامی جێبە جێ بیت یان ناكۆكی دژوارتر لێ بهێن كاریگەری دێ راستەوخۆ ل سەر قەیرانا وزێ هەبیت ب ڤی شێوەیی
هەلوەشاندنا هەڤسەنگییا بازاڕی:ئەگەر ئیمارات ژ دەرڤەی ئۆپێكێ كار بكەت دێ دەست ب بەرهەمئینانا پەترۆلێ ب رێژەیەكا ئازاد كەت ئەڤ چەندە دێ بیتە ئەگەرێ زێدەبوونا كێمكرنەكێ د بازاڕی دا كو رەنگە ببیتە ئەگەرێ دابەزینا بهایێ پەترۆلێ ل جیهانێ ولاوازبوونا كاریگەرییا ئۆپێكێ دەركەفتنا وەلاتەكێ هێژا و خۆدان كێش وەك ئیماراتێ دێ لێكدانەكا مەزن ل پێگەیێ ئۆپێكێ دەت و دێ شیانێن رێكخراوێ بۆ كۆنترۆلكرنا بهایان بێهێز كەتن و رێ خۆش دكەت بۆ وڵاتێن دی ژی كو چاڤ لێ بكەن و دێ هەڤڕكیەكا توند د ناڤبەرا وەلاتێن بەرهەمێنەر یێن كەنداڤێ و دەرڤەی كەنداڤێ دروست بیت بۆ بدەستڤەئینانا كڕیارێن زێدەتر د بازارێن ئاسیا و ئەوروپادا چونكی دەركەفتنا ئیماراتێ ژ ئۆپێكێ بتنێ نابیتە گۆڕانكاریەكا ئاسایی بەڵكو دێ بیتە روودانە كا دیرۆكی د جیهانا وزێدا و هەرچەندە ئەڤ پێنگاڤە یا كورت دشێت قەیرانان د دابەشبوونا هێز و بهایێن پەترۆلێ دا دروست بكەت بە لێ د درێژبونا وێدا نیشانا هندێیە كو جیهان بەر ب قووناغەكا دی دچیت قۆناغا كو تێدا ولاتێن پێشكەفتی هزر د پاشەڕۆژا ئابوورێ خۆ یێ سەربەخۆ دكەن دەرڤەی چوارچۆڤەیێن كلاسیكی یێن رێكخراوێن نێڤدەولەتی بازاڕێ پەترۆلێ دێ ل سەر لێڤا گۆڕانكاریێن مەزن مینیت و چاڤێ جیهانێ هەمی ل سەر بڕیارێن ستراتیژی ماینە.
