لەرزینێن سیاسەتا نێڤدەولەتی، پەیوەندییێن تەهران و واشنتۆنێ و ڕۆلێ ئارامكەر یێ كوردستانێ
دلـۆڤـان ئـاكـرەیی
ل جیهانا كو ب لەز د گوهۆڕین دا و هەڤڕكییێن زلهێزان تێدا ژ نەخشەیا ئاسایی دەرباز بووینە، دۆسەیا پەیوەندییێن د ناڤبەرا ئێرانێ و ئەمریكایێ وەكی ئێك ژ ئالۆزترین گرێیێن سیاسەتا نێڤدەولەتی هێشتا ل جهێ خۆ مایە و ئەڤ پەیوەندییە، یا كو هەردەم ل سەر هێلا نازك یا د ناڤبەرا دیپلۆماسییا سار و تەقینا لەشكری دا لڤین كرییە، نوكە گەهشتییە قۆناغەكا دیرۆكی یا چارەنڤێساز و ئالۆزییێن نوكە نە بتنێ سنوورێن ناڤخۆیی یێن ئێرانێ پارڤەدكەن، بەلكو ڕەهەندێن وان گەهشتینە قووناغا، نەخشەیا جیۆپۆلیتیكا ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست، ژ گەرویا هۆرمز هەتا دگەهیتە قەوارەیا هەرێما كوردستانێ و ئاسایشا وەلاتێن كەنداڤێ عەرەبی.
بنەمایێ بنەڕەتی یێ ناكۆكییا د ناڤبەرا تاران و واشنتۆنێ دا، ب تەمامی ل سەر تەوەرا مۆدێلا بەرقەراركرنا هێزێ ل دەڤەرێ ئاڤا بوویە و ژ ئالییەكێ ڤە، بەرنامەیێ ناڤۆكی یێ ئێرانێ وەك چەكەكێ دوسەرە، هەم بۆ چەسپاندنا پێگەهێ ناڤۆكی یێ رژێمێ بكاردئێت، هەم ژی ب ترساندنا سیستەمێ ئاسایشا نێڤدەولەتی و هەڤپشكێن ئەمریكا ل دەڤەرێ دایە. ژ ئالییەكێ دی ڤە، توورەیا فراوان یا هێزێن وەكالەت یێن كو ئیران ل ئیراق، سووریێ، لبنان و یەمەن بڕێڤە دبەت، بوویە ئەگەر كو دەڤەر ببیتە گۆرەپانا تاقیكرنا هێزا مەزن و ئەڤ سیاسەتە، كێماسییێن ئابوورییێن ئێرانێ دادپوشیت، لێ د هەمان دەم دا دەڤەرێ بەر ب رەوشەكێ ڤە دبەت كو ئارامیا ئابووری و سیاسی تێدا بنپێ دبێت. د ڤی بێسەروبەرییا ئالۆز دا، جوگرافیا كوردستانێ و وەلاتێن كەنداڤی ب بێخواست بووینە پشكەك ژ مەترسیێن ڤێ هەڤڕكییێ. هێرشێن مووشەكی و درۆنی یێن سەر هەرێما كوردستانێ، ب بهانەیا ئارمانجگرتنا مولگەیێن نەیاران یان بنكەیێن ئەمریكی، پەیامەكا ڕۆهنە كو تاران ب رێیا ڤان لێدانان دوپاتیێ ل سەر پێگەهێ خۆ یێ مەیدانی دكەت. هەروەسا ل دەمێن لێكتێگەهشتن تێكدچن، وەلاتێن كەنداڤی ب ڕێیا فشارێن هەڤپشكێن ئیرانی دهێنە ئارمانجگرتن. ئارمانجا ڤی ستراتیژیی ئاشكرایە، چونكی ئەگەر ئیران تووشی قەیرانێ ببیت، نەخۆشی و ئالۆزی دڤێت ل هەمی دەڤەرێ بەلاڤ ببن.
دەرتەنگا هۆرمز، وەكی گورچیسكا ئابوورییا جیهانی، هەردەم كارتا ب هێز یا ئیرانێ بوویە و هەڕەشەیا گرتنا ڤی گەرویێ، نە تنێ گەفەكە ل سەر كەنداڤی، بەلكو ئامیرەیێ سزادانا ئابوورییا جیهانییە، بەلێ د هەمان دەم دا، ڤێ كارتا مەترسیدار شۆنوارەكا بەروڤاژی ژی هەیە؛ گرتنا گەرویا هورمز بڕیارەكە كو زلهێزێن جیهانی ناچار دكەت ب بژاردەیا شەڕێ بێسنوور و تێكشكاندنا سەربازییا ئیرانی بەرسڤێ بدەن، چونكی بازرگانییا ناڤدەولەتی و ئەولەكارییا ئێنرژییێ هێلا سوورە بۆ ئاڤەدانییا جیهانێ.
سیاسەتا تیرۆركرن و ژناڤبرنا سەركردەیێن سەربازی و سیاسی یێن ئیرانێ، هەرچەندە زیانەكا مەزن ب پەیكەرێ ئەولەكارییا تارانێ گەهاندیە، لێ دیرۆكا سیاسیا دەڤەرێ نیشا ددەت كو ئەڤ جۆرە لێدانە نەبوونە ئەگەرێ ڕووخانا سیستەمێ، بەلكو بووینە پالدەرەك بۆ دروستكرنا تووڕەییەكا ب هێز و ڤەگەراندنا تۆلڤەكرنا پاشەڤە و ب رێكا ئامرازێن توندتر، سیستەمەكێ ئایینی و خۆسەپێن ب ئاسانی ب ڤان ڕێكاران ژناڤناچیت، هەتا قۆناغەكا كو تێكچوونا ناڤخۆیی ژ ناڤخوە ڤە دەست پێ بكەت.
پاشەرۆژا ئێرانێ ل سەر دو ئارستەیان راوەستاییە؛ ئێك ژ وان گەهشتنە ب قووناغەكێ كو ژ نەچاری سەرۆكایەتی و ڕێبەریا وێ ناچار ببن دەست ژ هندەك پشكان بەردەن و بچنە د ژێر مەرجێن ڕێكەڤتنەكا نێڤدەولەتی دا، و یا دووڤدا ژی سیناریۆیا ڕۆخیان و گوهۆڕینا ڕژێمێ ب ئێك جارییە ل ڕێكا شۆڕشەكا ناڤخۆیی یان فشارەكا مەزنا دەرەكی، لێ ئەڤ بژاردەیە پڕە ژ مەترسییێن بێسەروبوونێ، چونكی نەبوونا سیستەمەكێ جێگیر ل وەلاتی دكەتە گۆڕەپانا پارچەبوونا دەڤەرێ.
چارەسەرییا بنەڕەتی یا ڤێ قەیرانێ نە د لەشكەركێشییا كوشندە دایە و نە ژی د پاشڤەگۆتنا بەردەوام د بەرانبەر مەرجێن تارانێ دا، بەلكو چارەسەری د دروستكرنا سیستەمەكێ ئاسایشا هەڤپشك و هەڤسەنگ د ناڤبەرا ئێرانێ و وەلاتێن كەنداڤی دا بێ دەستوەردانا تێكدەرانە دایە؛ ڕێكارەك كو تێدا ئیران ژ هەناردەكرنا قەیرانان دەست بەردەت، و جیهان ژی ڕێزێ ل سەروەری و ئارامیا دەڤەرێ بگرێت، داكو دەڤەر ژ ڤێ بازنەیا شەر و وێرانكارییێ دەرباز ببت.
ل ناڤبەرا ڤێ بێسەرۆبەری یا پڕ لە مەترسی و هەڤڕكییێن هەرێمی، هەرێما كوردستانێ، ب پێشەنگیا سیاسەتا حەكیمانە و دووربین یا سەرۆك مەسعوود بارزانی، ڕۆلەكێ زێڕین و هەڤسەنگ دگێریت و سەرۆك بارزانی هەردەم ب بینینەكا نەتەوەیی و نێڤدەولەتی، هەوڵ دایە كوردستانێ ژ پشكداریكردنێ د ئاگرێ شەر و ئالۆزییێن دەڤەرێ بپارێزێت، و د هەمان دەم دا هەرێمێ بێخیتە جهەكێ ب باوەری كو ببیتە پرەكا پەیوەندییێ و ئارامیێ و دویر ل قەیرانان ل ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست و د سیاسەتا سەرۆك بارزانی دا جەنابێ وی هەردەم دوپاتی ل سەر چارەسەرییا ئاشتیانە، دیالۆكێ، و پاراستنا سەقامگیرییا ناڤخۆیی یا هەرێما كوردستانێ كریە، كو ئەڤە ژی نە تنێ بوویە ئەگەرێ پاراستنا قەوارەیا دەستوورییا هەرێمێ، بەلكو بوویە ئامرازەك كو كوردستان وەك فاكتەرەكێ سەرەكی یێ ئارامی و هەڤپشكەكێ ب باوەری بۆ جڤاكێ نێڤدەولەتی ل بەرانبەر تەقینێن دەڤەری بهێتە ناسین.
