پاشەرۆژ د ناڤبەرا قەیرانان دا، دەمێ گۆتارا سیاسی ئاریشەیێن گەنجان ژبیر دكەت
هێلین سالم
د ناڤ ئالۆزییێن بەردەوام یێن دەڤەرێ و ململانێیێن سیاسەتێ دا، تەخەكا مەزن و ڕێكخستیا جڤاكێ مە ل بن سێبەرا بێدەنگیێ دا دناڵیت، ئەو ژی تەخا گەنجانە. گەنج، كو ل هەمی جیهانێ وەك هێزا سەرەكی یا نووكرن و پێشخستنا وەلاتی دهێنە دیتن، نوكە د ناڤ جڤاكێ مە دا گەنج ڕووبڕووی قەیرانەكا كویر یا بێ هیڤیبوونێ بووینە. ئەڤ بێ هیڤیە نە ژ سستیا وان بخۆیە، بەڵكو بەرهەمێ وێ چەندێ یە كو گۆتارا سیاسی یا سەردەم تەمامەن ژ ئاریشەیێن وان یێن ڕاست هاتیە بڕین و خشتەیێ كارێ خۆ تنێ ب ململانێیێن حزبی و قەیرانێن دەسەڵاتێ ڤە گرێدایە.
مۆدێلێ ئاخفتن و بڕیارێن سیاسی یێن ئەڤڕۆ، بەرپرسیاریا گرانیا بازاڕی، نەبوونا دەرفەتێن كاری ب ساناهی خەۆنێن گەنجێ مە پشت گوهـ ڤە هاڤێتینە. گەنجەك پشتی چەند سالێن درێژ ژ خویندن و ماندیبوونێ ل زانكۆ و پەیمانگەهان، دەمێ دهێتە د ناڤ مەیدانا ژیانێ، خۆ د ناڤ بازنەیەكا داخستی دا دبینیت كو تێدا چ دەرفەتەكا ژهەژی بۆ ئاڤاكرنا پاشەرۆژا وی نینە. ئەڤ جوداهییا مەزن د ناڤبەر بەرهەڤیا گەنجی بۆ كاركرنێ و بێدەنگیا سیستەمی د دابینكرنا ڕێكاران دا، بوویە ئەگەرێ دروستبوونا بۆشایەكا مەزنا باوەریێ د ناڤبەرا نفشێ نوو و جیهانا سیاسەتێ دا.
كارتێكرنا ڤێ قەیرانێ تنێ ل سەر باری ئابووری نە ڕاوەستیایە، بەڵكو برینەكا كویر یا دەروونی و جڤاكی ژی دروست كری یە. دەمێ گەنج دبینیت كو گۆتارێن ڕاگەهاندنێ ڕۆژانە تنێ ب نۆچەیێن ململانێ و هەڤڕكییان تژی بووینە، و چو بەرنامەیەكێ روون بۆ دەستكەفتنا ژیانەكا ئارام و خودان سەربەخۆیییا دارایی بۆ وی نینە، ب ئۆتۆماتیكی بەرەڤ لایێ كۆچبەركرنێ یان ڤەقەتیانا ژ جڤاكی دچیت. ئەم ڕۆژانە دبینین كا چەوا باشترین مێشك و شیانێن ڤی وەلاتی بڕیارا بجهێلانا نیشتمانی دددەن، تنێ ژبەر هندێ دگەڕێن كو ل جهەكی بڕیارێن سیاسی تێدا گرنگیێ ب مێشكی و شیانێن وان بدەن.ئەركێ ب دروستی یێ سیاسەتا دروست، پاراستنا ئاسایشا نفشێن داهاتی یە. نەباشیا ڕەوشا گەنجان ئاماژەیەكا مەترسیدارە كو پاشەرۆژا هەمی وەلاتی بكەڤیتە بن پسیارێ دا. دەم هاتییە كو ل شوونا بكارئینانا گەنجان وەك كارتێن ململانێ د وەرزێن هەڵبژارتنان دا، ڕێكارێن ئابووری یێن بنەڕەتی بێنە بجهئینان: وەك پشتەڤانییا پرۆژەیێن بچووك، ڕەخساندنا دەرفەتێن كار د ناڤ كەرتێ تایبەت دا، و ئاڤاكرنا ژینگەیەكا كو تێدا گرنگی ل سەر بەهرەیێن وان بێتە كرن.
بێدەنگی ل بەرانبەر دادپەروەریا جڤاكی بۆ گەنجان، مەزنترین زیان ب پاشەرۆژا وەلاتی دگەهێنێت. چارەسەری تنێ ب گوهۆڕینا فەرهەنگا سیاسی چێدبیت، دڤێت ئاراستەیا سیاسەتێ ژ دەسەلاتداریا بێبەرهەم بگوهۆڕیت بەر ب بەرهەمهێنانا دەرفەتان هەتا دەمێ گەنج هەست ب ئارامی و بهایێ خۆ د ناڤ مالا خۆ دا نەكەت، چ بڕیار و دەستكەفتێن دی یێن سیاسی ناهێنە ژمارتن وەك سەركەفتن.
