ڕیفراندۆم؛ سەنەد و گرۆڤەیەک ڕەسەن د لاپەڕێن دیرۆکێ دا
دلۆڤان ئاکرەیی
ڕاپرسییا سەربەخۆیا کوردستانێ، کو د ٢٥ێ ئیلۆنا ٢٠١٧ێ دا هاتە ئەنجامدان، نە تنێ وەرچەرخانەکا سادە یا هەلبژارتنێ بوو، بەلکو گۆپیتکا خەباتەکا دێرین و ئیرادەیەکا نەتەوەیی یا پۆلایین بوو بۆ دیارکرنا چارەنڤیسێ. ئەڤ ڕوودانا دیرۆکی د ناڤا کایەیا سیاسی و ڕەوشەنبیر یا ئیراقێ و دەڤەرا مەزنتر دا، ب خۆ فرەهیا خواستێن گەلەکا هاتە نیاسین کو دێمۆکراسی و مافێن مرۆڤ وەک بنەمایێن ژیانەکا ژهەژی بۆ خۆ دبینیت و دەنگدان ب ڕێژەیا ٩٢.٧٪ بۆ «بەڵێ»، نەخشەیا هزری و سیاسی یا هەرێمێ هژاند و دەنگێ نەتەوەیەکێ گەهاندە کەنارێن جیهانێ.
ب ڤەدیتنا ڕەهەندێن سیاسی و رەوشەنبیر، ڕیفراندۆم ژ نەچارییەکا دیرۆکی و هەلوەستەکێ نەتەوەیی یێ ئاراستەکری سەر هەلدات، پەیڕەوکرنا مافێ ڕەوا و بنیاتێ گەلان ل گورەی یاسا و پەیمانێن نێڤدەولەتی، بۆ گرێدانا قەوارە و پێگەهێ سیاسی، قەیرانێن کۆچبەرکرنێ، پێشێلکرنا دەستوورێ ئیراقێ، و بڕینا بێبەهانە یا پشکەکا مەزن ژ بودجە و مووچەیێن هەرێما کوردستانێ ل سالا ٢٠١٤ێ، ئەو ڕاستی دیارکر کو هەڤپشکیا سیاسی ل گەل بەغدا گەهشتیە بنبەستەکا تەمام. لەورا، ئارمانجا سەرەکی هەروەسا ڤەژاندن و مسۆگەرکرنا ئارامیێ بوو بۆ هەمی پێکهاتەیێن نەتەوەیی و ئایینی (کورد، تورکمان، کلد، ئاشووری، سریانی، عەرەب، ئێزدی، مەسیحی، کاکەیی و شبک) د ناڤ چوارچووڤەیێ دەولەتەکا مەدەنی و دادپەروەر دا.
هەرچەندە ئاراستەیێن سیاسی یێن نێڤدەولەتی گوهۆڕین ل سەر ڕەوشێ دروستکرن، لێ دەستکەفتێن مەعنەوی و نەتەوەیی یێن ڕیفراندۆمێ ب هەستیارترین قۆناغێن خەباتێ دهێنە هەژمارتن، کو تێدا سەلماندنا ئیرادەیا پۆلایین و نیشاندانا دەنگێ ڕاستەقینە یێ گەلی بۆ جیهانێ ب ڕەنگەکێ بوو کو ئیرادەیا نەتەوەیی ب هیچ هێزەکێ ناهێتە ژێبرن یان ژ ناڤبرن، بڕیارا ڕیفراندۆمێ پرسا کوردی وەک پرسەکا سەرەکی ئێخستە ناڤ ناڤەندێن بڕیارێ یێن نێڤدەولەتی و ل بڕیارگەهێن جیهانی دەنگڤەدانا مەزن هەبوو، هەروەسا دەرگەهەک بۆ گۆتوبێژێن تێر و تەسەل د ناڤا خزمەتکارێن ڕەوشەنبیر، نڤیسکار و ئەکادیمیان دا ل بارەی دەولەتداری، دیمۆکراسی و مافێن مرۆڤی ڤەکر.
بۆ گەهشتن ب ئارمانجێن بلند و ژیانەکا سەقامگیر، پێدڤیە هەڵسەنگاندنەکا زانستی بۆ پێنگاڤێن بهێتە کرن، ژ وان ژی ئێکڕێزییا ناڤمالیا کوردی و ئێکگرتنا گۆتارێ، چونکی دژوارترین ئالنگاری نەبوونا ئێکڕێزییا سیاسی یا تەمامە، و هێز و ئالیێن سیاسی یێن کوردستانێ دڤێت بەرژەوەندیێن نەتەوەیی و نیشتمانی بکەنە بنەمایێ بلندترین کارێ خۆ و ناکۆکیێن حزبایەتی و تەسک ل پاش بهێلن، هەروەسا ئەنجامدانا دانوستاندنێن بڕێبەر و زانستی ل گەل حوکمەتا ناڤەندی ل بەغدا و هێزێن هەرێمی و نێڤدەولەتی ل سەر بنەمایێ دانپێدان ب مافێن دەستووری و دیرۆکی یێن گەلێ کوردستانێ، زێدەباری پێشڤەبرنا کەرتی ئابووری، پەروەردەیی، دادپەروەرییا جڤاکی و ئازادیێن ڕەوشەنبیر و ڕاگەیاندنێ ب ڕەنگەکێ کو باوەریا تاکەکەسی ب قەوارێ بهێزتر لێ بکەت و پێدڤیە سەرکرداتیا سیاسی و ئالیێن کورستانی ب ڕۆحیەتەکا بەرپرسیار دەرباز ببن، پەیامێن ئاشتیخوازانە و ئاڤاکەر پێشکێش بکەن و ترسا ئالیێن دەرەکی بشکێنن، چونکی گەلێ کوردستانێ د هەمی وەرچەرخانان دا سەلماندیە کو کەلها هەرە بهێزە بۆ پاراستنا دەستکەفتان، و هشیاریا ڕەوشەنبیر و نەتەوەیی یا جەماوەری بنەمایێ سەرەکی یێ بەردەوامیا خەباتێ یە و ئەنجامێ وێ ڕیفراندۆمێ وەک سەنەدەکا ڕەسەن و گرۆڤەیەکێ باوەرپێکری و ڕاستەقینە، د ناڤ لاپەرێن دیرۆکێ دا ب پیتێن زێرین هاتیە پاراستن و ل دەمێ پێدڤی دهێتە دەرخستن و کار پێ هێتە کرن.
