بەرهەڤیێن سـالا نـوی یـا خوانـدنـێ
عیماد مەلا یاسین محەمەد
ئەم ب کەیف و مۆرالەکا زۆر ڤە ل بەرهەڤیا سالەکا نوی یا خواندنێینە و داخوازێ ژ خۆدایێ دلۆڤان دکەین کو بکەتە سالەکا پڕی سەرکەفتن و سەرفەرازی بۆ تەڤ فێرخوازێن مە کو دبنە رۆناهیا چاڤێن مە و پاشەرۆژا گەلێ مە. لەوما پێدڤییە ل سەر مە هەمیان کو ئەم بکەینە دەستپێکەک ب دڵسۆزی و تێکۆشینێ و بەردەوامبوونێ و د هەمان دەم دا تەمبەی و بێهێزیێ پشتگوه بهاڤێژین، پێخەمەت کو پرۆسەیا پەروەردە و فێرکرنێ بەرهەمێ خۆ یێ ئومێد پێ دئێت بدەت. گۆمان تێدا نینە کو زانست بنەمایێ پێشکەفتن و ئاڤەدانیا مللەت و نەتەوەیانە، و ئیسلامێ ژی گرنگیەکا مەزن دایێ و فەرمان ب خویندنێ کریە: (اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ… عَّلَمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ) (العلق: ١-٥). ئاها هۆسا خۆدێ زانست کریە پێڤەرێ جوداهیێ د ناڤبەرا مرۆڤان دا و دبێژیت: قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ) (الزمر: ٩). و فەرمان ل پێغەمبەرێ مە کریە کو داخوازا زێدەکرنا زانستی بکەت:(وَقُل رَّبِّ زِدْنِي عِلْمًا) (طه: ١١٤). مە دڤێت سێ پەیامێن هەرە گرنگ ئاماژەی پێ بدەین: یا ئێکێ بۆ دایبابان: خۆدانێ مالێ بەرپرسە ژ خێزانا خوە، چونکی پێغەمبەر مە (سلاڤ ل سەر بن) دبێژیت: (هەر ئێک ژ هەوە شڤانە و بەرپرسە ژ ژێر دەستێن خۆ) (متفق علیه). ئانکو . ئەڤ بەرپرسیاریە نە بتنێ کرینا تێنۆس و پێنووسانە، بەلکو پەروەردەکرن و دویڤچوونە، کو حەزا زانستی و زانایان ل دەڤ وان ئاڤا بکەت، و دویڤچوونا وان بکەت و ب پەسن و خەلاتان هانددەت. بلا ئەم زێرەڤان بین ل سەر دویڤچوونا زارۆکێن خۆ و ڕەوشتێن وان. پەیاما دووێ بۆ مامۆستایان: مامۆستا ستوون و بنەمایێ سەرەکی یێ پرۆسەیا پەروەردەیێ یە، خودان پەیامە و پێشەوایێ بەرەبابانە. لەورا ئەحمەد شەوقی د پەسنا مامۆستاییدا دبێژیت: قُم لِلمُعَلِّمِ وَفِّهِ التَبجيلا … كادَ المُعَلِّمُ أَن يَكونَ رَسولا واتە(ڕابە بۆ مامۆستایی و ڕێزەکا تمام لێ بگرە، نێزیک بوو مامۆستا ببیتە پێغەمبەر) ئەی مامۆستا: هەولبدە د بەرەڤكرن و شلۆڤەکرنا وانەیێن خۆ دا، ب هێزبه بەلێ ب بێ زۆرداری، مرۆڤەکێ خۆشکاندی بە، بەلێ ب بێ بێهێزی. وەختێ دچییە ژۆر دا، ب ڕویەکێ گەش سلاڤێ ل قوتابیێن خۆ بکە، بابەتی ل دەڤ وان خۆش بکە و ب سینگەکێ بەفرەهـ بەرسڤا پرسیارێن وان بدە. ڕەوشتێ خۆ ل گەل وان باش بکە و پەیوەندیا خۆ ل گەل وان ب ڕێزگرتن و هاندان و ئامۆژگاریێ بێزکە، بلا پێشەنگێ تە پێغەمبەرێ مە محەمەد (سلاڤ ل سەر بن) بیت. ئەی مامۆستا: ئەڤ قوتابیە ئەمانەتن ل دەڤ تە، دایبابان ئەڤ جگەرگۆشێن خۆ رادەستێ تە کرن کو تشتێ هەرە گرانبهانە ل دەڤ وان، تەقوا خۆدێ تێدا بکه و خیانەتێ ل ئەمانەتی نەکە. خۆدایێ مەزن دبێژیت: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ) (الأنفال: ٢٧). رەنگە ئاخفتنەکا باش ژ تە ڕێڕەڤێ ژیانا ئێک ژ وان بگوهۆڕیت و ژ بەرزەبوونێ بئینیتە سەر ڕێکا ڕاست. و بزانن کو کرێ و پاداشت بۆ هەوە هەیە، پێغەمبەر مە (سلاڤ ل سەر بن) دبێژیت: (من دل على خير فله مثل أجر فاعله) رواه مسلم. پەیاما دوماهیێ بۆ قوتابیێن مە یێن خۆشتڤی: ئەی قوتابی: بزانە کو ئەڤ بزاڤێن مەزن و ئەڤ مالێ گەلەک بۆ تە دهێتە مەزاختن، پێخەمەت بەرهەمەکێ شرینە دا کو دایباب و جڤاكا تە ب تە سەربلند ببن. پێداگیربە ل سەر دڵسۆزیێ د زانست و کاری دا، ڕێزێ ل مامۆستایی بگرە و زانستێ ب ڕەوشتێ باش جوانتر بکە. خەباتێ بکە د دەستڤەئینان و پێداچوونا زانستی دا، و مفای ژ گەنجاتی و دەمێ خۆ یێ بەتال وەربگرە؛ هشیار بە دەمێ خۆ ب تەلەفزیۆن، ئینتەرنێت، مۆبایل، یاری و نڤستن و تەمبەڵیێ ڤە ب هەدەر بدەی. ئیمامێ شافعی دبێژیت: بِقَدرِ الكدِّ تُكتَسَبُ المَعالي … وَمَن طَلبَ العُلا سَهرَ اللَّيالي، ئانکو(ب پێرەیا ماندیبوونێ مەزناهی دهێتە بدەستڤەئینان، و ئەوێ بلنداهی بڤێت دێ شەڤان دێ یێ بپایبیت). و ئەی قوتابی، هشیاری هەڤالێن خراب بە، چونکی ئەوان چ چاکی تێدا نینە. ژ دل کار بۆ وەرگرتنا زانستی بکە، پێغەمبەر مە (سلاڤ ل سەر بن) دبێژیت: (من سلك طريقا يلتمس فيه علما سهل الله له به طريقا الى الجنة) رواه مسلم. ل داویێ ئەم دخوازین ژ لایەنێن پەیوەندیدار خوە ل ئەڤێ تەخا گرنگ بۆ سوبەهیا کوردستانا مە، پێخەمەت ئەنجامێن باش د سالا مە یا نوی یا خواندنێ دا بئێنە د گۆرەپانێ دا و خۆدا سەرکەفتنێ بدەتە زارۆکێن مە بۆ تێکۆشین و سەربەرزیێ.